AI Luật giải đáp 5 câu hỏi về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất

AI Luật trả lời: Căn cứ vào khoản 1 Điều 95 Luật Đất đai, số 31/2024/QH15 sẽ có hiệu lực từ ngày 01/08/2024 thì các trường hợp được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng bao gồm:

1. Các trường hợp được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng bao gồm: a) Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hằng năm; …
2. Các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này được bồi thường về đất khi có một trong các điều kiện sau đây: a) Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất; b) Có quyết định giao đất hoặc quyết định cho thuê đất hoặc quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; c) Có một trong các giấy tờ về quyền sử dụng đất làm căn cứ để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định tại Điều 137 của Luật này; d) Nhận chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật từ người có quyền sử dụng đất hợp pháp nhưng chưa hoàn thành thủ tục đăng ký đất đai; đ) Được sử dụng đất theo thỏa thuận trong hợp đồng thế chấp để xử lý nợ; văn bản công nhận kết quả đấu giá quyền sử dụng đất mà người trúng đấu giá đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật.

Như vậy, trường hợp gia đình bạn sử dụng đất từ năm 1998, chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nếu thuộc một trong các trường hợp sau thì sẽ được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi:

• Có một trong các giấy tờ về quyền sử dụng đất làm căn cứ để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 137 Luật Đất đai 2024;
• Hoặc có quyết định giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
• Hoặc nhận chuyển quyền sử dụng đất hợp pháp nhưng chưa hoàn thành thủ tục đăng ký đất đai;
• Hoặc được sử dụng đất theo thỏa thuận trong hợp đồng thế chấp để xử lý nợ, hoặc văn bản công nhận kết quả đấu giá quyền sử dụng đất đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính.

Nếu không có các giấy tờ, quyết định hoặc điều kiện nêu trên, bạn sẽ không được bồi thường về đất mà chỉ được xem xét hỗ trợ theo quy định tại Điều 101 Luật Đất đai, số 31/2024/QH15:

4. Trường hợp không đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của Luật này, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 96 của Luật này.

Ngoài ra, về tài sản gắn liền với đất, căn cứ vào Điều 105 Luật Đất đai, số 31/2024/QH15, bạn sẽ được bồi thường tài sản gắn liền với đất nếu tài sản đó được tạo lập hợp pháp, không thuộc các trường hợp bị loại trừ (ví dụ: tài sản tạo lập trái pháp luật, tạo lập sau khi có thông báo thu hồi đất…).
Tóm lại:

• Nếu gia đình bạn có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc có các giấy tờ, quyết định hợp pháp về quyền sử dụng đất thì sẽ được bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi.
• Nếu không đủ điều kiện nêu trên, bạn chỉ được xem xét hỗ trợ và bồi thường tài sản gắn liền với đất nếu tài sản đó hợp pháp.

Bạn nên liên hệ với cơ quan tài nguyên và môi trường địa phương để được hướng dẫn cụ thể về hồ sơ, giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất và các quyền lợi khi bị thu hồi đất.
Lưu ý: Từ ngày 01/08/2024, Luật Đất đai 2024 và các nghị định hướng dẫn sẽ chính thức có hiệu lực, các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽ được áp dụng theo các văn bản này. Nếu việc thu hồi đất diễn ra trước thời điểm này, quy định của Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn cũ sẽ được áp dụng.

AI Luật trả lời: Căn cứ vào Điều 109 Luật Đất đai, số 31/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/08/2024 và Điều 22 Nghị định 88/2024/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/08/2024, được bổ sung bởi khoản 5 Điều 2 Nghị định 226/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/08/2025 thì:

Nếu bạn là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp trên diện tích đất bị Nhà nước thu hồi, ngoài khoản bồi thường về đất, bạn sẽ được xem xét hỗ trợ các khoản sau:

1. Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm:

