English
- Tổng quan
- Nội dung
- VB gốc
- Tiếng Anh
- Hiệu lực
- VB liên quan
- Lược đồ
-
Nội dung hợp nhất
Tính năng này chỉ có tại LuatVietnam.vn. Nội dung hợp nhất tổng hợp lại tất cả các quy định còn hiệu lực của văn bản gốc và các văn bản sửa đổi, bổ sung, đính chính... trên một trang. Việc hợp nhất văn bản gốc và những văn bản, Thông tư, Nghị định hướng dẫn khác không làm thay đổi thứ tự điều khoản, nội dung.
Khách hàng chỉ cần xem Nội dung hợp nhất là có thể nắm bắt toàn bộ quy định hiện hành đang áp dụng, cho dù văn bản gốc đã qua nhiều lần chỉnh sửa, bổ sung.
- Tải về
Quyết định 1548/QĐ-BYT của Bộ Y tế về việc ban hành Hướng dẫn chuẩn đoán và điều trị ngộ độc chì
Ngày cập nhật: Thứ Sáu, 18/05/2012 10:54 (GMT+7)
| Cơ quan ban hành: | Bộ Y tế |
Số công báo:
Số công báo là mã số ấn phẩm được đăng chính thức trên ấn phẩm thông tin của Nhà nước. Mã số này do Chính phủ thống nhất quản lý.
|
Đã biết
|
| Số hiệu: | 1548/QĐ-BYT | Ngày đăng công báo: | Đang cập nhật |
| Loại văn bản: | Quyết định | Người ký: | Nguyễn Thị Kim Tiến |
|
Ngày ban hành:
Ngày ban hành là ngày, tháng, năm văn bản được thông qua hoặc ký ban hành.
|
10/05/2012 |
Ngày hết hiệu lực:
Ngày hết hiệu lực là ngày, tháng, năm văn bản chính thức không còn hiệu lực (áp dụng).
|
Đang cập nhật |
|
Áp dụng:
Ngày áp dụng là ngày, tháng, năm văn bản chính thức có hiệu lực (áp dụng).
|
Đã biết
|
Tình trạng hiệu lực:
Cho biết trạng thái hiệu lực của văn bản đang tra cứu: Chưa áp dụng, Còn hiệu lực, Hết hiệu lực, Hết hiệu lực 1 phần; Đã sửa đổi, Đính chính hay Không còn phù hợp,...
|
Đã biết
|
| Lĩnh vực: | Y tế-Sức khỏe |
TÓM TẮT QUYẾT ĐỊNH 1548/QĐ-BYT
Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ngộ độc chì của Bộ Y tế
Ngày 10 tháng 5 năm 2012, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 1548/QĐ-BYT về việc ban hành Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ngộ độc chì, có hiệu lực ngay lập tức từ ngày ký. Quyết định này nhằm thông qua cách chẩn đoán và điều trị cho các trường hợp ngộ độc chì, trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận diện và can thiệp đối với tình trạng này.
Đối tượng điều chỉnh của hướng dẫn này là các bác sĩ và nhân viên y tế tham gia vào việc chăm sóc sức khỏe, đặc biệt là trong các bệnh viện, cơ sở y tế nơi có thể tiếp nhận bệnh nhân bị ngộ độc chì.
Nguyên nhân và cách tiếp xúc với chì
Chì không có lợi cho cơ thể và có thể xâm nhập vào cơ thể qua nhiều nguồn khác nhau như thuốc nam, sơn có chì, môi trường ô nhiễm, thực phẩm bị nhiễm và các nghề có nguy cơ cao như sửa chữa xe hoặc sản xuất ắc quy.
Chẩn đoán ngộ độc chì
Chẩn đoán ngộ độc chì được xác định dựa trên việc tiếp xúc với các nguồn chì và xét nghiệm nồng độ chì máu. Nồng độ chì máu từ 10 µg/dL trở lên là dấu hiệu cần phải điều trị. Đối với trẻ em, nếu nồng độ chì máu vượt quá 70 µg/dL, triệu chứng có thể rất nghiêm trọng như co giật và bệnh lý não.
Các xét nghiệm cần thực hiện
Cần thực hiện xét nghiệm huyết học, sinh hóa, và chụp X-quang để xác định tình trạng ngộ độc và theo dõi tiến triển. Xét nghiệm chì máu cần được thực hiện quy định trước, trong và sau khi điều trị.
