Luật Viên chức mới nhất 2026 và các văn bản hướng dẫn

1. Luật Viên chức mới nhất 2026 và các văn bản hướng dẫn

2. Tổng hợp điểm mới của Luật Viên chức 2025

2.1 Mở rộng quyền nghề nghiệp, cho phép viên chức tham gia quản lý doanh nghiệp trong một số trường hợp

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của Luật Viên chức 2025 là mở rộng đáng kể quyền hoạt động nghề nghiệp của viên chức.

Theo khoản 1 và khoản 3 Điều 13 Luật Viên chức 2025, viên chức được:

- Ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức, đơn vị khác nếu không thuộc trường hợp pháp luật cấm, không xung đột lợi ích và không vi phạm đạo đức nghề nghiệp;

- Được góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục, tổ chức nghiên cứu khoa học ngoài công lập, trừ trường hợp pháp luật về phòng, chống tham nhũng hoặc pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

Trong khi đó, Luật Viên chức 2010 chỉ cho phép viên chức góp vốn nhưng không được tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp. 

2.2 Đổi mới tuyển dụng, bổ sung cơ chế tiếp nhận viên chức không qua thi tuyển

Nếu trước đây việc tuyển dụng viên chức chủ yếu thực hiện thông qua thi tuyển hoặc xét tuyển, thì Điều 17 Luật Viên chức 2025 bổ sung thêm cơ chế tiếp nhận vào làm viên chức đối với một số trường hợp đáp ứng ngay yêu cầu của vị trí việc làm.

Các đối tượng được xem xét tiếp nhận gồm:

- Chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, năng khiếu đặc biệt hoặc có nhiều kinh nghiệm;

- Người đang ký hợp đồng làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập;

- Các đối tượng khác theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

2.3 Đánh giá viên chức gắn với đổi mới sáng tạo và kết quả thực hiện nhiệm vụ

Luật Viên chức 2025 lần đầu tiên đưa năng lực đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung vào tiêu chí đánh giá viên chức.

Theo Điều 25, việc đánh giá không chỉ căn cứ vào phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực chuyên môn mà còn xem xét:

- Kết quả thực hiện nhiệm vụ theo vị trí việc làm;

- Chất lượng, số lượng, tiến độ sản phẩm;

- Khả năng đổi mới, sáng tạo và tinh thần trách nhiệm.

Đặc biệt, kết quả đánh giá sẽ được sử dụng trực tiếp làm căn cứ để trả lương, thưởng, bố trí, sử dụng và xử lý viên chức, thay vì chủ yếu phục vụ công tác quy hoạch, bổ nhiệm như trước đây.

2.4 Siết chặt quản lý viên chức không hoàn thành nhiệm vụ và xử lý kỷ luật

Luật Viên chức 2025 tăng cường trách nhiệm của viên chức thông qua các quy định mới về đánh giá và kỷ luật.

Theo Điều 22 và Điều 26, viên chức không đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm hoặc không hoàn thành nhiệm vụ có thể:

- Bị bố trí sang vị trí việc làm có yêu cầu thấp hơn;

- Hoặc bị cho thôi việc theo quy định.

Đồng thời, Điều 36 kéo dài thời hiệu xử lý kỷ luật:

- Từ 02 năm lên 05 năm đối với hành vi bị khiển trách;

- Từ 05 năm lên 10 năm đối với các hành vi vi phạm khác.

Ngoài ra, Luật còn quy định riêng việc xử lý đối với viên chức đã nghỉ việc, nghỉ hưu, bảo đảm mọi vi phạm trong thời gian công tác vẫn được xem xét xử lý khi đủ căn cứ.

2.5 Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý viên chức

Luật Viên chức 2025 chuyển từ mô hình quản lý chủ yếu bằng hồ sơ giấy sang quản lý kết hợp hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử.

Theo Điều 41, hồ sơ viên chức được quản lý trên hệ thống thông tin về viên chức, đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia. Viên chức có trách nhiệm cập nhật thông tin khi có thay đổi; cơ quan quản lý thực hiện phê duyệt, cập nhật và quản lý dữ liệu điện tử theo quy định.

Quy định này tạo nền tảng cho việc quản lý viên chức thống nhất, minh bạch và phục vụ quá trình chuyển đổi số trong khu vực công.

Trên đây là thông tin về Luật Viên chức mới nhất 2026 và các văn bản hướng dẫn.