Chính sách mới hiệu lực hôm nay (15/5/2026)

1. Giáo viên dạy thêm phải báo cáo mối quan hệ với người đứng tên cơ sở dạy thêm

Theo khoản 3 Điều 6 Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT sửa đổi Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT, giáo viên đang giảng dạy tại các cơ sở giáo dục khi tham gia dạy thêm ngoài nhà trường phải báo cáo với Hiệu trưởng về môn học, địa điểm, hình thức, thời gian dạy thêm và cả mối quan hệ với người đứng tên đăng ký kinh doanh cơ sở dạy thêm.

Quy định mới cũng yêu cầu giáo viên phải cập nhật kịp thời khi có thay đổi đối với các nội dung đã báo cáo nhằm bảo đảm minh bạch, phòng ngừa xung đột lợi ích trong hoạt động dạy thêm.

So với quy định cũ tại Điều 6 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT, đây là điểm mới đáng chú ý bởi trước đây giáo viên chỉ phải báo cáo về môn học, địa điểm, hình thức và thời gian tham gia dạy thêm mà chưa phải báo cáo mối quan hệ với cơ sở dạy thêm.

Ngoài trách nhiệm của giáo viên, Thông tư cũng yêu cầu cơ sở dạy thêm phải công khai các thông tin như môn học tổ chức dạy thêm, thời lượng, địa điểm, thời gian học, danh sách người dạy và mức thu tiền học thêm để phụ huynh, học sinh và cơ quan quản lý giám sát.

>> [Tổng hợp] 7 điểm mới tại Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT về dạy thêm, học thêm từ 15/5/2026

2. Trốn đóng bảo hiểm y tế bị phạt đến 70 triệu đồng

Theo Điều 82 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, người sử dụng lao động không lập hoặc lập không đầy đủ danh sách người lao động tham gia bảo hiểm y tế bắt buộc sau 60 ngày kể từ thời hạn quy định sẽ bị xử phạt theo số lượng lao động vi phạm.

Cụ thể, mức phạt từ 02 - 04 triệu đồng áp dụng với trường hợp vi phạm dưới 10 lao động; mức phạt cao nhất từ 50 - 70 triệu đồng áp dụng với trường hợp vi phạm từ 1.000 lao động trở lên.

Ngoài ra, trường hợp người sử dụng lao động đăng ký mức tiền lương đóng bảo hiểm y tế thấp hơn quy định hoặc không đóng, đóng không đầy đủ sau khi đã bị đôn đốc thì bị xử phạt theo giá trị vi phạm với mức tối đa lên đến 45 triệu đồng.

Đáng chú ý, ngoài hình thức xử phạt tiền, tổ chức, cá nhân vi phạm còn buộc phải đóng đủ số tiền trốn đóng vào Quỹ bảo hiểm y tế; hoàn trả khoản tiền gây thiệt hại cho người tham gia; nộp lại số lợi bất hợp pháp và nộp tiền lãi chậm đóng với mức 0,03%/ngày tính trên số tiền và thời gian chậm đóng.

>> Xem thêm: 8 điểm mới của Nghị định 90/2026/NĐ-CP về lĩnh vực y tế

3. Bán thuốc kê đơn không có đơn thuốc bị phạt đến 20 triệu đồng

Theo điểm g khoản 4 Điều 59 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, hành vi bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc bị phạt từ 10 - 20 triệu đồng đối với cá nhân vi phạm.

Cùng mức phạt này còn áp dụng đối với nhiều hành vi khác như mua bán thuốc thử lâm sàng; mua bán thuốc thuộc danh mục hạn chế bán lẻ khi chưa được phép; kinh doanh thuốc kê đơn qua thương mại điện tử trái quy định hoặc kinh doanh thuốc thông qua phương tiện điện tử không đúng quy định pháp luật.

Ngoài ra, khoản 6 Điều 38 Nghị định 90/2026/NĐ-CP còn quy định phạt từ 20 - 30 triệu đồng đối với người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh bán thuốc dưới mọi hình thức trái quy định, trừ trường hợp pháp luật cho phép.

Đồng thời, điểm d và điểm đ khoản 7 Điều 38 quy định phạt từ 30 - 40 triệu đồng đối với hành vi cho thuê, cho mượn hoặc thuê, mượn giấy phép hành nghề khám chữa bệnh.

4. Học bạ, bằng cấp được tích hợp trên VNeID

Theo khoản 1 Điều 8 Nghị định 88/2026/NĐ-CP, dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời bao gồm học bạ; văn bằng, chứng chỉ; kết quả học tập; kết quả đánh giá năng lực; giải thưởng, thành tích học tập và thông tin xác nhận quá trình học tập của người học.

Khoản 3 Điều 12 Nghị định này quy định sau khi dữ liệu được tiếp nhận và lưu trữ hợp lệ trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo thì sẽ được chia sẻ, liên thông và tích hợp tự động trên ứng dụng định danh điện tử VNeID.

Theo đó, cá nhân được quyền khai thác dữ liệu học tập của mình trên VNeID và sử dụng tương đương với các loại giấy tờ truyền thống trong các thủ tục liên quan.

