Những hành vi nào bị nghiêm cấm trong chuyển đổi số theo Luật Chuyển đổi số 2025?

1. Những hành vi nào bị nghiêm cấm trong chuyển đổi số theo Luật Chuyển đổi số 2025?

Luật Chuyển đổi số 2025 quy định 05 nhóm hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động chuyển đổi số tại Điều 5. Các hành vi này bao gồm: cản trở, phá hoại hoạt động chuyển đổi số; truy cập, can thiệp trái phép vào hệ thống số, dữ liệu số; thu thập, sử dụng, mua bán dữ liệu số trái pháp luật; lợi dụng chuyển đổi số để lừa đảo, trục lợi; và lợi dụng chức vụ, quyền hạn để gây cản trở, tạo độc quyền hoặc hạn chế cạnh tranh trong phát triển hệ thống số. 

Cụ thể, Điều 5 Luật Chuyển đổi số 2025 quy định:

"1. Cản trở, phá hoại hoạt động chuyển đổi số; làm gián đoạn, đình trệ, gây mất an toàn cho hệ thống số của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
2. Truy cập, can thiệp trái phép, làm sai lệch, vô hiệu hóa, gây tổn hại đến hệ thống số, dữ liệu số, nền tảng số và dịch vụ số.
3. Thu thập, sử dụng, chia sẻ, mua, bán, khai thác dữ liệu số trái quy định của pháp luật.
4. Lợi dụng chuyển đổi số để lừa đảo, thao túng, trục lợi, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
5. Lợi dụng chức trách, quyền hạn để gây cản trở, phân biệt đối xử, tạo độc quyền, cát cứ, hạn chế cạnh tranh trong phát triển, vận hành, khai thác hệ thống số." 

Như vậy, các hành vi bị cấm tập trung vào việc bảo đảm an toàn hệ thống số, an toàn dữ liệu, môi trường cạnh tranh và quyền lợi hợp pháp của các chủ thể tham gia chuyển đổi số.

2. Các hành vi xâm phạm hệ thống số, dữ liệu số nào bị cấm?

Một trong những nhóm hành vi bị nghiêm cấm là hành vi tác động trái phép đến hệ thống số, dữ liệu số, nền tảng số và dịch vụ số.

Theo khoản 1 Điều 5 Luật Chuyển đổi số 2025, hành vi cản trở, phá hoại hoạt động chuyển đổi số; làm gián đoạn, đình trệ, gây mất an toàn cho hệ thống số của cơ quan, tổ chức, cá nhân là hành vi bị nghiêm cấm. 

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 5 Luật này cấm việc:

• Truy cập trái phép vào hệ thống số;
• Can thiệp trái phép vào hệ thống số;
• Làm sai lệch dữ liệu;
• Vô hiệu hóa hệ thống số;
• Gây tổn hại đến hệ thống số, dữ liệu số, nền tảng số và dịch vụ số. 

Các quy định này áp dụng đối với hoạt động liên quan đến hệ thống số, nền tảng số, dữ liệu số và dịch vụ số trong quá trình chuyển đổi số.

Ngoài các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 5, Luật Chuyển đổi số 2025 cũng đặt ra yêu cầu các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia chuyển đổi số phải bảo đảm an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu. Theo khoản 1 Điều 16, tổ chức có trách nhiệm triển khai các biện pháp phòng ngừa rủi ro trong quá trình ứng dụng công nghệ số và vận hành hệ thống số, hệ thống thông tin, nền tảng số của tổ chức. 

3. Hành vi liên quan đến dữ liệu số nào bị nghiêm cấm?

Dữ liệu số là một trong những nền tảng quan trọng của chuyển đổi số. Do đó, Luật Chuyển đổi số 2025 nghiêm cấm các hành vi thu thập, khai thác và sử dụng dữ liệu số trái pháp luật.

Theo khoản 3 Điều 5 Luật Chuyển đổi số 2025, các hành vi sau đây bị cấm:

• Thu thập dữ liệu số trái quy định của pháp luật;
• Sử dụng dữ liệu số trái quy định của pháp luật;
• Chia sẻ dữ liệu số trái quy định của pháp luật;
• Mua, bán dữ liệu số trái quy định của pháp luật;
• Khai thác dữ liệu số trái quy định của pháp luật. 

