Giảng viên, sinh viên có được góp vốn, tham gia điều hành doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo không?

1. Giảng viên, sinh viên có được góp vốn, tham gia điều hành doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo không?

Theo điểm d khoản 3 Điều 11 Nghị định 125/2026/NĐ-CP, cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm tạo điều kiện, hỗ trợ giảng viên, người học, nhà khoa học tham gia góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp và làm việc tại doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong hệ sinh thái của cơ sở giáo dục đại học. 

Ngoài ra, điểm d khoản 3 Điều 12 Nghị định 125/2026/NĐ-CP tiếp tục quy định cơ sở giáo dục đại học có nhiệm vụ tạo điều kiện để giảng viên, người học tham gia nghiên cứu, thực hành, làm việc và khởi nghiệp tại doanh nghiệp. 

Việc tham gia này phải được bố trí, sắp xếp hợp lý để không ảnh hưởng đến nhiệm vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu, đồng thời phải phù hợp với quy định của pháp luật. 

Như vậy, Nghị định cho phép giảng viên, sinh viên tham gia góp vốn, quản lý, điều hành hoặc làm việc tại doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. 

2. Nhà trường hỗ trợ giảng viên, sinh viên khởi nghiệp sáng tạo bằng những hình thức nào?

Việc cho phép giảng viên, người học tham gia góp vốn hoặc điều hành doanh nghiệp là một phần trong chính sách phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học.

Khoản 1 Điều 11 Nghị định 125/2026/NĐ-CP quy định cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm xây dựng và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nhằm thúc đẩy thương mại hóa tri thức, hình thành và phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, đồng thời bảo đảm sự liên thông giữa nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo trong trường đại học. 

2.1.  Được tham gia hệ sinh thái đổi mới sáng tạo 

Theo khoản 2 Điều 11 Nghị định 125/2026/NĐ-CP, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học bao gồm nhiều thành phần phục vụ hoạt động nghiên cứu và khởi nghiệp, trong đó có:

• Trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm công nghệ;
• Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo;
• Tổ chức trung gian của thị trường khoa học và công nghệ;
• Doanh nghiệp quản lý tài sản trí tuệ và vốn đầu tư vào doanh nghiệp khoa học và công nghệ;
• Quỹ phát triển khoa học và công nghệ;
• Nhóm nghiên cứu tiềm năng, nhóm nghiên cứu mạnh;
• Không gian sáng tạo và khu làm việc chung để giảng viên, người học nghiên cứu, thử nghiệm, ươm tạo ý tưởng, tư vấn và kết nối với doanh nghiệp, nhà đầu tư;
• Mạng lưới cựu sinh viên, chuyên gia và doanh nghiệp đối tác. 

Theo đó, hoạt động khởi nghiệp của giảng viên và sinh viên được đặt trong một hệ sinh thái có các chủ thể, nguồn lực và hạ tầng hỗ trợ chứ không chỉ dừng ở việc thành lập doanh nghiệp.

2.2. Được hỗ trợ nghiên cứu, ươm tạo công nghệ và phát triển sản phẩm

Điểm b khoản 3 Điều 11 Nghị định 125/2026/NĐ-CP cho phép cơ sở giáo dục đại học sử dụng Quỹ phát triển khoa học và công nghệ cho các hoạt động:

• Nghiên cứu;
• Ươm tạo công nghệ;
• Phát triển sản phẩm thử nghiệm;
• Xúc tiến thương mại;
• Tư vấn pháp lý;
• Đào tạo kỹ năng đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp cho giảng viên và người học. 

Như vậy, trước hoặc trong quá trình tham gia doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, giảng viên và sinh viên có thể được hỗ trợ ở nhiều khâu khác nhau, từ hình thành công nghệ, phát triển sản phẩm thử nghiệm đến tư vấn pháp lý và xúc tiến thương mại.

Ngoài Quỹ phát triển khoa học và công nghệ, khoản 4 Điều 11 còn cho phép cơ sở giáo dục đại học sử dụng tài trợ của tổ chức, cá nhân để hỗ trợ hoạt động đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, ươm tạo công nghệ, phát triển sản phẩm thử nghiệm và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. 

