Điểm tin VBPL tuần từ 13/02 - 26/02/2026

1. Luật Hình sự

1.1. Phối hợp giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong giải quyết vụ án hình sự

Ngày 28/01/2026, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng liên tịch ban hành Thông tư liên tịch 01/2026/TTLT-VKSNDTC-BCA-BQP quy định về phối hợp giữa cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong việc thực hiện một số quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Theo khoản 1 Điều 7, trong thời hạn 03 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định khởi tố vụ án hình sự và các tài liệu có liên quan của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát có thẩm quyền phải xem xét, xử lý như sau:

- Nếu thấy quyết định khởi tố vụ án hình sự có căn cứ và hợp pháp thì ra quyết định phân công Kiểm sát viên, Kiểm tra viên thực hành quyền công tố, kiểm sát việc khởi tố, điều tra vụ án và gửi cho Cơ quan điều tra;

- Nếu thấy chưa rõ căn cứ để khởi tố vụ án thì có văn bản yêu cầu Cơ quan điều tra bổ sung chứng cứ, tài liệu để làm rõ;

- Nếu thấy quyết định khởi tố vụ án hình sự không có căn cứ thì có văn bản yêu cầu Cơ quan điều tra ra quyết định hủy bỏ quyết định đó; trường hợp Cơ quan điều tra không nhất trí hoặc là quyết định khởi tố vụ án hình sự của Thủ trưởng Cơ quan điều tra thì Viện kiểm sát có thẩm quyền ra quyết định hủy bỏ quyết định khởi tố vụ án hình sự theo quy định tại khoản 6 Điều 159 và khoản 1 Điều 161 của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Thông tư này có hiệu lực từ 15/3/2026.

2. Luật Dân sự

2.1. Hướng dẫn mới về thủ tục yêu cầu thi hành án dân sự

Ngày 25/02/2026, Bộ Tư pháp ban hành Quyết định 630/QĐ-BTP về việc công bố thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung trong lĩnh vực thi hành án dân sự. Trong đó, hướng dẫn thủ tục yêu cầu thi hành án dân sự như sau:

- Đương sự tự mình hoặc ủy quyền cho người khác yêu cầu thi hành án bằng hình thức thực hiện trên môi trường số hoặc trực tiếp nộp đơn hoặc trình bày bằng lời nói hoặc gửi đơn qua bưu điện. Người yêu cầu phải nộp bản án, quyết định, tài liệu khác có liên quan.

- Thời hạn ra quyết định thi hành án theo yêu cầu là 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được yêu cầu thi hành án.

- Cách thức thực hiện: Được thực hiện trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính dùng chung Ngành Tư pháp bằng cách nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, Ứng dụng định danh điện tử (VNeID) hoặc trực tiếp nộp đơn hoặc trình bày bằng lời nói hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính.

- Thành phần hồ sơ:

+ Đơn yêu cầu thi hành án hoặc biên bản ghi nhận yêu cầu thi hành án;

+ Bản án, quyết định và tài liệu khác có liên quan;

+ Tài liệu thông tin về tài sản hoặc điều kiện thi hành của người phải thi hành án (nếu có);

+ Trường hợp ủy quyền phải kèm theo giấy ủy quyền hợp pháp và xuất trình tài khoản định danh điện tử theo quy định pháp luật.

3. Luật Hành chính

3.1. Điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2026

Ngày 06/02/2026, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 119/2026/UBTVQH15 điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2026 như sau:

- Bổ sung dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) vào Chương trình lập pháp năm 2026 trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo trình tự thủ tục, rút gọn.

- Điều chỉnh thời gian trình Quốc hội dự án Nghị quyết về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế từ xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 sang Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI và theo trình tự thủ tục, rút gọn.

- Tách dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Điện lực, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thành 02 dự án:

+ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng;

+ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực và trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

- Điều chỉnh dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bất động sản thành dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và điều chỉnh thời gian trình Quốc hội xem xét, thông qua từ Ký họp thứ nhất sang Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

- Điều chỉnh dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nhà ở thành dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) và điều chỉnh thời gian trình Quốc hội xem xét, thông qua từ Kỳ họp thứ nhất sang Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

- Bổ sung dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh vào Chương trình lập pháp năm 2026 trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

- Đưa ra khỏi Chương trình lập pháp năm 2026 dự án Luật Thủ tục ban hành quyết định hành chính.

3.2. Quy định về đăng ký cư trú, thẻ Căn cước, sử dụng con dấu...

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 58/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/3/2026, sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến an ninh trật tự đối với ngành nghề kinh doanh có điều kiện, sử dụng pháo, con dấu và thi hành Luật Căn cước, Luật Cư trú.

