Khu phi thuế quan phải đáp ứng những điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan nào?

1. Khu phi thuế quan phải đáp ứng những điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan nào?

Khoản 1 Điều 19 Nghị định 378/2026/NĐ-CP quy định khu phi thuế quan phải đáp ứng đầy đủ 06 nhóm điều kiện về ranh giới, cổng ra vào, địa điểm làm việc và kiểm tra hàng hóa, camera giám sát, hệ thống công nghệ thông tin và hệ thống cân điện tử để cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra, giám sát.

Cụ thể như sau:

• Có ranh giới địa lý xác định, được ngăn cách với khu vực bên ngoài bằng hệ thống hàng rào cứng, bảo đảm việc kiểm tra, giám sát, kiểm soát của cơ quan hải quan và các cơ quan có liên quan.
• Có cổng ra, cổng vào, bố trí luồng riêng cho hàng hóa; người ra, vào khu phi thuế quan để làm việc và luồng riêng cho hàng hóa là vật liệu xây dựng, văn phòng phẩm, lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng, nhiên liệu, năng lượng, nước từ nội địa đưa vào khu phi thuế quan
• Có địa điểm làm việc cho cơ quan hải quan và địa điểm tập kết hàng hóa phục vụ công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan.
• Có hệ thống camera giám sát hoạt động liên tục 24 giờ trong ngày tại các khu vực theo quy định. 

Đồng thời có thiết bị ghi nhận việc hàng hóa qua cổng kết nối với hệ thống công nghệ thông tin quản lý hàng hóa của khu phi thuế quan. 

Dữ liệu hình ảnh phải được lưu trữ tối thiểu 06 tháng và kết nối để cơ quan hải quan có thể xem trực tiếp, trích xuất.

• Có hệ thống công nghệ thông tin quản lý hàng hóa đưa vào, đưa ra khu phi thuế quan, bảo đảm kết nối, trao đổi dữ liệu điện tử với Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.
• Có hệ thống cân điện tử kết nối với hệ thống quản lý của cơ quan hải quan.

Ngoài các điều kiện trên, khoản 2 Điều 19 Nghị định 378/2026/NĐ-CP quy định yêu cầu kỹ thuật cụ thể đối với hệ thống, thiết bị phục vụ kiểm tra, giám sát được thực hiện theo Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định 378/2026/NĐ-CP gồm:

• Hàng rào cứng phải ngăn cách với bên ngoài, ngăn hàng hóa ra vào không qua cổng và ngăn xâm nhập trái phép; tại cổng và đoạn hàng rào giáp đường giao thông phải có biển “KHU PHI THUẾ QUAN”.
• Camera giám sát phải ghi hình liên tục cả ban đêm, nhận dạng được biển số phương tiện, cho phép hải quan xem và truy xuất từ xa, có nguồn điện dự phòng; dữ liệu hình ảnh lưu tối thiểu 06 tháng.
• Hệ thống công nghệ thông tin phải quản lý toàn bộ hàng hóa qua từng cổng, kết nối với hệ thống hải quan, cho phép truy xuất dữ liệu theo thời gian thực, cảnh báo khi thông tin hàng hóa không khớp và lưu dữ liệu tối thiểu 05 năm.
• Địa điểm phục vụ hải quan phải có nơi làm việc tại cổng, địa điểm kiểm tra thực tế hàng hóa và kho lưu giữ hàng chưa thông quan, hàng vi phạm; bảo đảm điện, nước, đường truyền dữ liệu và điều kiện để kiểm tra hàng hóa.
• Cơ quan hải quan phải được xem trực tiếp hình ảnh camera và khi yêu cầu trích xuất dữ liệu thì tổ chức quản lý khu phi thuế quan phải cung cấp trong thời hạn không quá 04 giờ làm việc.

2. Chủ thể có thẩm quyền kiểm tra, xác nhận khu phi thuế quan đáp ứng các điều kiện này?

Theo Điều 20 Nghị định 378/2026/NĐ-CP, Cục Hải quan là cơ quan thực hiện việc kiểm tra, xác nhận khu phi thuế quan đáp ứng điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan. 

