Chính sách mới về giáo dục hiệu lực tháng 10/2026

1. Từ 08/10/2026, học bạ số có giá trị pháp lý như học bạ giấy

Theo Điều 4 Thông tư 70/2026/TT-BGDĐT, học bạ số được tạo lập đúng thẩm quyền, đúng quy trình, đúng chuẩn dữ liệu, có đầy đủ nội dung theo quy định và được ký số theo quy định thì có giá trị pháp lý như học bạ giấy, được sử dụng trong hoạt động quản lý giáo dục và đào tạo, thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch hợp pháp có liên quan. 

Đáng chú ý, theo Điều 12 Thông tư 70/2026/TT-BGDĐT, học bạ số được sử dụng để phục vụ tuyển sinh, chuyển trường, xác minh thông tin về học tập, xét hoàn thành chương trình, xét lên lớp; đồng thời phục vụ công tác quản lý giáo dục và thực hiện các thủ tục hành chính có liên quan. 

Khi học bạ số, bản điện tử học bạ số hoặc bản trích lục điện tử học bạ số đã đáp ứng các điều kiện theo quy định, cơ quan, tổ chức tiếp nhận không được yêu cầu người học nộp thêm học bạ giấy, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Người học hoặc người đại diện theo pháp luật của người học cũng có quyền yêu cầu cơ sở giáo dục chuyển đổi học bạ số sang văn bản giấy và không phải trả phí. 

Bên cạnh đó, theo Điều 7 Thông tư 70/2026/TT-BGDĐT mỗi người học được tạo lập một học bạ số duy nhất gắn với mã số hồ sơ học tập suốt đời. Việc tạo lập học bạ số được thực hiện theo từng năm học, trước ngày 30/6 hằng năm; trường hợp đặc biệt trước ngày 30/8 hằng năm. 

2. Từ 05/10/2026, 3 trường hợp du học sinh phải đền bù 100% chi phí đào tạo

Theo Điều 13 Nghị định 86/2021/NĐ-CP được sửa đổi bổ sung bởi Điều 7 Nghị định 322/2026/NĐ-CP, du học sinh không phải là công chức, viên chức thuộc diện đi học bằng nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước hoặc theo chương trình học bổng do phía nước ngoài đài thọ được quy định tại điểm a, điểm b khoản 1 Điều 3 Nghị định 86/2021/NĐ-CP phải đền bù 100% chi phí đào tạo nếu thuộc một trong 3 trường hợp: 

• Tự ý bỏ học, bỏ việc trong thời gian đào tạo; 

• Bị kỷ luật buộc thôi học; 

• Không được cơ sở đào tạo cấp văn bằng, chứng chỉ tốt nghiệp. 

Chi phí phải đền bù là toàn bộ chi phí đào tạo, gồm học phí, chi phí đi lại, sinh hoạt phí và các chi phí khác liên quan đến học tập đã được ngân sách nhà nước chi trả cho du học sinh và do cơ quan cử đi học cung cấp.

Tuy nhiên, du học sinh không được cấp văn bằng, chứng chỉ tốt nghiệp không phải đền bù chi phí đào tạo nếu:

• Bị rủi ro do thiên tai, dịch bệnh hoặc nước đến học xảy ra chiến sự; 

• Bị bệnh hiểm nghèo hoặc vì lý do sức khỏe không đủ sức khỏe để tiếp tục học tập ở nước ngoài; hoặc du học sinh đã chết.

Trường hợp không được cấp văn bằng, chứng chỉ vì lý do liên quan đến an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia thì cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định việc không phải đền bù. 

Đáng chú ý, người phải đền bù có thể nộp trả đầy đủ một lần hoặc nộp làm nhiều đợt, nhưng thời hạn tối đa không được vượt quá thời gian đào tạo theo quyết định cử đi học.