Điều trị ngộ độc chì
Nguyên tắc điều trị bao gồm ngăn chặn tiếp xúc với chì và điều trị triệu chứng. Phải nhập viện đối với trường hợp ngộ độc trung bình và nặng. Ghi chú rằng việc sử dụng thuốc gắp chì cần được căn cứ vào mức độ ngộ độc, với các loại thuốc như dimercaprol, calcium disodium edetate và succimer. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của ngộ độc, việc sử dụng thuốc sẽ khác nhau cho người lớn và trẻ em.
Tiên lượng và phòng ngừa ngộ độc chì
Tiên lượng ngộ độc chì rất nghiêm trọng, nhất là đối với trẻ nhỏ, nơi có thể dẫn đến di chứng về thần kinh nặng. Để phòng ngừa, cần tăng cường giáo dục sức khỏe cộng đồng, loại bỏ sản phẩm nguy cơ nhiễm độc chì, và nâng cao nhận thức về vệ sinh môi trường.
Hướng dẫn này nhằm mục đích bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là trẻ em khỏi tác hại của ngộ độc chì, đồng thời cải thiện quy trình chữa trị và can thiệp kịp thời khi xảy ra trường hợp ngộ độc.
Xem chi tiết Quyết định 1548/QĐ-BYT có hiệu lực kể từ ngày 10/05/2012
Tải Quyết định 1548/QĐ-BYT
Quyết định 1548/QĐ-BYT PDF (Bản có dấu đỏ)
Quyết định 1548/QĐ-BYT DOC (Bản Word) Tình trạng hiệu lực: Đã biết
Hiệu lực: Đã biết
Tình trạng hiệu lực: Đã biết
| BỘ Y TẾ -------- Số: 1548/QĐ-BYT | CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc -------------------------- Hà Nội, ngày 10 tháng 5 năm 2012 |
QUYẾT ĐỊNH
VỀ VIỆC BAN HÀNH HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ NGỘ ĐỘC CHÌ
---------------------------
BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ
Căn cứ Nghị định số 188/2007/NĐ-CP ngày 27 tháng 12 năm 2007 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức Bộ Y tế;
Xét biên bản họp ngày 3/5/2012 của Hội đồng chuyên môn xây dựng Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ngộ độc chì;
Theo đề nghị của Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh – Bộ Y tế,
QUYẾT ĐỊNH:
Điều 1. Ban hành kèm theo Quyết định này Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị ngộ độc chì.
Điều 2. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký, ban hành.
Điều 3. Các ông, bà: Chánh Văn phòng Bộ; Chánh Thanh tra Bộ; các Vụ trưởng, Cục trưởng của Bộ Y tế; Giám đốc các bệnh viên, viện có giường bệnh trực thuộc Bộ Y tế; Giám đốc Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Thủ trưởng y tế các Bộ, ngành; Thủ trưởng các đơn vị có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./.
| Nơi nhận: - Như Điều 3; - Các Thứ trưởng (để biết); - Website Bộ Y tế, website Cục QLKCB; - Lưu: VT, KCB. | BỘ TRƯỞNG Nguyễn Thị Kim Tiến |
HƯỚNG DẪN
CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ NGỘ ĐỘC CHÌ
(Ban hành kèm theo Quyết định số 1548/QĐ-BYT ngày 10 tháng 5 năm 2012
(Ban hành kèm theo Quyết định số 1548/QĐ-BYT ngày 10 tháng 5 năm 2012
của Bộ trưởng Bộ Y tế)
I. ĐẠI CƯƠNG
1. Chì không có vai trò có lợi về sinh lý với cơ thể. Nồng độ chì máu toàn phần bình thường < 10="" µg="" l="" (mỹ),="" nồng="" độ="" lý="" tưởng="" là="" 0="" µg="">
2. Người tiếp xúc với chì qua nhiều nguồn khác nhau:
a) Các thuốc nam: dùng uống, bôi, được dân gian gọi là thuốc cam, thuốc tưa lưỡi,… lưu hành bất hợp pháp có chì (hồng đơn).
b) Sơn có chì: loại sơn cũ, đồ chơi dùng sơn chì.
c) Môi trường sống: bụi từ sơn chì cũ, đất bị nhiễm sơn chì, ô nhiễm từ hoạt động công nghiệp có chì, dùng xăng có chì, nước từ đất ô nhiễm, hệ thống ống dẫn nước bằng chì (loại ống cũ), không khí từ các hoạt động công nghiệp có chì, khói do xăng dầu có chì.
d) Nghề nghiệp có nguy cơ cao phơi nhiễm chì: sửa chữa bộ tản nhiệt động cơ, sản xuất thuỷ tinh, hướng dẫn tập bắn, thu gom đạn, nung, nấu chì, tinh chế chì, đúc, cắt chì, sơn, công nhân xây dựng (làm việc với sơn chì), sản xuất nhựa polyvinyl chloride; phá, dỡ bỏ tàu; sản xuất, sửa chữa và tái sử dụng ắc quy.
