Chiều 20/11, Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi, giảm số tội danh có hình phạt tử hình từ 10 xuống còn 4.
Bộ luật Hình sự năm 2026 gồm 25 chương, 417 điều, thay thế Bộ luật Hình sự năm 2015 đã được sửa đổi, bổ sung.
Từ ngày 01/3/2027, mức hình phạt cao nhất đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi và 4 tội danh khác là tù chung thân.
Bộ luật Hình sự năm 2026 cũng bổ sung chính sách khoan hồng đối với người tự nguyện nhận tội và mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại.

Một số nội dung đáng chú ý:
Chỉ còn 4 tội danh có hình phạt tử hình
- 06 tội danh được bỏ hình phạt tử hình gồm mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, bạo loạn, chống loài người, tội phạm chiến tranh và khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân.
- 04 tội danh còn áp dụng hình phạt tử hình gồm phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.
Theo quy định chuyển tiếp, người thực hiện hành vi thuộc một trong 6 tội danh được bỏ hình phạt tử hình trước ngày 1/3/2027 cũng không bị tuyên án tử hình nếu được xét xử từ ngày Bộ luật mới có hiệu lực.
Theo Chính phủ, việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình nhằm thực hiện chính sách nhân đạo, phân hóa trách nhiệm hình sự và bảo đảm mức độ nghiêm khắc tương xứng giữa các tội danh. Mức cao nhất là tù chung thân đối với 6 tội danh này vẫn đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm.
Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày báo cáo giải trình trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi. Ảnh của Quang Vinh. Xem ảnh
Người tự nguyện nhận tội có thể được xử dưới khung hình phạt
Để được xem xét áp dụng chính sách khoan hồng mới, người phạm tội phải tự nguyện nhận tội, chủ động, tích cực khai báo đầy đủ về hành vi phạm tội và những tình tiết liên quan mà mình biết ngay từ giai đoạn khởi tố, điều tra. Người phạm tội cũng phải chấp nhận hình phạt được đề nghị ở giai đoạn truy tố, xét xử sơ thẩm.
Khi đáp ứng các điều kiện, người phạm tội có thể được Tòa án tuyên mức hình phạt dưới mức thấp nhất của khung đang áp dụng, trong phạm vi khung liền kề nhẹ hơn. Nếu đã bồi thường, khắc phục ít nhất 2/3 hậu quả, thiệt hại gây ra, mức hình phạt có thể giảm sâu hơn, ngoài giới hạn của khung liền kề nhẹ hơn.
Cơ chế này loại trừ người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, người phạm tội rất nghiêm trọng thuộc các nhóm xâm phạm an ninh quốc gia, tính mạng, sức khỏe, ma túy hoặc tham nhũng, và người giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy trong các tội phạm rất nghiêm trọng khác. Riêng khi xem xét giảm xuống khung liền kề nhẹ hơn, việc loại trừ đối với nhóm tội rất nghiêm trọng xâm phạm tính mạng, sức khỏe chỉ áp dụng với các tội do cố ý.
Nếu điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung đang áp dụng đã là khung nhẹ nhất, Tòa án có thể tuyên dưới mức thấp nhất của khung hoặc chuyển sang loại hình phạt nhẹ hơn. Tòa án quyết định mức hình phạt và phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án.
Pháp nhân thương mại có thể chịu trách nhiệm hình sự về 57 tội danh
Bộ luật mới mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại từ 33 lên 57 tội danh. Theo quy định mới, cá nhân là người trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội. Pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự khi hành vi đó đáp ứng đồng thời ba điều kiện:
1. Được thực hiện nhân danh pháp nhân.
2. Được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân.
3. Có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân.
Theo Chính phủ, việc mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự được cân nhắc trên cơ sở đánh giá tác động đối với môi trường đầu tư, kinh doanh, người lao động và an sinh xã hội, đồng thời đáp ứng các yêu cầu, khuyến nghị quốc tế và chủ trương phát triển kinh tế tư nhân.
LuatVietnam sẽ cập nhật thêm thông tin ngay khi có file văn bản Luật chính thức
RSS