Chuẩn mực VSQM1 quy định về quản lý chất lượng doanh nghiệp kiểm toán như thế nào?

1. Chuẩn mực VSQM1 quy định về quản lý chất lượng doanh nghiệp kiểm toán như thế nào?

Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam về quản lý chất lượng số 1 - Quản lý chất lượng doanh nghiệp kiểm toán thực hiện kiểm toán, soát xét báo cáo tài chính, dịch vụ đảm bảo khác hoặc các dịch vụ liên quan (VSQM1) được quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 137/2026/TT-BTC.

VSQM1 có cấu trúc gồm 03 phần chính, bao gồm các quy định chung, nội dung chuẩn mực và hướng dẫn áp dụng:

Trong đó, Mục I. VSQM1 đã xác định Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam về quản lý chất lượng số 1 quy định và hướng dẫn về trách nhiệm của doanh nghiệp kiểm toán đối với việc thiết kế, thực hiện và vận hành hệ thống quản lý chất lượng đối với các cuộc kiểm toán, soát xét báo cáo tài chính, các dịch vụ đảm bảo khác hoặc các dịch vụ liên quan.

Doanh nghiệp kiểm toán phải tuân thủ từng quy định của Chuẩn mực này ngoại trừ trường hợp quy định đó không phù hợp với đặc điểm và hoàn cảnh cụ thể của doanh nghiệp kiểm toán hoặc các hợp đồng dịch vụ của doanh nghiệp kiểm toán (đoạn 17 Chuẩn mực).

Các cá nhân được phân công trách nhiệm cao nhất và trách nhiệm giải trình cuối cùng đối với hệ thống quản lý chất lượng của doanh nghiệp kiểm toán, và các cá nhân được giao trách nhiệm vận hành hệ thống quản lý chất lượng của doanh nghiệp kiểm toán phải hiểu rõ về Chuẩn mực này, bao gồm phần hướng dẫn áp dụng để hiểu được mục tiêu và áp dụng đúng các quy định của Chuẩn mực (đoạn 18 Chuẩn mực).

2. Hệ thống quản lý chất lượng của doanh nghiệp kiểm toán gồm những thành phần nào?

Theo đoạn 06 Chuẩn mực VSQM1 ban hành kèm theo Thông tư 137/2026/TT-BTC, hệ thống quản lý chất lượng của doanh nghiệp kiểm toán gồm 08 thành phần, cụ thể:

• Quy trình đánh giá rủi ro của doanh nghiệp kiểm toán;
• Quản trị và lãnh đạo;
• Chuẩn mực và các quy định về đạo đức nghề nghiệp có liên quan;
• Chấp nhận, duy trì quan hệ khách hàng và các hợp đồng dịch vụ cụ thể;
• Thực hiện hợp đồng dịch vụ;
• Các nguồn lực;
• Thông tin và truyền thông;
• Quy trình giám sát và khắc phục.

Các thành phần trên phải được vận hành liên tục, có tính lặp lại và có khả năng điều chỉnh phù hợp với những thay đổi trong hoạt động của doanh nghiệp kiểm toán cũng như các hợp đồng dịch vụ mà doanh nghiệp thực hiện.

Bên cạnh đó, theo đoạn 07 Chuẩn mực VSQM1, doanh nghiệp kiểm toán phải áp dụng phương pháp tiếp cận dựa trên rủi ro khi thiết kế, thực hiện và vận hành hệ thống quản lý chất lượng. Các thành phần của hệ thống phải được liên kết, phối hợp với nhau nhằm giúp doanh nghiệp chủ động quản lý chất lượng các hợp đồng dịch vụ.

Cụ thể, phương pháp tiếp cận dựa trên rủi ro được thực hiện thông qua 03 nội dung:

- Thiết lập mục tiêu chất lượng: Doanh nghiệp kiểm toán phải thiết lập các mục tiêu chất lượng theo quy định của Chuẩn mực VSQM1 và bổ sung những mục tiêu khác nếu cần thiết để đạt được mục tiêu chung của hệ thống quản lý chất lượng.

- Xác định và đánh giá rủi ro chất lượng: Doanh nghiệp phải xác định, đánh giá những rủi ro có thể ảnh hưởng đến việc đạt được các mục tiêu chất lượng, làm cơ sở để xây dựng biện pháp xử lý phù hợp.

