Quy định về chứng chỉ kế toán trưởng tại Thông tư 101/2026/TT-BTC có gì đáng chú ý?

1. Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng có giá trị sử dụng trong bao lâu?

Một trong những nội dung đáng chú ý tại Điều 11 Thông tư 101/2026/TT-BTC là quy định về thời hạn sử dụng chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng.

Theo đó, chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng do cơ sở bồi dưỡng tổ chức khóa học cấp cho học viên đạt yêu cầu, theo mẫu quy định tại Phụ lục IV ban hành kèm theo Thông tư này.

Về thời hạn sử dụng, Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng có giá trị sử dụng trong thời hạn 05 năm kể từ ngày cấp để bổ nhiệm kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán lần đầu theo quy định của pháp luật kế toán.

Như vậy, chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng có giá trị sử dụng trong 05 năm kể từ ngày cấp đối với việc bổ nhiệm lần đầu làm kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp chứng chỉ đã cấp quá 05 năm đều không còn được sử dụng.

Khoản 3 Điều 11 Thông tư này quy định, người có chứng chỉ đã được bổ nhiệm làm kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán thì chứng chỉ đó tiếp tục có giá trị sử dụng cho các lần bổ nhiệm tiếp theo.

Ngoại lệ là trường hợp khoảng thời gian không làm kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán giữa hai lần bổ nhiệm liên tiếp vượt quá 05 năm.

Do đó, khi xem xét giá trị sử dụng của chứng chỉ, cần phân biệt giữa việc bổ nhiệm lần đầu và các lần bổ nhiệm tiếp theo.

2. Điều kiện tham gia khóa học bồi dưỡng kế toán trưởng như thế nào?

Để được cấp chứng chỉ, cá nhân phải tham dự khóa học bồi dưỡng kế toán trưởng và đáp ứng yêu cầu về kết quả học tập.

Trước hết, Điều 4 Thông tư 101/2026/TT-BTC quy định người tham dự khóa học phải có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ về kế toán theo pháp luật kế toán và đáp ứng điều kiện về thời gian công tác thực tế.

Cụ thể được quy định như sau:

Đáng chú ý, điểm c khoản 2 Điều 4 Thông tư này quy định một số trường hợp không phải đáp ứng điều kiện về thời gian công tác thực tế nêu trên.

Đó là người đã được cấp chứng chỉ kiểm toán viên theo Luật Kiểm toán độc lập; Chứng chỉ kế toán viên theo Luật Kế toán; Hoặc chứng chỉ chuyên gia kế toán, chứng chỉ kế toán do tổ chức nước ngoài hoặc tổ chức nghề nghiệp nước ngoài cấp được Bộ Tài chính Việt Nam thừa nhận.

Đối với các trường hợp phải đáp ứng điều kiện về kinh nghiệm, yêu cầu cá nhân có tài liệu chứng minh thời gian công tác thực tế về tài chính, kế toán, kiểm toán.

Tài liệu chứng minh có thể là văn bản xác nhận của cơ quan, tổ chức nơi cá nhân đang hoặc đã công tác; sổ bảo hiểm xã hội, hợp đồng lao động, quyết định tuyển dụng hoặc tài liệu hợp pháp khác.

3. Học viên phải đáp ứng điều kiện gì để được cấp chứng chỉ kế toán trưởng?

Việc cấp chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng gắn với kết quả kiểm tra, đánh giá cuối khóa học theo Điều 10 và khoản 1 Điều 12 Thông tư 101/2026/TT-BTC.

3.1. Phải tham gia học tối thiểu 80% thời lượng mỗi học phần

Theo khoản 2 Điều 10 Thông tư này, học viên chỉ được dự kiểm tra kết thúc học phần khi tham gia học tối thiểu 80% thời lượng quy định của học phần đó.

Việc kiểm tra được tổ chức trực tiếp sau khi kết thúc mỗi học phần và có thể thực hiện bằng hình thức tự luận, trắc nghiệm hoặc kết hợp cả hai hình thức.

Thời gian kiểm tra tối thiểu là 180 phút đối với tự luận; 120 phút đối với kết hợp tự luận và trắc nghiệm; 90 phút đối với trắc nghiệm.

3.2. Kết quả kiểm tra phải đạt từ 5 điểm trở lên

Quy định điểm kiểm tra kết thúc học phần được chấm theo thang điểm 10. Bài kiểm tra dưới 5 điểm được xác định là không đạt yêu cầu.

Kết quả học tập được đánh giá dựa trên điểm bình quân của hai bài kiểm tra kết thúc học phần, chia thành 05 loại:

Trường hợp có bài kiểm tra không đạt yêu cầu, học viên được kiểm tra lại một lần đối với bài kiểm tra đó vào cuối khóa học.

Điểm kiểm tra lại được sử dụng để thay thế điểm kiểm tra trước đó và tính vào điểm bình quân xếp loại. Cơ sở bồi dưỡng cấp chứng chỉ cho học viên có kết quả kiểm tra đạt yêu cầu theo quy định.

4. Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng được cấp bằng giấy hay bản điện tử?

