Chính sách mới về doanh nghiệp hiệu lực tháng 5/2026

1. Không nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán bị phạt đến 3 triệu đồng

Nghị định 109/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phục hồi và phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã chính thức có hiệu lực từ 01/4/2026.

Theo đó Điều 71, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã; Hội đồng quản trị của công ty cổ phần, Hội đồng thành viên của công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, Hội đồng thành viên của công ty hợp danh; Đại hội thành viên của hợp tác xã; chủ doanh nghiệp tư nhân; chủ sở hữu công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên không nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản khi doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán (trừ trường hợp đã nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi) thì bị phạt tiền từ 01 - 03 triệu đồng.

Ngoài ra theo Điều 73, hành vi của người nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản do không khách quan, gây ảnh hưởng xấu đến danh dự, uy tín, hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, hợp tác xã sẽ bị phạt tiền từ 05 – 10 triệu đồng.

Đối với người nộp đơn có hành vi gian dối trong việc yêu cầu mở thủ tục phá sản, gây ảnh hưởng xấu đến danh dự, uy tín, hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, hợp tác xã thì bị phạt tiền từ 10 – 20 triệu đồng.

2. 3 trường hợp được miễn, giảm kinh phí công đoàn từ 16/5/2026

Từ ngày 16/5/2026, Nghị định 105/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Công đoàn về tài chính công đoàn chính thức có hiệu lực.

Theo Điều 11, có 02 trường hợp được xem xét miễn số tiền chưa đóng kinh phí công đoàn bao gồm:

- Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thực hiện giải thể theo quy định pháp luật được xem xét miễn số tiền chưa đóng khi công đoàn tham gia phương án xử lý nợ (bao gồm nợ kinh phí công đoàn).

- Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thực hiện phá sản theo quy định được xem xét miễn số tiền chưa đóng khi công đoàn nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản.

Việc miễn đóng do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hoặc Liên đoàn Lao động cấp tỉnh quyết định theo phân cấp.

Trường hợp doanh nghiệp được xem xét giảm mức đóng kinh phí công đoàn nếu đáp ứng các điều kiện quy định tại Điều 12:

- Đã hết thời gian tạm dừng đóng kinh phí công đoàn;

- Tiếp tục cắt giảm lao động với quy mô lớn:

• Từ 30% lao động hoặc từ 30 người trở lên (đơn vị dưới 200 lao động);
• Từ 50 người trở lên (đơn vị từ 200 đến 1.000 lao động);
• Từ 100 người trở lên (đơn vị trên 1.000 lao động).

Mức giảm tối đa là 20% mức đóng theo quy định của Luật Công đoàn. Thời gian giảm theo tháng và không quá 06 tháng. Hết thời gian này, đơn vị phải đóng lại theo mức bình thường.

3. Hướng dẫn quy trình tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung từ 10/5/2026

Điều 6 Nghị định 85/2026/NĐ-CP hướng dẫn về quy trình tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung từ ngày 10/05/2026 như sau:

Người sử dụng lao động xây dựng văn bản thỏa thuận và thông báo, lấy ý kiến người lao động. Sau khi thống nhất, người sử dụng lao động ký văn bản thỏa thuận về việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung với từng người lao động hoặc ký với Chủ tịch Công đoàn sau khi lấy ý kiến tập thể người lao động theo nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác và trung thực.

Người sử dụng lao động ký hợp đồng tham gia chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung với doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí. Căn cứ danh sách người lao động tham gia chương trình, doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí mở tài khoản hưu trí cá nhân cho người lao động.

Căn cứ vào chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung đã đăng ký và văn bản thỏa thuận với người lao động, người sử dụng lao động đóng phần đóng góp của người sử dụng lao động (nếu có) và phần người lao động ủy thác cho người sử dụng lao động đóng hộ (nếu có) vào quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung và thông báo cho doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí về số tiền đóng cho từng người lao động theo quy định.

4. Từ 20/5/2026, doanh nghiệp không thông báo tập trung kinh tế bị phạt đến 2 tỷ đồng

Nghị định 102/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 75/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh chính thức có hiệu lực từ ngày 20/05/2026.

Nghị định bổ sung yêu cầu các doanh nghiệp phải cung cấp thông tin, tài liệu đầy đủ và trung thực. Đồng thời, các doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ các điều kiện trong quyết định về tập trung kinh tế theo quy định của Luật Cạnh tranh.

Theo đó, doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế mà không thông báo theo quy định sẽ bị phạt tiền từ 500 triệu đến 02 tỷ đồng, tùy thuộc vào tổng tài sản và doanh thu của doanh nghiệp trên thị trường Việt Nam.

5. Từ 15/5/2026, doanh nghiệp được xem xét giảm lãi khi phải trả nợ thay bảo lãnh ngân hàng

Quyết định 12/2026/QĐ-TTg sửa đổi Quy chế bảo lãnh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn tại ngân hàng thương mại ban hành kèm theo Quyết định 03/2011/QĐ-TTg.

Trong đó, Điều 20 Quyết định 03/2011/QĐ-TTg được sửa đổi bởi Quyết định 12/2026/QĐ-TTg như sau: Khi Ngân hàng Phát triển Việt Nam thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, doanh nghiệp phải nhận nợ và ký hợp đồng nợ vay bắt buộc bảo lãnh. Sau đó, doanh nghiệp trở thành bên nhận nợ vay tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam.

Đáng chú ý, căn cứ tình hình tài chính, hoạt động và khả năng trả nợ, Ngân hàng Phát triển Việt Nam được xem xét miễn, giảm lãi đối với khoản nợ vay bắt buộc bảo lãnh. Trường hợp áp dụng miễn, giảm lãi, ngân sách nhà nước không cấp bù lãi suất và phí quản lý.

Việc xử lý rủi ro đối với khoản nợ vay thực hiện theo cơ chế xử lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam do Thủ tướng Chính phủ ban hành.

Trên đây là thông tin về: Chính sách mới về doanh nghiệp hiệu lực tháng 5/2026.