Kê khai sai người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh sẽ bị xử lý thế nào?

1. Người nộp thuế chịu trách nhiệm về thông tin người phụ thuộc

Theo khoản 2 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC, người nộp thuế chịu trách nhiệm xác định người phụ thuộc thuộc một trong các trường hợp sau:

• Không có thu nhập; 
• Có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 03 triệu đồng.

Đồng thời, người nộp thuế phải kê khai đúng, trung thực thu nhập của người phụ thuộc. 

Bên cạnh đó, tại khoản 6 Điều 4 Thông tư 87 2026 của Bộ Tài chính tiếp tục quy định người nộp thuế phải thực hiện đăng ký, thay đổi người phụ thuộc theo pháp luật về quản lý thuế và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về:

• Tính chính xác của việc đăng ký người phụ thuộc;
• Tính chính xác của việc thay đổi người phụ thuộc;
• Kê khai thu nhập của người phụ thuộc.

Trong trường hợp trong quá trình thực hiện kê khai, cơ quan thuế phát hiện kê khai không đúng, người nộp thuế bị xử lý theo quy định pháp luật về quản lý thuế và pháp luật có liên quan.

Như vậy, việc kê khai sai người phụ thuộc có thể bao gồm kê khai người không đáp ứng điều kiện làm người phụ thuộc, kê khai không đúng thu nhập của người phụ thuộc hoặc không điều chỉnh thông tin khi điều kiện giảm trừ đã thay đổi.

2. Kê khai sai người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh sẽ bị xử lý thế nào?

Khi phát hiện thông tin người phụ thuộc đã kê khai không chính xác, người nộp thuế cần thực hiện đồng thời các nội dung sau:

Thứ nhất, đăng ký thay đổi người phụ thuộc

Người nộp thuế phải điều chỉnh thông tin đăng ký người phụ thuộc theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Việc thay đổi cần được thực hiện khi người đã đăng ký không còn đáp ứng điều kiện làm người phụ thuộc hoặc thông tin đăng ký trước đó có sai sót.

Thứ hai, khai bổ sung hồ sơ khai thuế

Trường hợp sai thông tin người phụ thuộc đã ảnh hưởng đến hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân, người nộp thuế phải khai bổ sung hồ sơ khai thuế.

Theo khoản 5 Điều 12 Luật Quản lý thuế 2025, người nộp thuế phát hiện hồ sơ khai thuế đã nộp có sai, sót được khai bổ sung trong thời hạn 05 năm kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ của kỳ tính thuế có sai, sót, nếu đáp ứng điều kiện luật định.

Thứ ba, nộp bổ sung thuế và tiền chậm nộp

Nếu việc kê khai sai người phụ thuộc làm giảm số thuế thu nhập cá nhân phải nộp, người nộp thuế phải xác định lại nghĩa vụ thuế, nộp đủ số thuế còn thiếu và tiền chậm nộp phát sinh.

3. Kê khai sai người phụ thuộc có bị phạt không?

Không phải mọi trường hợp kê khai sai người phụ thuộc đều áp dụng cùng một mức phạt. Việc xử lý phụ thuộc vào hậu quả của hành vi và thời điểm người nộp thuế khắc phục.

3.1. Tự phát hiện và điều chỉnh trước khi cơ quan thuế phát hiện

Theo khoản 3 Điều 9 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 7 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP, người nộp thuế không bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế trong trường hợp khai sai, nếu:

• Đã khai bổ sung hồ sơ khai thuế theo đúng quy định;
• Đã tự giác nộp đủ số tiền thuế phải nộp.

Việc khai bổ sung và nộp thuế được thực hiện trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra, cơ quan có thẩm quyền công bố quyết định thanh tra, kiểm tra hoặc trước khi cơ quan có thẩm quyền phát hiện sai phạm.

Như vậy, nếu cá nhân chủ động phát hiện việc kê khai sai người phụ thuộc, kịp thời điều chỉnh hồ sơ và nộp đủ nghĩa vụ thuế trước khi cơ quan có thẩm quyền phát hiện thì có thể không bị xử phạt vi phạm hành chính.

Tuy nhiên, cá nhân vẫn phải nộp đủ số thuế còn thiếu và tiền chậm nộp theo quy định.

3.2. Kê khai sai làm thiếu số thuế phải nộp và bị cơ quan thuế phát hiện

Nếu việc kê khai sai người phụ thuộc dẫn đến thiếu số thuế thu nhập cá nhân phải nộp và không thuộc trường hợp được miễn xử phạt nêu trên, người nộp thuế có thể bị xử phạt về hành vi khai sai.

Theo Điều 16 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, mức phạt đối với hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp là:

Phạt 20% số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế đã được miễn, giảm, hoàn cao hơn so với quy định.

Ngoài tiền phạt, người nộp thuế còn bị buộc:

• Nộp đủ số tiền thuế còn thiếu;
• Nộp tiền chậm nộp tính trên số tiền thuế thiếu.

4. Một người phụ thuộc có được giảm trừ cho nhiều người nộp thuế không?

Theo điểm b khoản 2 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, nguyên tắc giảm trừ gia cảnh, mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế trong năm tính thuế.

Do đó, trường hợp nhiều người nộp thuế có chung người phụ thuộc phải nuôi dưỡng thì người nộp thuế tự thỏa thuận để đăng ký giảm trừ gia cảnh vào một người nộp thuế trong năm tính thuế. Trường hợp có thay đổi về thỏa thuận thì việc thay đổi áp dụng cho kỳ tính thuế tiếp theo.

Trên đây là thông tin về Kê khai sai người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh sẽ bị xử lý thế nào?