Những thay đổi quan trọng đối với luật sư trong năm 2026

1. Từ 18/5/2026, chủ tịch UBND các cấp được tước chứng chỉ hành nghề luật sư

Trước đây, chỉ có Bộ trưởng Bộ Tư pháp có thẩm quyền cấp, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư theo quy định tại Điều 17, Điều 18 Luật Luật sư 2006, sửa đổi 2012.

Tuy nhiên từ ngày 18/5/2026, theo quy định tại Điều 84 Nghị định 109/2026/NĐ-CP, chủ tịch Uỷ ban nhân dân các cấp cũng sẽ có quyền tước chứng chỉ hành nghề luật sư nếu phát hiện vi phạm.

Cụ thể, thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp như sau:

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có quyền:

- Phạt cảnh cáo;

- Phạt tiền đến 15 triệu đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình; đến 25 triệu đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp;

- Đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, giấy đăng ký hành nghề, thẻ tư vấn viên pháp luật, thẻ công chứng viên, thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý;

- Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính;

- Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyền:

- Phạt cảnh cáo;

- Phạt tiền đến 30 triệu đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình; đến 40 triệu đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã; đến 50 triệu đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp;

- Đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, giấy đăng ký hành nghề, thẻ tư vấn viên pháp luật, thẻ công chứng viên, thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý;

- Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính;

- Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.

2. Đề án thay đổi trang phục luật sư khi tham gia phiên tòa: Thí điểm tại Hà Nội và TP. HCM từ 01/7/2026

Theo Tạp chí điện tử Luật sư, Hội đồng Luật sư toàn quốc đã thông qua đề án thay đổi trang phục của luật sư khi tham gia phiên tòa, với điểm nhấn là việc sử dụng áo choàng màu đen bên ngoài, bên trong áo sơ mi trắng đi kèm với nơ trắng, kết hợp với quần tây màu đen, giày đen và tất tối màu.

Việc quy định luật sư mặc áo choàng đen, nơ trắng khi tham gia phiên tòa mang ý nghĩa biểu trưng sâu sắc, thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật và nguyên tắc công lý minh bạch, rạch ròi.

Màu đen của áo choàng tượng trưng cho sự nghiêm trang, chuẩn mực và tính khách quan của hoạt động xét xử, nhắc nhở luật sư khi hành nghề phải đặt pháp luật, đạo đức nghề nghiệp và lương tâm nghề nghiệp lên trên lợi ích cá nhân.

Trong khi đó, nơ trắng là biểu tượng của sự trong sáng, công bằng và chân lý, thể hiện khát vọng bảo vệ lẽ phải, bảo vệ quyền con người và quyền công dân bằng kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và các biện pháp hợp pháp.

Sự kết hợp hài hòa giữa hai màu đen - trắng còn mang ý nghĩa “trắng đen rõ ràng”, đề cao nguyên tắc đúng - sai minh bạch, công khai trong tranh tụng, góp phần củng cố niềm tin của xã hội vào công lý và tinh thần thượng tôn pháp luật trong hoạt động tư pháp, ngoài ra cũng phù hợp, tương đồng với trang phục bên trong (áo sơ mi trắng, quần tây màu đen, giày đen và tất tối màu).

Mức chi phí được Đề án dự kiến như sau:

Cấu phần	Mức 1 (VNĐ)	Mức 2 (VNĐ)	Mức 3 (VNĐ)
Áo choàng luật sư	800.000	1.200.000	1.500.000
Nơ cổ	60.000	80.000	100.000
Huy hiệu	20.000	40.000	60.000
Tổng chi phí/bộ	880.000	1.320.000	1.660.000

Đây là mức dự kiến cho thời điểm hiện tại, có thể phát sinh tăng hoặc giảm trên thực tế.

Dự kiến khi được thông qua việc triển khai đề án, từ ngày 01/7/2026 đến 30/6/2027, mẫu trang phục luật sư sẽ được áp dụng thí điểm đối với luật sư thuộc Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội và Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian 01 năm.

