8 điểm mới của Thông tư 08/2026/TT-BTC về chứng khoán, giao dịch cổ phiếu

1. Bổ sung cách thức giao dịch mới cho nhà đầu tư nước ngoài

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc bổ sung phương thức giao dịch cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh giao dịch chứng khoán thông qua tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện để chuyển lệnh vào các công ty chứng khoán trong nước, thay vì phải mở tài khoản giao dịch trực tiếp tại công ty chứng khoán trong nước.

Theo đó, theo điểm a khoản 1 Điều 6 Thông tư 120/2020/TT-BTC được sửa đổi bổ sung bởi khoản 1 Điều 4 Thông tư 08/2026/TT-BTC quy định:

- Nhà đầu tư mở tài khoản giao dịch chứng khoán tại công ty chứng khoán là thành viên giao dịch để thực hiện giao dịch chứng khoán

- Đối với nhà đầu tư nước ngoài không cư trú, việc đặt lệnh giao dịch chứng khoán được thực hiện thông qua tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện bằng số hiệu tài khoản lưu ký của nhà đầu tư nước ngoài hoặc do nhà đầu tư nước ngoài trực tiếp thực hiện bằng tài khoản giao dịch của chính mình

Như vậy, Thông tư 08/2026/TT-BTC cho phép nhà đầu tư nước ngoài không cư trú được thực hiện đặt lệnh giao dịch chứng khoán thông qua tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện bằng số hiệu tài khoản lưu ký của nhà đầu tư nước ngoài hoặc do nhà đầu tư nước ngoài trực tiếp thực hiện bằng tài khoản giao dịch của chính mình.

2. Bổ sung định nghĩa về tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện

Trên cơ sở đó, Thông tư 08/2026/TT-BTC bổ sung định nghĩa về tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện. 

Theo đó, theo khoản 6 Điều 3 Thông tư 121/2020/TT-BTC được sửa đổi bổ sung bởi Điều 7 Thông tư 08/2026/TT-BTC, tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện là tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài được đại diện cho nhà đầu tư nước ngoài không cư trú sử dụng số hiệu tài khoản lưu ký của nhà đầu tư nước ngoài để đặt lệnh giao dịch chứng khoán cho nhà đầu tư nước ngoài.

Ngoài ra, Thông tư 08/2026/TT-BTC đã điều chỉnh trách nhiệm của công ty chứng khoán khi thực hiện nghiệp vụ môi giới chứng khoán.

Theo đó, theo khoản 3, điểm d khoản 4 Điều 13 Thông tư 121/2020/TT-BTC được sửa đổi bổ sung bởi Điều 9 Thông tư 08/2026/TT-BTC quy định:

- Dữ liệu về tài khoản môi giới của khách hàng mở tài khoản tại công ty chứng khoán, dữ liệu về giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài sử dụng số hiệu tài khoản lưu ký để giao dịch chứng khoán thông qua tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện tại công ty chứng khoán phải được quản lý tập trung và phải lưu giữ dự phòng tại địa điểm khác

- Công ty chứng khoán thực hiện nghiệp vụ môi giới chứng khoán không được:

• Nhận lệnh giao dịch với người không phải là người đứng tên tài khoản giao dịch mà không có ủy quyền của người đứng tên tài khoản bằng văn bản, trừ trường hợp nhà đầu tư nước ngoài sử dụng số hiệu tài khoản lưu ký để giao dịch chứng khoán thông qua tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện; thanh toán giao dịch với người không phải là người đứng tên tài khoản giao dịch mà không có ủy quyền của người đứng tên tài khoản bằng văn bản

3. Bổ sung thêm chủ thể được quyền yêu cầu cập nhật thông tin thay đổi

Theo đó, theo khoản 2 Điều 14 Thông tư 121/2020/TT-BTC được sửa đổi bổ sung bởi khoản 1 Điều 10 Thông tư 08/2026/TT-BTC quy định về chủ thể có quyền yêu cầu cập nhật thông tin thay đổi như sau:

- Công ty chứng khoán có nghĩa vụ cập nhật các thông tin thay đổi của khách hàng khi khách hàng hoặc tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện có yêu cầu.

