Chính sách mới về kiểm toán có hiệu lực tháng 3/2026

1. Quy định rõ phạm vi, đối tượng và nguyên tắc xây dựng kế hoạch kiểm toán

Theo Điều 3 Thông tư 03/2026/TT-KTNN, việc xây dựng và ban hành kế hoạch kiểm toán năm, kế hoạch kiểm toán trung hạn phải bảo đảm tính độc lập của Kiểm toán nhà nước, tuân thủ pháp luật, khách quan, minh bạch, có trọng tâm, trọng điểm và phù hợp với nguồn lực thực tế. Kế hoạch kiểm toán được xây dựng trên cơ sở phối hợp chặt chẽ với các cơ quan trong hệ thống thanh tra, kiểm tra nhằm tránh trùng lặp, chồng chéo.

Ngoài ra, theo Điều 2 Thông tư 03/2026/TT-KTNN, Thông tư áp dụng đối với các đơn vị trực thuộc Kiểm toán nhà nước và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; không áp dụng đối với các trường hợp điều chỉnh kế hoạch kiểm toán năm hoặc các kế hoạch đã cam kết thực hiện theo các thỏa thuận quốc tế.

2. Xác định rõ căn cứ và tiêu chí lựa chọn nội dung kiểm toán

Theo Điều 4 Thông tư 03/2026/TT-KTNN, các căn cứ xây dựng kế hoạch kiểm toán bao gồm: 

- Luật Kiểm toán nhà nước và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan đến hoạt động kiểm toán nhà nước.

- Chiến lược phát triển Kiểm toán nhà nước; kế hoạch thực hiện chiến lược phát triển Kiểm toán nhà nước; kế hoạch kiểm toán trung hạn (đối với kế hoạch kiểm toán năm).

- Các chủ trương, chính sách, văn bản quản lý, điều hành kinh tế - xã hội, tài chính, ngân sách hàng năm, trung hạn, dài hạn của Trung ương và địa phương; đặc điểm, tình hình kinh tế - xã hội, tài chính, ngân sách và thực tiễn quản lý, điều hành kinh tế - xã hội, tài chính, ngân sách.

- Yêu cầu thực tiễn và năng lực thực tế của Kiểm toán nhà nước.

- Các kế hoạch công tác của Kiểm toán nhà nước.

- Yêu cầu của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước; ý kiến tham gia của các đại biểu Quốc hội và các cơ quan chức năng có liên quan.

Như vậy, Thông tư quy định cụ thể các căn cứ xây dựng kế hoạch kiểm toán, bao gồm: Luật Kiểm toán nhà nước và các văn bản liên quan; chiến lược phát triển Kiểm toán nhà nước; các chủ trương, chính sách về kinh tế – xã hội, tài chính, ngân sách của Trung ương và địa phương; yêu cầu thực tiễn, năng lực của Kiểm toán nhà nước và yêu cầu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước.

Bên cạnh đó, theo Điều 5 Thông tư 03/2026/TT-KTNN, việc lựa chọn đơn vị, đầu mối, dự án, chủ đề kiểm toán dựa trên một hoặc các tiêu chí sau:

- Thuộc đối tượng kiểm toán thường xuyên hoặc định kỳ theo quy định.

- Bảo đảm tính khả thi, phù hợp chức năng, nhiệm vụ và nguồn lực của Kiểm toán nhà nước. Mục tiêu, trọng tâm và nội dung kiểm toán phù hợp với định hướng xây dựng kế hoạch kiểm toán năm, kế hoạch kiểm toán trung hạn của Kiểm toán nhà nước.

- Được đánh giá có rủi ro cao về quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công.

- Được Quốc hội, Chính phủ, các cấp chính quyền địa phương và dư luận xã hội quan tâm.

- Liên quan đến công tác thu, quản lý và sử dụng nguồn kinh phí có quy mô lớn so với các đơn vị, chủ đề kiểm toán khác.

- Chưa được kiểm toán hoặc có khoảng cách thời gian dài kể từ lần kiểm toán trước.

