Điểm tin VBPL tuần từ 07/8 - 13/8/2026

1. Luật Hành chính

1.1. Từ 01/8/2026, 9 nhóm đối tượng được miễn chi phí giám định trong tố tụng hình sự

Đây là một trong những nội dung mới đáng chú ý của Pháp lệnh 04/2026/UBTVQH16 sửa đổi Pháp lệnh Chi phí tố tụng 05/2024/UBTVQH15.

Cụ thể, khoản 4 Điều 1 Pháp lệnh 04 2026 UBTVQH16 sửa đổi Điều 7 Pháp lệnh 05 2024 UBTVQH15, quy định 09 nhóm đối tượng được miễn tiền tạm ứng chi phí giám định và chi phí giám định, gồm:

• Trẻ em;
• Người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo;
• Người cao tuổi được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng;
• Người khuyết tật được hưởng chính sách bảo trợ xã hội;
• Người có công với cách mạng;
• Người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;
• Cha, mẹ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi liệt sĩ;
• Người nhiễm chất độc da cam;
• Người bị thiệt hại trong trường hợp phải giám định thiệt hại theo quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Theo quy định mới, những người thuộc các nhóm trên được miễn chi phí nếu có yêu cầu giám định được cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng chấp nhận hoặc thuộc trường hợp cơ quan này trưng cầu giám định.

1.2. Sửa đổi thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính

Ngày 06/8/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 311/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 189/2025/NĐ-CP về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính.

Nghị định này điều chỉnh thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan trong các lĩnh vực quản lý nhà nước. Đối tượng điều chỉnh bao gồm các chức danh như Chi cục trưởng, Giám đốc sở, Chánh Thanh tra tỉnh, Cục trưởng, Trưởng đoàn kiểm tra, Trưởng đoàn thanh tra, và các chức danh khác liên quan đến việc xử lý vi phạm hành chính.

- Sửa đổi thẩm quyền của các Chi cục trưởng

Nghị định sửa đổi thẩm quyền của Chi cục trưởng trong các lĩnh vực như chăn nuôi, thú y, kiểm dịch thực vật, chất lượng nông lâm, thủy sản, môi trường, an toàn thực phẩm, và nhiều lĩnh vực khác. Các Chi cục trưởng có quyền xử phạt vi phạm hành chính trong phạm vi quản lý của mình.

- Thẩm quyền của Giám đốc sở và Chánh Thanh tra tỉnh

Giám đốc sở và Chánh Thanh tra tỉnh được quy định có quyền xử phạt vi phạm hành chính trong phạm vi quản lý của mình. Điều này bao gồm quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy phép, và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.

- Thẩm quyền của Cục trưởng

Cục trưởng của các cục thuộc các bộ, cơ quan ngang bộ có quyền xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực như tư pháp, giao thông, môi trường, tài nguyên, và nhiều lĩnh vực khác. Quyền này bao gồm phạt cảnh cáo, phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy phép, và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.

- Thẩm quyền của Trưởng đoàn kiểm tra và thanh tra

Trưởng đoàn kiểm tra và thanh tra có quyền xử phạt vi phạm hành chính trong thời hạn kiểm tra hoặc thanh tra. Quyền này bao gồm phạt cảnh cáo, phạt tiền, và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.

- Thẩm quyền của cơ quan thi hành án dân sự

Cơ quan thi hành án dân sự có quyền xử phạt vi phạm hành chính, bao gồm phạt cảnh cáo, phạt tiền, tịch thu tang vật, và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả. Thẩm quyền này được áp dụng cho các chấp hành viên và thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự.

Nghị định này có hiệu lực từ ngày 26/09/2026.

2. Luật Dân sự

2.1. Quy định về hợp đồng phái sinh có điều khoản thanh toán ròng khi thực hiện thủ tục phá sản

Ngày 12/8/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 318/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Phục hồi, phá sản liên quan đến các trường hợp không áp dụng đối với hợp đồng phái sinh có điều khoản về thanh toán ròng.

- Trường hợp không tạm dừng xử lý tài sản bảo đảm

Theo Nghị định, việc xử lý tài sản bảo đảm của doanh nghiệp, hợp tác xã đối với chủ nợ có bảo đảm trong hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng không bị tạm dừng khi Tòa án thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi, phá sản.

- Thanh toán hoặc bù trừ không bị coi là vô hiệu

Việc thanh toán hoặc bù trừ trên cơ sở hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng, thực hiện trong vòng 06 tháng trước khi Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản, không bị coi là vô hiệu.

- Không tạm đình chỉ hợp đồng đang có hiệu lực

Hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng đang có hiệu lực tại thời điểm Tòa án thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản hoặc ra quyết định mở thủ tục phá sản không bị tạm đình chỉ.

- Không cần báo cáo Thẩm phán trước khi bù trừ nghĩa vụ

Sau khi Tòa án mở thủ tục phá sản, việc bù trừ nghĩa vụ trong hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng không cần báo cáo Thẩm phán trước khi thực hiện. Việc này chỉ nhằm xác định giá trị tài sản chênh lệch giữa các bên.

Nghị định này có hiệu lực từ ngày ban hành.

3. Luật Tài chính

3.1. Quy định các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của quỹ tín dụng nhân dân

Ngày 10/8/2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư số 40/2026/TT-NHNN quy định các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của quỹ tín dụng nhân dân. Thông tư này có hiệu lực từ ngày ban hành với các nội dung đáng chú ý như:

- Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu

Quỹ tín dụng nhân dân phải duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu để đảm bảo khả năng chịu đựng rủi ro tài chính. Đây là một trong những biện pháp quan trọng để bảo vệ sự ổn định của quỹ và quyền lợi của người gửi tiền.

- Tỷ lệ khả năng chi trả

Quỹ tín dụng nhân dân cần duy trì tỷ lệ khả năng chi trả để đảm bảo có đủ tiền mặt hoặc tài sản dễ chuyển đổi thành tiền mặt nhằm đáp ứng các yêu cầu thanh toán ngắn hạn.

- Tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn

Quỹ tín dụng nhân dân phải tuân thủ tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung hạn và dài hạn, nhằm đảm bảo không có sự mất cân đối giữa nguồn vốn và thời hạn cho vay.

- Hạn chế, giới hạn cho vay

Thông tư quy định các hạn chế và giới hạn cho vay nhằm kiểm soát rủi ro tín dụng và đảm bảo sự an toàn trong hoạt động cho vay của quỹ tín dụng nhân dân.

- Tỷ lệ tổng mức nhận tiền gửi so với vốn chủ sở hữu

Quỹ tín dụng nhân dân phải duy trì tỷ lệ tổng mức nhận tiền gửi so với vốn chủ sở hữu để đảm bảo sự ổn định tài chính và khả năng thanh toán.

- Xử lý trường hợp vốn điều lệ giảm

Thông tư cũng quy định việc xử lý trường hợp giá trị thực của vốn điều lệ giảm thấp hơn mức vốn pháp định, nhằm đảm bảo quỹ tín dụng nhân dân hoạt động an toàn và hiệu quả.

- Yêu cầu giám sát chặt chẽ hơn

Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực có quyền yêu cầu quỹ tín dụng nhân dân duy trì các hạn chế, giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn chặt chẽ hơn so với mức quy định tại Thông tư này, dựa trên kết quả giám sát, thanh tra, kiểm tra.

- Quỹ tín dụng nhân dân được kiểm soát đặc biệt

Quỹ tín dụng nhân dân được kiểm soát đặc biệt không phải tuân thủ một số quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng và Thông tư này, nhằm tạo điều kiện cho việc tái cơ cấu và phục hồi hoạt động.