7 điểm mới tại Quy định 221-QĐ/TW về trách nhiệm của Đảng viên nơi cư trú

1. Quy định cụ thể các trường hợp được miễn sinh hoạt, miễn lấy nhận xét nơi cư trú

Điểm a khoản 2 Điều 1 Quy định số 221-QĐ/TW xác định:

Điều 1. Phạm vi, đối tượng

2. Đối tượng: Đảng viên đang công tác tại các cơ quan đảng, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ, đơn vị sự nghiệp, lực lượng vũ trang, doanh nghiệp, học sinh, sinh viên.
Trách nhiệm của từng đối tượng đảng viên đang công tác đối với tổ chức đảng và Nhân dân nơi cư trú thực hiện như sau:
a) Đảng viên phải được giới thiệu về tổ chức đảng nơi cư trú, lấy nhận xét nơi cư trú nhưng được miễn sinh hoạt với cấp uỷ của tổ chức đảng nơi cư trú, gồm:
- Đảng viên đang phải điều trị bệnh hoặc dưỡng bệnh 12 tháng liên tục trong năm.
- Đảng viên công tác tại một số cơ quan, đơn vị trong nước, các loại hình doanh nghiệp nhưng thường xuyên đi làm việc xa nơi cư trú, lưu động...

Như vậy, Đảng viên điều trị bệnh hoặc dưỡng bệnh 12 tháng liên tục trong năm; Đảng viên công tác tại một số cơ quan, đơn vị trong nước, các loại hình doanh nghiệp nhưng thường xuyên đi làm việc xa nơi cư trú, lưu động được miễn sinh hoạt với cấp ủy nơi cư trú. Tuy nhiên, các trường hợp này vẫn phải được giới thiệu và lấy nhận xét nơi cư trú.

Điều luật này còn quy định nhóm được miễn giới thiệu và không phải lấy nhận xét, gồm các trường hợp thực hiện nhiệm vụ đặc biệt, phải giữ bí mật về nhân thân trong quân đội, công an; ở đơn vị thường trực sẵn sàng chiến đấu; công tác tại các cơ quan, đơn vị ở ngoài nước được liệt kê; tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình; ra ngoài nước lao động, làm việc, học tập 12 tháng trở lên.

Trước đây, khoản 1 Điều 3 Quy định số 213-QĐ/TW​ chỉ yêu cầu thông báo về Đảng viên thường xuyên công tác xa, lưu động hoặc có công tác đặc biệt để phối hợp tạo điều kiện thực hiện nhiệm vụ. 

2. Xác định rõ các trường hợp phải sinh hoạt và lấy nhận xét tại nơi tạm trú

Điểm b khoản 2 Điều 1 Quy định 221 quy định một số nhóm Đảng viên phải được giới thiệu về tổ chức đảng nơi tạm trú, lấy nhận xét và sinh hoạt với cấp ủy tại nơi tạm trú.

Các nhóm này gồm Đảng viên quân đội, công an do điều kiện công tác hoặc yêu cầu nhiệm vụ phải ở tập trung tại doanh trại, nhà công vụ, không thường xuyên về nơi thường trú; cán bộ điều động, luân chuyển ở nhà công vụ, tập thể cơ quan không thường xuyên về nơi thường trú; Đảng viên công tác ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo thuộc điều kiện được quy định.

Ngoài ra, cán bộ, công chức, viên chức đi học tập trung 12 tháng trở lên; học sinh, sinh viên đi học xa nhà; Đảng viên làm việc xa không thường xuyên về nơi thường trú cũng thuộc nhóm này.

Quy định 213 chưa phân định trực tiếp các trường hợp phải thực hiện trách nhiệm tại nơi tạm trú. Khoản 1 Điều 3 văn bản này quy định lập danh sách theo nơi cư trú và giới thiệu Đảng viên về sinh hoạt. Quy định 221 đồng thời làm rõ tại khoản 1 Điều 1 rằng nơi cư trú bao gồm nơi thường trú và tạm trú.

3. Ấn định thời hạn cập nhật thông tin nơi cư trú trong vòng 30 ngày

Theo khoản 1 Điều 3 Quy định 221:
Điều 3. Trách nhiệm của đảng viên đang công tác, tổ chức đảng nơi công tác và cư trú

1. Đảng viên đang công tác có quyền và trách nhiệm:
....
- Đảng viên có trách nhiệm cập nhật, bổ sung thông tin khi có sự thay đổi về nơi cư trú trong vòng 30 ngày kể từ khi thay đổi; chịu trách nhiệm về các thông tin cá nhân được cập nhật, bổ sung và báo cáo chi bộ nơi công tác.

Như vậy, khi thay đổi nơi cư trú, Đảng viên phải cập nhật, bổ sung thông tin trong vòng 30 ngày kể từ khi thay đổi. Đảng viên chịu trách nhiệm về thông tin cá nhân được cập nhật, bổ sung và báo cáo chi bộ nơi công tác.

Trước đây, khoản 7 Điều 2 Quy định 213 yêu cầu Đảng viên “kịp thời báo cáo” với chi ủy nơi công tác và nơi cư trú khi chuyển sang nơi cư trú khác, chưa xác định thời hạn bằng số ngày và chưa quy định riêng trách nhiệm đối với thông tin cá nhân được cập nhật.

Đồng thời, khoản 1 Điều 5 Quy định 221 yêu cầu tổ chức đảng nơi công tác chỉ đạo chi ủy, chi bộ kịp thời cập nhật, bổ sung, điều chỉnh thông tin khi Đảng viên thay đổi nơi cư trú. 