đ) Thực phẩm: đồ hộp có chất hàn gắn hộp sử dụng chì, đồ nấu ăn bằng chì, các nguồn thực phẩm bị ô nhiễm từ môi trường do không được kiểm soát tốt.
e) Các nguồn có chì khác: Vật dụng (Ví dụ: đồ gốm, sứ thủ công có chì), mảnh đạn chì trên cơ thể, pin có chì, lưới đánh cá buộc chì.
II. CHẨN ĐOÁN
1. Chẩn đoán xác định
a) Có tiếp xúc với các nguồn có chì, hoặc có triệu chứng gợi ý.
b) Xét nghiệm chì máu > 10 µg /dL (tiêu chuẩn bắt buộc).
2. Chẩn đoán phân biệt
a) Các nguyên nhân gây bệnh lý não, màng não cấp do các bệnh lý, ngộ độc khác.
b) Các bệnh lý thần kinh ngoại biên, như Guillain Barré, porphyria.
c) Thiếu máu do các nguyên nhân khác.
d) Các nguyên nhân đau bụng cấp không do chì.
đ) Tâm căn suy nhược, suy nhược cơ thể.
3. Chẩn đoán mức độ ngộ độc chì ở trẻ em
a) Mức độ nặng
- Lâm sàng:
+ Thần kinh trung ương: Bệnh lý não (thay đổi hành vi, co giật, hôn mê, phù gai thị, liệt dây thần kinh sọ, tăng áp lực nội sọ)
+ Tiêu hoá: Nôn kéo dài
+ Biểu hiện thiếu máu, có thể kết hợp thiếu sắt.
- Xét nghiệm: Nồng độ chì máu: >70 µg /dL
b) Mức độ trung bình (tiền bệnh lý não)
- Lâm sàng
+ Thần kinh trung ương: tăng kích thích, ngủ lịm từng lúc, bỏ chơi, quấy khóc.
+ Tiêu hoá: Nôn từng lúc, đau bụng, chán ăn.
- Xét nghiệm: Nồng độ chì máu: 45 – 70 µg /dL
c) Mức độ nhẹ
- Lâm sàng: kín đáo hoặc không triệu chứng
- Nồng độ chì máu: < 45µg="">
4. Chẩn đoán mức độ ngộ độc chì ở người lớn
a) Mức độ nặng
- Lâm sàng
+ Thần kinh trung ương: Bệnh lý não (hôn mê, co giật, trạng thái mù mờ, sảng, rối loạn vận động khu trú, đau đầu, phù gai thị, viêm thần kinh thị giác, dấu hiệu tăng áp lực nội sọ).
+ Thần kinh ngoại vi: liệt ngoại biên
+ Tiêu hoá: Cơn đau quặn bụng, nôn
+ Máu: thiếu máu, có thể kết hợp thiếu sắt
+ Thận: bệnh lý thận
- Xét nghiệm: Nồng độ chì máu: >100 µg /dL
b) Mức độ trung bình
- Lâm sàng:
+ Thần kinh trung ương: Đau đầu, mất trí nhớ, giảm tình dục, mất ngủ, nguy cơ cao biểu hiện bệnh lý não.
+ Thần kinh ngoại vi: có thể có bệnh lý thần kinh ngoại biên, giảm dẫn truyền thần kinh.
+ Tiêu hoá: Vị kim loại, đau bụng, chán ăn, táo bón.
+ Thận: Bệnh thận mạn tính
+ Cơ quan khác: Thiếu máu nhẹ, đau cơ, yếu cơ, đau khớp.
- Xét nghiệm: Nồng độ chì máu: 70- 100 µg /dL
c) Mức độ nhẹ
- Lâm sàng:
+ Thần kinh trung ương: Mệt mỏi, hay buồn ngủ, giảm trí nhớ. Có thể có các thiếu hụt về thần kinh tâm thần khi làm các test đánh giá.