Trước đây, theo khoản 2 Điều 14 Thông tư 121/2020/TT-BTC, công ty chứng khoán có nghĩa vụ cập nhật các thông tin thay đổi của khách hàng khi khách hàng có yêu cầu.

Như vậy, Thông tư 08/2026/TT-BTC đã mở rộng chủ thể có quyền yêu cầu cập nhật thông tin thay đổi, bổ sung trường hợp “tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện” có yêu cầu, ngoài “khách hàng” như quy định trước đây.

4. Bổ sung quy định về sử dụng số hiệu tài khoản lưu ký để giao dịch chứng khoán

Theo Điều 15a Thông tư 121/2020/TT-BTC được sửa đổi bổ sung bởi Điều 12 Thông tư 08/2026/TT-BTC quy định về việc sử dụng số hiệu tài khoản lưu ký để giao dịch chứng khoán như sau:

- Tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện sử dụng số hiệu tài khoản lưu ký của nhà đầu tư nước ngoài để đặt lệnh giao dịch chứng khoán cho nhà đầu tư nước ngoài không cư trú tại công ty chứng khoán.

- Công ty chứng khoán phải thực hiện nhận biết nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện theo quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền.

- Tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện sử dụng số hiệu tài khoản lưu ký của nhà đầu tư nước ngoài để thực hiện giao dịch mua, bán chứng khoán cho nhà đầu tư nước ngoài trên cơ sở hợp đồng giữa tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện và công ty chứng khoán.

- Tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện có trách nhiệm cung cấp thông tin của nhà đầu tư nước ngoài, thông tin về giao dịch chứng khoán của nhà đầu tư nước ngoài khi công ty chứng khoán, cơ quan nhà nước có yêu cầu.

- Khi nhận lệnh giao dịch chứng khoán của nhà đầu tư nước ngoài qua tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện, công ty chứng khoán, tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện phải thực hiện theo nguyên tắc sau:

• Công ty chứng khoán phải có biện pháp để xác định, đối chiếu đảm bảo lệnh được nhận từ tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện mà tổ chức này là một bên của hợp đồng theo quy định tại khoản 5 Điều này; đảm bảo ghi nhận đầy đủ thông tin tại thời điểm nhận lệnh, lưu giữ bằng chứng chứng minh về việc đặt lệnh, xác nhận lệnh do tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện đặt lệnh cho nhà đầu tư nước ngoài để tra cứu khi cần thiết;

• Tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện có biện pháp đảm bảo ghi nhận đầy đủ thông tin, bằng chứng về việc đặt lệnh của nhà đầu tư nước ngoài để tra cứu khi cần thiết

 

5. Bổ sung cơ chế xử lý và kiểm soát rủi ro thanh toán đối với giao dịch mua cổ phiếu không yêu cầu đủ tiền 

Theo khoản 9 Điều 16 Thông tư 121/2020/TT-BTC được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 2 Điều 3 Thông tư số 68/2024/TT-BTC, khoản 4 Điều 13 Thông tư 08/2026/TT-BTC: 

Công ty chứng khoán khi nhận lệnh mua cổ phiếu không yêu cầu có đủ tiền của nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức theo quy định tại Điều 9a Thông tư số 120/2020/TT-BTC phải tuân thủ:

- Hạn mức nhận lệnh mua cổ phiếu được xác định theo quy định tại khoản 10 Điều 16 Thông tư 121/2020/TT-BTC

- Cho phép nhận lệnh mua cổ phiếu của chính công ty chứng khoán, cổ phiếu của công ty mẹ của chính công ty chứng khoán, cổ phiếu của các công ty con có cùng công ty mẹ với công ty chứng khoán mà các công ty con này đang sở hữu cổ phiếu của công ty chứng khoán đó, cổ phiếu của công ty khác mà công ty chứng khoán không được sở hữu theo quy định pháp luật có liên quan trong trường hợp: Công ty chứng khoán có Hợp đồng thỏa thuận với công ty chứng khoán khác về việc nhận chuyển quyền sở hữu số cổ phiếu này theo quy định 

