Điểm tin VBPL tuần từ 25/9 - 01/10/2026

LuatVietnam.vn gửi đến quý độc giả điểm tin VBPL tuần từ 25/9 - 01/10/2026 với các nội dung nổi bật liên quan đến Luật Hành chính, Luật Doanh nghiệp, Luật Tài chính, Luật Đất đai.

1. Luật Hành chính

1.1. Phòng xử án thân thiện được bố trí riêng để bảo vệ người chưa thành niên tham gia tố tụng

Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Thông tư số 13/2026/TT-TANDTC quy định về phòng xử án, phòng hòa giải, đối thoại. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 01/9/2026.

Một trong những điểm đáng chú ý tại Thông tư 13/2026/TT-TANDTC là quy định riêng về phòng xử án thân thiện, nhằm tạo không gian phù hợp khi giải quyết các vụ án, vụ việc có người chưa thành niên tham gia.

Theo khoản 6 Điều 3 Thông tư 13/2026/TT-TANDTC:

Phòng xử án thân thiện là không gian tổ chức xét xử vụ án hình sự có người chưa thành niên là bị cáo; xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng; xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào trường giáo dưỡng; xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc.

Trường hợp cần thiết phải bảo vệ người chưa thành niên trong vụ án, việc hôn nhân và gia đình có người chưa thành niên tham gia thì có thể được xét xử, giải quyết tại phòng xử án thân thiện.

Điều 7 quy định bố trí phòng xử án thân thiện như sau:

- Vị trí của người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, người tham dự phiên tòa, phiên họp trong phòng xử án thân thiện được bố trí trên cùng một mặt phẳng.

- Người chưa thành niên tham gia tố tụng tại phiên tòa, phiên họp được ngồi cạnh người đại diện, người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ.

- Trang thiết bị phòng xử án thân thiện phải được thiết kế theo hình thức, kiểu dáng, màu sắc bảo đảm thân thiện với người chưa thành niên.

1.2. Người gốc Việt chưa xác định được quốc tịch có thể được cấp Giấy chứng nhận Căn cước khi đủ điều kiện

Theo Kế hoạch ban hành kèm theo Quyết định 1835/QĐ-TTg, Công an cấp xã được giao nhiệm vụ thu thập, cập nhật thông tin và tổ chức tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận Căn cước đối với người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch khi đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.

Đồng thời, đối với các trường hợp đủ điều kiện theo quy định, cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện cấp thẻ căn cước. Quá trình này bao gồm việc thu thập, cập nhật dữ liệu sinh trắc học nhằm bảo đảm thông tin được quản lý chính xác, an toàn và phù hợp với quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu xử lý đối với những trường hợp đã từng được đăng ký thường trú, được cấp Chứng minh nhân dân, Căn cước công dân/thẻ căn cước hoặc giấy tờ dành cho công dân Việt Nam nhưng chưa đủ căn cứ xác định quốc tịch Việt Nam.

2. Luật Doanh nghiệp

2.1. Điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo

Chính phủ đã ban hành Nghị định 365/2026/NĐ-CP quy định về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo, có hiệu lực từ ngày 01/10/2026.

Theo Điều 3 Nghị định 365/2026/NĐ-CP, thương nhân Việt Nam thuộc mọi thành phần kinh tế được kinh doanh xuất khẩu gạo khi đáp ứng các điều kiện theo quy định và được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo.

Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, doanh nghiệp được kinh doanh xuất khẩu gạo khi được cấp Giấy chứng nhận và phải thực hiện theo quy định của Nghị định, pháp luật Việt Nam có liên quan và các cam kết của Việt Nam trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Về điều kiện kinh doanh, Điều 4 quy định thương nhân được thành lập, đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật được kinh doanh xuất khẩu gạo khi có ít nhất 01 kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và 01 cơ sở xay xát gạo đáp ứng quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Kho chứa và cơ sở xay xát có thể thuộc sở hữu của thương nhân hoặc do thương nhân thuê của tổ chức, cá nhân khác. Trường hợp thuê, thương nhân phải có hợp đồng thuê bằng văn bản theo quy định pháp luật và bảo đảm thời hạn của Giấy chứng nhận.

