Thi chứng chỉ thủy thủ, thợ máy và lái phương tiện thủy nội địa cần đáp ứng điều kiện gì?

1. Thi chứng chỉ thủy thủ, thợ máy và lái phương tiện thủy nội địa cần đáp ứng điều kiện gì?

Theo Điều 5 và khoản 1, khoản 2 Điều 6 Thông tư 71/2026/TT-BXD, người dự thi phải hoàn thành chương trình đào tạo tương ứng, có giấy khám sức khỏe còn hiệu lực và đủ tuổi theo quy định. Thi chứng chỉ thủy thủ, thợ máy yêu cầu đủ 16 hoặc đủ 18 tuổi tùy công suất máy của phương tiện; thi chứng chỉ lái phương tiện yêu cầu đủ 18 tuổi trở lên.

Cụ thể, khoản 1 Điều 6 quy định điều kiện tuổi đối với người thi để cấp chứng chỉ thủy thủ, chứng chỉ thợ máy:

• Đủ 16 tuổi trở lên, đối với trường hợp thuyền viên làm việc trên phương tiện thủy nội địa có công suất máy dưới 90 cv;
• Đủ 18 tuổi trở lên, đối với trường hợp thuyền viên làm việc trên phương tiện thủy nội địa có công suất máy từ 90 cv trở lên.

Đối với người thi để cấp chứng chỉ lái phương tiện, khoản 2 Điều 6 quy định: “đủ 18 tuổi trở lên”.

Về thời điểm xác định tuổi, khoản 2 Điều 5 yêu cầu người dự thi đủ tuổi tính đến thời điểm ra quyết định thành lập Hội đồng thi tương ứng với từng loại, hạng giấy chứng nhận khả năng chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn.

Ngoài điều kiện tuổi, người dự thi phải đáp ứng các yêu cầu về đào tạo và sức khỏe:

• Về đào tạo: Khoản 1 Điều 5 yêu cầu đã hoàn thành chương trình đào tạo nghề tương ứng với từng loại, hạng giấy chứng nhận khả năng chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn. Các trường hợp ngoại lệ được liệt kê tại khoản này thuộc diện dự thi giấy chứng nhận khả năng chuyên môn thuyền trưởng, máy trưởng, không phải ba loại chứng chỉ nghiệp vụ đang đề cập.
• Về sức khỏe: Khoản 3 Điều 5 yêu cầu có giấy khám sức khỏe để đi học, đi làm việc, còn hiệu lực do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền cấp.

Đối với việc xét đủ điều kiện dự thi, khoản 2 Điều 9 còn yêu cầu thí sinh có đủ số điểm kiểm tra các môn học, mô-đun theo chương trình đào tạo đạt yêu cầu và có đầy đủ giấy tờ trong hồ sơ dự học, thi. Thư ký Hội đồng thi có trách nhiệm rà soát hồ sơ và niêm yết danh sách thí sinh đủ điều kiện tại các phòng thi.

Theo khoản 1 Điều 31, Thông tư 71/2026/TT-BXD có hiệu lực từ ngày 15/11/2026. Khoản 2 Điều 2 xác định Thông tư không áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc thi, cấp giấy chứng nhận khả năng chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn làm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

2. Hồ sơ dự học, thi chứng chỉ thủy thủ, thợ máy và lái phương tiện gồm những gì?

Căn cứ khoản 1 Điều 19 Thông tư 71/2026/TT-BXD quy định cá nhân có nhu cầu dự học, thi nộp 01 bộ hồ sơ trực tiếp, qua hệ thống bưu chính hoặc hình thức phù hợp khác đến cơ sở đào tạo.

Hồ sơ bao gồm:

• Bản chính hoặc biểu mẫu điện tử Đơn đề nghị theo quy định tại Phụ lục XIV ban hành kèm theo Thông tư này;
• 02 (hai) ảnh chân dung màu hoặc bản điện tử ảnh chân dung màu cỡ 2x3 cm, nền trắng, ảnh chụp không quá 06 tháng;
• Bản chính hoặc bản điện tử hoặc bản sao điện tử Giấy khám sức khỏe do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền cấp (trường hợp không khai thác được cơ sở dữ liệu dùng chung);
• Xuất trình bản chính để kiểm tra (trong trường hợp gửi trực tiếp) hoặc bản sao công chứng (trong trường hợp gửi qua đường bưu chính) hoặc bản điện tử hoặc bản sao điện tử (trong trường hợp gửi qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến hoặc theo hình thức phù hợp khác) của các loại giấy tờ chứng nhận về thuyền trưởng hoặc máy trưởng hoặc chứng chỉ chuyên môn hoặc bản dịch công chứng sang tiếng Việt (đối với các loại giấy tờ chứng nhận về thuyền trưởng hoặc máy trưởng hoặc chứng chỉ chuyên môn do các cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài cấp) và tài liệu liên quan để chứng minh đủ điều kiện dự học, thi tương ứng với loại GCNKNCM, CCCM theo quy định tại Thông tư này.

Trong đó, GCNKNCM là giấy chứng nhận khả năng chuyên môn; CCCM là chứng chỉ chuyên môn. Yêu cầu về giấy tờ chứng minh được áp dụng tương ứng với loại giấy chứng nhận, chứng chỉ đăng ký dự học, thi.