- Bổ sung cơ chế xử lý khi nhà đầu tư nước ngoài không thanh toán: Trường hợp nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức không thanh toán tiền mua cổ phiếu cho công ty chứng khoán theo quy định tại các khoản 6, 7, 8 Điều 40k Thông tư số 119/2020/TT-BTC đối với các cổ phiếu mà công ty chứng khoán đã nhận lệnh mua tại điểm b khoản này thì công ty chứng khoán được đề nghị Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam thực hiện chuyển quyền sở hữu số cổ phiếu này, quyền phát sinh từ số cổ phiếu này (nếu có) từ tài khoản của nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức về tài khoản tự doanh của công ty chứng khoán khác theo hợp đồng thỏa thuận giữa công ty chứng khoán và công ty chứng khoán khác.

- Việc chuyển quyền sở hữu tại điểm c khoản này được thực hiện qua hệ thống chuyển quyền sở hữu của Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam và hoàn tất trong thời gian quy định tại các khoản 7, 8 Điều 40k Thông tư số 119/2020/TT-BTC;

- Công ty chứng khoán khác được bán cổ phiếu trên hệ thống giao dịch chứng khoán đối với số cổ phiếu nhận về trên tài khoản tự doanh theo quy định t và thực hiện các thỏa thuận theo hợp đồng quy định tại khoản 9a Điều 16 Thông tư 121/2020/TT-BTC.

6. Vi phạm nghĩa vụ thanh toán sẽ không bị công bố thông tin đại chúng

Theo khoản 8 Điều 25 Thông tư 96/2020/TT-BTC được sửa đổi bổ sung bởi khoản 1 Điều 2 Thông tư số 18/2025/TT-BTC, Điều 1 Thông tư 08/2026/TT-BTC quy định:

- Trường hợp nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức không thanh toán tiền mua cổ phiếu cho công ty chứng khoán theo quy định tại các khoản 6, 7, 8 Điều 40k Thông tư số 119/2020/TT-BTC, công ty chứng khoán nơi nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức thực hiện đặt lệnh giao dịch phải báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam, Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam về giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức theo mẫu quy định tại Phụ lục XVII ban hành kèm theo Thông tư này ngay trong ngày nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức không thực hiện nghĩa vụ thanh toán tiền cho công ty chứng khoán theo quy định

Trước đây, theo khoản 8 Điều 25 Thông tư 96/2020/TT-BTC được sửa đổi bổ sung bởi khoản 1 Điều 2 Thông tư số 18/2025/TT-BTC quy định:

- Trường hợp nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức không thanh toán tiền mua cổ phiếu cho công ty chứng khoán theo quy định tại các khoản 6, 7, 8 Điều 40k Thông tư số 119/2020/TT-BTC, công ty chứng khoán nơi nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức thực hiện đặt lệnh giao dịch phải công bố thông tin trên phương tiện công bố thông tin của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở giao dịch chứng khoán, Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam đồng thời công bố thông tin trên trang thông tin điện tử của công ty chứng khoán về giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức theo mẫu quy định tại Phụ lục XVII ban hành kèm theo Thông tư này trong thời hạn 24 giờ kể từ thời điểm kết thúc thời hạn nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức phải thanh toán tiền cho công ty chứng khoán theo quy định tại các khoản 6, 7, 8 Điều 40k Thông tư số 119/2020/TT-BTC.

Như vậy, Thông tư 08/2026/TT-BTC không yêu cầu công bố thông tin ra thị trường trong trường hợp nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức vi phạm nghĩa vụ thanh toán giao dịch không có tiền trước (NPF). Thay vào đó, công ty chứng khoán có trách nhiệm báo cáo ngay cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, VSDC và Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam. 