3. 3 điều kiện người nước ngoài phải đáp ứng khi giảng dạy trong Quân đội từ 05/10/2026

Theo Điều 5 Thông tư 119/2026/TT-BQP, người nước ngoài tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học và trao đổi học thuật tại cơ sở giáo dục trong Quân đội phải đáp ứng các điều kiện chung gồm: 

• Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; 

• Có lý lịch rõ ràng, bảo đảm yêu cầu về an ninh chính trị và không thuộc trường hợp bị cấm nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú tại Việt Nam; 

• Có giấy khám sức khỏe theo quy định, trừ trường hợp kết quả khám sức khỏe đã được kết nối, chia sẻ trên hệ thống hoặc cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế. 

Tiêu chuẩn về chuyên môn, học hàm, học vị và các tiêu chuẩn khác đối với người nước ngoài do cơ sở giáo dục trong Quân đội yêu cầu, phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam và Bộ Quốc phòng. 

Đáng chú ý, theo Điều 6 Thông tư này, nội dung giảng dạy, nghiên cứu khoa học và trao đổi học thuật có sự tham gia của người nước ngoài phải được thẩm định chặt chẽ trước khi triển khai. Đối với thông tin, dữ liệu thuộc bí mật nhà nước, bí mật quân sự chưa được phép công khai thì phải được cơ quan chức năng thẩm định và cấp có thẩm quyền cho phép mới được triển khai thực hiện. 

Người nước ngoài cũng chỉ được tiếp cận, sử dụng tài liệu, trang thiết bị, hệ thống thông tin và làm việc trong phạm vi nội dung, chương trình, kế hoạch đã được phê duyệt; không được tự ý thu thập, sao chép, lưu trữ, truyền đưa thông tin, tài liệu hoặc tiếp cận khu vực hạn chế, khu vực cấm khi chưa được cấp có thẩm quyền cho phép.

4. Từ 01/10/2026, triển khai 5 nhóm chương trình học bổng của Quỹ Học bổng Quốc gia

Theo Điều 12 Nghị định 317/2026/NĐ-CP, Quỹ tổ chức 05 nhóm chương trình học bổng, gồm:

• Học bổng tài năng;

• Học bổng cho người học đi học tại nước ngoài;

• Học bổng theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên;

• Học bổng thu hút người nước ngoài học tập, nghiên cứu tại Việt Nam;

• Học bổng tạo cơ hội phát triển.

Trong đó, theo khoản 1 Điều 13, học bổng tài năng là chương trình học bổng có tính lựa chọn cao, nhằm phát hiện, khuyến khích, bồi dưỡng và phát triển người học thuộc các chương trình tài năng, người học có thành tích xuất sắc, năng khiếu, năng lực nổi trội hoặc tiềm năng phát triển đặc biệt trong học tập, nghiên cứu, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, phát triển kỹ năng nghề và các lĩnh vực ưu tiên khác, đáp ứng điều kiện, tiêu chí xét chọn của chương trình học bổng.

Theo khoản 1 Điều 17, học bổng tạo cơ hội phát triển là chương trình học bổng nhằm khuyến khích, hỗ trợ người học trong học tập, nghiên cứu, phát triển kỹ năng nghề gắn với nhu cầu thị trường lao động, hội nhập quốc tế và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn; ưu tiên người học gặp khó khăn trong tiếp cận cơ hội học tập, nghiên cứu, phát triển kỹ năng nghề hoặc thuộc ngành, lĩnh vực, địa bàn cần khuyến khích, hỗ trợ.

Các khoản hỗ trợ của Quỹ có thể bao gồm học phí, sinh hoạt phí, chi phí học tập, nghiên cứu, thực hành, thực tập, phát triển kỹ năng nghề, năng lực số, ngoại ngữ, đi lại, bảo hiểm, thị thực, cư trú, cùng một số chi phí phục vụ nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp... tùy từng chương trình học bổng. (Theo khoản 2 Điều 18)

