Chính sách mới hiệu lực hôm nay (01/10/2026)

Thí điểm luật sư công tại 8 Bộ, 10 địa phương; áp dụng quy định mới về thi đua, khen thưởng; trao thẩm quyền quyết định biên chế và chính sách thu nhập cho các thành phố… là những chính sách đáng chú ý có hiệu lực từ ngày 01/10/2026.

1. Thí điểm luật sư công tại 8 Bộ, 10 địa phương trong 2 năm

Theo Nghị quyết 24/2026/QH16, chế định luật sư công được thực hiện thí điểm tại 8 Bộ và 10 địa phương trong thời gian 2 năm.

Các Bộ triển khai thí điểm gồm: Công an, Quốc phòng, Xây dựng, Tài chính, Tư pháp, Công Thương, Ngoại giao, Nông nghiệp và Môi trường. Các địa phương gồm: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và Bắc Ninh.

Luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan lực lượng vũ trang hoặc cán bộ doanh nghiệp nhà nước được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư để thực hiện hoạt động pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước. Đối tượng này không bao gồm người làm trợ giúp pháp lý.

Để hướng dẫn thực hiện, Chính phủ ban hành Nghị định 364/2026/NĐ-CP. Theo đó, người có bằng cử nhân luật hoặc thạc sĩ luật được tham dự khóa đào tạo nghề luật sư để trở thành luật sư công. Thời gian đào tạo là 12 tháng; người hoàn thành chương trình được cấp giấy chứng nhận tốt nghiệp đào tạo nghề luật sư.

2. Có 2 năm liên tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được xem xét tặng Bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Thông tư 67/2026/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn xét tặng Bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo đối với cá nhân, tập thể và hộ gia đình có thành tích, đóng góp cho ngành Giáo dục.

Theo điểm d khoản 1 Điều 12, cá nhân công tác tại đơn vị thuộc Bộ hoặc đơn vị trực thuộc Bộ được xem xét tặng Bằng khen nếu, tính đến thời điểm đề nghị, đáp ứng một trong hai tiêu chuẩn:

- Có từ 2 lần liên tục trở lên được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”;

- Có từ 2 năm liên tục trở lên được công nhận hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Ngoài ra, cá nhân có thể được xét khen thưởng khi đạt thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua do Bộ phát động; có nhiều thành tích hoặc thành tích đột xuất với phạm vi ảnh hưởng trong lĩnh vực thuộc quản lý của Bộ; đạt thành tích xuất sắc tại các kỳ thi, hội thi, cuộc thi, hội thao do Bộ chủ trì tổ chức.

3. Giới hạn tỷ lệ xét tặng “Chiến sĩ thi đua cơ sở” ở mức 10% đối với một số trường hợp

Điều 5 Nghị định 368/2026/NĐ-CP quy định tỷ lệ xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” theo điểm b, c và d khoản 1 Điều 23 Luật Thi đua, khen thưởng không quá 10% tổng số cá nhân đạt tiêu chuẩn “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến”.

Tỷ lệ này áp dụng đối với cá nhân đạt tiêu chuẩn một trong hai danh hiệu trên và có thêm một trong các thành tích:

- Có sáng kiến được cơ sở công nhận;

- Có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đánh giá hiệu quả theo quy định;

- Mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu được đơn vị công nhận.

Cá nhân được xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” do được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ theo điểm a khoản 1 Điều 23 không tính vào tỷ lệ 10% này.

Nghị định cũng quy định chưa khen thưởng hoặc đề nghị khen thưởng đối với trường hợp đang được xem xét kỷ luật, đang xác minh, làm rõ dấu hiệu vi phạm, khiếu nại, tố cáo, tham nhũng, tiêu cực.

Thời gian nghỉ thai sản được tính là thời gian công tác để xét thi đua, khen thưởng. Khi nhiều cá nhân, tập thể cùng đủ điều kiện, tiêu chuẩn, lựa chọn cá nhân nữ hoặc tập thể có tỷ lệ nữ từ 70% trở lên để xét khen thưởng.

4. Các thành phố được quyết định biên chế và chính sách thu nhập

Luật Phát triển đô thị 2026, số 18/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 01/10/2026, quy định thẩm quyền của Hội đồng nhân dân Thành phố trong việc quyết định biên chế và chính sách thu nhập.

Theo điểm k khoản 1 Điều 6, Hội đồng nhân dân Thành phố được quyết định số lượng biên chế trong giới hạn không vượt quá 20% số biên chế công chức, viên chức Trung ương giao. Việc quyết định phải phù hợp với khối lượng công việc thực tế và Thành phố phải tự cân đối ngân sách để trả lương, trừ trường hợp cấp có thẩm quyền quyết định khác.

Đồng thời, điểm g khoản 1 Điều 6 cho phép Hội đồng nhân dân Thành phố quy định chính sách thu nhập cho cán bộ, công chức, viên chức và người làm việc tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc phạm vi quản lý; người làm việc tại một số cơ quan trung ương trên địa bàn.

