Địa phương thí điểm mô hình đô thị di sản văn hóa được hưởng những ưu đãi gì?

1. Địa phương thí điểm mô hình đô thị di sản văn hóa được hưởng những ưu đãi gì?

Căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 11, Điều 12 và Điều 13 Nghị định 282/2026/NĐ-CP, địa phương thí điểm mô hình đô thị di sản văn hóa được áp dụng cơ chế ưu đãi về đất đai, phí, lệ phí và nguồn thu ngân sách. Đồng thời, mô hình thí điểm được đầu tư, hỗ trợ bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích và triển khai các chương trình, đề án, dự án bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa. 

Các chính sách cụ thể gồm:

• Quyết định bổ sung chỉ tiêu sử dụng đất cho dự án trong lĩnh vực di sản văn hóa, công nghiệp văn hóa.
• Áp dụng cơ chế ưu đãi đơn giá thuê đất đối với các dự án, đề án đáp ứng điều kiện.
• Quyết định mức thu phí, lệ phí ngoài danh mục và được hưởng toàn bộ các khoản thu này.
• Sử dụng nguồn thu phí tham quan theo quy định để đầu tư, bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

2. Ưu đãi về đất đai được áp dụng như thế nào?

2.1. Được quyết định bổ sung chỉ tiêu sử dụng đất

Theo điểm a khoản 1 Điều 12 Nghị định 282 quy định: 

“Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định: chỉ tiêu sử dụng đất ngoài các chỉ tiêu đã được phân bổ theo quy hoạch sử dụng đất quốc gia thuộc thẩm quyền quản lý của địa phương đối với các dự án đầu tư trong lĩnh vực di sản văn hóa, công nghiệp văn hóa; chỉ tiêu sử dụng đất bổ sung được cập nhật vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của thời kỳ tiếp theo theo quy định;”

2.2. Được áp dụng cơ chế ưu đãi đơn giá thuê đất

Điểm b khoản 1 Điều 12 nêu rõ Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định mức áp dụng cơ chế ưu đãi đơn giá thuê đất theo từng không gian đặc thù, sau khi có ý kiến thống nhất của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Nghị định quy định “bảo đảm mức tối đa không vượt quá 50% so với mức quy định hiện hành”.

Cơ chế này áp dụng để thực hiện các dự án, đề án trong khu vực di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, di sản thế giới, gồm:

• Dự án đầu tư kinh doanh dịch vụ, du lịch;
• Dự án đầu tư công - quản trị tư;
• Dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư trong lĩnh vực di sản văn hóa;
• Đề án khai thác kinh tế di sản, phát triển công nghiệp văn hóa theo quy hoạch, đề án được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Việc áp dụng phải bảo đảm các yêu cầu:

• Không ảnh hưởng đến yếu tố gốc cấu thành và cảnh quan văn hóa của di tích;
• Phù hợp với quy hoạch, quy định quản lý quy hoạch, kiến trúc;
• Đáp ứng yêu cầu bảo vệ cảnh quan, không gian kiến trúc và khả năng chịu tải của hạ tầng đô thị.

Nội dung về ưu đãi đơn giá thuê đất nêu trên không dùng để xác định số bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương.

3. Địa phương được hưởng cơ chế gì về phí, lệ phí và nguồn thu?

3.1. Được quyết định khoản thu ngoài danh mục và hưởng toàn bộ nguồn thu

Tại khoản 1 và khoản 2 Điều 13 quy định cơ chế, chính sách ưu đãi về phí, lệ phí như sau:

“1. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được quyết định ban hành mức thu phí dịch vụ tại di tích, lệ phí ngoài danh mục phí, lệ phí theo quy định của pháp luật về phí, lệ phí.
2. Ngân sách địa phương được hưởng toàn bộ các khoản thu từ phí, lệ phí do Hội đồng nhân dân ban hành ngoài danh mục phí, lệ phí theo quy định của pháp luật về phí, lệ phí.”

Như vậy, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được quyết định mức thu phí dịch vụ tại di tích, lệ phí ngoài danh mục theo pháp luật về phí, lệ phí và ngân sách địa phương được hưởng toàn bộ các khoản thu này. 

3.2. Nguồn thu phí tham quan được sử dụng để bảo tồn di sản

Nguồn thu phí tham quan tại danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử - văn hóa, công trình văn hóa và bảo tàng trên địa bàn đô thị di sản được sử dụng để bảo tồn di sản. 

Khoản 3 Điều 13 quy định sau khi trừ phần được để lại cho đơn vị sự nghiệp công lập để trang trải chi phí cung cấp dịch vụ thu phí, số còn lại phải nộp đầy đủ vào:

• Ngân sách nhà nước để trùng tu, bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn; hoặc
• Ngân sách địa phương để bố trí đầu tư tương ứng với số thu phí tham quan đã nộp, phục vụ bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích trên địa bàn.

Các khoản thu ngoài danh mục và nguồn thu phí tham quan nêu trên không dùng để xác định:

• Tỷ lệ phần trăm phân chia các khoản thu giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương;
• Số bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương.

4. Việc đầu tư, hỗ trợ bảo tồn phải bảo đảm những tiêu chí nào?

Căn cứ theo khoản 2 Điều 11 Nghị định 282/2026/NĐ-CP, mô hình thí điểm được đầu tư, hỗ trợ bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích và thực hiện các chương trình, đề án, dự án bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Việc hỗ trợ và áp dụng các cơ chế ưu đãi phải bảo đảm 04 nhóm tiêu chí:

• Quần thể kiến trúc và không gian di sản: Có quần thể kiến trúc, địa điểm cư trú, khu vực đô thị, nông thôn hoặc công trình công nghiệp chứa đựng giá trị tiêu biểu về lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật, di sản văn hóa vật thể; cùng với không gian di sản phi vật thể của cộng đồng hoặc truyền thống văn hóa đang hay đã từng tồn tại.
• Các nhóm công trình: Có nhóm công trình xây dựng, công trình liên hoàn đồng nhất về kiến trúc và cảnh quan hoặc có giá trị nổi bật về văn hóa, khoa học, lịch sử.
• Địa điểm có di tích, di vật: Các khu vực trong lòng đất, dưới nước đã phát hiện hoặc có dấu hiệu lưu giữ di tích, di vật; địa điểm có dấu tích hoạt động của con người mang giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học được bảo vệ và phát huy giá trị.
• Cảnh quan và không gian văn hóa: Cảnh quan thiên nhiên, môi trường - sinh thái và không gian liên quan có giá trị được bảo tồn, phát huy theo hướng gắn kết di sản vật thể, di sản phi vật thể, không gian thực hành di sản với cộng đồng chủ thể.

Trên đây là thông tin về “Địa phương thí điểm mô hình đô thị di sản văn hóa được hưởng những ưu đãi gì?”. Bạn có thể xem chi tiết Nghị định 282/2026/NĐ-CP trên LuatVietnam.vn cùng các tính năng tra cứu tình trạng hiệu lực, lược đồ và văn bản liên quan.