Khi nào quy hoạch, dự án đang triển khai được đánh giá tác động về an ninh theo Nghị định 312/2026/NĐ-CP?

1. Quy hoạch, dự án được đánh giá tác động về an ninh khi nào?

Khoản 1 Điều 9 Nghị định 312/2026/NĐ-CP quy định Bộ Công an, Công an cấp tỉnh thực hiện đánh giá tác động về an ninh trong quá trình triển khai chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội khi xảy ra một trong hai trường hợp:

• Có hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia;
• Có nguy cơ đe dọa đến an ninh quốc gia.

Như vậy, đối với quy hoạch hoặc dự án đang triển khai, việc đánh giá tác động về an ninh không mặc nhiên thực hiện trong mọi trường hợp. Căn cứ trực tiếp để thực hiện là trong quá trình triển khai đã xuất hiện hoạt động xâm phạm hoặc nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia.

Việc đánh giá được thực hiện theo quy định của pháp luật về an ninh quốc gia, quy hoạch, đầu tư và pháp luật khác có liên quan. 

2. Những yêu cầu an ninh nào của quy hoạch, dự án được xem xét?

Đối với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội liên quan đến an ninh, khoản 2 Điều 6 Nghị định 312/2026/NĐ-CP quy định các yêu cầu, điều kiện cần bảo đảm gồm:

• Tuân thủ chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước về an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội;
• Tuân thủ quy định về bí mật nhà nước;
• Phù hợp với quy hoạch sử dụng đất an ninh, quy hoạch hạ tầng phòng cháy, chữa cháy;
• Không có hoạt động móc nối, tác động nội bộ, biểu hiện lợi ích nhóm, phá hoại, trục lợi;
• Không có hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia hoặc nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia;
• Không cản trở việc xây dựng nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân và triển khai biện pháp bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

Đối với đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội liên quan đến an ninh,  trước hết phải đáp ứng toàn bộ các điều kiện nêu trên. Ngoài ra, người đại diện theo pháp luật không được có hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia.

Riêng trường hợp hoạt động trong ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, dự án còn phải có phương án bảo đảm an ninh, trật tự theo quy định của pháp luật. Đây cũng là một trong các điều kiện an ninh được xem xét đối với dự án.

Các yêu cầu này không chỉ áp dụng khi xây dựng quy hoạch, dự án mà yêu cầu về bảo đảm an ninh phải được đáp ứng trong cả quá trình xây dựng và triển khai thực hiện.

3. Cơ quan nào thực hiện đánh giá tác động về an ninh?

Thẩm quyền được phân chia giữa Bộ Công an và Công an cấp tỉnh căn cứ vào cấp có thẩm quyền phê duyệt, chấp thuận hoặc quyết định quy hoạch, dự án.

Theo khoản 1 Điều 10 Nghị định 312/2026/NĐ-CP, Bộ Công an thực hiện đánh giá tác động về an ninh đối với chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội liên quan đến an ninh thuộc thẩm quyền phê duyệt, chấp thuận hoặc quyết định của:

• Quốc hội;
• Thủ tướng Chính phủ;
• Bộ trưởng;
• Thủ trưởng cơ quan ngang bộ.

Ngoài ra, Công an cấp tỉnh thực hiện đối với quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án thuộc thẩm quyền phê duyệt, chấp thuận hoặc quyết định của:

• Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh;
• Giám đốc sở, ban, ngành.

Do đó, việc xác định cơ quan Công an thực hiện đánh giá phải căn cứ vào thẩm quyền quyết định đối với quy hoạch, dự án, không căn cứ đơn thuần vào địa điểm triển khai.

4. Phạm vi giám sát về an ninh đối với quy hoạch, dự án gồm những gì?

Khoản 2 Điều 9 Nghị định 312/2026/NĐ-CP quy định Bộ Công an, Công an cấp tỉnh giám sát việc tuân thủ các yêu cầu, điều kiện về bảo đảm an ninh trong quá trình triển khai chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội.

Như vậy, phạm vi giám sát ở đây không phải toàn bộ hoạt động đầu tư, xây dựng hoặc kinh doanh của quy hoạch, dự án, mà tập trung vào việc các chủ thể có tiếp tục đáp ứng các yêu cầu, điều kiện về an ninh đã được Nghị định 312/2026/NĐ-CP đặt ra hay không.