Kinh phí thực hiện được bố trí từ ngân sách Thành phố và các nguồn tài chính hợp pháp khác.

5. Nghị định nâng mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công lên 3.012.000 đồng có hiệu lực

Nghị định 321/2026/NĐ-CP quy định mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng là 3.012.000 đồng, tăng 223.000 đồng so với mức cũ 2.789.000 đồng.

Mức chuẩn này là căn cứ tính trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi cho người có công và thân nhân. Các khoản hưởng tính theo số lần mức chuẩn được điều chỉnh tương ứng và làm tròn đến hàng nghìn đồng.

Các chế độ quy định tại Điều 4 Nghị định gồm:

- Trợ cấp, phụ cấp ưu đãi hằng tháng cho người có công và thân nhân;

- Trợ cấp hằng tháng cho thương binh, người hưởng chính sách như thương binh và thương binh loại B;

- Trợ cấp ưu đãi một lần cho người có công và thân nhân.

Mức hưởng cụ thể được quy định tại các Phụ lục I, II, III và IV kèm theo Nghị định.

Nghị định có hiệu lực từ ngày 01/10/2026, nhưng các chế độ tại Điều 4 được thực hiện từ ngày 01/7/2026, trừ nội dung có quy định riêng.

6. Được gửi hồ sơ đề nghị cấp ý kiến pháp lý bằng bản điện tử

Theo Nghị định 324/2026/NĐ-CP, sau khi văn bản được ký, phê duyệt hoặc phê chuẩn, cơ quan, tổ chức có nhu cầu gửi 1 bộ hồ sơ đề nghị cấp ý kiến pháp lý đến Bộ Tư pháp bằng bản điện tử hoặc bản giấy.

Hồ sơ phải gửi bằng bản giấy trong 3 trường hợp:

- Có nội dung thuộc phạm vi bí mật nhà nước;

- Hệ thống thông tin chưa đáp ứng việc gửi, tiếp nhận bản điện tử;

- Hệ thống thông tin gặp sự cố.

Phương thức gửi hồ sơ và các trường hợp phải sử dụng bản giấy cũng áp dụng đối với hồ sơ của cơ quan, tổ chức có liên quan.

Trước đây, Nghị định 51/2015/NĐ-CP chưa quy định rõ phương thức gửi hồ sơ điện tử hay bản giấy, đồng thời yêu cầu nhiều tài liệu phải là bản chính hoặc bản sao. Quy định mới không còn ghi riêng yêu cầu này đối với từng tài liệu.

7. Quỹ Học bổng Quốc gia triển khai 5 nhóm chương trình học bổng

Nghị định 317/2026/NĐ-CP về tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ Học bổng Quốc gia có hiệu lực từ ngày 01/10/2026.

Theo khoản 1 Điều 12, Quỹ tổ chức 05 nhóm chương trình học bổng, gồm:

- Học bổng tài năng;

- Học bổng cho người học đi học tại nước ngoài;

- Học bổng theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên;

- Học bổng thu hút người nước ngoài học tập, nghiên cứu tại Việt Nam;

- Học bổng tạo cơ hội phát triển.

Việc xét chọn phải đúng đối tượng, điều kiện của từng chương trình; bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch; có cơ chế so sánh, xếp hạng ứng viên và phòng ngừa xung đột lợi ích.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt chương trình, quy định cụ thể điều kiện, tiêu chí xét chọn, chính sách ưu tiên và mức hỗ trợ theo Điều 12 Nghị định này.

8. Thanh niên xung phong tham gia từ đủ 24 tháng được xem xét tặng Huy chương

Quyết định 45/2026/QĐ-TTg, có hiệu lực từ ngày 01/10/2026, quy định việc xét tặng, truy tặng “Huy chương Thanh niên xung phong vẻ vang”.

Thanh niên xung phong được xem xét tặng Huy chương khi có thành tích trong các cuộc kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc; đã hoàn thành nhiệm vụ và tham gia lực lượng thanh niên xung phong thường xuyên từ đủ 24 tháng trở lên.

Trường hợp hy sinh khi làm nhiệm vụ trong các cuộc kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc và đã được công nhận liệt sĩ thuộc đối tượng được xem xét truy tặng Huy chương.

Thời gian tham gia được cộng dồn trong các giai đoạn quy định tại Điều 9, gồm kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế. Riêng thời kỳ chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế, cá nhân phải trực tiếp chiến đấu hoặc trực tiếp phục vụ chiến đấu.

Mỗi người chỉ được xét tặng hoặc truy tặng Huy chương một lần.

Quyết định cũng quy định các trường hợp không được xét tặng, truy tặng, trong đó có một số trường hợp bị kết án về tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội khác có hình phạt tù; người chống phá chế độ, Đảng, Nhà nước, đào ngũ, phản bội hoặc chiêu hồi và đã bị chấm dứt hưởng chế độ ưu đãi.