Ngoài ra, thương nhân đã được cấp Giấy chứng nhận không được cho thương nhân khác thuê các kho chuyên dùng chứa thóc, gạo và cơ sở xay xát gạo đã được Bộ Công Thương cấp trong Giấy chứng nhận để thương nhân khác sử dụng làm căn cứ đề nghị cấp Giấy chứng nhận.

Đối với hoạt động nhập khẩu, thương nhân kinh doanh nhập khẩu gạo phải thông báo kế hoạch nhập khẩu gạo với Bộ Công Thương.

2.2. Doanh nghiệp phát hành trái phiếu phải cập nhật thông tin trong 10 ngày kể từ ngày thay đổi

Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 138/2026/TT-BTC hướng dẫn một số điều của Nghị định 200/2026/NĐ-CP về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và quốc tế. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 01/10/2026.

Theo khoản 2 Điều 4 Thông tư 13/2026/TT-BTC, khi có thay đổi về thông tin doanh nghiệp phát hành đã đăng ký với Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam theo khoản 1 Điều 4 Thông tư này, trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày thay đổi và không chậm hơn 05 ngày làm việc trước ngày trái phiếu đáo hạn, doanh nghiệp phát hành phải thực hiện điều chỉnh thông tin với Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam. 

3. Luật Tài chính

3.1. Kéo dài ưu đãi thuế đối với xăng, dầu đến hết 31/12/2026

Nghị quyết 43/2026/NQ-CP ban hành ngày 30/9/2026 quyết nghị kéo dài thời hạn áp dụng các quy định về thuế nhập khẩu ưu đãi, thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với xăng, dầu và các mặt hàng liên quan đến hết ngày 31/12/2026, bao gồm: 

- Nghị quyết 25/2026/NQ-CP ngày 30/4/2026 về việc kéo dài thời hạn áp dụng của Nghị định 72/2026/NĐ-CP.

- Nghị định 72/2026/NĐ-CP ngày 09/3/2026 sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi ban hành kèm theo Nghị định 26/2023/NĐ-CP.

Như vậy, các quy định về thuế nhập khẩu ưu đãi thuộc phạm vi hai văn bản trên tiếp tục được áp dụng trong thời gian từ ngày 01/10 đến hết ngày 31/12/2026. 

Theo đó, mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số nguyên liệu sản xuất xăng, dầu tiếp tục được áp dụng ở mức 0%. Cụ thể áp dụng đối với các mã hàng:

• 2710.19.20 (Dầu thô đã tách phần nhẹ)
• 2710.19.89 (Dầu trung khác và các chế phẩm)
• 2711.19.00 (Loại khác)

Nghị quyết 43/2026/NQ-CP quy định việc kéo dài thời hạn áp dụng, không trực tiếp ấn định mức thuế suất nhập khẩu ưu đãi mới.

4. Luật Đất đai

4.1. Chính phủ giao chỉ tiêu phát triển gần 900.000 căn nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê giai đoạn 2026 - 2030

Cụ thể, tại Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị quyết 303/NQ-CP, Chính phủ giao tổng chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê giai đoạn 2026 - 2030 là 899.857 căn, trong đó chỉ tiêu cho từng năm như sau:

• Năm 2026: 97.271 căn;
• Năm 2027: 176.818 căn;
• Năm 2028: 170.487 căn;
• Năm 2029: 200.477 căn;
• Năm 2030: 254.804 căn.

Một số địa phương được giao chỉ tiêu lớn về phát triển nhà ở xã hội, nhà cho thuê giai đoạn 2026 - 2030 như Thành phố Hồ Chí Minh 181.257 căn; Hà Nội 84.000 căn; Đồng Nai 60.054 căn; Hải Phòng 32.850 căn; Đà Nẵng 26.279 căn; Cần Thơ 13.250 căn; Huế 10.600 căn.

Theo Nghị quyết, đến năm 2030 Việt Nam phấn đấu hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu đầu tư xây dựng ít nhất 01 triệu căn nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê cho người thu nhập thấp và công nhân khu công nghiệp. Chính phủ yêu cầu các địa phương căn cứ chỉ tiêu được giao để thực hiện hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu, góp phần hoàn thành mục tiêu chung của cả nước.