• Được hỗ trợ bằng tiền không quá 05 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất của địa phương đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp thu hồi nhưng không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương.
• Được hỗ trợ bằng hình thức đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm (cụ thể do UBND cấp tỉnh quy định phù hợp với điều kiện thực tế).
• Đối tượng được hỗ trợ bao gồm cả trường hợp đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
• Cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp là người đang sử dụng đất nông nghiệp mà tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có thu nhập từ sản xuất nông nghiệp trên đất đó và không thuộc các trường hợp: cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan tại ngũ, quân nhân chuyên nghiệp, công chức quốc phòng, công nhân và viên chức quốc phòng, sĩ quan, hạ sĩ quan, công nhân công an, người làm công tác cơ yếu hưởng lương từ ngân sách nhà nước; người hưởng lương hưu; người nghỉ mất sức lao động, thôi việc được hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng; người lao động có hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

2. Hỗ trợ ổn định đời sống:

• Nếu đủ điều kiện được bồi thường về đất, bạn sẽ được hỗ trợ ổn định đời sống theo quy định tại Điều 19 Nghị định 88/2024/NĐ-CP (được bổ sung bởi khoản 4 Điều 2Nghị định 226/2025/NĐ-CP và khoản 6 Điều 11 Nghị định 49/2026/NĐ-CP):
• Thời gian hỗ trợ và mức hỗ trợ cụ thể sẽ do UBND cấp tỉnh quy định, nhưng không thấp hơn mức quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 19 Nghị định 88/2024/NĐ-CP.
• Mức hỗ trợ cho một nhân khẩu được tính bằng tiền tương đương 30 kg gạo trong 01 tháng theo thời giá trung bình tại thời điểm hỗ trợ của địa phương, thời gian hỗ trợ từ 6 đến 36 tháng tùy trường hợp cụ thể (phải di chuyển chỗ ở, vùng khó khăn…).

Tóm lại, bạn sẽ được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm và hỗ trợ ổn định đời sống nếu đáp ứng điều kiện quy định. Mức hỗ trợ cụ thể sẽ do UBND cấp tỉnh nơi có đất bị thu hồi quy định căn cứ vào tình hình thực tế tại địa phương.

Bạn nên liên hệ với UBND cấp xã hoặc cơ quan chức năng tại địa phương để được hướng dẫn chi tiết về hồ sơ, thủ tục và mức hỗ trợ cụ thể áp dụng cho trường hợp của mình.

Lưu ý: Kể từ ngày 01/03/2025, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã hợp nhất với Bộ Nội vụ thành Bộ Nội vụ mới.

AI Luật trả lời: Bạn hoàn toàn có quyền khiếu nại hoặc yêu cầu xem xét lại phương án bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất nếu cho rằng phương án đó chưa đúng quy định hoặc mức bồi thường quá thấp.

Căn cứ vào khoản 8 Điều 26 Luật Đất đai, số 31/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/08/2024 thì người sử dụng đất có quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện về những hành vi vi phạm quyền sử dụng đất hợp pháp của mình và những hành vi khác vi phạm pháp luật về đất đai.

Ngoài ra, theo Điều 40 Nghị định 102/2024/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 01/08/2024:

1. Người có đất thu hồi, tổ chức, cá nhân có liên quan có quyền khiếu nại về việc kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế thực hiện kiểm đếm bắt buộc, thu hồi đất, cưỡng chế thu hồi đất theo quy định của pháp luật về khiếu nại. Trong khi chưa có quyết định giải quyết khiếu nại thì vẫn phải tiếp tục thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế thực hiện kiểm đếm bắt buộc, quyết định thu hồi đất, quyết định cưỡng chế thu hồi đất. Trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết khiếu nại có kết luận việc thu hồi đất là trái pháp luật thì phải dừng cưỡng chế nếu việc cưỡng chế chưa hoàn thành; hủy bỏ quyết định thu hồi đất đã ban hành và bồi thường thiệt hại do quyết định hành chính gây ra (nếu có).

Như vậy, bạn có quyền khiếu nại đối với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc quyết định thu hồi đất nếu cho rằng chưa đúng quy định hoặc mức bồi thường quá thấp. Trong thời gian chờ giải quyết khiếu nại, quyết định thu hồi đất vẫn tiếp tục được thực hiện, trừ trường hợp cơ quan có thẩm quyền kết luận việc thu hồi đất là trái pháp luật thì sẽ dừng thực hiện và bồi thường thiệt hại (nếu có).
Lưu ý:

• Bạn nên chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu chứng minh quyền sử dụng đất, các giấy tờ liên quan đến phương án bồi thường, hỗ trợ để gửi kèm đơn khiếu nại.
• Thời hạn, trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại.