4.1. Đối với quy hoạch

Đối với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội liên quan đến an ninh, phạm vi giám sát là việc tuân thủ các yêu cầu tại khoản 2 Điều 6 Nghị định 312/2026/NĐ-CP, gồm:

• Tuân thủ quy định về an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội;
• Tuân thủ quy định về bí mật nhà nước;
• Bảo đảm phù hợp với quy hoạch sử dụng đất an ninh và quy hoạch hạ tầng phòng cháy, chữa cháy;
• Không có hoạt động móc nối, tác động nội bộ, biểu hiện lợi ích nhóm, phá hoại, trục lợi;
• Không có hoạt động xâm phạm hoặc nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia;
• Không cản trở việc xây dựng nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân và triển khai các biện pháp bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

Do đó, trong quá trình thực hiện quy hoạch, cơ quan Công an giám sát xem những yêu cầu này có tiếp tục được bảo đảm hay có phát sinh yếu tố làm ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, bí mật nhà nước, quy hoạch an ninh hoặc việc triển khai các biện pháp bảo đảm an ninh.

4.2. Đối với đề án, dự án

Với đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội liên quan đến an ninh, phạm vi giám sát rộng hơn do khoản 2 Điều 7 Nghị định 312/2026/NĐ-CP yêu cầu dự án phải đáp ứng toàn bộ các yêu cầu, điều kiện về bảo đảm an ninh  và thêm các điều kiện riêng.

Theo đó, ngoài các yêu cầu chung nêu trên, còn giám sát việc bảo đảm:

• Người đại diện theo pháp luật không có hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia;
• Đối với ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, phải duy trì phương án bảo đảm an ninh, trật tự theo quy định của pháp luật.

Như vậy, đối với dự án, phạm vi giám sát bao gồm cả điều kiện liên quan đến nội dung, quá trình triển khai dự án và một số điều kiện về chủ thể thực hiện dự án.

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 17 và khoản 2 Điều 18 Nghị định 312/2026/NĐ-CP yêu cầu thẩm quyền giám sát việc tuân thủ các yêu cầu, điều kiện về bảo đảm an ninh trong quá trình triển khai như sau:

• Bộ, cơ quan ngang Bộ phối hợp với Bộ Công an.
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phối hợp với Công an cấp tỉnh 

Có thể hiểu ngắn gọn, giám sát về an ninh là giám sát việc duy trì các điều kiện bảo đảm an ninh đã được đặt ra đối với quy hoạch, dự án trong suốt quá trình thực hiện, chứ không phải giám sát mọi nội dung chuyên môn, tài chính hay hoạt động sản xuất, kinh doanh của dự án.

5. Vi phạm yêu cầu bảo đảm an ninh trong quá trình triển khai bị xử lý thế nào?

Nếu qua quá trình giám sát hoặc đánh giá phát hiện vi phạm, khoản 3 Điều 9 Nghị định 312/2026/NĐ-CP quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm yêu cầu, điều kiện về bảo đảm an ninh có thể bị xử lý tùy theo tính chất, mức độ.

Các hình thức được nêu tại Nghị định gồm:

• Xử lý kỷ luật;
• Xử phạt vi phạm hành chính;
• Truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Nghị định không ấn định một mức xử phạt cụ thể cho từng hành vi. Hình thức và mức xử lý phải căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm và quy định pháp luật tương ứng.

6. Quy hoạch, dự án đã gửi đánh giá tác động trước ngày 22/9/2026 được xử lý ra sao?

Điều 20 Nghị định 312/2026/NĐ-CP quy định chuyển tiếp đối với những hồ sơ đã gửi cơ quan Công an trước khi Nghị định có hiệu lực - tức trước 22/9/2026.

Theo đó, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội đã gửi Bộ Công an hoặc Công an cấp tỉnh để tham gia ý kiến, cho ý kiến thẩm định hoặc đánh giá tác động về an ninh trước ngày 22/9/2026 thì tiếp tục được giải quyết theo quy định pháp luật tại thời điểm tiếp nhận.

Trên đây là nội dung về “Khi nào quy hoạch, dự án đang triển khai được đánh giá tác động về an ninh theo Nghị định 312/2026/NĐ-CP? ".