Hộ kinh doanh không có hóa đơn đầu vào có cần xuất hóa đơn đầu ra không?

Hộ kinh doanh không có hóa đơn đầu vào có cần xuất hóa đơn đầu ra không?

Tại điểm a khoản 5 Điều 26 Luật Quản lý thuế 2025 quy định về nghĩa vụ lập hóa đơn như sau:

Trong đó, khoản 1 Điều 6 Nghị định 254/2026/NĐ-CP nêu rõ:

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 01 tỷ đồng hoặc hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bán tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng thì phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không thuộc trường hợp sử dụng hóa đơn điện tử mà có nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử thì đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Ngoài ra, các quy định hiện hành không nhắc đến mối liên hệ giữa hóa đơn đầu vào và trách nhiệm xuất hóa đơn đầu ra của hàng hóa.

Như vậy, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 01 tỷ đồng hoặc hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bán tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử theo nhu cầu thì đều phải xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ, không phân biệt người bán có hóa đơn đầu vào hay không.

Mặt hàng không có hóa đơn đầu vào có rủi ro gì? Xử lý thế nào?

Có rất nhiều trường hợp hộ kinh doanh không có hóa đơn đầu vào. Điều này thường xảy ra khi mua hàng hóa, dịch vụ là nông/lâm/thủy sản của người dân.

Khi không có hóa đơn đầu vào, hộ kinh doanh có thể đối mặt với nhiều rủi ro về thuế và quản lý hàng hóa, cụ thể:

- Không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp của hàng hóa, dễ bị xử lý nếu cơ quan chức năng kiểm tra.

- Có nguy cơ bị xử phạt đối với hành vi kinh doanh hàng hóa không có hóa đơn, chứng từ theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn hoặc lĩnh vực thương mại (tùy từng trường hợp).

- Không được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào (nếu thuộc đối tượng áp dụng phương pháp khấu trừ).

- Khó chứng minh chi phí hợp lệ, ảnh hưởng đến việc xác định nghĩa vụ thuế đối với trường hợp phải kê khai theo quy định.

- Dễ bị cơ quan thuế ấn định doanh thu hoặc tăng cường thanh tra, kiểm tra khi có dấu hiệu mua bán hàng hóa không rõ nguồn gốc hoặc doanh thu, chi phí không minh bạch.

- Nguy cơ liên quan đến hóa đơn bất hợp pháp nếu cố tình mua hóa đơn để hợp thức hóa đầu vào, có thể bị xử phạt hành chính, truy thu thuế hoặc bị xử lý hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành.

Trong trường hợp không có hóa đơn đầu vào, hợp hộ kinh doanh có thể xử lý như sau:

(1) Lập bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ mua vào không có hóa đơn

Hộ kinh doanh tự lập bảng kê mua hàng hóa, dịch vụ mua vào không có hóa đơn. Đây là giải pháp phổ biến và được cơ quan thuế chấp nhận trong nhiều trường hợp.

Lưu ý:

- Bảng kê phải phản ánh đúng thực tế giao dịch.

- Giá mua hàng hóa, dịch vụ không được cao hơn giá thị trường tại thời điểm mua.

- Thanh toán qua ngân hàng (nếu có): Nếu giá trị giao dịch lớn, việc thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản ngân hàng) sẽ tăng tính minh bạch và độ tin cậy của bảng kê.

- Bảng kê này cần được lưu giữ cùng với các chứng từ liên quan khác (phiếu nhập kho, phiếu xuất kho, chứng từ thanh toán).

(2) Sử dụng Phiếu chi và các chứng từ liên quan

Khi hộ kinh doanh chi tiền mặt để mua hàng hóa, dịch vụ mà không có hóa đơn, cần lập phiếu chi đầy đủ thông tin: ngày chi, số tiền, nội dung chi (mua gì, của ai), chữ ký của người nhận tiền và người lập phiếu, người duyệt chi.

- Các chứng từ bổ sung: Biên bản giao nhận hàng hóa; hợp đồng mua bán (đơn giản; hình ảnh, video trong một số trường hợp đặc biệt (như nông sản tại vườn) có thể hỗ trợ chứng minh.

- Đối với chi phí điện, nước, internet…: nếu hộ kinh doanh đứng tên hợp đồng và thanh toán qua ngân hàng hoặc các kênh chính thức khác, biên lai thu tiền/thông báo thanh toán của nhà cung cấp (công ty điện, nước, viễn thông) cũng được coi là chứng từ hợp lệ.