Cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Những nội dung đáng chú ý tại Kết luận 09-KL/TW 2026

- Văn bản hợp nhất là căn cứ chính thức trong viện dẫn và áp dụng pháp luật

Theo định hướng mới tại Kết luận 09-KL/TW năm 2026, việc hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam tiếp tục được đẩy mạnh nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Một trong những điểm đáng chú ý là quy định rõ vai trò của văn bản hợp nhất trong hoạt động viện dẫn và áp dụng pháp luật.

Cụ thể, văn bản hợp nhất được xác định là căn cứ chính thức để các cơ quan, tổ chức và cá nhân sử dụng trong quá trình thực thi pháp luật. Điều này giúp khắc phục tình trạng phải tra cứu nhiều văn bản sửa đổi, bổ sung rời rạc, từ đó nâng cao tính minh bạch, thống nhất và thuận tiện trong áp dụng.

- Án lệ, Tập quán và Lẽ công bằng là nguồn bổ trợ của hệ thống pháp luật

Theo mục 2.1 Kết luận 09-KL/TW, cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam được xác định theo thứ bậc từ các nguồn luật, bao gồm:

• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Hiến pháp; luật, pháp lệnh; văn bản dưới luật của Trung ương; văn bản của chính quyền địa phương)

• Và các nguồn bổ trợ, gồm án lệ, tập quán, lẽ công bằng

Kết luận nêu rõ, các nguồn bổ trợ này được:

• Sử dụng để điều chỉnh các quan hệ xã hội

• Áp dụng trong trường hợp chưa có quy định của văn bản quy phạm pháp luật

• Hoặc khi quy định pháp luật chưa rõ ràng trong từng trường hợp cụ thể

• Tổng rà soát hệ thống văn bản QPPL, ngăn chặn việc cài cắm lợi ích

- Tổng rà soát hệ thống văn bản QPPL, ngăn chặn việc cài cắm lợi ích

Theo Kết luận 09-KL/TW, Bộ Chính trị yêu cầu tiến hành tổng rà soát toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm không để xảy ra tình trạng cài cắm lợi ích hoặc các tác động tiêu cực làm ảnh hưởng đến cấu trúc hệ thống pháp luật.

Đồng thời, đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản theo hướng văn bản hợp nhất trở thành căn cứ chính thức để viện dẫn và áp dụng pháp luật, được trình và đăng tải cùng thời điểm với văn bản sửa đổi, bổ sung.