Sắp tới, sẽ ưu tiên bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ cho người bị thu hồi đất?

Đề xuất ưu tiên bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ

Theo Tờ trình, việc sửa đổi Luật Đất đai 2024 nhằm giải quyết những vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn, tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế và khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Trên cơ sở định hướng được Trung ương thông qua và kết quả tổng kết gần 02 năm thi hành Luật Đất đai năm 2024, Chính phủ đề xuất 07 nhóm chính sách lớn.

Trong đó, nhóm chính sách thứ ba tập trung hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Mục tiêu là bảo đảm hài hòa lợi ích, giảm khiếu kiện, ổn định đời sống của người có đất bị thu hồi và đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án. Đồng thời, chính sách mới phải phòng ngừa tình trạng lợi dụng quá trình thu hồi đất để đầu cơ bồi thường, xây dựng trái phép hoặc trục lợi.

Đáng chú ý, Chính phủ đề xuất chuyển mạnh từ tư duy chỉ “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”. Theo đó, người có đất ở bị thu hồi sẽ được ưu tiên bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ.

Tờ trình cũng đề xuất giao chính quyền địa phương ban hành chính sách hỗ trợ đặc biệt khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án quan trọng quốc gia hoặc dự án khẩn cấp có quy mô thu hồi đất lớn, ảnh hưởng đến nhiều người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản hoặc có nguồn gốc đất phức tạp. Chính sách hỗ trợ trong các trường hợp này có thể khác với quy định chung của Luật Đất đai để phù hợp với tính chất, quy mô và yêu cầu thực tế của từng dự án.

Bên cạnh đó, Chính phủ đề xuất bỏ điều kiện phải có thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp đối với cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm. Mức hỗ trợ bằng tiền được đề xuất không quá 05 lần giá đất trong bảng giá đất. Đối tượng được hưởng hỗ trợ cũng sẽ được quy định cụ thể nhằm bảo đảm thống nhất, thuận lợi khi thực hiện.

Cần làm rõ cơ chế bảo đảm quyền lợi của người bị thu hồi đất

Tại Tờ trình, Chính phủ đề xuất thực hiện linh hoạt hơn thủ tục thu hồi đất. Theo đó, một số dự án đặc thù có thể được thu hồi đất trước khi phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được phê duyệt hoặc trước khi hoàn thành bố trí tái định cư.

Đề xuất nhằm đẩy nhanh tiến độ các dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công khẩn cấp hoặc dự án đã được đa số người dân đồng thuận. Hiện nay, việc thu hồi đất thường kéo dài do thiếu quỹ đất tái định cư, thủ tục phức tạp, khó xác định giá đất và người dân chưa đồng thuận với mức bồi thường.

Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị chỉ áp dụng cơ chế này trong trường hợp thật sự cần thiết, cấp bách và vì lợi ích chung. Đồng thời, cần quy định rõ cách bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp và hạn chế rủi ro cho người bị thu hồi đất.

Cơ quan thẩm tra cũng yêu cầu làm rõ căn cứ, tiêu chí đối với các trường hợp mới thuộc diện Nhà nước thu hồi đất. Các trường hợp được đề xuất gồm thực hiện điều ước quốc tế; xây dựng nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách thuộc sở hữu Nhà nước; hoặc thu hồi phần đất còn lại không đủ điều kiện sử dụng theo đề nghị của người dân.

Ngoài ra, Chính phủ đề xuất quy định việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với người nhận chuyển quyền sử dụng đất trong thời gian có thông báo thu hồi đất nhằm ngăn chặn đầu cơ, trục lợi chính sách và xây dựng trái phép.

Những nội dung trên mới là đề xuất trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, chưa phải quy định đã có hiệu lực. Điều kiện áp dụng và cơ chế bảo đảm quyền lợi của người bị thu hồi đất sẽ tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện.

Trên đây là thông tin liên quan đến việc ưu tiền bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ cho người bị thu hồi đất.