Sau khi nhận hồ sơ, cơ sở đào tạo thực hiện việc kiểm tra và xử lý theo khoản 2 Điều 19:

• Hồ sơ nộp trực tiếp: Nếu hợp lệ thì viết giấy hẹn làm thủ tục dự học, thi; nếu không hợp lệ thì trả lại và hướng dẫn cá nhân hoàn thiện.
• Hồ sơ nhận qua bưu chính, dịch vụ công trực tuyến hoặc hình thức phù hợp khác: Nếu không hợp lệ, trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, cơ sở đào tạo phải có văn bản yêu cầu bổ sung, hoàn thiện.
• Thời hạn gửi giấy hẹn: Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ, cơ sở đào tạo gửi giấy hẹn làm thủ tục dự học, thi.

Về nghĩa vụ tài chính và giấy tờ xuất trình, điểm đ khoản này yêu cầu cá nhân đề nghị dự thi nộp phí, lệ phí theo quy định. Khi dự thi, nhận hoặc người có giấy ủy quyền nhận giấy chứng nhận, chứng chỉ phải xuất trình căn cước công dân, thẻ căn cước, căn cước điện tử hoặc hộ chiếu.

3. Ai tổ chức thi, cấp chứng chỉ thủy thủ, thợ máy và lái phương tiện?

Theo khoản 2 Điều 7 Thông tư 71/2026/TT-BXD, cơ sở đào tạo có thẩm quyền tổ chức thi, ra quyết định công nhận kết quả thi, cấp và chuyển đổi chứng chỉ chuyên môn, trừ chứng chỉ điều khiển phương tiện đi ven biển và chứng chỉ lái phương tiện. Vì vậy, việc tổ chức thi, cấp chứng chỉ thủy thủ và chứng chỉ thợ máy thuộc thẩm quyền của cơ sở đào tạo.

Riêng chứng chỉ lái phương tiện, khoản 3 Điều 7 quy định:

“Cơ quan có thẩm quyền quy định tại khoản 3 Điều 35 Luật Giao thông đường thủy nội địa (hoặc cơ quan, đơn vị được giao quyền): Tổ chức thi, ra quyết định công nhận kết quả thi, cấp, chuyển đổi chứng chỉ lái phương tiện.”

Về trách nhiệm chuẩn bị cho kỳ thi, khoản 1 và khoản 2 Điều 8 giao cơ sở đào tạo tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra điều kiện dự học, thi; mở lớp, tổ chức giảng dạy, kiểm tra và đánh giá kết quả học tập theo chương trình quy định.

Sau khi nhận được kế hoạch tổ chức thi và kết quả học tập của học viên, khoản 1 Điều 9 yêu cầu cơ quan có thẩm quyền quyết định thành lập Hội đồng thi trong thời hạn 10 ngày làm việc.

Đối với việc cấp chứng chỉ sau kỳ thi, điểm b và điểm c khoản 1 Điều 15 quy định cơ quan có thẩm quyền:

• Cấp chứng chỉ cho thí sinh đạt yêu cầu kỳ thi trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định công nhận kết quả thi;
• Trực tiếp hoặc ủy quyền để cơ sở đào tạo nơi thí sinh đăng ký học, thi trả chứng chỉ cho thí sinh đạt yêu cầu.

4. Thi thực hành và bảo lưu kết quả thi được quy định thế nào?

4.1. Quy định về thi thực hành và ngôn ngữ học, thi 

Điểm a, điểm e, điểm g, điểm h và điểm i khoản 4 Điều 14 Thông tư 71/2026/TT-BXD quy định đối với các môn thi thực hành:

• Nội dung thi: gồm các kỹ năng cơ bản về chuyên môn, nghiệp vụ và xử lý các tình huống thường gặp trong thực tế;
• Thời gian thi chứng chỉ thủy thủ, chứng chỉ lái phương tiện và chứng chỉ chuyên môn đặc biệt tối đa 30 phút;
• Máy trưởng hạng nhất, máy trưởng hạng nhì, máy trưởng hạng ba và chứng chỉ thợ máy không thi môn thực hành;
• Kết quả: đạt hoặc không đạt;
• Cách thức thi: do Hội đồng thi quyết định.

Về ngôn ngữ sử dụng, khoản 5 Điều 14 quy định quá trình học, thi được thực hiện bằng tiếng Việt.

4.2. Thí sinh được bảo lưu kết quả và thi lại ra sao?

Khoản 2 Điều 15 quy định thí sinh đã được Hội đồng thi xét duyệt đủ điều kiện dự thi được bảo lưu kết quả trong thời gian 15 tháng kể từ ngày danh sách được thông qua.

Đối với kết quả các môn thi đã đạt yêu cầu, điểm a khoản 3 Điều 15 quy định:

“Thí sinh được bảo lưu kết quả thi của môn đã đạt yêu cầu và được tham gia thi lại tối đa 02 lần vào các kỳ thi do cơ quan đó tổ chức trong thời gian 12 tháng. Quá thời gian trên, thí sinh phải dự học, thi lại chương trình tương ứng.”

Trên đây là nội dung thông tin về “Thi chứng chỉ thủy thủ, thợ máy và lái phương tiện thủy nội địa cần đáp ứng điều kiện gì?”. Bạn đọc có thể tham khảo chi tiết Thông tư 71/2026/TT-BXD cùng tình trạng hiệu lực và các văn bản liên quan trên LuatVietnam.vn.