Thông tư 89/2026/TT-BTC quy định khai thuế GTGT theo tháng, quý và từng lần phát sinh thế nào?

1. Thuế GTGT được khai theo tháng, quý hoặc từng lần phát sinh

Căn cứ khoản 1 Điều 19 Thông tư 89/2026/TT-BTC, thuế giá trị gia tăng (GTGT) được khai theo tháng, theo quý hoặc theo từng lần phát sinh, tùy thuộc vào điều kiện của người nộp thuế và tính chất hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế.

Cụ thể, điểm a khoản 1 Điều 19 Thông tư này quy định:

"Khai thuế giá trị gia tăng là loại khai thuế theo tháng, trừ các trường hợp quy định tại điểm b và điểm c khoản này."

Phân tích quy định trên nhận thấy, có 03 hình thức khai thuế GTGT được áp dụng như sau:

• Khai thuế GTGT theo tháng: Đây là kỳ khai thuế áp dụng theo nguyên tắc chung. Người nộp thuế thực hiện khai GTGT theo từng tháng, trừ trường hợp thuộc diện khai theo từng lần phát sinh hoặc đáp ứng điều kiện và lựa chọn khai theo quý.
• Khai thuế GTGT theo quý: Theo điểm b khoản 1 Điều 19 Thông tư 89, người nộp thuế có tổng doanh thu bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ của năm trước liền kề từ 50 tỷ đồng trở xuống được lựa chọn khai theo quý. Người mới bắt đầu hoạt động, kinh doanh cũng được lựa chọn hình thức này. Người đủ điều kiện có thể lựa chọn khai theo tháng hoặc quý ổn định trọn năm dương lịch.
• Khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh: Theo điểm c khoản 1 Điều 19 của Thông tư, hình thức này áp dụng đối với các trường hợp cụ thể như hoạt động chịu thuế GTGT không phát sinh thường xuyên của người nộp thuế tính thuế theo phương pháp trực tiếp; trường hợp đề nghị cấp hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh; một số hoạt động xây dựng, chuyển nhượng bất động sản khác tỉnh hoặc trường hợp khấu trừ, khai thay, nộp thay thuế theo quy định. Đối với một số trường hợp được liệt kê phía trên, nếu phát sinh nhiều lần trong tháng thì được khai theo tháng.

Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 17 Thông tư 89/2026/TT-BTC yêu cầu người nộp thuế khai hồ sơ theo từng loại thuế, phù hợp với phương pháp tính thuế và kỳ tính thuế. Do đó, khi xác định kỳ khai GTGT, người nộp thuế cần căn cứ đồng thời vào doanh thu, thời điểm bắt đầu hoạt động, phương pháp tính thuế và hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế.

2. Khai thuế GTGT theo tháng áp dụng theo nguyên tắc chung

Đối với người nộp thuế thực hiện khai GTGT theo tháng, kỳ khai thuế được xác định theo điểm a khoản 1 Điều 19 Thông tư 89/2026/TT-BTC. Theo quy định này, người nộp thuế không thuộc trường hợp được khai theo quý hoặc thuộc diện khai theo từng lần phát sinh thì thực hiện khai thuế GTGT theo tháng.

Việc người nộp thuế đáp ứng điều kiện khai theo quý không đồng nghĩa với việc bắt buộc phải chuyển sang khai theo quý. Bởi lẽ, điểm b.2.1 khoản 1 Điều 19 Thông tư 89/2026/TT-BTC cho phép người nộp thuế đáp ứng tiêu chí khai theo quý được lựa chọn khai theo tháng hoặc theo quý ổn định trọn năm dương lịch.

Như vậy, người nộp thuế đủ điều kiện khai theo quý vẫn có thể tiếp tục lựa chọn khai theo tháng.

Về nơi nộp, điểm a khoản 2 Điều 19 Thông tư 89/2026/TT-BTC quy định người nộp thuế nộp hồ sơ khai GTGT cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp, trừ những trường hợp khai riêng hoặc phân bổ nghĩa vụ thuế được quy định tại Điều này.

3. Điều kiện khai thuế GTGT theo quý

3.1. Doanh thu năm trước từ 50 tỷ đồng trở xuống được lựa chọn khai theo quý

Căn cứ điểm b.1.1 khoản 1 Điều 19 Thông tư 89/2026/TT-BTC:

"Người nộp thuế thuộc diện khai thuế giá trị gia tăng theo tháng nếu có tổng doanh thu bán hàng hóa và cung cấp dịch vụ của năm trước liền kề từ 50 tỷ đồng trở xuống thì được lựa chọn khai thuế giá trị gia tăng theo quý."

Theo quy định, người nộp thuế thuộc diện khai GTGT theo tháng, nếu có tổng doanh thu bán hàng hóa và cung cấp dịch vụ của năm trước liền kề từ 50 tỷ đồng trở xuống, thì được lựa chọn khai thuế GTGT theo quý.

Doanh thu để xác định điều kiện khai theo quý là tổng doanh thu trên các tờ khai thuế GTGT của các kỳ tính thuế trong năm dương lịch.

Trường hợp người nộp thuế khai tập trung tại trụ sở chính cho đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh thì doanh thu xác định điều kiện khai theo quý bao gồm cả doanh thu của các đơn vị này.

3.2. Người mới bắt đầu hoạt động, kinh doanh được lựa chọn khai theo quý

Đối với người nộp thuế mới hoạt động, điểm b.1.2 khoản 1 Điều 19 Thông tư 89/2026/TT-BTC quy định:

"Trường hợp người nộp thuế mới bắt đầu hoạt động, kinh doanh thì được lựa chọn khai thuế giá trị gia tăng theo quý."