Nghị định này có nhiều điểm mới đáng chú ý như:

- Ngoài pháo hoa Bộ Quốc phòng, người dân có thể mua pháo hoa Bộ Công an;

 - Điều chỉnh thủ tục đăng ký cư trú đối với trẻ dưới 6 tuổi;

- Quy định chi tiết về hoạt động kinh doanh dịch vụ phẫu thuật thẩm mỹ và kinh doanh quân trang, quân dụng cho lực lượng vũ trang... thuộc nhóm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự và phạm vi quản lý;

- Bổ sung quy định về cơ sở kinh doanh có yếu tố nước ngoài, cơ sở kinh doanh hoạt động liên tỉnh, thành phố;

- Thay đổi về hồ sơ đăng ký thêm, đăng ký lại con dấu;

- Thay đổi về hồ sơ đề nghị đổi, cấp lại giấy chứng nhận đăng ký mẫu con dấu...

3.3. Quy định về trục xuất và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam

Nghị định 59/2026/NĐ-CP quy định hình thức xử phạt trục xuất, biện pháp tạm giữ người, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất có hiệu lực từ ngày 01/4/2026.

Theo Điều 5, đối tượng áp dụng hình thức xử phạt trục xuất là người nước ngoài có hành vi vi phạm hành chính trong phạm vi lãnh thổ, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; trên tàu bay mang quốc tịch Việt Nam, tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam bị áp dụng hình thức xử phạt trục xuất theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính và các nghị định của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực.

4. Luật Doanh nghiệp

4.1. Quy định về cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp

Ngày 12/02/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 57/2026/NĐ-CP về cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, có hiệu lực từ ngày 13/02/2026.

Nghị định này áp dụng cho các cơ quan đại diện chủ sở hữu, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, người đại diện phần vốn nhà nước tại công ty cổ phần, công ty TNHH hai thành viên trở lên và các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.

- Về cổ phần hóa doanh nghiệp

Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước phải gắn với mục tiêu tăng cường hiệu quả kinh doanh. Điều kiện để cổ phần hóa bao gồm việc doanh nghiệp không thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ 100% vốn điều lệ và giá trị thực tế doanh nghiệp phải bằng hoặc lớn hơn các khoản phải trả. Hình thức cổ phần hóa có thể là giữ nguyên vốn nhà nước, phát hành thêm cổ phiếu, bán một phần hoặc toàn bộ vốn nhà nước.

- Về xử lý tài chính khi cổ phần hóa

Doanh nghiệp cổ phần hóa phải kiểm kê, phân loại tài sản và xử lý các tồn tại về tài chính trước khi xác định giá trị doanh nghiệp. Các tài sản không cần dùng, ứ đọng sẽ được chuyển giao cho Công ty Mua bán nợ Việt Nam để xử lý.

- Về chính sách đối với người lao động

Người lao động trong doanh nghiệp cổ phần hóa có thể mua cổ phần với giá ưu đãi. Người lao động dôi dư sẽ được hưởng chính sách hỗ trợ theo quy định của pháp luật.

5. Luật Đất đai

5.1. Cơ chế xử lý khó khăn trong phát triển nhà ở xã hội

Ngày 13/02/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.15/2026/NQ-CP về việc ban hành một số cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật về phát triển nhà ở xã hội. Nghị quyết này có hiệu lực từ ngày ban hành và kéo dài đến hết ngày 28/02/2027.

Nghị quyết đưa ra các quy định để xử lý khó khăn trong quy hoạch đối với dự án xây dựng nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân. Cụ thể, việc lập mới, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết sẽ được thực hiện đồng thời và theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn. Đối với các khu đất chưa có hoặc chưa phù hợp với quy hoạch, việc chấp thuận chủ trương đầu tư sẽ được thực hiện theo cơ chế thí điểm đặc thù.

Tại các thành phố trực thuộc trung ương và khu vực phường thuộc tỉnh, nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân sẽ là nhà chung cư. Ở các khu vực khác, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sẽ quyết định loại hình nhà ở phù hợp với quy định pháp luật và thực trạng địa phương.

Hộ gia đình và cá nhân bị thu hồi đất, nhà ở vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế - xã hội mà chưa được bồi thường sẽ được mua, thuê mua nhà ở xã hội mà không cần bốc thăm hay đáp ứng điều kiện về nhà ở và thu nhập. Ngoài ra, lao động hợp đồng không xác định thời hạn hưởng lương từ ngân sách nhà nước làm việc tại các đơn vị công an cũng được hưởng chính sách hỗ trợ tương tự.