Quy định này được đánh giá là bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số lĩnh vực giáo dục, giúp giảm thủ tục giấy tờ, hạn chế việc phải xuất trình học bạ, bằng cấp bản giấy trong nhiều giao dịch hành chính.

5. Mỗi người học được cấp một mã hồ sơ học tập suốt đời

Theo Điều 9 Nghị định 88/2026/NĐ-CP, mỗi người học tham gia hệ thống giáo dục quốc dân được cấp một mã số hồ sơ học tập suốt đời duy nhất theo số định danh cá nhân.

Trước khi cấp mã số, thông tin của người học phải được đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để bảo đảm tính chính xác và đồng bộ dữ liệu.

Mã số hồ sơ học tập suốt đời được sử dụng làm mã khóa truy cập để khai thác toàn bộ dữ liệu học tập của cá nhân trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo. Dữ liệu này bao gồm học bạ, văn bằng, chứng chỉ, kết quả học tập, kết quả đánh giá năng lực và các thành tích học tập khác.

Đáng chú ý, dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời phải được lưu trữ vĩnh viễn và có thể sử dụng thay thế hoặc tương đương văn bản giấy khi đã được ký số theo quy định pháp luật.

Nghị định cũng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn thành việc cấp mã số hồ sơ học tập suốt đời cho toàn bộ người học trước ngày 01/01/2027.

5. Ô tô vượt rào chắn đường ngang bị phạt đến 20 triệu đồng

Theo Điều 13 Nghị định 81/2026/NĐ-CP, từ ngày 15/5/2026, người điều khiển ô tô, xe tương tự ô tô vượt rào chắn khi chắn đang dịch chuyển, vượt đèn đỏ hoặc không chấp hành hiệu lệnh, biển báo tại đường ngang, cầu chung, hầm đường sắt bị phạt từ 18 - 20 triệu đồng.

Đối với xe mô tô, xe gắn máy, mức phạt từ 04 - 06 triệu đồng; đối với máy kéo, xe máy chuyên dùng, mức phạt từ 08 - 10 triệu đồng.

Ngoài hành vi vượt rào chắn, các hành vi dừng, đỗ hoặc quay đầu xe trong khu vực đường ngang, cầu chung cũng bị xử phạt với mức từ 06 - 08 triệu đồng đối với ô tô và xe tương tự ô tô.

So với Nghị định 100/2019/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP, mức phạt đối với ô tô đã tăng rất mạnh từ 04 - 06 triệu đồng lên 18 - 20 triệu đồng; mức phạt đối với xe máy cũng tăng từ 800.000 - 01 triệu đồng lên 04 - 06 triệu đồng nhằm tăng tính răn đe và bảo đảm an toàn giao thông đường sắt.

6. Có 7 trường hợp bị thu hồi chứng chỉ bồi dưỡng công chức

Theo khoản 1 Điều 9 Thông tư 03/2026/TT-BNV, chứng chỉ chương trình bồi dưỡng công chức bị thu hồi, hủy bỏ trong 07 trường hợp gồm: gian lận trong tuyển sinh, học tập hoặc hồ sơ cấp chứng chỉ; cấp cho người không đủ điều kiện; cấp sai thẩm quyền; chứng chỉ bị sửa chữa, tẩy xóa; cho người khác sử dụng; do lỗi của cơ sở đào tạo hoặc chứng chỉ số không được ký số hợp lệ.

Thông tư cũng quy định rõ thẩm quyền thu hồi, hủy bỏ chứng chỉ thuộc về Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh hoặc cơ sở đào tạo, bồi dưỡng đã cấp chứng chỉ.

Sau khi ban hành quyết định thu hồi, cơ quan có thẩm quyền phải đăng tải quyết định trên cổng thông tin điện tử, gửi cho người bị thu hồi chứng chỉ và các cơ quan liên quan. Đồng thời, trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày cấp, cấp lại, thu hồi hoặc hủy bỏ chứng chỉ, dữ liệu phải được cập nhật lên hệ thống quản lý đào tạo, bồi dưỡng công chức.

8. Doanh nghiệp được xem xét miễn, giảm lãi khi phải trả nợ thay bảo lãnh ngân hàng

Theo Điều 20 Quyết định 12/2026/QĐ-TTg sửa đổi Quyết định 03/2011/QĐ-TTg, khi Ngân hàng Phát triển Việt Nam thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, doanh nghiệp phải nhận nợ và ký hợp đồng vay bắt buộc bảo lãnh với ngân hàng này.

Hợp đồng vay phải quy định cụ thể về lãi suất, thời hạn trả nợ, tài sản bảo đảm và các nghĩa vụ liên quan. Trong đó, lãi suất được xác định theo lãi suất tín dụng đầu tư của Nhà nước tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam; lãi suất quá hạn tối đa bằng 150% lãi suất trong hạn.