4. Thực hiện thống nhất việc lấy nhận xét trên môi trường điện tử

Khoản 4 Điều 2 Quy định 221 yêu cầu việc lấy ý kiến, nhận xét đối với Đảng viên đang công tác thường xuyên giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và Nhân dân nơi cư trú được thực hiện thống nhất trên môi trường điện tử.

Theo khoản 3 Điều 2, kết quả nhận xét phải được quản lý theo phân cấp, cập nhật và lưu trữ trên môi trường điện tử. Quá trình quản lý, trao đổi, lưu trữ, khai thác dữ liệu phải bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin và không làm phát sinh thủ tục hành chính.

Khoản 5 Điều 2 quy định trường hợp bất khả kháng không thể thực hiện trên môi trường điện tử thì được lấy ý kiến, nhận xét bằng hình thức phù hợp, sau đó phải cập nhật đầy đủ lên môi trường điện tử.

Trong khi đó, khoản 4 và khoản 5 Điều 4 Quy định 213 quy định nhận xét theo phiếu, xác nhận phiếu và gửi đến tổ chức đảng nơi công tác, chưa đặt ra yêu cầu thực hiện thống nhất bằng phương thức điện tử. 

5. Bổ sung cách thực hiện khi không thể dự họp và yêu cầu tham gia phong trào phù hợp thực tế

Khoản 3 Điều 4 Quy định 221 yêu cầu Đảng viên tham gia đầy đủ, nghiêm túc các cuộc họp định kỳ do cấp ủy nơi cư trú triệu tập. Điểm mới là quy định cách thực hiện khi Đảng viên đang làm nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị nên không thể tham dự là phải báo cáo chi ủy nơi cư trú và góp ý bằng hình thức phù hợp nếu có.

Khoản 3 Điều 2 Quy định 213 trước đây yêu cầu tham gia đầy đủ các cuộc họp định kỳ, tích cực tham gia các cuộc họp khác, nhưng chưa quy định cụ thể cách xử lý trường hợp không thể dự họp vì nhiệm vụ công tác.

Bên cạnh đó, Quy định 221 xác định việc tham gia hoạt động, phong trào phải phù hợp với điều kiện công tác, thời gian, hoàn cảnh thực tế, bảo đảm thiết thực, tránh hình thức.

6. Bổ sung hạn gửi nhận xét trước ngày 30/11 và quyền giải trình của Đảng viên

Theo khoản 3 Điều 6 Quy định 221:

Điều 6. Nhiệm vụ của tổ chức đảng nơi cư trú
...
3. Chi uỷ hoặc bí thư chi bộ (nơi không có chi uỷ) chủ động họp với ban công tác mặt trận thôn, tổ dân phố để nhận xét đảng viên đang công tác thực hiện nhiệm vụ nơi cư trú trên địa bàn mình, gửi về cấp uỷ cấp trên trực tiếp của chi bộ trước ngày 30/11 hằng năm để tổng hợp, xác nhận và gửi đến tổ chức đảng nơi đảng viên đang công tác.

Như vậy, Quy định 221 yêu cầu chi ủy hoặc bí thư chi bộ nơi không có chi ủy họp với ban công tác mặt trận thôn, tổ dân phố để nhận xét Đảng viên. Kết quả phải gửi về cấp ủy cấp trên trực tiếp của chi bộ trước ngày 30/11 hằng năm để tổng hợp, xác nhận và gửi đến tổ chức đảng nơi công tác.

Khoản 4 Điều 4 Quy định 213 chỉ quy định nhận xét định kỳ hằng năm và gửi về đảng ủy xã, phường, thị trấn, chưa ấn định thời hạn này.

Ngoài ra, Quy định 221 trực tiếp ghi nhận quyền phản ánh, giải trình, đề nghị chi ủy, chi bộ nơi cư trú và cấp ủy cấp trên trực tiếp xem xét khi Đảng viên nhận thấy đánh giá chưa khách quan.

Quy định 213 đã đề cập tình huống nhận xét chưa khách quan, nhưng thông qua trách nhiệm cử đại diện cấp ủy nơi công tác gặp gỡ, trao đổi. 

7. Bổ sung yêu cầu không lợi dụng vị trí công tác để can thiệp vào công việc địa phương

Khoản 1 Điều 3 Quy định 221 bổ sung yêu cầu Đảng viên không được lợi dụng vị trí công tác để can thiệp vào công việc của địa phương nơi cư trú. 

Quy định 221 còn yêu cầu Đảng viên góp ý xây dựng tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể và các hoạt động nơi cư trú với tinh thần khách quan, trách nhiệm, đúng thẩm quyền.

Trước đây, khoản 3 Điều 2 Quy định 213 yêu cầu tích cực góp ý về công việc chung của địa phương, nhất là những vấn đề bức xúc ở thôn, bản, tổ dân phố. Quy định mới bổ sung rõ yêu cầu về thẩm quyền và cách thức thực hiện trách nhiệm góp ý.

Ở phía tổ chức đảng, Quy định 221 còn bổ sung trách nhiệm tiếp nhận kiến nghị, đề xuất của Nhân dân và Đảng viên nơi cư trú để giải quyết hoặc chuyển đến cấp có thẩm quyền. 

Trên đây là điểm mới tại Quy định 221-QĐ/TW về trách nhiệm của Đảng viên nơi cư trú.