+ Thần kinh ngoại vi : giảm dẫn truyền thần kinh ngoại vi.
+ Cơ quan khác: làm các test đánh giá về tâm thần thấy suy giảm, bệnh lý thận, bắt đầu có thiếu máu, giảm khả năng sinh sản, tăng huyết áp, rối loạn tiêu hoá.
- Xét nghiệm: Nồng độ chì máu: 40 - 69 µg /dL
d) Loại không có triệu chứng hoặc triệu chứng kín đáo
- Lâm sàng:
+ Sinh sản: giảm số lượng tinh trùng, nguy cơ sẩy thai.
+ Thần kinh: có thể có thiếu hụt kín đáo (tiếp xúc kéo dài).
+ Tim mạch: nguy cơ tăng huyết áp.
+ Tăng protoporphyrin hồng cầu.
- Xét nghiệm: Nồng độ chì máu: < 40="" µg="">
- Biểu hiện nặng thường là cấp tính hoặc đợt cấp của ngộ độc mạn tính.
III. CÁC XÉT NGHIỆM, THĂM DÒ
1. Xét nghiệm, thăm dò thông thường:
a) Huyết học: công thức máu có thể thiếu máu, huyết đồ có thể thấy hồng cầu có hạt ưa kiềm.
b) Sinh hoá: urê, đường, creatinin, điện giải, AST, ALT, canxi, sắt, ferritin, tổng phân tích nước tiểu.
c) Chẩn đoán hình ảnh:
- Chụp xquang bụng không chuẩn bị: nếu ngộ độc qua đường tiêu hóa có thể thấy hình cản quang.
- Chụp xquang tìm viên/mảnh đạn chì còn trên cơ thể.
- Chụp khớp: có thể thấy viền tăng cản quang ở sụn liên hợp ở đầu xương dài.
- Chụp cắt lớp sọ não nếu hôn mê, co giật
h) Điện não: khi có triệu chứng thần kinh hoặc chì máu trên 50 µg/dL, có thể thấy sóng kiểu động kinh.
2. Xét nghiệm độc chất
a) Nồng độ chì máu toàn phần: trên 10 µg/dL là xét nghiệm quan trọng nhất.
b) Chì niệu (lấy nước tiểu 24 giờ): giúp theo dõi khi điều trị, tăng khi được dùng thuốc gắp chì. (Xét nghiệm chì máu, chì niệu cần làm trước, trong và ngay sau mỗi đợt dùng thuốc gắp chì)
c) Cần làm xét nghiệm các kim loại nặng khác nếu nghi ngờ ngộ độc phối hợp.
3. Khám đánh giá bổ sung: Với trẻ em khám đánh giá phát triển thể chất, trí tuệ.
IV. ĐIỀU TRỊ
1. Tiêu chuẩn nhập viện
a) Ngộ độc trung bình và nặng.
b) Hoặc diễn biến phức tạp cần theo dõi sát và thăm dò kỹ hơn.
2. Điều trị triệu chứng, điều trị hỗ trợ
a) Xử trí cấp cứu điều trị các triệu chứng: suy hô hấp, co giật, hôn mê, tăng áp lực nội sọ,...theo phác đồ cấp cứu.
b) Dùng thuốc chống co giật đường uống nếu có sóng động kinh trên điện não.
c) Truyền máu nếu thiếu máu nặng.
d) Dùng thuốc chống co thắt nếu đau bụng.
3. Điều trị để hạn chế hấp thu chì
a) Xác định nguồn chì và ngừng phơi nhiễm.
b) Rửa dạ dày: nếu mới uống, nuốt chì dạng viên thuốc, bột trong vòng 6 giờ.
c) Rửa ruột toàn bộ:
- Khi Xquang có hình ảnh kim loại (chì) ở vị trí của ruột.
- Không làm nếu: rối loạn ý thức chưa được đặt nội khí quản, rối loạn huyết động, suy hô hấp chưa được kiểm soát, nôn chưa kiểm soát, tắc ruột, thủng ruột, xuất huyết tiêu hóa.
- Dùng dung dịch polyethylene glycol và điện giải (như Fortrans):
+ Trẻ 9 tháng – 12 tuổi: 20ml/kg/giờ.
+ Từ 12 tuổi trở lên: 1 lít/giờ
+ Uống hoặc nhỏ giọt qua ống thông dạ dày, bệnh nhân ngồi hoặc Fowler 45 độ.