Điểm đáng chú ý của quy định mới là căn cứ tình hình tài chính, hoạt động sản xuất kinh doanh và khả năng trả nợ, Ngân hàng Phát triển Việt Nam được xem xét miễn, giảm lãi đối với khoản nợ vay bắt buộc bảo lãnh. Tuy nhiên, ngân sách nhà nước không cấp bù lãi suất và phí quản lý đối với phần được miễn, giảm này.

Bên cạnh đó, ngân hàng được quyền định giá lại tài sản bảo đảm và yêu cầu doanh nghiệp bổ sung tài sản nếu giá trị tài sản bảo đảm không đủ theo quy định.

Đối với các hợp đồng vay đã ký trước ngày 15/5/2026, các bên tiếp tục thực hiện theo thỏa thuận cũ; trường hợp sửa đổi, bổ sung hợp đồng thì lãi suất sẽ được điều chỉnh theo quy định mới.

9. Tăng mạnh mức phạt kinh doanh karaoke không có giấy phép

Theo khoản 7 Điều 21 Nghị định 87/2026/NĐ-CP, từ ngày 15/5/2026, cá nhân kinh doanh dịch vụ karaoke không có giấy phép bị phạt từ 30 - 40 triệu đồng; tổ chức vi phạm bị phạt từ 60 - 80 triệu đồng.

Đối với hoạt động kinh doanh vũ trường không có giấy phép, khoản 8 Điều 21 quy định mức phạt từ 40 - 50 triệu đồng đối với cá nhân và từ 80 - 100 triệu đồng đối với tổ chức. Đây là mức tăng đáng kể so với quy định trước đây tại Nghị định 38/2021/NĐ-CP.

Ngoài hành vi không có giấy phép, nhiều hành vi khác cũng bị nâng mức xử phạt như đặt chốt cửa trong phòng hát; lắp thiết bị báo động để đối phó kiểm tra; không bảo đảm hình ảnh phù hợp với nội dung bài hát; sửa chữa, tẩy xóa giấy phép; cho người chưa đủ 18 tuổi vào vũ trường; kinh doanh ngoài khung giờ được phép…

Đáng chú ý, khoản 9 Điều 21 còn quy định hình thức xử phạt bổ sung là tước quyền sử dụng giấy phép đủ điều kiện kinh doanh karaoke, vũ trường từ 18 - 24 tháng đối với hành vi cho tổ chức, cá nhân khác sử dụng giấy phép hoặc sử dụng giấy phép của đơn vị khác để hoạt động kinh doanh.

Ngoài tiền phạt, tổ chức, cá nhân vi phạm còn buộc phải nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm và nộp lại giấy phép đã bị sửa chữa, tẩy xóa theo quy định.

>> Xem thêm: >> Kinh doanh, karaoke vũ trường lưu ý: Nhiều hành vi vi phạm tăng nặng mức phạt từ 15/5/2026

10. Có căn cứ định giá tối đa dịch vụ đưa lao động đi nước ngoài

Theo Điều 2 Thông tư 04/2026/TT-BNV, Bộ Nội vụ đã quy định đặc điểm kinh tế - kỹ thuật đối với dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài và dịch vụ môi giới theo hợp đồng môi giới.

Thông tư áp dụng đối với các dịch vụ thuộc diện Nhà nước định giá tối đa theo khoản 2 Điều 28 Nghị định 85/2024/NĐ-CP.

Đáng chú ý, Phụ lục I của Thông tư quy định đặc điểm kinh tế - kỹ thuật đối với từng thị trường lao động như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), châu Âu, châu Mỹ và Đông Nam Á.

Trong khi đó, Phụ lục II quy định đặc điểm của dịch vụ môi giới, xác định đây là hoạt động giới thiệu phía nước ngoài tiếp nhận lao động Việt Nam để ký kết hợp đồng cung ứng lao động.

Thông tư là cơ sở để cơ quan có thẩm quyền xác định giá tối đa đối với các loại dịch vụ này theo quy định pháp luật về giá.

11. Tạm ngừng kinh doanh trò chơi điện tử có thưởng vẫn phải giám sát bằng camera

Theo Điều 6 Nghị định 86/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 121/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp kinh doanh trò chơi điện tử có thưởng phải thông báo trước ít nhất 15 ngày cho Bộ Tài chính, Sở Tài chính, Công an cấp tỉnh và cơ quan thuế trước khi khai trương hoạt động.

Khi tự tạm ngừng kinh doanh, doanh nghiệp cũng phải thông báo trước 15 ngày, nêu rõ thời gian, lý do tạm ngừng và kế hoạch hoạt động trở lại. Đồng thời phải thông báo công khai tại điểm kinh doanh.

Đáng chú ý, quy định mới bổ sung nghĩa vụ hoàn toàn mới là trong thời gian tạm ngừng kinh doanh, doanh nghiệp vẫn phải giám sát khu vực ra vào bằng hệ thống camera và lưu trữ dữ liệu hình ảnh theo quy định để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra.

Trước đây, Nghị định 121/2021/NĐ-CP chưa quy định yêu cầu giám sát camera trong thời gian ngừng hoạt động.