Khoản 1 Điều 12 Thông tư 101/2026/TT-BTC quy định chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng được cấp bằng bản giấy.

Bên cạnh đó, cơ sở bồi dưỡng được cấp chứng chỉ bằng bản điện tử khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện của pháp luật về giao dịch điện tử và pháp luật liên quan đối với việc ký, cấp, sử dụng, quản lý, lưu trữ, cập nhật và khai thác chứng chỉ.

Đặc biệt, trường hợp cơ sở bồi dưỡng cấp chứng chỉ điện tử, nếu học viên có yêu cầu thì cơ sở bồi dưỡng phải cấp đồng thời bản giấy và bản điện tử.

5. Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng được cấp lại trong trường hợp nào?

Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng được cấp lại khi bị mất, bị hư hỏng hoặc có sai sót thông tin do lỗi của cơ sở bồi dưỡng.

Đối với trường hợp cấp lại vì bị mất hoặc hư hỏng, chứng chỉ được cấp lại phải ghi rõ là “cấp lại”.

Việc cấp lại do chính cơ sở bồi dưỡng đã cấp chứng chỉ thực hiện, trên cơ sở tra cứu, xác thực thông tin người học trong hồ sơ và dữ liệu quản lý.

Ngoài ra, khoản này quy định việc cấp lại được thực hiện trong thời hạn lưu trữ hồ sơ, tài liệu tổ chức khóa học.

Theo khoản 2 Điều 8 Thông tư 101/2026/TT-BTC, hồ sơ tổ chức khóa học bồi dưỡng kế toán trưởng phải được lưu trữ tại cơ sở bồi dưỡng tối thiểu 10 năm kể từ ngày kết thúc khóa học.

6. Những trường hợp chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng bị thu hồi, hủy bỏ

Căn cứ khoản 1 Điều 13 Thông tư 101/2026/TT-BTC, chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng bị thu hồi, hủy bỏ trong ba trường hợp sau:

• Cấp chứng chỉ không đúng quy định: Chứng chỉ được cấp không đúng đối tượng, không đủ điều kiện hoặc không đúng thẩm quyền theo Thông tư.
• Sử dụng hồ sơ, thông tin không trung thực: Người được cấp chứng chỉ sử dụng hồ sơ, thông tin không trung thực khi đăng ký tham dự khóa học.
• Cơ sở bồi dưỡng vi phạm quy định: Việc tổ chức bồi dưỡng, kiểm tra, đánh giá hoặc cấp chứng chỉ vi phạm quy định, làm ảnh hưởng đến tính hợp pháp của chứng chỉ đã cấp.

Cơ sở bồi dưỡng đã cấp chứng chỉ có trách nhiệm ban hành quyết định thu hồi, hủy bỏ, tổ chức thu hồi, hủy bỏ và cập nhật thông tin vào hồ sơ, dữ liệu quản lý.

Quyết định thu hồi, hủy bỏ phải nêu rõ lý do và được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của cơ sở bồi dưỡng.

7. Chứng chỉ kế toán trưởng đã cấp trước ngày 01/01/2027 có tiếp tục sử dụng được không?

Vấn đề này được quy định tại Điều 18 Thông tư 101/2026/TT-BTC về điều khoản chuyển tiếp.

Theo đó, chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng đã được cấp và còn giá trị sử dụng theo quy định pháp luật trước ngày Thông tư có hiệu lực vẫn được tiếp tục sử dụng để bổ nhiệm kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán.

Việc sử dụng chứng chỉ phải tuân thủ quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 11 Thông tư 101/2026/TT-BTC về thời hạn sử dụng khi bổ nhiệm lần đầu và các lần bổ nhiệm tiếp theo như sau:

2. Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng có giá trị sử dụng trong thời hạn 05 năm kể từ ngày cấp để bổ nhiệm kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán lần đầu theo quy định của pháp luật kế toán.

3. Trường hợp người có Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng đã được bổ nhiệm làm kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán thì Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng đó tiếp tục có giá trị sử dụng để bổ nhiệm kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán cho các lần tiếp theo, trừ trường hợp khoảng thời gian không làm kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán giữa hai lần bổ nhiệm liên tiếp vượt quá 05 năm.

Đối với các khóa học đã được cơ sở bồi dưỡng gửi hồ sơ tổ chức khóa học cho Bộ Tài chính đúng quy định tại Thông tư 199/2011/TT-BTC trước ngày 01/01/2027, khóa học được tiếp tục thực hiện theo Thông tư 199/2011/TT-BTC cho đến khi kết thúc.

Đồng thời, kể từ ngày 01/01/2027, việc cấp lại chứng chỉ đã cấp trước đó và còn giá trị sử dụng được thực hiện theo Điều 12 Thông tư 101/2026/TT-BTC về việc In, cấp, cấp lại và quản lý Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng

Thông tư 101/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2027, thay thế Thông tư 199/2011/TT-BTC về tổ chức bồi dưỡng và cấp chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng.

Trên đây là nội dung về “Quy định về chứng chỉ kế toán trưởng tại Thông tư 101/2026/TT-BTC có gì đáng chú ý?” .