Tóm lại:
Bạn hoàn toàn có quyền khiếu nại hoặc yêu cầu xem xét lại phương án bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất nếu thấy chưa đúng quy định hoặc mức bồi thường quá thấp. Việc khiếu nại sẽ được giải quyết theo trình tự, thủ tục của pháp luật về khiếu nại.

Nếu cần hướng dẫn chi tiết về thủ tục khiếu nại, bạn có thể cung cấp thêm thông tin về trường hợp cụ thể để được hỗ trợ thêm.

AI Luật trả lời: Căn cứ vào Điều 40 Nghị định 102/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai có hiệu lực từ ngày 01/08/2024 thì:

1. Người có đất thu hồi, tổ chức, cá nhân có liên quan có quyền khiếu nại về việc kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế thực hiện kiểm đếm bắt buộc, thu hồi đất, cưỡng chế thu hồi đất theo quy định của pháp luật về khiếu nại. Trong khi chưa có quyết định giải quyết khiếu nại thì vẫn phải tiếp tục thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế thực hiện kiểm đếm bắt buộc, quyết định thu hồi đất, quyết định cưỡng chế thu hồi đất. Trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết khiếu nại có kết luận việc thu hồi đất là trái pháp luật thì phải dừng cưỡng chế nếu việc cưỡng chế chưa hoàn thành; hủy bỏ quyết định thu hồi đất đã ban hành và bồi thường thiệt hại do quyết định hành chính gây ra (nếu có).

Như vậy, trong thời gian đang giải quyết khiếu nại liên quan đến bồi thường khi thu hồi đất, bạn vẫn phải bàn giao đất theo quyết định thu hồi đất, trừ trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết khiếu nại kết luận việc thu hồi đất là trái pháp luật thì sẽ dừng cưỡng chế (nếu việc cưỡng chế chưa hoàn thành), hủy bỏ quyết định thu hồi đất đã ban hành và bồi thường thiệt hại (nếu có).

Lưu ý: Từ ngày 01/08/2024, Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành bắt đầu có hiệu lực, quy định này sẽ tiếp tục được áp dụng tại thời điểm hiện tại (ngày 10/07/2026).

AI Luật trả lời: Căn cứ vào khoản 1 Điều 160 Luật Đất đai của Quốc hội, số 31/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/08/2024 thì giá đất cụ thể được áp dụng để tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là giá đất cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quyết định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Cụ thể, nội dung quy định như sau:

1. Giá đất cụ thể được áp dụng cho các trường hợp sau đây: … e) Tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.

Ngoài ra, căn cứ vào khoản 1 Điều 30 Nghị định 71/2024/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 01/08/2024 thì việc định giá đất cụ thể phải thực hiện theo quy định tại Điều 158 Luật Đất đai và các điều 4, 5, 6, 7 của Nghị định này; kết quả tổng hợp, phân tích thông tin về giá đất thị trường; các yếu tố ảnh hưởng đến giá đất.

Đồng thời, theo khoản 1 Điều 4 Nghị định 88/2024/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 01/08/2024, được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 2 Điều 11 Nghị định 49/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 31/01/2026 thì:

“1. Giá đất tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất khi bồi thường bằng đất có mục đích sử dụng khác với loại đất thu hồi là giá đất theo loại đất được giao, được cho thuê tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.”

Như vậy, đối với trường hợp của bạn, tháng 3/2026 nhận được thông báo thu hồi đất nhưng đến tháng 9/2026 mới có quyết định phê duyệt phương án bồi thường thì giá đất để tính tiền bồi thường sẽ được xác định theo giá đất tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (tức thời điểm tháng 9/2026).

Tóm lại:
Giá đất để tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được áp dụng theo giá đất tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, không phải thời điểm ra thông báo thu hồi đất.