Tuy nhiên, việc xác định kỳ khai thuế ở những năm tiếp theo phụ thuộc vào doanh thu phát sinh.

Cụ thể, quy định chia thành hai trường hợp:

Trường hợp thứ nhất: Doanh thu năm mới bắt đầu kinh doanh từ 50 tỷ đồng trở xuống.

Sau khi người nộp thuế hoạt động, kinh doanh đủ 12 tháng, kể từ năm dương lịch liền kề tiếp theo năm đã hoạt động đủ 12 tháng, người nộp thuế căn cứ doanh thu của năm dương lịch trước liền kề đủ 12 tháng để xác định khai theo tháng hoặc theo quý.

Trường hợp thứ hai: Doanh thu năm mới bắt đầu kinh doanh trên 50 tỷ đồng.

Người nộp thuế phải kê khai GTGT theo tháng kể từ năm dương lịch liền kề tiếp theo năm mới hoạt động, kinh doanh.

Quy định này áp dụng cả trường hợp năm mới bắt đầu hoạt động, kinh doanh không đủ 12 tháng nhưng doanh thu đã trên 50 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, điểm b.1.3 khoản 1 Điều 19 Thông tư yêu cầu người nộp thuế tự xác định mình thuộc đối tượng khai thuế theo tháng hay theo quý để thực hiện đúng quy định.

3.3. Chuyển từ khai theo tháng sang quý phải gửi văn bản trước ngày 31/01

Đối với người đang khai GTGT theo tháng nhưng đáp ứng điều kiện và muốn chuyển sang khai theo quý thì điểm b.2.2 khoản 1 Điều 19 Thông tư 89/2026/TT-BTC quy định phải gửi văn bản đề nghị thay đổi kỳ tính thuế.

Cụ thể:

• Mẫu sử dụng: Mẫu số 01/ĐK-TĐKTT tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư.
• Nơi gửi: Cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
• Thời hạn: Chậm nhất ngày 31/01 của năm bắt đầu khai thuế theo quý.

4. Những trường hợp khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh

Bên cạnh khai theo tháng và quý, điểm c khoản 1 Điều 19 Thông tư 89/2026/TT-BTC quy định một số trường hợp phải khai GTGT theo từng lần phát sinh, cụ thể như sau:

4.1. Phát sinh thuế GTGT từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản

Khai GTGT theo từng lần phát sinh áp dụng đối với khoản thuế GTGT của người nộp thuế thuộc một trong các trường hợp tại  điểm c.1 khoản 1 Điều 19 Thông tư nêu trên như sau:

• Người nộp thuế thuộc diện không phải nộp hồ sơ khai thuế  nhưng có phát sinh nghĩa vụ GTGT đối với hoạt động chuyển nhượng bất động sản.
• Người nộp thuế thực hiện khai GTGT theo phương pháp trực tiếp theo quy định pháp luật về thuế GTGT nhưng phát sinh nghĩa vụ GTGT từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản.

Theo đó, trường hợp phát sinh nghĩa vụ GTGT đối với hoạt động chuyển nhượng bất động sản thuộc phạm vi nêu trên thì thực hiện khai theo từng lần phát sinh.

4.2. Hoạt động chịu thuế GTGT không phát sinh thường xuyên

Đối với hoạt động không phát sinh thường xuyên, điểm c.2 khoản 1 Điều 19 Thông tư 89  quy định người nộp thuế áp dụng phương pháp trực tiếp theo pháp luật về GTGT thực hiện khai theo từng lần phát sinh.

Tuy nhiên, nếu người nộp thuế phát sinh nhiều lần trong tháng thì được khai theo tháng.

Đối với nhóm này, Thông tư cho phép lựa chọn kỳ khai theo tháng khi có nhiều lần phát sinh trong cùng tháng, thay vì bắt buộc lập hồ sơ riêng cho từng lần.

4.3. Trường hợp được cấp hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh

Theo điểm c.3 khoản 1 Điều 19 Thông tư 89/2026/TT-BTC, thuế GTGT của người nộp thuế thuộc các trường hợp đề nghị cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh theo pháp luật về hóa đơn điện tử được khai theo từng lần phát sinh.

Việc xác định đối tượng phải căn cứ vào trường hợp được cấp hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh, không áp dụng cho tất cả người nộp thuế đang sử dụng hóa đơn điện tử.

4.4. Hoạt động xây dựng, chuyển nhượng bất động sản khác tỉnh

Khai GTGT theo từng lần phát sinh đối với người nộp thuế áp dụng phương pháp khấu trừ nhưng có một trong các hoạt động theo điểm c.4 khoản 1 Điều 19 Thông tư 89/2026/TT-BTC quy định như sau:

• Thứ nhất, hoạt động xây dựng tại tỉnh khác với nơi đặt trụ sở chính, có giá trị công trình xây dựng bao gồm thuế GTGT từ 01 tỷ đồng trở lên. Tuy nhiên, trường hợp này không bao gồm hoạt động xây dựng trong khu phi thuế quan và các hoạt động tư vấn, khảo sát, thiết kế, kế toán, bảo hiểm được loại trừ tại quy định.
• Thứ hai, hoạt động chuyển nhượng bất động sản tại tỉnh khác với nơi người nộp thuế đặt trụ sở chính.

Đối với những hoạt động trên, nếu trong tháng phát sinh nhiều lần thì người nộp thuế được khai theo tháng.

Trên đây là thông tin về quy định khai thuế GTGT theo tháng, quý và từng lần phát sinh theo Thông tư 89/2026/TT-BTC. Bạn đọc có thể tham khảo toàn văn Thông tư và các phụ lục liên quan trên LuatVietnam.vn để xác định kỳ khai, thành phần hồ sơ và cơ quan tiếp nhận phù hợp.