- Thiết kế và thực hiện biện pháp xử lý rủi ro: Doanh nghiệp phải xây dựng và thực hiện các biện pháp xử lý phù hợp với kết quả đánh giá rủi ro, trong đó xác định nội dung, thời điểm và phạm vi thực hiện dựa trên nguyên nhân dẫn đến việc đánh giá rủi ro đó.

Ngoài ra, ít nhất mỗi năm một lần, cá nhân được giao trách nhiệm cao nhất và trách nhiệm giải trình cuối cùng đối với hệ thống quản lý chất lượng phải thay mặt doanh nghiệp kiểm toán đánh giá hệ thống và đưa ra kết luận về việc hệ thống có tiếp tục cung cấp sự đảm bảo hợp lý rằng các mục tiêu chất lượng theo đoạn 14(a) và (b) Chuẩn mực VSQM1 đang được đáp ứng hay không.

- Về việc điều chỉnh hệ thống theo quy mô và mức độ phức tạp của doanh nghiệp

• Khi xây dựng và vận hành hệ thống quản lý chất lượng, doanh nghiệp kiểm toán phải xem xét:
• Đặc điểm và hoàn cảnh cụ thể của doanh nghiệp;
• Đặc điểm và hoàn cảnh cụ thể của các hợp đồng dịch vụ mà doanh nghiệp thực hiện.

Theo đó, hệ thống quản lý chất lượng có thể khác nhau giữa các doanh nghiệp về mức độ phức tạp và hình thức tổ chức.

Ví dụ, doanh nghiệp kiểm toán cung cấp nhiều loại dịch vụ cho nhiều đối tượng khách hàng, bao gồm cả kiểm toán báo cáo tài chính của tổ chức niêm yết, tổ chức đăng ký giao dịch, có thể cần hệ thống quản lý chất lượng và tài liệu hỗ trợ phức tạp, chính thức hơn so với doanh nghiệp chỉ cung cấp dịch vụ soát xét báo cáo tài chính hoặc tổng hợp thông tin tài chính.

- Về trách nhiệm khi sử dụng mạng lưới hoặc nhà cung cấp dịch vụ

Trường hợp doanh nghiệp kiểm toán thuộc một mạng lưới và áp dụng các yêu cầu, sử dụng dịch vụ của mạng lưới hoặc sử dụng nguồn lực từ nhà cung cấp dịch vụ để quản lý chất lượng hay thực hiện hợp đồng dịch vụ thì doanh nghiệp kiểm toán vẫn phải tự chịu trách nhiệm về hệ thống quản lý chất lượng của mình.

Như vậy, việc sử dụng nguồn lực hoặc dịch vụ từ bên ngoài không làm thay đổi trách nhiệm của doanh nghiệp kiểm toán đối với hệ thống quản lý chất lượng.

3. Chuẩn mực VSQM1 quy định gì về đạo đức nghề nghiệp?

Đối với đạo đức nghề nghiệp, đoạn 29 Chuẩn mực VSQM1 ban hành kèm Thông tư 137/2026/TT-BTC quy định doanh nghiệp kiểm toán phải thiết lập các mục tiêu chất lượng sau đây:

- Doanh nghiệp kiểm toán và nhân sự của doanh nghiệp kiểm toán:

+ Hiểu biết về chuẩn mực và các quy định về đạo đức nghề nghiệp có liên quan mà doanh nghiệp kiểm toán và các hợp đồng dịch vụ của doanh nghiệp kiểm toán phải tuân thủ;

+ Hoàn thành trách nhiệm theo chuẩn mực và các quy định về đạo đức nghề nghiệp có liên quan mà doanh nghiệp kiểm toán và các hợp đồng dịch vụ của doanh nghiệp kiểm toán phải tuân thủ.

- Các đối tượng khác, bao gồm mạng lưới, các doanh nghiệp mạng lưới, các cá nhân thuộc mạng lưới hoặc doanh nghiệp mạng lưới, hoặc các nhà cung cấp dịch vụ, là đối tượng phải tuân thủ chuẩn mực và các quy định về đạo đức nghề nghiệp có liên quan mà doanh nghiệp kiểm toán và các hợp đồng dịch vụ của doanh nghiệp kiểm toán phải:

+ Hiểu biết về chuẩn mực và các quy định về đạo đức nghề nghiệp có liên quan được áp dụng cho các đối tượng;

+ Hoàn thành trách nhiệm của họ theo chuẩn mực và các quy định về đạo đức nghề nghiệp có liên quan được áp dụng.

