Tổng quan
Nội dung
Dự thảo PDF
Hồ sơ dự án
Lược đồ
Tải về

Báo lỗi

Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự: Quy định và hướng dẫn chi tiết về quy trình tố tụng hình sự

Ngày cập nhật: Thứ Bảy, 18/07/2026 10:05 (GMT+7)

Lĩnh vực:	Hình sự	Nhóm dự thảo:	Dự thảo văn bản Trung ương
Lần ban hành:	Lần 1	Loại dự thảo:	Bộ luật
Hạn gửi góp ý:	Đang cập nhật...	Link góp ý:	Gửi góp ý
Cơ quan chủ trì dự thảo:	Viện kiểm sát nhân dân tối cao	Trạng thái:	Chưa thông qua
Ngày cập nhật:	15/07/2026

Phạm vi điều chỉnh

Nội dung tóm tắt đang được cập nhật, Quý khách vui lòng quay lại sau!

Tải Dự thảo Bộ luật

Tình trạng hiệu lực:

Tình trạng: Chưa thông qua

QUỐC HỘI

-------

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT

NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

---------------

Luật số: /2026/QH16

Hà Nội, ngày tháng năm 2026

BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ

Căn cứ Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã được sửa đổi, bổ

sung một số điều theo Nghị quyết số 203/2025/QH15;

Quốc hội ban hành Bộ luật Tố tụng hình sự.

Phần thứ nhất

NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG

Chương I

PHẠM VI ĐIỀU CHỈNH, NHIỆM VỤ, HIỆU LỰC CỦA BỘ LUẬT TỐ

TỤNG HÌNH SỰ

Điều 1. Phạm vi điều chỉnh

Bộ luật Tố tụng hình sự quy định trình tự, thủ tục tiếp nhận, giải quyết

nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và một số thủ tục thi

hành án hình sự; nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ giữa các cơ quan có thẩm

quyền tiến hành tố tụng; nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng; quyền và nghĩa vụ của người tham gia tố tụng, cơ quan,

tổ chức, cá nhân; hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự.

Điều 2. Nhiệm vụ của Bộ luật Tố tụng hình sự

Bộ luật Tố tụng hình sự có nhiệm vụ bảo đảm phát hiện chính xác và xử

lý công minh, kịp thời mọi hành vi phạm tội, phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm,

không để lọt tội phạm, không làm oan người vô tội; góp phần bảo vệ công lý,

bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo

vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, giáo

dục mọi người ý thức tuân theo pháp luật, đấu tranh phòng ngừa và chống tội

phạm.

Điều 3. Hiệu lực của Bộ luật Tố tụng hình sự

1. Bộ luật Tố tụng hình sự có hiệu lực đối với mọi hoạt động tố tụng hình

sự trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

2. Hoạt động tố tụng hình sự đối với người nước ngoài phạm tội trên lãnh

thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được tiến hành theo quy định của

điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc

theo nguyên tắc có đi có lại.

Trường hợp người nước ngoài thuộc đối tượng được hưởng quyền miễn

trừ ngoại giao hoặc lãnh sự theo pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế mà Cộng

hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc tập quán quốc tế thì được giải

quyết theo quy định của điều ước quốc tế hoặc tập quán quốc tế đó; trường hợp

điều ước quốc tế đó không quy định hoặc không có tập quán quốc tế thì được

giải quyết bằng con đường ngoại giao.

Điều 4. Giải thích từ ngữ

1. Trong Bộ luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

a) Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng gồm cơ quan tiến hành tố

tụng và cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra;

b) Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng gồm người tiến hành tố tụng và

người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra;

c) Người tham gia tố tụng là cá nhân, cơ quan, tổ chức tham gia hoạt động

tố tụng theo quy định của Bộ luật này;

d) Nguồn tin về tội phạm gồm tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi

tố của cơ quan, tổ chức, cá nhân, lời khai của người phạm tội tự thú và thông tin

về tội phạm do cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện;

đ) Người bị buộc tội gồm người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo;

e) Người thân thích của người tham gia tố tụng, người có thẩm quyền tiến

hành tố tụng là người có quan hệ với người tham gia tố tụng, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng gồm vợ, chồng, bố đẻ, mẹ đẻ, bố chồng, mẹ chồng, bố

vợ, mẹ vợ, bố nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi; ông nội, bà nội, ông ngoại, bà

ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột; cụ nội, cụ ngoại, bác ruột, chú ruột, cậu ruột,

cô ruột, dì ruột, cháu ruột;

g) Đương sự gồm nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi,

nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự;

h) Tự thú là việc người phạm tội tự nguyện khai báo với cơ quan, tổ chức

về hành vi phạm tội của mình trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát

hiện;

i) Đầu thú là việc người phạm tội sau khi bị phát hiện đã tự nguyện ra

trình diện và khai báo với cơ quan có thẩm quyền về hành vi phạm tội của mình;

k) Áp giải là việc cơ quan có thẩm quyền cưỡng chế người bị giữ trong

trường hợp khẩn cấp, bị bắt, bị tạm giữ, bị can, bị cáo đến địa điểm tiến hành

điều tra, truy tố hoặc xét xử;

l) Dẫn giải là việc cơ quan có thẩm quyền cưỡng chế người làm chứng,

người bị tố giác hoặc bị kiến nghị khởi tố đến địa điểm tiến hành điều tra, truy

tố, xét xử hoặc người bị hại từ chối giám định;

m) Danh bản là bản ghi thông tin tóm tắt về lý lịch, nhân dạng, ảnh chụp

ba tư thế, in dấu vân hai ngón tay trỏ của bị can do cơ quan có thẩm quyền lập

và lưu giữ;

n) Chỉ bản là bản ghi thông tin tóm tắt về lý lịch và in dấu vân tất cả các

ngón tay của bị can do cơ quan có thẩm quyền lập và lưu giữ;

o) Vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng là việc cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử không

thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ các trình tự, thủ tục do Bộ

luật này quy định và đã xâm hại nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của

người tham gia tố tụng hoặc làm ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách

quan, toàn diện của vụ án;

p) Viện kiểm sát có thẩm quyền là Viện kiểm sát có trách nhiệm thực hành

quyền công tố, kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong giải quyết vụ việc, vụ án;

q) Tố tụng điện tử là phương thức tổ chức và thực hiện hoạt động tố

tụng trên môi trường số, trong đó hồ sơ, dữ liệu, chứng cứ, văn bản tố tụng và

các hoạt động của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng và người

tham gia tố tụng được tạo lập, trao đổi, quản lý, lưu trữ và sử dụng bằng

phương tiện điện tử theo hình thức trực tiếp, trực tuyến, bảo đảm tính hợp

pháp, xác thực, toàn vẹn, bảo mật, an ninh thông tin mạng theo quy định của

pháp luật.

2. Trong Bộ luật này, những từ ngữ dưới đây được gọi như sau:

a) Cơ quan điều tra Công an tỉnh, thành phố sau đây gọi là Cơ quan điều

tra cấp tỉnh;

b) Cơ quan điều tra quân sự quân khu và tương đương sau đây gọi là Cơ

quan điều tra quân sự cấp quân khu;

c) Viện kiểm sát nhân dân tỉnh, thành phố sau đây gọi là Viện kiểm sát

nhân dân cấp tỉnh;

d) Viện kiểm sát quân sự quân khu và tương đương sau đây gọi là Viện

kiểm sát quân sự cấp quân khu;

đ) Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố sau đây gọi là Tòa án nhân dân cấp

tỉnh;

e) Tòa án quân sự quân khu và tương đương sau đây gọi là Tòa án quân sự

cấp quân khu;

g) Xã, phường, đặc khu sau đây gọi là cấp xã.

Điều 5. Trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân trong

đấu tranh phòng, chống tội phạm

1. Trong phạm vi trách nhiệm của mình, cơ quan nhà nước phải áp dụng

các biện pháp phòng ngừa tội phạm, phối hợp với cơ quan có thẩm quyền tiến

hành tố tụng trong việc đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Cơ quan nhà nước phải thường xuyên kiểm tra, thanh tra việc thực hiện

chức năng, nhiệm vụ được giao; phát hiện kịp thời hành vi vi phạm pháp luật để

xử lý và thông báo ngay cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát mọi hành vi phạm

tội xảy ra trong cơ quan và trong lĩnh vực quản lý của mình; kiến nghị và gửi tài

liệu có liên quan cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát xem xét, khởi tố đối với

người thực hiện hành vi phạm tội.

Thủ trưởng cơ quan nhà nước phải chịu trách nhiệm về việc không thông

báo hoặc cung cấp thông tin sai sự thật về hành vi phạm tội xảy ra trong cơ quan

và trong lĩnh vực quản lý của mình cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát.

2. Tổ chức, cá nhân có quyền và nghĩa vụ phát hiện, tố giác, báo tin về tội

phạm; tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm.

3. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có trách nhiệm tạo điều kiện

để cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân tham gia đấu tranh phòng, chống tội

phạm.

4. Cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân có trách nhiệm thực hiện quyết

định, yêu cầu và tạo điều kiện để cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố

tụng thực hiện nhiệm vụ; trường hợp không thực hiện mà không vì lý do bất

khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan thì tùy tính chất, mức độ vi

phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách

nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

5. Cơ quan thanh tra, kiểm toán nhà nước và các cơ quan, tổ chức khác

có trách nhiệm phối hợp với cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong việc

phát hiện và xử lý tội phạm. Khi phát hiện vụ việc có dấu hiệu tội phạm thì phải

chuyển ngay các tài liệu, đồ vật có liên quan và kiến nghị Cơ quan điều tra, Viện

kiểm sát xem xét, khởi tố vụ án hình sự.

6. Nghiêm cấm mọi hành vi cản trở hoạt động của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng thực hiện nhiệm vụ.

Điều 6. Phát hiện và khắc phục nguyên nhân, điều kiện phạm tội

1. Trong quá trình tiến hành tố tụng hình sự, cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng có trách nhiệm phát hiện nguyên nhân và điều kiện

phạm tội, yêu cầu, kiến nghị cơ quan, tổ chức hữu quan áp dụng các biện pháp

khắc phục và phòng ngừa.

2. Cơ quan, tổ chức hữu quan phải thực hiện yêu cầu, kiến nghị của cơ

quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng; việc trả lời yêu cầu, kiến nghị

được thực hiện bằng văn bản và trong thời hạn theo quy định của Bộ luật

này.

Điều 7. Kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ văn bản quy phạm pháp

luật

Trong quá trình giải quyết vụ việc, vụ án hình sự, cơ quan, người có

thẩm quyền tiến hành tố tụng có trách nhiệm phát hiện và kiến nghị với các

cơ quan có thẩm quyền xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ văn bản quy

phạm pháp luật trái với Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh,

nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Việc xem xét, trả lời cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng về

kết quả xử lý văn bản quy phạm pháp luật bị kiến nghị được thực hiện theo

quy định của pháp luật.

Chương II

NHỮNG NGUYÊN TẮC CƠ BẢN

Điều 8. Bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tố tụng hình sự

Mọi hoạt động tố tụng hình sự phải được thực hiện theo quy định của Bộ

luật này. Không được giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố,

xét xử ngoài những căn cứ và trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định. Đối với

việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử

liên quan đến người chưa thành niên thì còn phải thực hiện theo quy định của

Luật Tư pháp người chưa thành niên.

Điều 9. Tôn trọng và bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp

pháp của tổ chức, cá nhân

Khi tiến hành tố tụng, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, cơ

quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải tôn trọng và bảo vệ quyền con

người, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; thường xuyên kiểm tra

tính hợp pháp và sự cần thiết của những biện pháp đã áp dụng, kịp thời hủy bỏ

hoặc thay đổi những biện pháp đó nếu xét thấy có vi phạm pháp luật hoặc không

còn cần thiết.

Điều 10. Bảo đảm quyền bình đẳng trước pháp luật

Tố tụng hình sự được tiến hành theo nguyên tắc mọi người đều bình đẳng

trước pháp luật, không phân biệt dân tộc, giới tính, tín ngưỡng, tôn giáo, thành

phần và địa vị xã hội. Bất cứ người nào phạm tội đều bị xử lý theo pháp luật.

Mọi pháp nhân đều bình đẳng trước pháp luật, không phân biệt hình thức

sở hữu và thành phần kinh tế.

Điều 11. Bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể

Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể. Không ai bị bắt nếu

không có quyết định của Tòa án, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát,

trừ trường hợp phạm tội quả tang.

Việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp, việc bắt, tạm giữ, tạm giam

người phải theo quy định của Bộ luật này. Nghiêm cấm tra tấn, bức cung, dùng

nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, tính mạng,

sức khỏe của con người.

Điều 12. Bảo hộ tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, tài sản

của cá nhân; danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân

Mọi người có quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khoẻ, danh

dự, nhân phẩm, tài sản.

Mọi hành vi xâm phạm trái pháp luật tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân

phẩm, tài sản của cá nhân; xâm phạm danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân đều

bị xử lý theo pháp luật.

Công dân Việt Nam không thể bị trục xuất, giao nộp cho nhà nước khác.

Điều 13. Bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở, đời sống riêng

tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, an toàn và bí mật thư tín, điện thoại,

điện tín, dữ liệu điện tử của cá nhân

Không ai được xâm phạm trái pháp luật chỗ ở, đời sống riêng tư, bí mật

cá nhân, bí mật gia đình, an toàn và bí mật thư tín, điện thoại, điện tín, dữ liệu

điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của cá nhân.

