Chính sách Luật Nuôi con nuôi sửa đổi: Đề xuất người trên 61 tuổi không được nhận con nuôi

1. Đề xuất sửa đổi điều kiện của người nhận con nuôi

Tại hồ sơ chính sách Luật Nuôi con nuôi sửa đổi, Bộ Tư pháp đề xuất thay đổi điều kiện của người nhận con nuôi cũng như các điều kiện để nhận nuôi con nuôi. Cụ thể:

1.1 Đề xuất người trên 61 tuổi không được nhận con nuôi

Theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 14 của Luật Nuôi con nuôi 2010, người nhận con nuôi phải hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên.

Tuy nhiên, thực tế có nhiều trường hợp người nhận con nuôi đã cao tuổi (trên 60 tuổi), không phù hợp làm cha, mẹ nuôi, không đảm bảo lợi ích cho người nhận nuôi.

Do đó, tại dự thảo bản thuyết minh quy phạm hóa chính sách của Luật Nuôi con nuôi sửa đổi, Bộ Tư pháp đề xuất sửa đổi điều kiện về tuổi của người nhận con nuôi như sau:

Hơn con nuôi ít nhất 20 tuổi và nhiều nhất 45 tuổi. Trường hợp người nhận con nuôi là cặp vợ chồng thì khoảng cách độ tuổi này được áp dụng cho người ít tuổi hơn.

Như vậy, dự thảo bản thuyết minh quy phạm hóa chính sách của Luật Nuôi con nuôi sửa đổi đã đặt ra khoảng cách độ tuổi giữa người nhận nuôi và người nuôi là từ ít nhất 20 tuổi đến nhiều nhất 45 tuổi.

Tương đương, nếu trẻ em được nhận nuôi dưới 16 tuổi thì cha, mẹ nuôi không được nhiều hơn con nuôi quá 45 tuổi, tức người nhận nuôi không quá 61 tuổi.

1.2 Đề xuất người hưởng án treo không được nhận con nuôi

Theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 14 của Luật Nuôi con nuôi 2010, người đang chấp hành hình phạt tù thì không được nhận con nuôi.

Tuy nhiên, Luật Nuôi con nuôi không cấm trường hợp người đang hưởng án treo nhận con nuôi nên tại dự thảo, Bộ Tư pháp đã đề xuất sửa đổi quy định này thành:

c) Đang chấp hành hình phạt tù hoặc bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo mà chưa hết thời gian thử thách

Bởi vì trong thực tiễn phát sinh trường hợp người người nhận con nuôi bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo và vẫn đang trong thời gian thử thách.

Tuy nhiên, theo khoản 5 Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015, nếu trong thời gian thử thách, người hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ của Luật Thi hành án hình sự 02 lần trở lên thì người này sẽ bị buộc phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo.

Khi đó, người nhận con nuôi sẽ trở thành không đủ điều kiện nhận con nuôi và con nuôi sẽ bị ảnh hưởng lợi ích do không còn người chăm sóc, nuôi dưỡng.

2. Đề xuất sửa đổi điều kiện của con nuôi

2.1 Đề xuất bổ sung điều kiện trẻ em được nhận làm con nuôi

Theo khoản 1 Điều 8 Luật Nuôi con nuôi 2010, trẻ em dưới 16 tuổi là điều kiện để được nhận làm con nuôi. Tuy nhiên, Luật này chỉ nêu điều kiện về độ tuổi mà không đề cập đến các điều kiện khác như hoàn cảnh gia đình, xã hội của trẻ em.

Do đó, dự thảo bản thuyết minh quy phạm hóa chính sách của Luật Nuôi con nuôi sửa đổi đã sửa đổi điều kiện của người được nhận làm con nuôi như sau:

- Với trẻ em dưới 16 tuổi:

Thay vì là trẻ em dưới 16 tuổi thì dự thảo bản thuyết minh quy phạm hóa chính sách của Luật Nuôi con nuôi sửa đổi đã bổ sung quy định cụ thể về hoàn cảnh của trẻ em được nhận nuôi:

Trẻ em bị bỏ rơi, mồ côi hoặc trẻ em có cha, mẹ đẻ nhưng cha, mẹ đẻ không đủ điều kiện để nuôi dưỡng, chăm sóc.

Nguyên nhân được đưa ra cho sự sửa đổi, bổ sung quy định này là theo Điều 1 Luật trẻ em 2016, trẻ em là người dưới 16 tuổi. Do đó, quy định về điều kiện người được nhận làm con nuôi tại Điều 8 Luật Nuôi con nuôi 2010 là không cần thiết.

- Với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi:

• Được cha dượng, mẹ kế nhận làm con nuôi (như quy định hiện nay tại điểm a khoản 2 Điều 8 Luật Nuôi con nuôi 2010).
• Được cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận làm con nuôi vì mồ côi hoặc cha, mẹ không đủ điều kiện để nuôi dưỡng, chăm sóc (bổ sung điều kiện được nhận nuôi trong trường hợp này là “vì mồ côi hoặc cha, mẹ không đủ điều kiện để nuôi dưỡng, chăm sóc”).

2.2 Đề xuất phải có sự đồng ý của con nuôi từ đủ 7 tuổi trở lên

Theo khoản 1 Điều 21 Luật Nuôi con nuôi 2010, nếu nhận trẻ em từ đủ 09 tuổi trở lên làm con nuôi thì còn phải được sự đồng ý của trẻ em đó bên cạnh việc lấy được sự đồng ý của:

• Cha mẹ đẻ của người được nhận làm con nuôi
• Cha hoặc mẹ đẻ của người được nhận làm con nuôi nếu cha đẻ hoặc mẹ đẻ đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự hoặc không xác định được
• Người giám hộ nếu cả cha mẹ đẻ đều đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự hoặc không xác định được.

Tuy nhiên, theo khoản 3 Điều 60 Luật Trẻ em 2016, khi thực hiện các biện pháp chăm sóc thay thế phải lấy ý kiến của trẻ em từ 07 tuổi trở lên.

Do đó, để thống nhất các quy định liên quan thì dự thảo bản thuyết minh quy phạm hóa chính sách của Luật Nuôi con nuôi sửa đổi đã sửa đổi, bổ sung điều kiện về việc lấy ý kiến đồng ý của người được nhận làm con nuôi như sau:

Trường hợp người được nhận làm con nuôi từ đủ 07 tuổi trở lên thì còn phải được sự đồng ý của người đó.

Đồng thời, dự thảo bản thuyết minh quy phạm hóa chính sách của Luật Nuôi con nuôi sửa đổi bổ sung quy định về việc đồng ý khi nhận con nuôi là con riêng của vợ hoặc chồng của người nhận con nuôi thì chỉ cần sự đồng ý của cha đẻ/mẹ đẻ của người được nhận làm con nuôi.

Đặc biệt, dự thảo bản thuyết minh quy phạm hóa chính sách của Luật Nuôi con nuôi sửa đổi cho phép những người liên quan có thể thay đổi ý kiến đồng ý trong thời hạn 30 ngày.

Trên đây là quy định về đề xuất người trên 61 tuổi không được nhận con nuôi trong dự thảo hồ sơ chính sách Luật Nuôi con nuôi sửa đổi.