Như vậy, việc lựa chọn đơn vị, đầu mối, dự án, chủ đề kiểm toán được thực hiện trên cơ sở các tiêu chí như: đối tượng kiểm toán thường xuyên hoặc định kỳ; lĩnh vực, đơn vị có rủi ro cao trong quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công; các nội dung được Quốc hội, Chính phủ và dư luận xã hội quan tâm; quy mô nguồn lực tài chính lớn hoặc chưa được kiểm toán trong thời gian dài.

3. Quy định chặt chẽ quy trình lập và ban hành kế hoạch kiểm toán năm

Theo Điều 6 Thông tư 03/2026/TT-KTNN, trình tự các bước lập, thẩm định và ban hành kế hoạch kiểm toán năm được quy định như sau:

- Định hướng, hướng dẫn xây dựng kế hoạch kiểm toán năm.

- Tổ chức xây dựng, thẩm định, lấy ý kiến và hoàn thiện dự kiến kế hoạch kiểm toán năm.

- Ban hành kế hoạch kiểm toán năm.

Như vậy, Thông tư đã quy định rõ trình tự 3 bước lập, thẩm định và ban hành kế hoạch kiểm toán năm, gồm: định hướng, hướng dẫn xây dựng kế hoạch; tổ chức xây dựng, thẩm định, lấy ý kiến và hoàn thiện dự kiến kế hoạch; ban hành kế hoạch kiểm toán năm.

Theo đó, theo Điều 7 Thông tư 03/2026/TT-KTNN trước ngày 15/6 hằng năm, Tổng Kiểm toán nhà nước ban hành văn bản hướng dẫn xây dựng kế hoạch kiểm toán năm sau. Các đơn vị trực thuộc có trách nhiệm khảo sát, thu thập thông tin, đánh giá rủi ro, xác định trọng tâm kiểm toán và gửi dự kiến kế hoạch về Vụ Tổng hợp trước ngày 20/7 hằng năm (Điểm b khoản 2 Điều 8 Thông tư 03/2026/TT-KTNN).

Vụ Tổng hợp tổ chức thẩm định, tổng hợp, lấy ý kiến các cơ quan hữu quan, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các đại biểu Quốc hội; hoàn thiện dự kiến kế hoạch để Tổng Kiểm toán nhà nước xem xét, ban hành trước ngày 31/12 năm trước (Điều 9, Điều 10 Thông tư 03/2026/TT-KTNN).

4. Thống nhất quy trình xây dựng kế hoạch kiểm toán trung hạn

Theo khoản 1 Điều 12 Thông tư 03/2026/TT-KTNN, trước ngày 15/6 hàng năm, Tổng Kiểm toán nhà nước ban hành văn bản hướng dẫn xây dựng kế hoạch kiểm toán trung hạn cùng thời điểm ban hành hướng dẫn xây dựng kế hoạch kiểm toán năm sau, trong đó định hướng một số nội dung chủ yếu về các chủ đề kiểm toán trong giai đoạn 03 năm, các chủ đề thực hiện kiểm toán hàng năm hoặc định kỳ theo quy định của pháp luật; một số nội dung kiểm toán cần quan tâm của Kiểm toán nhà nước.

Như vậy, bên cạnh kế hoạch kiểm toán năm, Thông tư cũng quy định cụ thể trình tự xây dựng và ban hành kế hoạch kiểm toán trung hạn theo giai đoạn 3 năm, được thực hiện theo phương thức cuốn chiếu, gắn với kế hoạch kiểm toán năm và thay thế kế hoạch trung hạn trước đó.

Kế hoạch kiểm toán trung hạn có tính định hướng, xác định các chủ đề, lĩnh vực kiểm toán trọng tâm trong từng năm và cả giai đoạn, làm cơ sở để các đơn vị trực thuộc xây dựng kế hoạch kiểm toán hằng năm.

Trên đây là thông tin về việc Chính sách mới về Kế toán - kiểm toán có hiệu lực tháng 3/2026…