2.3. Được kết nối với cố vấn, doanh nghiệp và nhà đầu tư

Điểm c khoản 3 Điều 11 Nghị định 125/2026/NĐ-CP quy định cơ sở giáo dục đại học phát triển đội ngũ trung gian như giảng viên kiêm cố vấn, nhà quản trị công nghệ, điều phối viên đổi mới sáng tạo; đồng thời xây dựng mạng lưới cố vấn gồm cựu sinh viên, nhà khoa học, doanh nhân và nhà đầu tư. 

Quy định này tạo cơ sở để hoạt động khởi nghiệp của giảng viên và người học được kết nối với các nguồn lực ngoài nhà trường, nhất là chuyên gia, doanh nghiệp và nhà đầu tư.

3. Sinh viên được tham gia hoạt động khởi nghiệp trong trường đại học ra sao?

Ngoài quy định về góp vốn, quản lý và điều hành doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tại Điều 11, quyền của người học đối với hoạt động khởi nghiệp còn được ghi nhận tại Điều 9 Nghị định 125/2026/NĐ-CP.

Khoản 5 Điều 9 quy định người học:

• Được tham gia và được hỗ trợ các thủ tục cần thiết để triển khai hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp trong cơ sở giáo dục đại học;
• Được sử dụng cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm;
• Được tham gia các nhóm nghiên cứu, dự án cộng đồng và chương trình ươm tạo;
• Được hỗ trợ công bố kết quả nghiên cứu;
• Được hưởng quyền sở hữu trí tuệ và các lợi ích hợp pháp khác từ kết quả nghiên cứu theo quy định;
• Được cơ sở giáo dục đại học xem xét miễn hoặc giảm học phí, cấp học bổng, khen thưởng khi có thành tích nghiên cứu, đổi mới sáng tạo xuất sắc. 

Do đó, đối với sinh viên, việc tham gia doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo có thể được đặt trong cả quá trình từ nghiên cứu, ươm tạo ý tưởng, sử dụng phòng thí nghiệm, phát triển sản phẩm đến tham gia trực tiếp vào doanh nghiệp.

Nghị định cũng yêu cầu Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định chi tiết về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của sinh viên. 

4. Giảng viên tham gia doanh nghiệp khởi nghiệp có được tính vào hoạt động chuyên môn không?

Nghị định 125/2026/NĐ-CP có quy định liên quan trực tiếp đến việc giảng viên tham gia các hoạt động tại doanh nghiệp.

Tại điểm h khoản 3 Điều 12, cơ sở giáo dục đại học có nhiệm vụ thực hiện việc quy đổi giờ giảng, giờ nghiên cứu, thời gian làm việc, thành tích của giảng viên tham gia hoạt động nghiên cứu, chuyển giao, tư vấn, khởi nghiệp tại doanh nghiệp. 

Điều này đồng nghĩa việc giảng viên tham gia hoạt động khởi nghiệp tại doanh nghiệp không hoàn toàn tách biệt khỏi hoạt động nghề nghiệp trong trường. Nghị định đã đặt ra cơ chế để cơ sở giáo dục đại học ghi nhận thời gian và kết quả tham gia của giảng viên thông qua quy đổi giờ giảng, giờ nghiên cứu, thời gian làm việc và thành tích.

Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 9 quy định giảng viên được bảo đảm cơ sở vật chất, trang thiết bị và điều kiện cần thiết để thực hiện hoạt động nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; được tạo điều kiện tiếp cận nguồn tài trợ trong và ngoài nước. Giảng viên còn có thể được giảm định mức giảng dạy, hưởng phụ cấp tăng thêm, khen thưởng và hưởng các lợi ích tương xứng với kết quả nghiên cứu theo quy định của cơ sở giáo dục đại học. 

Tuy nhiên, khi tham gia góp vốn, quản lý hoặc điều hành doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, việc bố trí hoạt động vẫn phải bảo đảm không làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ giảng dạy và nghiên cứu theo yêu cầu tại điểm d khoản 3 Điều 11. 

Tóm lại, giảng viên và sinh viên được cơ sở giáo dục đại học tạo điều kiện, hỗ trợ góp vốn, tham gia quản lý, điều hành hoặc làm việc tại doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong hệ sinh thái của trường, nhưng việc tham gia phải được tổ chức phù hợp để không ảnh hưởng đến nhiệm vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu. 

Nội dung này được quy định tại Nghị định 125/2026/NĐ-CP về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học; bạn đọc có thể tra cứu toàn văn và các thông tin về hiệu lực, lược đồ văn bản trên LuatVietnam.vn.