+ Dùng tới khi phân nước trong và chụp xquang bụng lại thấy hết hình ảnh cản quang.
4. Nội soi lấy dị vật có chì, khi
a) Có hình ảnh mảnh chì, viên thuốc có chì ở vị trí dạ dày trên phim chụp xquang bụng.
b) Mảnh chì, viên thuốc có chì vẫn còn ở đại tràng mặc dù đã rửa ruột toàn bộ.
5. Sử dụng thuốc giải độc chì (gắp chì)
a) Chỉ định thuốc gắp chì dựa trên nồng độ chì máu, tuổi và triệu chứng của bệnh nhân.
- Ngộ độc chì nặng: dùng dimercaprol (British anti-Lewisite, BAL), calcium disodium edetate (CaNa2EDTA).
- Ngộ độc chì trung bình, nhẹ:
+ Ưu tiên dùng succimer (2,3-dimercaptosuccinic acid, DMSA):
+ Khi không có hoặc không dùng được các thuốc trên: dùng D-penicillamin
b) Cách dùng thuốc gắp chì:
- Mục tiêu: chì máu < 20="" µg/dl="" và="" ổn="" định="" (hai="" lần="" xét="" nghiệm="" cuối="" cùng="" cách="" nhau="" 3="">
- Cách dùng:
+ Dùng theo đợt:
• BAL, EDTA: 3-5 ngày/đợt.
• Succimer: 19 ngày/đợt.
• D-penicillamin: 7 – 30 ngày/đợt, theo dõi nếu không có tác dụng phụ thì dùng tối đa 30 ngày/đợt, tạm ngừng hoặc giảm liều ngay khi có tác dụng phụ.
+ Khoảng thời gian nghỉ:
• Dùng BAL, EDTA: sau đợt 1 nghỉ 2 ngày, sau đợt 2 nghỉ 5-7 ngày, các đợt sau có thể dài hơn tùy theo nồng độ chì máu.
• Succimer: thường nghỉ ít nhất 2 tuần trước khi dùng thuốc đợt tiếp theo.
• D-penicillamin: Bệnh nhân có triệu chứng nhẹ, nghỉ 10-14 ngày trước khi bắt đầu đợt gắp tiếp theo, các đợt nghỉ 14 ngày.
- Theo dõi dùng thuốc:
• Triệu chứng lâm sàng, tác dụng không mong muốn của thuốc.
• Chì máu, chì niệu: trước, trong và sau mỗi đợt
• Công thức máu
• Chức năng thận, gan, đường máu, điện giải
• Canxi, sắt, ferritin.
• Truyền dịch hoặc uống nước, thuốc lợi tiểu nếu cần để tăng lưu lượng nước tiểu.
• Bổ sung các khoáng chất: canxi, kẽm, sắt,…(lưu ý không bù sắt khi đang dùng BAL)
Chỉ định, liều thuốc điều trị (gắp chì) cụ thể theo bảng sau:
| Triệu chứng, nồng độ chì máu (μg/dL) | Tên thuốc, liều dùng | Cách dùng 1 đợt |
| Người lớn | ||
| Bệnh não do chì | Dùng kết hợp: BAL: 450mg/m2/24h (24 mg/kg/24h) | - Chia làm 6 lần, 75mg/m2/lần (4mg/kg/lần) , 4 giờ/lần, tiêm bắp sâu, đổi vị trí tiêm mỗi lần. - Dùng 5 ngày/đợt |
| Bệnh não do chì | Và: CaNa2EDTA 1500mg/m2/24h (50-75mg/kg/24h), tối đa 2-3 gam/24h | - Bắt đầu sau khi đã dùng BAL được 4 giờ. - Truyền tĩnh mạch liên tục trong 24 giờ hoặc chia làm 2-4 lần để truyền ngắt quãng. - Dùng 5 ngày/đợt, nghỉ ít nhất 2 ngày trước khi dùng thuốc đợt tiếp theo. |
| Có triệu chứng gợi ý bệnh não, hoặc chì máu >100 | Dùng kết hợp: BAL: 300 - 450mg/m2/24h (18-24mg/kg/24h) | - Chia làm 6 lần, 50-75mg/m2/lần (3 - 4mg/kg/lần) , 4 giờ/lần, tiêm bắp sâu, đổi vị trí tiêm mỗi lần. - Dùng 3-5 ngày/đợt - Liều cụ thể, thời gian dùng căn cứ vào chì máu, mức độ nặng của triệu chứng |