Việc khám xét chỗ ở; khám xét, tạm giữ và thu giữ, lưu trữ, bảo quản và

sử dụng thư tín, điện thoại, điện tín, dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi

thông tin riêng tư khác phải được thực hiện theo quy định của Bộ luật này.

Điều 14. Suy đoán vô tội

1. Người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng

minh theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định và có bản án kết tội của Tòa

án đã có hiệu lực pháp luật. Khi không đủ và không thể làm sáng tỏ căn cứ để

buộc tội, kết tội theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định thì cơ quan, người

có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải kết luận người bị buộc tội không có tội.

2. Khi có nghi ngờ về các tình tiết làm căn cứ buộc tội, kết tội hoặc áp

dụng hậu quả pháp lý bất lợi đối với người bị buộc tội mà không thể làm sáng

tỏ theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định thì phải xử lý theo hướng có

lợi cho họ.

Điều 15. Không ai bị kết án hai lần vì một tội phạm

Không được khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử đối với người mà hành vi của

họ đã có bản án của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, trừ trường hợp họ thực hiện

hành vi nguy hiểm khác cho xã hội mà Bộ luật Hình sự quy định là tội phạm.

Điều 16. Xác định sự thật của vụ án

Trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về cơ quan có thẩm quyền tiến

hành tố tụng. Người bị buộc tội có quyền nhưng không buộc phải chứng minh là

mình vô tội.

Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, cơ quan có thẩm quyền

tiến hành tố tụng phải áp dụng các biện pháp hợp pháp để xác định sự thật của

vụ án một cách khách quan, toàn diện và đầy đủ, làm rõ chứng cứ xác định có

tội và chứng cứ xác định vô tội, tình tiết tăng nặng và tình tiết giảm nhẹ trách

nhiệm hình sự của người bị buộc tội.

Điều 17. Bảo vệ cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng

1. Cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng được áp dụng các

biện pháp bảo vệ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy

định của pháp luật.

2. Nghiêm cấm mọi hành vi can thiệp trái pháp luật, tác động, gây áp

lực, đe dọa, trả thù, trù dập hoặc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để làm ảnh

hưởng đến việc giải quyết vụ việc, vụ án hình sự.

Điều 18. Bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội, bảo vệ

quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự

Người bị buộc tội có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bào

chữa.

Cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng có trách nhiệm thông

báo, giải thích và bảo đảm cho người bị buộc tội, bị hại, đương sự thực hiện đầy

đủ quyền bào chữa, quyền và lợi ích hợp pháp của họ theo quy định của Bộ luật

này.

Điều 19. Hoạt động tố tụng điện tử

Cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người tham gia tố

tụng có thể thực hiện hoạt động tố tụng điện tử trong quá trình giải quyết vụ

việc, vụ án.

Hoạt động tố tụng điện tử có giá trị pháp lý như hoạt động tố tụng

thông thường.

Điều 20. Thủ tục đối với trường hợp người phạm tội tự nguyện nhận

tội, chấp nhận hình phạt

Trường hợp người bị buộc tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt

thì có thể áp dụng thủ tục rút gọn và được hưởng khoan hồng theo quy định

tại Điều … của Bộ luật Hình sự và Bộ luật này.

Điều 21. Trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố

tụng

Trong quá trình tiến hành tố tụng, cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành

tố tụng phải nghiêm chỉnh thực hiện quy định của pháp luật và phải chịu trách

nhiệm về hành vi, quyết định của mình.

Người vi phạm pháp luật trong việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp,

bắt, giam, giữ, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án thì tuỳ tính chất, mức

độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy

định của luật.

Điều 22. Trách nhiệm khởi tố và xử lý vụ án hình sự

Khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, trong phạm vi nhiệm vụ,

quyền hạn của mình, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có trách nhiệm

khởi tố vụ án, áp dụng các biện pháp do Bộ luật này quy định để xác định tội

phạm và xử lý người phạm tội, pháp nhân phạm tội.

Không được khởi tố vụ án ngoài những căn cứ và trình tự, thủ tục do Bộ

luật này quy định.

Điều 23. Bảo đảm phân hóa xử lý khoan hồng trong tố tụng hình sự

Cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng thực hiện việc phân

hóa xử lý trách nhiệm hình sự thông qua việc áp dụng các cơ chế xử lý và thủ

tục không khởi tố, miễn trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm

hình sự, thủ tục điều tra, truy tố, xét xử rút gọn và các cơ chế, thủ tục khác

theo quy định của Bộ luật này và Bộ luật Hình sự; bảo đảm yêu cầu đấu

tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, phục

vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Điều 24. Tuân thủ pháp luật trong hoạt động điều tra

Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động

điều tra phải tuân thủ pháp luật khi tiến hành hoạt động điều tra theo quy định

của Bộ luật này.