Cục Hải quan có thể trực tiếp tổ chức kiểm tra thực tế hoặc giao Hải quan khu vực quản lý địa bàn nơi có khu phi thuế quan thực hiện kiểm tra.

Sau khi hoàn thành đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, tổ chức quản lý khu phi thuế quan gửi hồ sơ đề nghị đến Cục Hải quan. Hồ sơ gồm:

• Văn bản đề nghị theo Mẫu số 13 Phụ lục IX;
• Quyết định thành lập khu phi thuế quan;
• Bản vẽ tổng mặt bằng thể hiện ranh giới, hàng rào cứng, cổng ra vào, nơi làm việc của cơ quan hải quan, địa điểm kiểm tra hàng hóa, kho lưu giữ hàng hóa vi phạm, khu vực kho, bãi và vị trí lắp đặt thiết bị kiểm tra, giám sát;
• Thuyết minh hệ thống trang thiết bị kiểm tra, giám sát hải quan.

Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, Cục Hải quan kiểm tra hồ sơ và tổ chức kiểm tra thực tế hoặc giao Hải quan khu vực thực hiện. 

Nếu được giao, Hải quan khu vực có 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận văn bản giao để kiểm tra thực tế các điều kiện.

Nếu đáp ứng đủ điều kiện, Cục Hải quan ban hành thông báo xác nhận và đồng thời cấp mã khu phi thuế quan. Nếu chưa đáp ứng, Cục Hải quan thông báo rõ điều kiện còn thiếu và nội dung phải khắc phục.

3. Khi nào khu phi thuế quan được áp dụng cơ chế, chính sách riêng?

Khoản 5 Điều 20 Nghị định 378/2026/NĐ-CP quy định rõ, khu phi thuế quan chỉ được áp dụng cơ chế, chính sách đối với khu phi thuế quan sau khi được cơ quan hải quan kiểm tra và xác nhận đáp ứng điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan.

Thời điểm được áp dụng được tính từ ngày ghi trong thông báo xác nhận của Cục Hải quan.

4. Khu phi thuế quan có phải duy trì các điều kiện kiểm tra, giám sát trong quá trình hoạt động không?

Cơ quan hải quan có trách nhiệm kiểm tra định kỳ việc duy trì điều kiện của khu phi thuế quan hoặc kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm hoặc khi điều kiện hạ tầng, hệ thống công nghệ thông tin có thay đổi theo Điều 22 Nghị định 378/2026/NĐ-CP.

Khi phát hiện khu phi thuế quan không còn đáp ứng một hoặc nhiều điều kiện, cơ quan hải quan sẽ áp dụng biện pháp giám sát tăng cường và yêu cầu khắc phục theo mức độ không đáp ứng.

Đối với sự cố liên quan đến camera giám sát, hệ thống công nghệ thông tin quản lý hàng hóa hoặc thiết bị ghi nhận hàng hóa tại cổng, thời hạn khắc phục không quá 30 ngày kể từ ngày ban hành thông báo.

Trường hợp ranh giới, hàng rào cứng, cổng ra vào hàng hóa, nơi làm việc của cơ quan hải quan hoặc địa điểm kiểm tra thực tế hàng hóa bị hư hỏng hoặc thay đổi so với hồ sơ đã được xác nhận, thời hạn khắc phục không quá 06 tháng.

Nếu quá thời hạn mà khu phi thuế quan không khắc phục hoặc khắc phục không đầy đủ, Cục Hải quan thực hiện khóa mã khu phi thuế quan và mã địa điểm. Kể từ ngày mã khu phi thuế quan bị khóa, doanh nghiệp trong khu không được hưởng chính sách thuế và chính sách quản lý hàng hóa áp dụng đối với khu phi thuế quan.

Trên đây là thông tin về “Khu phi thuế quan phải đáp ứng những điều kiện kiểm tra giám sát hải quan nào?”. Vui lòng xem chi tiết Nghị định 378/2026/NĐ-CP trên LuatVietnam.vn và các tính năng liên quan như: Tình trạng hiệu lực, Lược đồ văn bản, Văn bản liên quan...