English
RSS
Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng các tình tiết giảm nh, các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 51 và Điều 52 của Bộ luật Hình sự được ban hành ngày 30/9/2025.
Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP (hiệu lực từ 15/11/2025) hướng dẫn các tình tiết giảm nhẹ theo khoản 1 Điều 51 Bộ luật hình sự 2015 (BLHS) như:
- Ngăn chặn/làm giảm tác hại của tội phạm: đánh giá theo thái độ chủ động và mức độ hậu quả được ngăn chặn/giảm bớt.
- Tự nguyện sửa chữa, bồi thường, khắc phục: chấp nhận cả trường hợp người thân/khác đứng ra, kể cả bị hại từ chối nhận nhưng đã nộp cơ quan có thẩm quyền; mức giảm phụ thuộc sự chủ động và hiệu quả khắc phục.
- Vượt quá phòng vệ chính đáng; vượt yêu cầu tình thế cấp thiết; vượt mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội: phải so sánh tương xứng giữa hành vi chống trả/thiệt hại thực tế với mức nguy hiểm, bối cảnh.
- Bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân: chỉ áp dụng khi hành vi trái pháp luật xâm phạm quyền/lợi ích hợp pháp của người phạm tội hoặc người thân thích họ; xem xét tính tức thời hoặc quá trình đè nén kéo dài.
- Hoàn cảnh đặc biệt khó khăn (không do mình gây ra): chỉ áp dụng khi đồng thời có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn và hoàn cảnh đó không do người phạm tội tự gây ra….
* Các tình tiết có thể coi là giảm nhẹ theo khoản 2 Điều 51 BLHS
Tiêu biểu như đầu thú; tự nguyện nộp lại ≥ 1/2 tiền thu lợi bất chính/tiền phạt bổ sung; phục vụ yêu cầu công tác đột xuất (chống bão lụt, cấp cứu, chống dịch...); bị hại xin giảm nhẹ; bị hại cũng có lỗi/thiệt hại do lỗi người thứ ba;
* Hướng dẫn, làm rõ các tình tiết tăng nặng theo Điều 52 BLHS
- Có tổ chức (đồng phạm có câu kết, phân vai) thì áp dụng cho mọi người cùng thực hiện; mức tăng tùy quy mô/từng vai trò.
- Có tính chất chuyên nghiệp: từ 05 lần trở lên và lấy lợi bất chính làm nguồn thu nhập (chưa hết thời hiệu/xóa án tích).
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn; có tính chất côn đồ; động cơ đê hèn; cố tình đến cùng.
- Phạm tội 02 lần trở lên; tái phạm/tái phạm nguy hiểm.
- Đối tượng bị hại đặc thù: người <16 tuổi, phụ nữ có thai, ≥70 tuổi (chỉ áp dụng với lỗi cố ý, không phụ thuộc việc người phạm tội có nhận biết hay không); người không thể tự vệ, khuyết tật nặng/đặc biệt nặng, lệ thuộc vật chất/tinh thần/công tác...