4. Doanh nghiệp kiểm toán có trách nhiệm quản lý chất lượng như thế nào?

Theo đoạn 20 - 22 Chuẩn mực VSQM1, doanh nghiệp kiểm toán phải phân công trách nhiệm đối với hệ thống quản lý chất lượng, bao gồm: trách nhiệm cao nhất, trách nhiệm vận hành và trách nhiệm vận hành đối với những khía cạnh cụ thể.

Trong đó, trách nhiệm cao nhất và trách nhiệm giải trình cuối cùng được giao cho người giữ vị trí lãnh đạo phù hợp, như Tổng Giám đốc, Giám đốc điều hành, người đại diện theo pháp luật, Chủ tịch Hội đồng thành viên hoặc Ban Giám đốc điều hành của doanh nghiệp kiểm toán.

Doanh nghiệp đồng thời phải phân công trách nhiệm vận hành đối với hệ thống quản lý chất lượng và các khía cạnh cụ thể, bao gồm:

• Tuân thủ các yêu cầu về tính độc lập;
• Quy trình giám sát và khắc phục.

Người được phân công phải có kinh nghiệm, kiến thức, tầm ảnh hưởng và thẩm quyền phù hợp trong doanh nghiệp kiểm toán, có đủ thời gian để hoàn thành trách nhiệm được phân công; đồng thời hiểu vai trò được phân công và hiểu rằng các cá nhân có trách nhiệm hoàn thành các vai trò đó.

Ngoài ra, doanh nghiệp kiểm toán phải xác định rằng các cá nhân được phân công trách nhiệm vận hành hệ thống quản lý chất lượng, tuân thủ các yêu cầu về tính độc lập, quy trình giám sát và khắc phục, có kênh trao đổi trực tiếp đến các cá nhân được phân công trách nhiệm cao nhất và trách nhiệm giải trình cuối cùng đối với hệ thống quản lý chất lượng.

5. Doanh nghiệp kiểm toán phải lập và lưu trữ những tài liệu, hồ sơ quản lý chất lượng nào?

Theo đoạn 57 - 60 Chuẩn mực VSQM1, doanh nghiệp kiểm toán phải lập tài liệu, hồ sơ đủ để hỗ trợ nhân sự hiểu thống nhất về hệ thống quản lý chất lượng, thực hiện các biện pháp xử lý và cung cấp bằng chứng phục vụ đánh giá hệ thống.

Các tài liệu, hồ sơ phải lập bao gồm:

• Tài liệu xác định cá nhân được phân công trách nhiệm cao nhất, trách nhiệm giải trình cuối cùng và trách nhiệm vận hành hệ thống quản lý chất lượng;
• Tài liệu về các mục tiêu chất lượng và rủi ro chất lượng;
• Bảng mô tả các biện pháp xử lý và cách thức giải quyết rủi ro chất lượng;
• Bằng chứng về các hoạt động giám sát đã thực hiện;
• Tài liệu đánh giá các phát hiện, khiếm khuyết và nguyên nhân gốc;
• Tài liệu về các hành động khắc phục và đánh giá việc thiết kế, thực hiện hành động khắc phục;
• Nội dung trao đổi về giám sát và khắc phục;
• Cơ sở đưa ra kết luận đánh giá hệ thống quản lý chất lượng.

Về thời gian lưu trữ, đoạn 60 quy định doanh nghiệp kiểm toán phải thiết lập khoảng thời gian lưu trữ đủ để giám sát việc thiết kế, thực hiện và vận hành hệ thống quản lý chất lượng hoặc thời gian dài hơn nếu pháp luật có yêu cầu.

Trên đây là nội dung về “Chuẩn mực VSQM1 quy định về quản lý chất lượng doanh nghiệp kiểm toán như thế nào?”. Vui lòng xem chi tiết Thông tư 137/2026/TT-BTC trên LuatVietnam.vn và các tính năng liên quan như Tình trạng hiệu lực, Lược đồ, Nội dung văn bản...