Mọi hoạt động điều tra phải tôn trọng sự thật, tiến hành khách quan, toàn

diện và đầy đủ; phát hiện nhanh chóng, chính xác mọi hành vi phạm tội, làm rõ

chứng cứ xác định có tội và chứng cứ xác định vô tội, tình tiết tăng nặng, tình

tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, nguyên nhân, điều kiện phạm tội và những

tình tiết khác có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án.

Điều 25. Trách nhiệm thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân

theo pháp luật trong tố tụng hình sự

Viện kiểm sát thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp

luật trong tố tụng hình sự, quyết định việc buộc tội, phát hiện vi phạm pháp luật

nhằm bảo đảm mọi hành vi phạm tội, người phạm tội, pháp nhân phạm tội, vi

phạm pháp luật đều phải được phát hiện và xử lý kịp thời, nghiêm minh, việc

khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án đúng người, đúng tội, đúng pháp

luật, không để lọt tội phạm và người phạm tội, pháp nhân phạm tội, không làm

oan người vô tội.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao quy định thẩm quyền của Viện

kiểm sát nhân dân mỗi cấp trong thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân

theo pháp luật trong tố tụng hình sự theo quy định của Bộ luật này.

Điều 26. Bảo đảm sự vô tư của người có thẩm quyền tiến hành tố

tụng, người tham gia tố tụng

Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người phiên dịch, người dịch

thuật, người giám định, người định giá tài sản, người chứng kiến không được

tham gia tố tụng nếu có lý do cho rằng họ có thể không vô tư trong khi thực hiện

nhiệm vụ.

Điều 27. Thực hiện chế độ xét xử có Hội thẩm tham gia

Việc xét xử sơ thẩm của Tòa án có Hội thẩm tham gia, trừ trường hợp xét

xử theo thủ tục rút gọn do Bộ luật này quy định.

Điều 28. Thẩm phán, Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp

luật

Thẩm phán, Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật; nghiêm

cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp vào việc xét xử của Thẩm phán, Hội

thẩm.

Cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp vào việc xét xử của Thẩm phán, Hội

thẩm dưới bất kỳ hình thức nào thì tùy tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ

luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy

định của luật.

Điều 29. Tòa án xét xử tập thể

Tòa án xét xử tập thể và quyết định theo đa số, trừ trường hợp xét xử theo

thủ tục rút gọn do Bộ luật này quy định.

Điều 30. Tòa án xét xử kịp thời, công bằng, công khai

Tòa án xét xử kịp thời trong thời hạn luật định, bảo đảm công bằng.

Tòa án xét xử công khai, mọi người đều có quyền tham dự phiên tòa, trừ

trường hợp do Bộ luật này quy định. Trường hợp đặc biệt cần giữ bí mật nhà

nước, thuần phong, mỹ tục của dân tộc, bảo vệ người chưa thành niên hoặc để

giữ bí mật đời tư theo yêu cầu chính đáng của đương sự thì Tòa án có thể xét xử

kín nhưng phải tuyên án công khai.

Điều 31. Tranh tụng trong xét xử được bảo đảm

Trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, Điều tra viên, Kiểm sát

viên, người khác có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người bị buộc tội, người bào

chữa và người tham gia tố tụng khác đều có quyền bình đẳng trong việc đưa ra

chứng cứ, đánh giá chứng cứ, đưa ra yêu cầu để làm rõ sự thật khách quan của

vụ án.

Tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án do Viện kiểm sát chuyển đến Tòa án

để xét xử phải đầy đủ và hợp pháp. Phiên tòa xét xử vụ án hình sự phải có mặt

đầy đủ những người theo quy định của Bộ luật này, trường hợp vắng mặt phải vì

lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan hoặc trường hợp khác do Bộ

luật này quy định. Tòa án có trách nhiệm tạo điều kiện cho Kiểm sát viên, bị

cáo, người bào chữa, những người tham gia tố tụng khác thực hiện đầy đủ

quyền, nghĩa vụ của mình và tranh tụng dân chủ, bình đẳng trước Tòa án.

Mọi chứng cứ xác định có tội, chứng cứ xác định vô tội, tình tiết tăng

nặng, tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, áp dụng điểm, khoản, điều của Bộ

luật Hình sự để xác định tội danh, quyết định hình phạt, mức bồi thường thiệt

hại đối với bị cáo, xử lý vật chứng và những tình tiết khác có ý nghĩa giải quyết

vụ án đều phải được trình bày, tranh luận, làm rõ tại phiên tòa.