| Có triệu chứng gợi ý bệnh não, hoặc chì máu >100 | Và: CaNa2EDTA 1000 – 1500 mg/m2/24h (25-75mg/kg/24h) | - Bắt đầu sau khi đã dùng BAL được 4 giờ - Truyền tĩnh mạch liên tục trong 24 giờ hoặc chia làm 2-4 lần để truyền ngắt quãng. - Dùng 5 ngày/đợt - Liều cụ thể, thời gian dùng căn cứ vào chì máu, mức độ nặng của triệu chứng |
| Triệu chứng nhẹ hoặc chì máu 70 – 100 | Succimer 700- 1.050mg/m2/24h (20-30mg/kg/24h) | - Uống 350mg/ m2/lần (10mg/kg/lần), 3 lần/ngày, trong 5 ngày, sau đó 2 lần/ngày trong 14 ngày. Nếu không có chỉ định gắp nhanh chóng thì cần tạm nghỉ ít nhất 2 tuần trước khi dùng thuốc đợt tiếp theo. |
| Triệu chứng nhẹ hoặc chì máu 70 – 100 | D-penicillamin: 25-35mg/kg/ngày, bắt đầu liều nhỏ hơn 25% liều này, sau 2 tuần tăng về liều trung bình. Vì nhiều tác dụng phụ chỉ nên dùng liều thấp nhất có hiệu quả. | - Liều trong ngày chia thành các liều nhỏ, uống xa bữa ăn. - Nếu không có chỉ định gắp nhanh chóng thì chỉ nên dùng trong 1 tháng, sau đó tạm nghỉ ít nhất 2 tuần trước khi dùng thuốc đợt tiếp theo. Các đợt nghỉ sau có thể 2 tuần hoặc kéo dài hơn. |
| Không triệu chứng và chì máu <> | Thường không có chỉ định Cân nhắc nếu phụ nữ có kế hoạch muốn có thai, người bị một số bệnh mà chì máu có thể làm bệnh nặng hơn (VD động kinh, tăng huyết áp,...) | - Nếu dùng thuốc gắp chì thì dùng succimer hoặc D-penicillamin như trên |
| Trẻ em | ||
| Bệnh não do chì | Dùng kết hợp: BAL: 450mg/m2/24h (24 mg/kg/24h) | - Chia làm 6 lần, 75mg/m /lần (4mg/kg/lần), 4 giờ/lần, tiêm bắp sâu, đổi vị trí tiêm mỗi lần. - Dùng 5 ngày/đợt. |
| Bệnh não do chì | Và: CaNa2EDTA 1500 mg/m2/24h (50-75mg/kg/24h) | - Bắt đầu sau khi đã dùng BAL được 4 giờ. - Truyền tĩnh mạch liên tục trong 24 giờ hoặc chia làm 2-4 lần để truyền ngắt quãng. - Dùng 5 ngày/đợt |
| Chì máu > 70 hoặc có triệu chứng | Dùng kết hợp: BAL: 300 - 450mg/m2/24h (18-24mg/kg/24h) | - Chia làm 6 lần, 50-75mg/m /lần (3-4mg/kg/lần) , 4 giờ/lần, tiêm bắp sâu, đổi vị trí tiêm mỗi lần. - Dùng 3-5 ngày/đợt - Liều cụ thể, thời gian dùng căn cứ vào chì máu, mức độ nặng của triệu chứng |
| Chì máu > 70 hoặc có triệu chứng | Và: CaNa2EDTA 1000 – 1500 mg/m2/24h (25-75mg/kg/24h) | - Bắt đầu sau khi đã dùng BAL được 4 giờ - Truyền tĩnh mạch liên tục trong 24 giờ hoặc chia làm 2-4 lần để truyền ngắt quãng. - Dùng 5 ngày/đợt - Liều cụ thể, thời gian dùng căn cứ vào chì máu, mức độ nặng của triệu chứng |
| Chì máu 45 – 70 | Succimer 700- 1050mg/m2/24h (20-30mg/kg/24h) | - Uống 350mg/ m2/lần (10mg/kg/lần), 3lần/ngày, trong 5 ngày, sau đó 2 lần/ngày trong 14 ngày. |
| Chì máu 45 – 70 | Hoặc: CaNa2 EDTA, 1000 mg/m2/24h (25-50mg/kg/24h) | - Truyền tĩnh mạch liên tục trong 24 giờ, hoặc chia 2-4 để truyền ngắt quãng trong ngày, đợt 5 ngày |
