Từ 01/01/2026, chỉ doanh nghiệp được Nhà nước cho phép mới được khai thác đất hiếm

Lần đầu tiên, pháp luật khoáng sản Việt Nam xác lập rõ địa vị pháp lý riêng của đất hiếm. Theo khoản 1 Điều 85a Luật Địa chất và khoáng sản sửa đổi 2025, số 147/2025/QH15 đất hiếm được xác định là khoáng sản chiến lược đặc biệt.

Theo đó, toàn bộ hoạt động điều tra địa chất, đánh giá, thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng đất hiếm phải tuân thủ chiến lược quốc gia về đất hiếm, quy hoạch khoáng sản và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Theo khoản 3 Điều 85a, Luật quy định rõ:

Chỉ các doanh nghiệp, tổ chức được Nhà nước chỉ định hoặc cho phép mới được quyền thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng đất hiếm.

Cũng theo khoản 3 Điều 85a, Luật quy định không xuất khẩu khoáng sản đất hiếm ở dạng thô; hoạt động chế biến đất hiếm phải gắn với chế biến sâu, xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, nâng cao chuỗi giá trị trong nước.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được phép khai thác đất hiếm không chỉ dừng ở khai thác mỏ mà phải có năng lực công nghệ, chế biến và liên kết chuỗi giá trị phù hợp với chiến lược quốc gia.

Theo Điều 85d Luật Địa chất và khoáng sản việc cấp giấy phép thăm dò đất hiếm, việc cấp giấy phép khai thác đất hiếm đều phải được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận trước khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện cấp phép.

Theo Điều 3 của Luật sửa đổi, bổ sung năm 2025 thì quy định về quản lý đất hiếm, bao gồm điều kiện chủ thể khai thác, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.