7. Quy định rõ chế tài hạn chế giao dịch đối với trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán 

Theo khoản 1a Điều 9a Thông tư 120/2020/TT-BTC được bổ sung bởi khoản 2 Điều 1 Thông tư số 68/2024/TT-BTC, Điều 6 Thông tư 08/2026/TT-BTC:

Trường hợp nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức không thanh toán tiền mua cổ phiếu cho công ty chứng khoán theo quy định tại các khoản 6, 7, 8 Điều 40k Thông tư số 119/2020/TT-BTC, các công ty chứng khoán nơi nhận lệnh giao dịch của nhà đầu tư phải đảm bảo việc đặt lệnh mua cổ phiếu của nhà đầu tư được thực hiện như sau:

- Nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức không được đặt lệnh giao dịch mua cổ phiếu không yêu cầu có đủ tiền khi đặt lệnh trong thời hạn 07 ngày giao dịch liên tục kể từ ngày liền kề sau ngày nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức không thực hiện nghĩa vụ thanh toán giao dịch theo quy định;

- Trong vòng 30 ngày giao dịch liên tục, nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức có ngày phát sinh vi phạm nghĩa vụ thanh toán lần thứ ba đối với giao dịch mua cổ phiếu không yêu cầu có đủ tiền khi đặt lệnh, nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức không được đặt lệnh giao dịch mua cổ phiếu không yêu cầu có đủ tiền khi đặt lệnh trong thời hạn 180 ngày liên tục kể từ ngày giao dịch liền kề sau ngày nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức phát sinh vi phạm nghĩa vụ thanh toán lần thứ ba;

- Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam thông báo cho các công ty chứng khoán thành viên về việc nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức phải có đủ tiền trên tài khoản lưu ký khi đặt lệnh mua cổ phiếu trong thời gian nhà đầu tư đó không được giao dịch mua cổ phiếu không yêu cầu có đủ tiền theo quy định tại các điểm a, b khoản này sau khi nhận được văn bản thông báo của Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam về việc nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức không thực hiện nghĩa vụ thanh toán giao dịch theo quy định

Như vậy, Thông tư 08/2026/TT-BTC quy định rõ chế tài hạn chế giao dịch NPF đối với các trường hợp vi phạm thanh toán khi mua cổ phiếu không yêu cầu có đủ tiền tại thời điểm đặt lệnh, nhằm tăng tính răn đe và an toàn hệ thống.

Theo đó, cơ chế xử lý vi phạm được thiết kế theo hướng phân tầng: vi phạm lần đầu sẽ bị đình chỉ giao dịch NPF trong 7 ngày giao dịch liên tục; trường hợp trong vòng 30 ngày giao dịch có từ 3 lần vi phạm trở lên sẽ bị đình chỉ NPF trong 180 ngày. Trong thời gian bị đình chỉ, nhà đầu tư nước ngoài phải có đủ tiền trên tài khoản lưu ký khi đặt lệnh mua cổ phiếu.

8. Cho phép công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở hai tài khoản giao dịch chứng khoán

Theo khoản 7 Điều 6 Thông tư 120/2020/TT-BTC được sửa đổi bổ sung bởi khoản 3 Điều 4 Thông tư 08/2026/TT-BTC quy định:

- Công ty chứng khoán nước ngoài, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở 02 tài khoản giao dịch chứng khoán tại mỗi công ty chứng khoán như sau:

• 01 tài khoản giao dịch chứng khoán để thực hiện hoạt động giao dịch của chính công ty;

• 01 tài khoản giao dịch chứng khoán để thực hiện hoạt động quản lý giao dịch của khách hàng của công ty.

Trước đây, theo khoản 7 Điều 6 Thông tư 120/2020/TT-BTC quy định:

- Tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài được mở 02 tài khoản giao dịch chứng khoán tại mỗi công ty chứng khoán như sau:

• 01 tài khoản giao dịch chứng khoán để thực hiện hoạt động tự doanh.

• 01 tài khoản giao dịch môi giới để thực hiện hoạt động môi giới cho các nhà đầu tư nước ngoài khác.

Như vậy, Thông tư 08/2026/TT-BTC bổ sung quy định cho phép công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở hai tài khoản giao dịch chứng khoán, phù hợp với quy định tại Nghị định số 245/2025/NĐ-CP. Một tài khoản phục vụ hoạt động giao dịch của chính công ty, tài khoản còn lại dùng để quản lý giao dịch cho khách hàng.

Trên đây là thông tin về việc 8 điểm mới của Thông tư 08/2026/TT-BTC về chứng khoán, giao dịch cổ phiếu…