| Chì máu 45 – 70 | Hoặc (hiếm khi): D-penicillamin: 25-35mg/kg/ngày, bắt đầu liều nhỏ hơn 25% liều này, sau 2 tuần tăng về liều trung bình. | - Liều trong ngày chia thành các liều nhỏ, uống xa bữa ăn. - Nếu không có chỉ định gắp nhanh chóng thì chỉ nên dùng trong 1 tháng, sau đó tạm nghỉ ít nhất 2 tuần trước khi dùng thuốc đợt tiếp theo. Các đợt nghỉ sau có thể 2 tuần hoặc kéo dài hơn. - Vì nhiều tác dụng phụ chỉ nên dùng liều thấp nhất có hiệu quả. |
| Chì máu 20 – 44 | Không chỉ định gắp thường quy. Dùng thuốc gắp nếu: trẻ <2 tuổi,="" gợi="" ý="" có="" triệu="" chứng="" kín="" đáo,="" chì="" máu="" 35-44="" µg/dl,="" chì="" máu="" vẫn="" không="" giảm="" sau="" ngừng="" phơi="" nhiễm="" 2=""> | - Dùng succimer hoặc D-penicillamin như trên. |
| Chì máu <> | Không chỉ định gắp, Ngừng phơi nhiễm Theo dõi sự phát triển của trẻ và nồng độ chì máu mỗi 6 tháng | |
c. Tác dụng phụ của thuốc gắp chì, thường gặp là:
- Đối với BAL:
+ Ngứa, tăng thân nhiệt, tăng huyết áp, nhịp tim nhanh, đau, áp xe vị trí tiêm, dùng cùng sắt có thể gây độc với thận.
+ Xử trí: tạm ngừng thuốc, dùng thuốc chống dị ứng, không dùng đồng thời với sắt.
- Đối với CaNa2 EDTA:
+ Sóng T đảo ngược, nhịp tim không đều, giảm huyết áp thoáng qua, hoại tử ống lượn gần, đái máu, protein niệu, đường niệu, suy thận cấp (độc tính với thận phụ thuộc liều), viêm da, huyết khối tĩnh mạch nếu truyền nhanh và pha thuốc nồng độ cao, buồn nôn, nôn, đau bụng, ỉa chảy, tăng nhẹ AST, ALT, thiếu máu, ức chế tủy, mệt mỏi, đau cơ, giảm kẽm, đau đầu, run, tê bì. Có thể làm nặng thêm bệnh lý não nếu không kết hợp với BAL.
+ Xử trí: theo dõi điện tim, huyết áp khi đang truyền thuốc, lưu lượng nước tiểu, tổng phân tích nước tiểu, chức năng thận. Đảm bảo tăng lưu lượng nước tiểu khi dùng thuốc. Dùng liều thấp nhất có hiệu quả. Luôn bù kẽm, bù sắt nếu thiếu. Khi có bệnh lý não, chì máu >70 BAL.g/dL cần dùng kết hợp với
- Đối với succimer:
+ Buồn nôn, nôn, ỉa chảy, mày đay, buồn ngủ, tê, tăng thoáng qua AST, ALT, giảm nhẹ đến vừa bạch cầu trung tính.
+ Xử trí: theo dõi công thức máu, AST, ALT. Tạm dừng nếu giảm bạch cầu, AST, ALT tiếp tục tăng.
- Đối với D-penicillamin:
+ Tăng bạch cầu ưa axit, giảm bạch cầu trung tính (nếu tiếp tục dùng thuốc khi có giảm bạch cầu trung tính có thể dẫn tới thiếu máu bất sản), giảm tiểu cầu, tăng ure máu, protein niệu, đái máu vi thể, đại tiểu tiện không tự chủ, đau bụng, mày đay, ban, phổng nước ngứa, đỏ da đa hình thái, hoại tử thượng bì nhiễm độc, giảm vị giác. Dùng D-penicillamin kéo dài (nhiều tuần trở lên) tăng tỷ lệ tác dụng phụ. Người dị ứng với penicillin có thể bị dị ứng chéo.
+ Xử trí: theo dõi da, nước tiểu, công thức máu, chức năng thận, tổng phân tích nước tiểu. Ngừng thuốc nếu giảm bạch cầu, sốc, biểu hiện da nặng.