Bản án, quyết định của Tòa án phải căn cứ vào kết quả kiểm tra, đánh giá

chứng cứ và kết quả tranh tụng tại phiên tòa.

Điều 32. Chế độ xét xử sơ thẩm, phúc thẩm được bảo đảm

1. Chế độ xét xử sơ thẩm, phúc thẩm được bảo đảm.

Bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án có thể bị kháng cáo, kháng nghị

theo quy định của Bộ luật này. Bản án, quyết định sơ thẩm không bị kháng cáo,

kháng nghị trong thời hạn do Bộ luật này quy định thì có hiệu lực pháp luật.

Bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng cáo, kháng nghị thì vụ án phải được

xét xử phúc thẩm. Bản án, quyết định phúc thẩm của Tòa án có hiệu lực pháp

luật.

2. Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật mà phát hiện có

vi phạm pháp luật nghiêm trọng hoặc có tình tiết mới theo quy định của Bộ luật

này thì được xem xét lại theo trình tự giám đốc thẩm hoặc tái thẩm.

Điều 33. Bảo đảm hiệu lực của bản án, quyết định của Tòa án

1. Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật phải được cơ

quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng. Cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải

nghiêm chỉnh chấp hành.

2. Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn, nghĩa vụ của mình, cơ quan, tổ

chức, cá nhân có trách nhiệm phối hợp, tạo điều kiện và thực hiện yêu cầu của

cơ quan, tổ chức, cá nhân có nhiệm vụ thi hành bản án, quyết định của Tòa án.

Điều 34. Tiếng nói và chữ viết dùng trong tố tụng hình sự

Tiếng nói và chữ viết dùng trong tố tụng hình sự là tiếng Việt. Người tham

gia tố tụng có quyền dùng tiếng nói và chữ viết của dân tộc mình, trường hợp

này phải có phiên dịch.

Điều 35. Giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự

Việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự được tiến hành cùng với

việc giải quyết vụ án hình sự. Trường hợp vụ án hình sự phải giải quyết vấn đề

bồi thường thiệt hại, bồi hoàn mà chưa có điều kiện chứng minh và không ảnh

hưởng đến việc giải quyết vụ án hình sự thì vấn đề dân sự có thể tách ra để giải

quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.

Điều 36. Bảo đảm quyền được bồi thường của người bị thiệt hại trong

hoạt động tố tụng hình sự

1. Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt, bị tạm giữ, tạm

giam, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án oan, trái pháp luật có quyền

được bồi thường thiệt hại về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự.

Nhà nước có trách nhiệm bồi thường thiệt hại và phục hồi danh dự, quyền

lợi cho người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt, bị tạm giữ, tạm

giam, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án oan, trái pháp luật do cơ quan,

người có thẩm quyền tiến hành tố tụng gây ra.

2. Người khác bị thiệt hại do cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố

tụng gây ra có quyền được Nhà nước bồi thường thiệt hại.

Điều 37. Bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo trong tố tụng hình sự

Cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền khiếu nại, cá nhân có quyền tố cáo

hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động tố tụng hình sự của cơ quan, người có

thẩm quyền tiến hành tố tụng hoặc của bất cứ cá nhân nào thuộc các cơ quan đó.

Cơ quan, người có thẩm quyền phải tiếp nhận, xem xét và giải quyết khiếu

nại, tố cáo kịp thời, đúng pháp luật; gửi văn bản kết quả giải quyết cho người

khiếu nại, tố cáo, cơ quan, tổ chức khiếu nại và có biện pháp khắc phục.

Trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo do Bộ luật này

quy định.

Nghiêm cấm việc trả thù người khiếu nại, tố cáo hoặc lợi dụng quyền

khiếu nại, tố cáo để vu khống người khác.

Điều 38. Kiểm tra, giám sát trong tố tụng hình sự

1. Cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải thường xuyên

kiểm tra việc tiến hành các hoạt động tố tụng thuộc thẩm quyền; thực hiện kiểm

soát giữa các cơ quan trong việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm,

khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.

2. Cơ quan nhà nước, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức

thành viên của Mặt trận, đại biểu dân cử có quyền giám sát hoạt động của cơ

quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng; giám sát việc giải quyết khiếu nại,

tố cáo của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Nếu phát hiện hành vi trái pháp luật của cơ quan, người có thẩm quyền

tiến hành tố tụng thì cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử có quyền yêu cầu, Ủy

ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận có quyền

kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng xem xét, giải quyết theo

quy định của Bộ luật này. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải xem

xét, giải quyết và trả lời kiến nghị, yêu cầu đó theo quy định của pháp luật.

