[Recap] Webinar: Review Chính sách mới tháng 5/2026 dành cho Doanh nghiệp

II. Review Chính sách mới tháng 5/2026 dành cho Doanh nghiệp

Dưới đây là chi tiết các nội dung chính sách mới trong tháng 5/2026 được diễn giả trình bày:

1. Chính sách mới về doanh nghiệp, Đầu tư và Sở hữu trí tuệ

Kinh phí công đoàn:

Cơ sở pháp lý: Nghị định 105/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Công đoàn về tài chính công đoàn (có hiệu lực từ ngày 16/5/2026)

Nội dung: Quy định thời hạn đóng kinh phí theo tháng (chậm nhất ngày cuối tháng sau) hoặc chu kỳ 03 tháng. Bổ sung điều kiện tạm dừng đóng tối đa 12 tháng khi doanh nghiệp gặp thiên tai, hỏa hoạn hoặc tái cơ cấu dẫn đến thiệt hại tài sản trên 50% hoặc 50% lao động phải nghỉ việc.

Sở hữu công nghiệp và sáng chế:

Cơ sở pháp lý: Nghị định 100/2026/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 65/2023/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp, bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng và quản lý Nhà nước về sở hữu trí tuệ được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 15/2026/NĐ-CP và Nghị định 33/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/4/2026)

Nội dung: Triển khai hệ thống tự động hóa để phát hiện và xử lý hành vi xâm phạm quyền SHTT trên không gian mạng. Cho phép thẩm định nội dung nhanh (03 tháng) đối với đơn đăng ký sáng chế thuộc danh mục công nghệ chiến lược hoặc phục vụ tình huống khẩn cấp.

Quyền tác giả và Trí tuệ nhân tạo (AI):

Cơ sở pháp lý: Nghị định 100/2026/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 65/2023/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp, bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng và quản lý Nhà nước về sở hữu trí tuệ được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 15/2026/NĐ-CP và Nghị định 33/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/4/2026)

Nội dung: Quyền tác giả chỉ phát sinh khi con người đóng góp đáng kể và mang tính quyết định vào việc sáng tạo có sử dụng AI. Tổ chức sử dụng dữ liệu bảo hộ để huấn luyện AI phải trả tiền bản quyền khi khai thác thương mại và lưu giữ hồ sơ kỹ thuật.

Cắt giảm thủ tục hành chính:

Cơ sở pháp lý: Nghị quyết 66.16/2026/NQ-CP của Chính phủ cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, quy định liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh (có hiệu lực từ ngày 15/4/2026 đến hết ngày 28/02/2027)

Nội dung: Đơn giản hóa thủ tục thuộc 14 Bộ, ngành. Ví dụ: Bộ Tài chính giảm tần suất khai thuế TNCN; Bộ Công Thương giảm 50% phí an toàn thực phẩm; Ngân hàng Nhà nước rút ngắn thời gian cấp phép dịch vụ trung gian thanh toán.

Xử phạt vi phạm cạnh tranh:

Cơ sở pháp lý: Nghị định 102/2026/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 75/2019/NĐ-CP ngày 26/9/2019 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh (có hiệu lực từ ngày 20/5/2026)

Nội dung: Điều chỉnh mức phạt tiền đối với hành vi không thông báo tập trung kinh tế (từ 500 triệu đến 2 tỷ đồng tùy quy mô doanh nghiệp nhưng không quá 5% doanh thu).

Đầu tư ra nước ngoài:

Cơ sở pháp lý: Nghị định 103/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về đầu tư ra nước ngoài (có hiệu lực từ ngày 03/4/2026)

Nội dung: Miễn thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho dự án dưới 7 tỷ đồng (không thuộc ngành nghề có điều kiện) hoặc dự án theo thỏa thuận quốc phòng giữa hai Chính phủ. Chỉ phải làm thủ tục điều chỉnh khi tăng vốn đầu tư.

Ngành nghề kinh doanh có điều kiện:

Cơ sở pháp lý: Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Nội dung: Đề xuất bãi bỏ khoảng 60 ngành nghề như: kinh doanh dịch vụ kế toán, casino, đặt cược, xuất khẩu gạo, kinh doanh rượu, karaoke, vũ trường, lưu trú.

Giá điện:

Cơ sở pháp lý: Quyết định 963/QĐ-BCT 2026 (hiệu lực từ 22/4/2026).

Nội dung: Thay đổi khung giờ cao điểm (từ 17h30 đến 22h30 hàng ngày trừ Chủ nhật) và giờ thấp điểm (từ 00h00 đến 06h00).

2. Chính sách mới về Tài chính, Ngân hàng và Bảo hiểm

Kinh doanh bảo hiểm:

Cơ sở pháp lý: Quyết định 963/QĐ-BCT 2026 về khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường của hệ thống điện quốc gia (có hiệu lực từ 22/04/2026) 

Nội dung: Quy định vốn điều lệ tối thiểu từ 400 tỷ đến 1.400 tỷ đồng tùy loại hình bảo hiểm. Doanh nghiệp phải trích 5% lợi nhuận sau thuế lập quỹ dự trữ bắt buộc.