Chỉ nên dùng nếu không có thuốc khác thay thế.
6. Phụ nữ có thai, cho con bú, trẻ sơ sinh
a) Phụ nữ có thai: lựa chọn thuốc căn cứ vào các yếu tố:
- Theo phân loại độ an toàn khi dùng cho phụ nữ có thai: EDTA thuộc nhóm B, succimer thuộc nhóm C, BAL thuộc nhóm C, D-penicillamin thuộc nhóm D.
- Thực tế vẫn có thể chỉ định dùng thuốc gắp chì nếu lợi ích nhiều hơn nguy cơ.
b) Mẹ bị nhiễm độc chì tốt nhất không nên cho con bú; cần xét nghiệm chì trong sữa, nếu chì sữa không đáng kể mới cho trẻ bú.
c) Trẻ sơ sinh nhiễm độc chì từ mẹ thì áp dụng liệu pháp gắp theo khuyến cáo trên.
d) Phụ nữ đang bị nhiễm độc chì không nên có thai, chỉ nên có thai khi chì máu < 10="">
IV. TIÊN LƯỢNG
1. Nồng độ chì máu > 70 µg/dL thường gây hội chứng não cấp ở trẻ nhỏ.
2. Hội chứng não cấp dễ gây tử vong hoặc di chứng thần kinh, tâm thần nặng nề: tỷ lệ tử vong là 65% khi chưa có thuốc gắp chì và giảm xuống <5% khi="" có="" các="" thuốc="" gắp="" chì="" có="" hiệu="" quả,="" 25-30%="" trẻ="" sẽ="" bị="" di="" chứng="" vĩnh="" viễn="" bao="" gồm="" chậm="" phát="" triển="" trí="" tuệ="" (mất="" khả="" năng="" học="" tập="" và="" tự="" phục="" vụ),="" co="" giật,="" mù,="">
3. Phần lớn các trẻ có chì máu tăng nhưng không có triệu chứng rõ và vẫn có nguy cơ chậm phát triển trí tuệ và thể chất, cần phải điều trị.
4. Có mối liên quan tỷ lệ nghịch giữa chỉ số IQ của trẻ em và nồng độ chì máu, ngay cả khi nồng độ chì máu thấp.
V. PHÒNG BỆNH
1. Tăng cường tuyên truyền, giáo dục sức khỏe, nâng cao nhận thức của người dân, khi bị bệnh chỉ khám ở các cơ sở có đăng ký và dùng các thuốc lưu hành hợp pháp.
2. Loại bỏ các sản phẩm có nguy cơ gây nhiễm độc chì trong cuộc sống hàng ngày như sơn có chì, đồ chơi có chì,…
3. Giữ vệ sinh môi trường, đặc biệt ở nhà và trường học, thực hiện tốt vệ sinh cá nhân cho trẻ (đặc biệt rửa tay, cắt móng tay, không đưa tay và mọi vật lên miệng). Trẻ em ở nơi có ô nhiễm chì bên cạnh việc xử lý môi trường cần chú ý thường xuyên cung cấp đủ các chất khoáng cần thiết như canxi, sắt, kẽm, ma giê,…
4. Đảm bảo vệ sinh, an toàn lao động, đặc biệt với các nghề nghiệp có nguy cơ nhiễm độc chì cần đảm bảo môi trường và an toàn lao động, tránh gây ô nhiễm, kiểm tra sức khỏe (gồm xét nghiệm chì máu) định kỳ./.
Bạn chưa Đăng nhập thành viên.
Đây là tiện ích dành cho tài khoản thành viên. Vui lòng Đăng nhập để xem chi tiết. Nếu chưa có tài khoản, vui lòng Đăng ký tại đây!
Quyết định 1548/QĐ-BYT của Bộ Y tế về việc ban hành Hướng dẫn chuẩn đoán và điều trị ngộ độc chì
Bạn chưa Đăng nhập thành viên.
Đây là tiện ích dành cho tài khoản thành viên. Vui lòng Đăng nhập để xem chi tiết. Nếu chưa có tài khoản, vui lòng Đăng ký tại đây!
* Lưu ý: Để đọc được văn bản tải trên Luatvietnam.vn, bạn cần cài
phần mềm đọc file DOC, DOCX và phần mềm đọc file PDF.
Yêu cầu hỗ trợ