Chương III

CƠ QUAN CÓ THẨM QUYỀN TIẾN HÀNH TỐ TỤNG, NGƯỜI

CÓ THẨM QUYỀN TIẾN HÀNH TỐ TỤNG

Điều 39. Cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng

1. Cơ quan tiến hành tố tụng gồm:

a) Cơ quan điều tra;

b) Viện kiểm sát;

c) Tòa án.

2. Người tiến hành tố tụng gồm:

a) Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Điều tra viên, Cán bộ

điều tra;

b) Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát, Kiểm sát viên, Kiểm tra

viên;

c) Chánh án, Phó Chánh án Tòa án, Thẩm phán, Hội thẩm, Thư ký Tòa án,

Thẩm tra viên.

Điều 40. Cơ quan và người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt

động điều tra

1. Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra gồm:

a) Các cơ quan của Bộ đội biên phòng;

b) Các cơ quan của Hải quan;

c) Các cơ quan của Kiểm lâm;

d) Các cơ quan của lực lượng Cảnh sát biển;

đ) Các cơ quan của Kiểm ngư;

e) Các cơ quan của Công an nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra;

g) Các cơ quan khác trong Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra.

Các cơ quan cụ thể được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều

tra quy định tại khoản này được quy định tại Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình

sự.

2. Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra gồm:

a) Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của Bộ

đội biên phòng gồm Cục trưởng, Phó Cục trưởng Cục Trinh sát; Cục trưởng,

Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm; Đoàn trưởng, Phó Đoàn

trưởng Đoàn Trinh sát; Đoàn trưởng, Phó Đoàn trưởng Đoàn Đặc nhiệm phòng,

chống ma túy và tội phạm; Chỉ huy trưởng, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ

đội biên phòng; Đồn trưởng, Phó Đồn trưởng Đồn biên phòng; Chỉ huy trưởng,

Phó Chỉ huy trưởng Biên phòng Cửa khẩu cảng;

b) Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của Hải

quan gồm Chi cục trưởng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu;

Chi cục trưởng, Phó Chi cục trưởng Chi cục kiểm tra sau thông quan; Chi cục

trưởng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực; Đội trưởng, Phó Đội

trưởng Hải quan cửa khẩu;

c) Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của

Kiểm lâm gồm Cục trưởng, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm; Chi

cục trưởng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm vùng, Chi cục trưởng, Phó

Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm; Hạt trưởng, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm;

d) Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của lực

lượng Cảnh sát biển gồm Tư lệnh, Phó Tư lệnh Cảnh sát biển; Tư lệnh vùng,

Phó Tư lệnh vùng Cảnh sát biển; Cục trưởng, Phó Cục trưởng Cục Nghiệp vụ và

pháp luật; Đoàn trưởng, Phó Đoàn trưởng Đoàn Trinh sát; Đoàn trưởng, Phó

Đoàn trưởng Đoàn đặc nhiệm phòng, chống tội phạm ma túy; Hải đoàn trưởng,

Phó Hải đoàn trưởng; Hải đội trưởng, Phó Hải đội trưởng; Đội trưởng, Phó Đội

trưởng Đội nghiệp vụ Cảnh sát biển;

đ) Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của

Kiểm ngư gồm Cục trưởng, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư; Chi

cục trưởng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm ngư vùng;

e) Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của các

cơ quan khác trong Công an nhân dân gồm Cục trưởng, Phó Cục trưởng, Trưởng

phòng, Phó Trưởng phòng các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số

hoạt động điều tra của Công an nhân dân, Giám thị, Phó Giám thị Trại giam theo

quy định của Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự;

g) Người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của các

cơ quan khác trong Quân đội nhân dân gồm Giám thị, Phó Giám thị Trại giam;

Thủ trưởng đơn vị độc lập cấp trung đoàn và tương đương;

h) Cán bộ điều tra thuộc các cơ quan quy định tại khoản 1 Điều này.

Điều 41. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Thủ trưởng, Phó

Thủ trưởng Cơ quan điều tra

1. Thủ trưởng Cơ quan điều tra có những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Trực tiếp tổ chức và chỉ đạo việc thụ lý, giải quyết nguồn tin về tội

phạm, việc khởi tố, điều tra của Cơ quan điều tra;

b) Quyết định phân công hoặc thay đổi Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra,

thụ lý, giải quyết nguồn tin về tội phạm, kiểm tra việc khởi tố, điều tra vụ án

hình sự của Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra; quyết định thay đổi hoặc hủy bỏ

các quyết định không có căn cứ và trái pháp luật của Phó Thủ trưởng Cơ quan

điều tra.

c) Quyết định phân công hoặc thay đổi Điều tra viên, Cán bộ điều tra;

kiểm tra các hoạt động thụ lý, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra

vụ án hình sự của Điều tra viên, Cán bộ điều tra; quyết định thay đổi hoặc hủy

bỏ các quyết định không có căn cứ và trái pháp luật của Điều tra viên.

d) Giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền của Cơ quan điều tra.