Quy định này được đặt trong bối cảnh hoạt động chuyển đổi số bao gồm nhiều hoạt động liên quan đến dữ liệu như xây dựng, phát triển, bảo vệ, quản trị, xử lý, sử dụng, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu. Theo khoản 3 Điều 4 Luật Chuyển đổi số 2025, các hoạt động này phải thực hiện theo nguyên tắc, tiêu chuẩn và quy định của pháp luật về dữ liệu. 

Đồng thời, Luật cũng yêu cầu tổ chức, cá nhân khi tham gia hoặc có liên quan đến chuyển đổi số phải tuân thủ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và các quy định pháp luật liên quan.

4. Lợi dụng chuyển đổi số để thực hiện hành vi vi phạm nào bị cấm?

Luật Chuyển đổi số 2025 nghiêm cấm việc lợi dụng quá trình chuyển đổi số để thực hiện các hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Theo khoản 4 Điều 5 Luật Chuyển đổi số 2025, hành vi bị cấm gồm:

• Lợi dụng chuyển đổi số để lừa đảo;
• Lợi dụng chuyển đổi số để thao túng;
• Lợi dụng chuyển đổi số để trục lợi;
• Lợi dụng chuyển đổi số để xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. 

Bên cạnh đó, khoản 5 Điều 5 Luật Chuyển đổi số 2025 cấm việc lợi dụng chức trách, quyền hạn để:

• Gây cản trở trong phát triển, vận hành, khai thác hệ thống số;
• Phân biệt đối xử;
• Tạo độc quyền, cát cứ;
• Hạn chế cạnh tranh trong lĩnh vực chuyển đổi số. 

5. Cá nhân, tổ chức tham gia chuyển đổi số có trách nhiệm gì để tránh vi phạm?

Ngoài việc không thực hiện các hành vi bị nghiêm cấm, tổ chức, cá nhân tham gia chuyển đổi số còn phải thực hiện các trách nhiệm theo Luật Chuyển đổi số 2025.

Đối với tổ chức, khoản 1 Điều 16 Luật Chuyển đổi số 2025 quy định tổ chức có trách nhiệm:

• Tuân thủ pháp luật về chuyển đổi số, an ninh mạng, giao dịch điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân, trí tuệ nhân tạo và pháp luật có liên quan khi tham gia, cung cấp hoặc sử dụng hệ thống số, nền tảng số, dữ liệu số và dịch vụ số;
• Cung cấp, cập nhật và chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin, dữ liệu phục vụ giao dịch điện tử, dịch vụ số;
• Bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và triển khai biện pháp phòng ngừa rủi ro trong quá trình ứng dụng công nghệ số;
• Phối hợp với cơ quan nhà nước trong xác thực, chia sẻ dữ liệu số và thực hiện các nghĩa vụ khác phục vụ chuyển đổi số. 

Đối với cá nhân, khoản 2 Điều 16 Luật Chuyển đổi số 2025 yêu cầu cá nhân:

• Tuân thủ pháp luật khi tham gia môi trường số, sử dụng dịch vụ số, nền tảng số, hệ thống số;
• Cung cấp thông tin, dữ liệu đầy đủ, chính xác khi thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ số, giao dịch điện tử;
• Bảo vệ thông tin tài khoản, dữ liệu cá nhân và thực hiện các biện pháp an toàn khi sử dụng dịch vụ số;
• Tham gia góp ý, phản hồi, đánh giá để nâng cao chất lượng dịch vụ số. 

Trên đây là thông tin về “Những hành vi nào bị nghiêm cấm trong chuyển đổi số theo Luật Chuyển đổi số 2025?”. Vui lòng xem chi tiết Luật Chuyển đổi số số 148/2025/QH15 trên LuatVietnam.vn và các tính năng liên quan như: Tình trạng hiệu lực, Lược đồ...