Người được mời trực tiếp tham gia hòa giải được hưởng thù lao theo vụ việc

Luật Hòa giải ở cơ sở 2026, số 16/2026/QH16 đã xác lập đầy đủ hơn địa vị pháp lý, quyền và nghĩa vụ của người được mời tham gia hòa giải, trong đó có quyền hưởng thù lao.

Theo khoản 1 Điều 19 Luật Hòa giải ở cơ sở 2026, người được mời có thể là già làng, trưởng bản, chức sắc, chức việc tôn giáo; người có uy tín trong dòng họ, nơi sinh sống hoặc nơi làm việc; người biết rõ vụ việc; người có trình độ pháp lý, kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn, kiến thức xã hội; đại diện cơ quan, tổ chức có liên quan.

Khoản 2 Điều 19 quy định hai hình thức tham gia. Người được mời có thể tư vấn, hỗ trợ kiến thức, phương thức, kỹ năng hòa giải cho hòa giải viên hoặc trực tiếp tham gia hòa giải vụ việc cùng hòa giải viên.

Đối với trường hợp trực tiếp tham gia, hòa giải viên chỉ được mời khi có sự đồng ý của các bên hoặc các bên thống nhất mời. Người được mời không thay thế tư cách chủ trì của hòa giải viên, theo điểm b khoản 3 Điều 19.

Đáng chú ý, khoản 2 Điều 20 quy định:

2. Người được mời tham gia hòa giải quy định tại điểm b khoản 2 Điều 19 của Luật này có các quyền quy định tại khoản 1 Điều này và các quyền sau đây:

a) Được hưởng thù lao theo vụ, việc khi thực hiện hòa giải;

b) Được hỗ trợ, tạo điều kiện để khắc phục hậu quả nếu gặp tai nạn hoặc rủi ro ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng trong khi thực hiện hoạt động hòa giải.

Như vậy, người trực tiếp tham gia hòa giải có quyền hưởng thù lao theo vụ việc;  đồng thời được hỗ trợ, tạo điều kiện khắc phục hậu quả nếu gặp tai nạn hoặc rủi ro ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng.

Ngoài ra, người này còn có quyền đề nghị cung cấp thông tin, tài liệu; tham gia thảo luận giải pháp và nội dung hòa giải; được hỗ trợ tài liệu, phổ biến pháp luật.

So với quy định mới, Điều 19 Luật số 35/2013/QH13 mới cho phép hòa giải viên và một bên, khi được bên kia đồng ý, mời người có uy tín, trình độ pháp lý, kiến thức xã hội hoặc biết rõ vụ việc tham gia. Luật cũ chỉ yêu cầu người được mời tuân thủ nguyên tắc hòa giải và quy định cơ quan, tổ chức tạo điều kiện cho họ tham gia.

Luật năm 2013 chưa phân chia hình thức tư vấn với trực tiếp hòa giải; chưa quy định riêng quyền, nghĩa vụ và chưa có chế độ thù lao đối với người được mời.