5 nhóm hành vi có dấu hiệu gây lãng phí làm căn cứ xem xét trách nhiệm hình sự

Thông tư liên tịch 11/2025/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-BTP-BТC-BCT-BXD-BNN&MТ-KTNN-TTCP xác định rõ phạm vi điều chỉnh là các nguyên tắc, nội dung và trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan tiến hành tố tụng với cơ quan thanh tra, kiểm toán, cơ quan quản lý nhà nước và các chủ thể liên quan trong việc xác định lãng phí.

Đối tượng áp dụng bao gồm cơ quan, người tiến hành tố tụng; cơ quan thanh tra, kiểm toán, giám định, định giá; cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan trong quá trình xử lý vụ việc, vụ án hình sự.

Về nguyên tắc thực hiện, việc xác định lãng phí phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật tố tụng hình sự và pháp luật có liên quan, bảo đảm khách quan, thận trọng, chặt chẽ, thống nhất và bảo mật thông tin.

Trong quá trình giải quyết vụ việc, nếu phát hiện các dấu hiệu vi phạm có khả năng gây lãng phí theo quy định tại các điều từ Điều 5 đến Điều 9, cơ quan tố tụng chủ trì phải phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền để xác định hậu quả lãng phí, đồng thời xem xét đầy đủ yếu tố lỗi, động cơ, mục đích vụ lợi để áp dụng chính sách xử lý phù hợp theo quy định.

Thông tư chỉ rõ 05 nhóm hành vi có dấu hiệu gây lãng phí làm căn cứ xem xét trách nhiệm hình sự, bao gồm:

• Vi phạm trong lãnh đạo, chỉ đạo quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công;
• Vi phạm trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước;
• Vi phạm trong quản lý, sử dụng vốn đầu tư công, đầu tư xây dựng, mua sắm và tài sản công;
• Vi phạm trong quản lý, khai thác, sử dụng đất đai và các loại tài nguyên;
• Vi phạm trong quản lý, sử dụng vốn nhà nước trong dự án PPP, vốn nhà nước tại doanh nghiệp hoặc đầu tư ra nước ngoài.

Việc xác định hậu quả lãng phí được thực hiện thông qua trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản khi cần thiết.

Trường hợp không trưng cầu giám định, hậu quả lãng phí có thể được xác định trực tiếp trên cơ sở số tiền vượt định mức, tiêu chuẩn; giá trị hao mòn, khấu hao tài sản không được sử dụng; chi phí vốn nhà nước bị “đóng băng” do dự án dừng triển khai; hoặc tổng chi phí đầu tư và chi phí khắc phục, tháo dỡ công trình không đạt mục tiêu đầu tư.