Một điểm cần lưu ý là nếu người học đã được hỗ trợ một khoản chi cụ thể từ chương trình, đề án hoặc chính sách khác sử dụng ngân sách nhà nước trong cùng thời gian thì Quỹ không sử dụng nguồn ngân sách nhà nước để hỗ trợ lại khoản chi đó; tuy nhiên có thể xem xét hỗ trợ nội dung khác, phần chênh lệch hoặc phần bổ sung. (Theo khoản 4 Điều 19)

5. Từ 05/10/2026, người học một số ngành khó tuyển sinh được hỗ trợ học phí

Theo khoản 4 Điều 9 Nghị định 334/2026/NĐ-CP, Nhà nước thực hiện cơ chế hỗ trợ đối với người học các ngành, nghề đặc thù hoặc ngành, nghề cần thiết cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nhưng khó thu hút người học. Danh mục cụ thể do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. 

Theo đó, người học thuộc diện này được hỗ trợ tiền đóng học phí bằng mức thu học phí thực tế của cơ sở giáo dục, nhưng không vượt quá mức trần học phí của cơ sở giáo dục công lập tương ứng với cấp học, trình độ và ngành, nghề đào tạo. 

Đáng chú ý, Điều 10 Nghị định 334/2026/NĐ-CP quy định việc hỗ trợ được chi trả trực tiếp vào tài khoản ngân hàng của người học. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày kết thúc tiến trình nhập học thực tế hằng năm, người học thuộc đối tượng hưởng chính sách phải cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng chính chủ và xác nhận thông tin trên hệ thống. Việc chi trả học bổng, chi phí sinh hoạt và hỗ trợ học phí được thực hiện hằng tháng, theo số tháng thực học.

Đặc biệt, mặc dù Nghị định có hiệu lực từ ngày 05/10/2026 nhưng các chính sách hỗ trợ người học, học bổng, chi phí sinh hoạt quy định tại Nghị định được tính hưởng từ ngày 01/7/2026. Nếu chính sách gắn với kỳ nhập học năm học 2026-2027 thì được tính hưởng từ thời điểm bắt đầu năm học 2026-2027 và cơ quan, cơ sở giáo dục có trách nhiệm rà soát, thực hiện chi trả truy lĩnh cho người học. 

Ngoài ra, Nghị định 334/2026/NĐ-CP còn quy định người học các ngành, nghề thuộc lĩnh vực nghệ thuật, thể dục thể thao được áp dụng cơ chế hỗ trợ như đối với sinh viên sư phạm. 

Đồng thời, nghiên cứu sinh tham gia chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ toàn thời gian được hưởng học bổng; trong thời gian tham gia chương trình phải dành toàn bộ thời gian cho học tập, nghiên cứu và thực hiện các nhiệm vụ học thuật, không làm việc toàn thời gian tại cơ quan, tổ chức khác. 

6. Từ 12/10/2026, ngành đào tạo mới phải có ít nhất 30% kiến thức, kỹ năng khác ngành gần nhất

Theo Điều 6 Thông tư 74/2026/TT-BGDĐT, một ngành đào tạo mới được xem xét bổ sung vào Danh mục ngành đào tạo các trình độ của giáo dục đại học khi đáp ứng các yêu cầu, trong đó phải có ít nhất 30% khối lượng kiến thức, kỹ năng chuyên môn cốt lõi khác với ngành đào tạo gần nhất trong Danh mục ngành.

Đồng thời, ngành đào tạo mới phải có nhu cầu về nguồn nhân lực và đã được đào tạo tại ít nhất 10 cơ sở giáo dục đại học có uy tín ở nước ngoài hoặc được liệt kê trong ít nhất 02 bảng phân loại ngành đào tạo quốc tế phổ biến. Riêng một số ngành đặc thù hoặc ngành mới phát sinh từ nhu cầu thực tiễn trong nước được áp dụng yêu cầu riêng theo điểm d khoản 1 Điều 6. 

Khi đáp ứng các điều kiện theo quy định, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định bổ sung ngành mới vào Danh mục ngành và cấp mã ngành.

Thông tư 74/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 12/10/2026 và áp dụng đối với các khóa tuyển sinh từ ngày 01/01/2027.