Người gây lãng phí phải bồi thường, chậm thực hiện có thể bị khấu trừ 20% lương

Không chỉ bị xử lý kỷ luật, người thực hiện hành vi gây lãng phí còn phải bồi thường thiệt hại theo Nghị định 267/2026/NĐ-CP, ban hành và hiệu lực từ 01/7/2026.

Theo Điều 3 Nghị định 267/2026/NĐ-CP, người thực hiện hành vi gây lãng phí gây thiệt hại là đối tượng phải chịu trách nhiệm bồi thường. Đồng thời, việc xử lý kỷ luật và bồi thường thiệt hại được thực hiện song song, bảo đảm người gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm tương ứng với hành vi của mình.

Theo Điều 9 Nghị định 267/2026/NĐ-CP, thiệt hại để xác định trách nhiệm bồi thường phải là thiệt hại thực tế, có thể lượng hóa bằng tiền và có mối quan hệ nhân quả trực tiếp với hành vi gây lãng phí. Việc xác định thiệt hại phải dựa trên chứng từ, hóa đơn, tài liệu, số liệu kế toán hoặc kết luận của cơ quan có thẩm quyền. Trách nhiệm bồi thường được xác định tương ứng với mức độ lỗi của từng người; trường hợp không xác định được mức độ trách nhiệm của từng cá nhân thì trách nhiệm bồi thường được chia đều cho những người có liên quan.

Nghị định 267/2026/NĐ-CP quy định nhiều phương pháp xác định thiệt hại tương ứng với từng loại hậu quả như làm tăng chi ngân sách nhà nước, gây thất thoát ngân sách, thất thoát tài sản công, hư hỏng tài sản công, làm giảm thu ngân sách, thất thoát vốn nhà nước tại doanh nghiệp, phát sinh nghĩa vụ tài chính của Nhà nước hoặc tài sản công không được đưa vào sử dụng. Đây là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền xác định số tiền bồi thường đối với từng vụ việc cụ thể.

Về việc thực hiện bồi thường, Điều 26 quy định người có nghĩa vụ bồi thường phải nộp một lần trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được quyết định bồi thường. Trường hợp số tiền bồi thường từ 15 triệu đồng trở lên và đang gặp khó khăn đặc biệt về kinh tế thì được xem xét nộp nhiều lần, tối đa 12 tháng; trường hợp thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc hoàn cảnh đặc biệt khác thì thời gian nộp nhiều lần có thể kéo dài nhưng không quá 24 tháng.

Đáng chú ý, nếu hết thời hạn mà người có nghĩa vụ bồi thường không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ thì sẽ bị khấu trừ 20% tiền lương thực nhận hằng tháng sau khi đã trích nộp các khoản theo quy định cho đến khi bồi thường đủ. Đối với người đã nghỉ hưu nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ bồi thường, cơ quan có thẩm quyền có thể phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội để khấu trừ 20% tiền lương hưu hằng tháng. Trường hợp cố tình trì hoãn hoặc trốn tránh việc bồi thường, cơ quan có thẩm quyền còn có thể thực hiện quyền khởi kiện theo quy định của pháp luật.