Bảo hiểm tiền gửi:

Cơ sở pháp lý: Luật Bảo hiểm tiền gửi của Quốc hội, số 111/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/5/2026)

Nội dung: Rút ngắn thời hạn trả tiền bảo hiểm xuống tối đa 45 ngày. Hạn mức bảo hiểm tối đa có thể bằng toàn bộ khoản tiền gửi trong trường hợp đặc biệt. Bãi bỏ thủ tục cấp Chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi.

Quy tắc thu hồi nợ:

Cơ sở pháp lý: Quyết định 15/QĐ-HHNH của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam về việc ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trong hoạt động thu hồi nợ (có hiệu lực từ ngày 31/3/2026)

Nội dung: Cấm các hành vi đe dọa, xúc phạm, bôi nhọ khách hàng trên mạng xã hội hoặc dán hình ảnh phản cảm tại nơi làm việc của khách hàng.

3. Chính sách mới về Khoa học và Công nghệ

Quản lý AI và Dữ liệu:

Cơ sở pháp lý: Nghị định 142/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Trí tuệ nhân tạo (có hiệu lực từ ngày 01/5/2026)

Nội dung: Phân loại hệ thống AI theo 3 mức rủi ro (Cao, Trung bình, Thấp). Mọi giao dịch dữ liệu trên sàn phải qua hợp đồng điện tử và thanh toán qua ngân hàng/trung gian thanh toán.

Chuyển giao công nghệ:

Cơ sở pháp lý: Nghị định 101/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để hướng dẫn thi hành Luật Chuyển giao công nghệ (có hiệu lực từ ngày 01/4/2026)

Nội dung: Hỗ trợ doanh nghiệp trong lĩnh vực ưu đãi đầu tư nhận chuyển giao công nghệ từ các tổ chức khoa học.

4. Chính sách mới về Thuế, Kế toán

Thuế xăng dầu

Cơ sở pháp lý: Nghị quyết 19/2026/QH16 của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay và 

Nội dung: Giảm thuế bảo vệ môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu về 0% (đến 30/6/2026).

Phí, lệ phí giao thông

Tài sản mã hóa:

Cơ sở pháp lý: Thông tư 41/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn việc kê khai, khấu trừ, nộp thuế, quyết toán thuế trên thị trường tài sản mã hóa (có hiệu lực từ ngày 06/4/2026)

Nội dung: Hướng dẫn kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng, thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân cho các giao dịch tài sản mã hóa qua phương thức điện tử.

Thuế thu nhập cá nhân và Thuế tiêu thụ đặc biệt:

Cơ sở pháp lý: 

• Dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định số .../2026/NĐ-CP ngày ... tháng ... năm 2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân

• Dự thảo Nghị quyết về gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin
• ​Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 10/2022/NĐ-CP về lệ phí trước bạ

Nội dung: Đề xuất nâng mức thu nhập người phụ thuộc lên 03 triệu đồng/tháng. Kéo dài thời gian miễn lệ phí trước bạ và ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt cho xe ô tô điện chạy pin đến hết năm 2030.

5. Chính sách mới về Môi trường và An toàn lao động (HSE)

Trách nhiệm tái chế (EPR):

Cơ sở pháp lý: Nghị định 110/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu (có hiệu lực từ ngày 25/5/2026)

Nội dung: Quy định tỷ lệ tái chế bắt buộc cho bao bì, thực phẩm, mỹ phẩm, ô tô, xe máy.... Doanh nghiệp có thể tự tái chế hoặc đóng góp vào Quỹ Bảo vệ môi trường.

Tín chỉ các-bon:

Cơ sở pháp lý: Nghị định 112/2026/NĐ-CP của Chính phủ về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon (có hiệu lực từ ngày 19/5/2026)
Nội dung: Quy định tỷ lệ chuyển giao quốc tế kết quả giảm phát thải (tối đa 50% - 90%) và yêu cầu thực hiện cơ chế "điều chỉnh tương ứng" để tránh tính hai lần. 
Quỹ tai nạn lao động

Cơ sở pháp lý: Dự thảo Nghị định quy định mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc vào Quỹ Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Nội dung: Đề xuất giảm mức đóng quỹ tai nạn lao động xuống 0,3% đến hết năm 2027.

6. Chính sách mới về An toàn thực phẩm

Cơ sở pháp lý: Dự thảo Nghị định của Chính phủ xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm

Nội dung: Tăng mức phạt vi phạm an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể (lên đến 40 triệu đồng) và sử dụng phụ gia trái phép (đến 140 triệu đồng). 

7. Chính sách mới về Y tế

Cơ sở pháp lý: Nghị định 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế (có hiệu lực từ ngày 15/5/2026)

Nội dung: Phạt đến 90 triệu đồng đối với hành vi trốn đóng BHYT. Phạt đến 180 triệu đồng nếu nhập khẩu thuốc không phép. Phạt đến 200 triệu đồng cho các vi phạm liên quan đến thu hồi thiết bị y tế.