1- Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng
Nghị định 81/2026/NĐ-CP quy định đầy đủ các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt, bao gồm hành vi đã kết thúc và hành vi đang thực hiện; đồng thời quy định cụ thể hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền xử phạt và trình tự xử lý vi phạm .
Nghị định 81/2026/NĐ-CP áp dụng đối với tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài, hộ kinh doanh, cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp… có hành vi vi phạm trên lãnh thổ Việt Nam.

2 - Hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả
Nghị định 81/2026/NĐ-CP quy định hai hình thức xử phạt chính gồm:
- Phạt cảnh cáo;
- Phạt tiền.
Ngoài ra, tùy tính chất, mức độ vi phạm, còn có thể áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như:
- Tước quyền sử dụng Giấy phép lái tàu từ 01 - 24 tháng;
- Tước Giấy phép lái xe, Giấy phép xây dựng;
- Đình chỉ thi công.
Đáng chú ý, Nghị định quy định rất chi tiết các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục hiện trạng ban đầu, tháo dỡ công trình vi phạm, di dời vật cản, bổ sung thiết bị an toàn, bảo đảm điều kiện vận hành… nhằm xử lý triệt để hậu quả vi phạm.
3 - Các nhóm hành vi vi phạm chủ yếu
Nghị định 81/2026/NĐ-CP phân loại hành vi vi phạm thành nhiều nhóm lớn, bao quát toàn bộ hoạt động đường sắt, gồm:
- Vi phạm quy tắc giao thông, tín hiệu, chạy tàu, dồn tàu, đón gửi tàu;
- Vi phạm tại đường ngang, cầu chung, hành lang an toàn đường sắt;
- Vi phạm về bảo vệ kết cấu hạ tầng đường sắt;
- Vi phạm trong thi công, xây dựng công trình liên quan đến đường sắt;
- Vi phạm về phương tiện, thiết bị, nhân viên đường sắt;
- Vi phạm trong kinh doanh vận tải đường sắt;
- Các hành vi gây mất an ninh, trật tự, an toàn giao thông đường sắt.
Mức phạt được quy định chi tiết theo từng hành vi, có thể từ vài trăm nghìn đồng đến hàng chục triệu đồng, thậm chí đến 40-50 triệu đồng đối với vi phạm nghiêm trọng.
4 - Tăng mức xử phạt đối với hành vi nguy hiểm
Một số hành vi nguy hiểm được quy định mức xử phạt cao, như:
- Vượt rào chắn đường ngang khi có tín hiệu cấm: phạt đến 20 triệu đồng đối với ô tô;
- Gây hư hỏng công trình đường sắt, tự ý mở lối đi: phạt đến 40-50 triệu đồng đối với tổ chức;
- Vi phạm về an toàn vận hành, khai thác đường sắt: phạt đến 30 triệu đồng.
Đồng thời, nhiều hành vi còn bị tước giấy phép hoặc buộc khắc phục hậu quả.
5 - Thẩm quyền xử phạt
Nghị định quy định rõ thẩm quyền xử phạt của nhiều chủ thể như:
- Chủ tịch UBND các cấp;
- Lực lượng Công an nhân dân;
- Cục Đường sắt Việt Nam, Sở Xây dựng và các cơ quan liên quan.
Mức phạt tối đa có thể lên đến 75 triệu đồng đối với cá nhân (gấp đôi đối với tổ chức).
6 - Hiệu lực thi hành và thay thế quy định cũ
Nghị định 81/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/5/2026 và đồng thời bãi bỏ các quy định xử phạt liên quan đến đường sắt tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung).
RSS