Sau thời gian thí điểm, trên cơ sở tổng kết, đánh giá và tiếp thu ý kiến phản hồi của luật sư, các chủ thể có liên quan, Liên đoàn Luật sư Việt Nam sẽ xem xét triển khai áp dụng thống nhất mẫu trang phục luật sư khi tham gia phiên tòa trên phạm vi toàn quốc từ ngày 01/7/2027.

3. Thí điểm luật sư công tại Việt Nam từ 01/10/2026

Theo Kết luận 23-KL/TW, Bộ Chính trị thống nhất chủ trương thông qua Đề án “Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay”. Theo đó:

Luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Công an nhân dân, sĩ quan Quân đội nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư, thực hiện các hoạt động có tính chất pháp lý nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính trị Việt Nam.

Chính sách thí điểm luật sư công thực hiện tại 08 bộ (Quốc phòng, Công an, Xây dựng, Tài chính, Tư pháp, Công Thương, Ngoại giao, Nông nghiệp và Môi trường) và Uỷ ban nhân dân 10 tỉnh, thành phố (Thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Lâm Đồng, Khánh Hoà, Đồng Nai, Bắc Ninh).

Thời gian thí điểm: từ ngày 01/10/2026 đến ngày 30/9/2028.

Tiêu chuẩn luật sư công

- Luật sư công phải đáp ứng tiêu chuẩn của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Công an nhân dân, sĩ quan Quân đội nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước;

- Đáp ứng tiêu chuẩn của luật sư theo quy định của Luật Luật sư;

- Có ít nhất 05 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm trong hoạt động tranh tụng, tư vấn pháp luật hoặc giải quyết vụ việc pháp lý phức tạp;

- Có tư tưởng chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, liêm chính.

Nguồn để trở thành luật sư công

- Cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Công an nhân dân, sĩ quan Quân đội nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước có đủ tiêu chuẩn để trở thành luật sư công theo quy định.

- Luật sư, chuyên gia, nhà khoa học, luật gia có kinh nghiệm đang công tác tại cơ quan, tổ chức, đơn vị ngoài khu vực công lập được tiếp nhận vào làm cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang theo quy định hiện hành.

4. Đề xuất xử lý hình sự luật sư không tố giác thân chủ đang chuẩn bị phạm tội

Đây là nội dung được đề xuất tại dự án sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2026 được Bộ Công an xây dựng và lấy ý kiến đến ngày 07/5/2026.

Theo Bộ luật Hình sự hiện hành, luật sư không phải chịu trách nhiệm hình sự nếu không tố giác tội phạm mà thân chủ "đang chuẩn bị, đang thực hiện hoặc đã thực hiện" mà luật sư biết rõ trong quá trình thực hiện việc bào chữa. Nghĩa là biết thân chủ sắp, đang phạm tội mà không tố giác thì luật sư vẫn không bị truy cứu hình sự (trừ khi đó là các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng).

Tuy nhiên, theo Bộ Công an, quy định như trên là không phù hợp. Cụ thể, với những hành vi thân chủ chuẩn bị thực hiện hoặc đang thực hiện (phạm một tội mới hoặc tiếp diễn hành vi phạm tội đã thực hiện trước đó) không thuộc phạm vi nhiệm vụ của người bào chữa.

Do đó, nếu luật sư không tố giác các hành vi này sẽ vi phạm nguyên tắc của pháp luật hình sự: "Mọi hành vi phạm tội do người thực hiện phải được phát hiện kịp thời".

Trên quan điểm này, Dự thảo đề xuất sửa đổi quy định miễn trừ trên với luật sư, người bào chữa, nhằm cân bằng giữa đạo đức nghề nghiệp, nghĩa vụ bảo mật thông tin của luật sư với trách nhiệm bảo vệ an toàn xã hội và ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa theo đúng tinh thần "lấy phòng ngừa là chính".

Trên đây là Những thay đổi quan trọng đối với luật sư trong năm 2026.