Chính sách mới về đất đai hiệu lực tháng 8/2026

1. Bổ sung trường hợp không bị phạt do không đăng ký biến động đất đai

Theo khoản 2 Điều 16 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai thuộc các trường hợp phải đăng ký theo quy định có thể bị phạt tiền từ 2 - 3 triệu đồng.

Từ ngày 31/8/2026, Nghị định 281/2026/NĐ-CP bổ sung trường hợp ngoại lệ: Không áp dụng mức phạt trên đối với trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất theo Điều 127 Luật Đất đai.

Đồng thời, Nghị định 281/2026/NĐ-CP quy định chuyển tiếp như sau:

• Trường hợp đã lập biên bản vi phạm trước ngày 31/8/2026 nhưng chưa ban hành quyết định xử phạt thì không xử phạt;

• Trường hợp đã ban hành quyết định xử phạt từ ngày 31/01/2026 đến trước ngày 31/8/2026 nhưng người vi phạm chưa thực hiện thì không tiếp tục thực hiện quyết định đó.

Quy định này áp dụng đối với trường hợp nhận chuyển nhượng để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất theo Điều 127 Luật Đất đai.

2. Vợ chồng chung quyền sử dụng đất bị xử phạt như một cá nhân

Theo khoản 2 Điều 3a Nghị định 123/2024/NĐ-CP, được bổ sung bởi Điều 1 Nghị định 281/2026/NĐ-CP, quy định:

Vợ và chồng chung quyền sử dụng đất thì áp dụng xử phạt vi phạm hành chính như đối với một cá nhân.

Trước đây, Nghị định 123/2024/NĐ-CP chưa có quy định riêng về nguyên tắc xử phạt trong trường hợp vợ và chồng cùng có quyền sử dụng đất. Nghị định chỉ xác định cá nhân, hộ gia đình, cộng đồng dân cư, tổ chức là những đối tượng bị xử phạt; trong đó hộ gia đình và cộng đồng dân cư bị xử phạt như đối với cá nhân vi phạm.

Với quy định mới, nếu một hành vi vi phạm hành chính xảy ra trên thửa đất thuộc quyền sử dụng chung của vợ chồng thì vợ chồng được tính như một cá nhân để áp dụng mức phạt.

Ví dụ, đối với hành vi không đăng ký biến động đất đai bị phạt từ 02 - 03 triệu đồng theo khoản 2 Điều 16 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, vợ chồng chung quyền sử dụng đất không bị xác định thành hai cá nhân để nhân đôi mức tiền phạt.

Tuy nhiên, quy định này chỉ điều chỉnh cách xác định đối tượng và mức phạt trong trường hợp vợ chồng chung quyền sử dụng đất. Tùy hành vi, người vi phạm vẫn có thể bị buộc đăng ký đất đai, khôi phục tình trạng ban đầu của đất, nộp lại số lợi bất hợp pháp hoặc thực hiện các biện pháp khác theo quy định.

3. Chủ tịch UBND cấp xã được phạt vi phạm đất đai đến 250 triệu đồng

Một trong những thay đổi đáng chú ý tại Nghị định 281/2026/NĐ-CP là tăng mạnh thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã.

Theo quy định mới, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có quyền:

• Phạt cảnh cáo;

• Phạt tiền đến 250 triệu đồng;

• Đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn trong thời hạn 03 tháng;

• Áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Trong khi đó, quy định trước đây chỉ cho phép Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã phạt tiền tối đa 5 triệu đồng và áp dụng một số biện pháp khắc phục hậu quả nhất định. Như vậy, mức phạt tiền tối đa thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã đã tăng từ 5 triệu đồng lên 250 triệu đồng, tương đương gấp 50 lần.

Như vậy, từ ngày 31/8/2026, mức phạt tiền tối đa thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã tăng từ 05 triệu đồng lên 250 triệu đồng - tăng gấp 50 lần so với quy định cũ.

4. Mở rộng thẩm quyền xử phạt vi phạm đất đai của Công an nhân dân

Theo khoản 5 Điều 7 Nghị định 281/2026/NĐ-CP, các chức danh thuộc lực lượng Công an nhân dân có thẩm quyền được xử phạt đối với một số hành vi vi phạm, cụ thể như:

• Vi phạm về sử dụng đất an ninh;

• Vi phạm về sử dụng đất sai mục đích;

• Lấn đất, chiếm đất;

• Cản trở hoặc gây khó khăn cho việc sử dụng đất của người khác;

• Sử dụng giấy tờ giả trong thủ tục đất đai;

• Vi phạm về cung cấp thông tin đất đai.

Trước đây, Nghị định 123/2024/NĐ-CP chỉ quy định các chức danh Công an được xử phạt theo thẩm quyền đối với hành vi sử dụng giấy tờ giả tại khoản 3 Điều 27.

Ngoài ra, Nghị định mới cũng cập nhật danh sách người có quyền lập biên bản vi phạm hành chính, bao gồm:

• Trưởng đoàn, thành viên đoàn thanh tra;

• Trưởng đoàn, thành viên đoàn kiểm tra chuyên ngành đất đai;

• Trưởng đoàn, thành viên đoàn kiểm tra do thủ trưởng tổ chức thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập;

• Công chức, viên chức đang thi hành công vụ trong lĩnh vực đất đai;

• Công chức, viên chức kiểm lâm đối với vi phạm liên quan đến đất lâm nghiệp;

• Người thuộc lực lượng Công an nhân dân đối với vi phạm trong lĩnh vực đất đai;

• Người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân đối với vi phạm chế độ quản lý, sử dụng đất quốc phòng.

​Trên đây là thông tin về việc Chính sách mới về đất đai hiệu lực tháng 8/2026...