Điểm mới Nghị định 318/2026/NĐ-CP về hợp đồng phái sinh

Dưới đây là những quy định mới đáng chú ý tại Nghị định 318/2026/NĐ-CP.

1. Không tạm dừng xử lý tài sản bảo đảm của hợp đồng phái sinh lãi suất

Theo Điều 4 Nghị định 318/2026/NĐ-CP, việc xử lý tài sản bảo đảm của doanh nghiệp, hợp tác xã đối với chủ nợ có bảo đảm trong hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng không bị tạm dừng khi Tòa án thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi, phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã.

Tuy không phải tạm dừng xử lý tài sản bảo đảm, chủ nợ có bảo đảm vẫn phải cung cấp thông tin theo yêu cầu của Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản hoặc Thẩm phán, gồm các thông tin sau:

• Lý do không tạm dừng xử lý tài sản bảo đảm;
• Tài sản bảo đảm đang được xử lý;
• Thời gian bắt đầu xử lý tài sản bảo đảm;
•  Địa điểm xử lý tài sản bảo đảm.

Trong khi đó, tại khoản 2 Điều 27 và khoản 3 Điều 40 Luật Phục hồi, phá sản 2025 quy định trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo của Tòa án về thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi, phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã thì cơ quan, tổ chức có thẩm quyền tạm dừng việc xử lý tài sản bảo đảm của doanh nghiệp, hợp tác xã đối với chủ nợ có bảo đảm.

2. Thanh toán hợp đồng phái sinh trước khi phá sản không bị coi là vô hiệu

Khoản 1 Điều 5 Nghị định 318 2026 NĐ CP, hướng dẫn trường hợp thanh toán hoặc bù trừ không bị coi là vô hiệu theo điểm c khoản 1 Điều 49 Luật Phục hồi, phá sản 2025. 

Theo đó, quy định không bị coi là vô hiệu chỉ áp dụng khi đáp ứng hai yếu tố. 

(1) Việc thanh toán hoặc bù trừ phải được thực hiện trên cơ sở hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng. 

(2) Việc thanh toán hoặc bù trừ diễn ra trong thời gian 06 tháng trước ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản.

Ngoài ra, theo khoản 2 Điều 5 Nghị định 318 2026, các bên trong hợp đồng phải cung cấp thông tin liên quan đến việc thanh toán hoặc bù trừ nếu có yêu cầu của Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản hoặc Thẩm phán.

Thông tin phải cung cấp gồm điều khoản về thanh toán ròng; thời điểm thực hiện thanh toán hoặc bù trừ; các tài liệu, dữ liệu liên quan đến việc thực hiện thanh toán hoặc bù trừ.

Trong khi đó, điểm c khoản 1 Điều 49 Luật Phục hồi phá sản quy định giao dịch của doanh nghiệp, hợp tác xã được thực hiện trong thời gian 06 tháng trước ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản bị coi là vô hiệu nếu thuộc trường hợp thanh toán hoặc bù trừ có lợi cho một chủ nợ đối với khoản nợ chưa đến hạn hoặc với số tiền lớn hơn khoản nợ đến hạn.

3. Hợp đồng phái sinh đang có hiệu lực không bị tạm đình chỉ, đình chỉ

Theo khoản 1 Điều 6 Nghị định 318/2026 của Chính phủ, hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng đang có hiệu lực tại một trong hai thời điểm sau sẽ không bị tạm đình chỉ hoặc đình chỉ thực hiện:

• Thời điểm Tòa án thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản;
• Thời điểm Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản.

Điều 6 Nghị định 318/2026/NĐ-CP quy định chi tiết trường hợp không tạm đình chỉ, đình chỉ thực hiện hợp đồng đang có hiệu lực theo khoản 1 và khoản 5 Điều 51 Luật Phục hồi, phá sản 2025.

Trong khi đó, tại khoản 1 Điều 51 Luật Phục hồi, phá sản, trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày Tòa án thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản, nếu hợp đồng có khả năng gây bất lợi cho doanh nghiệp, hợp tác xã thì chủ nợ, doanh nghiệp hoặc hợp tác xã có quyền yêu cầu Tòa án tạm đình chỉ thực hiện hợp đồng, trừ các trường hợp luật định.

4. Bù trừ nghĩa vụ không phải báo cáo Thẩm phán trước khi thực hiện

Điều 7 Nghị định 318/2026/NĐ-CP quy định cơ chế riêng đối với việc bù trừ nghĩa vụ sau khi Tòa án mở thủ tục phá sản.

Đối với hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng được xác lập trước thời điểm mở thủ tục phá sản, việc bù trừ được thực hiện theo thỏa thuận của các bên khi xảy ra sự kiện phá sản. Các bên có thể chấm dứt toàn bộ hợp đồng phái sinh lãi suất giữa một bên với cùng một đối tác, xác định và bù trừ các khoản tiền phải trả để xác định một giá trị chênh lệch duy nhất về tài sản giữa hai bên.

Đáng chú ý, việc bù trừ này không phải báo cáo Thẩm phán cho ý kiến trước khi thực hiện. Đây là ngoại lệ cụ thể đối với cơ chế bù trừ nghĩa vụ tại Điều 53 Luật Phục hồi, phá sản.

Trên đây là Điểm mới Nghị định 318/2026/NĐ-CP về hợp đồng phái sinh…