Khi vắng mặt, Thủ trưởng Cơ quan điều tra ủy quyền cho một Phó Thủ

trưởng Cơ quan điều tra thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Thủ trưởng Cơ quan

điều tra. Phó Thủ trưởng chịu trách nhiệm trước Thủ trưởng về nhiệm vụ được

ủy quyền.

2. Khi tiến hành tố tụng hình sự, Thủ trưởng Cơ quan điều tra có những

nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Quyết định tạm đình chỉ, quyết định phục hồi giải quyết tố giác, tin

báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố; quyết định khởi tố, không khởi tố, bổ sung

hoặc thay đổi quyết định khởi tố vụ án; quyết định khởi tố, bổ sung hoặc thay

đổi quyết định khởi tố bị can; quyết định nhập hoặc tách vụ án; quyết định ủy

thác điều tra;

b) Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp

cưỡng chế, biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt theo quy định của Bộ luật này;

c) Quyết định truy nã, đình nã bị can, khám xét, thu giữ, tạm giữ, xử lý vật

chứng;

d) Quyết định trưng cầu giám định, giám định bổ sung hoặc giám định lại,

khai quật tử thi, thực nghiệm điều tra, thay đổi hoặc yêu cầu thay đổi người

giám định. Yêu cầu định giá, định giá lại tài sản, yêu cầu thay đổi người định giá

tài sản.

đ) Trực tiếp kiểm tra, xác minh nguồn tin về tội phạm và tiến hành các

biện pháp điều tra;

e) Kết luận điều tra vụ án;

g) Quyết định tạm đình chỉ điều tra, đình chỉ điều tra, phục hồi điều tra vụ

án, bị can;

h) Quyết định áp dụng, hủy bỏ, đề nghị áp dụng thủ tục rút gọn theo

quy định của Bộ luật này;

i) Ra các lệnh, quyết định và tiến hành các hoạt động tố tụng khác thuộc

thẩm quyền của Cơ quan điều tra.

3. Khi được phân công tiến hành việc khởi tố, điều tra vụ án hình sự, Phó

Thủ trưởng Cơ quan điều tra có những nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại khoản

1 và khoản 2 Điều này, trừ quy định tại điểm b khoản 1 Điều này. Phó Thủ

trưởng Cơ quan điều tra không được giải quyết khiếu nại, tố cáo về hành vi,

quyết định của mình.

4. Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra phải chịu trách nhiệm

trước pháp luật về hành vi, quyết định của mình. Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng

Cơ quan điều tra không được ủy quyền cho Điều tra viên thực hiện nhiệm vụ,

quyền hạn của mình, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 42 của Bộ luật

này.

Điều 42. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Điều tra viên

1. Điều tra viên được phân công tiến hành hoạt động khởi tố, điều tra vụ

án hình sự có những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Trực tiếp kiểm tra, xác minh và lập hồ sơ giải quyết nguồn tin về tội

phạm;

b) Lập hồ sơ vụ án hình sự;

c) Yêu cầu hoặc đề nghị cử, thay đổi người bào chữa; yêu cầu cử, thay đổi

người phiên dịch, người dịch thuật;

d) Triệu tập và hỏi cung bị can; triệu tập và lấy lời khai người tố giác, báo

tin về tội phạm, người bị tố giác, kiến nghị khởi tố, người đại diện theo pháp luật

của pháp nhân; lấy lời khai người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị

bắt, người bị tạm giữ; triệu tập và lấy lời khai của người làm chứng, bị hại,

đương sự;

đ) Quyết định áp giải người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị

bắt, bị tạm giữ, bị can; quyết định dẫn giải người làm chứng, người bị tố giác,

người bị kiến nghị khởi tố, bị hại;

e) Thi hành lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, lệnh hoặc quyết

định bắt, tạm giữ, tạm giam, khám xét, thu giữ, tạm giữ, kê biên tài sản, phong

tỏa tài khoản, xử lý vật chứng;

g) Tiến hành khám nghiệm hiện trường, khai quật tử thi, khám nghiệm tử

thi, xem xét dấu vết trên thân thể, đối chất, nhận dạng, nhận biết giọng nói, thực

nghiệm điều tra;

h) Quyết định truy nã, đình nã bị can; xử lý vật chứng đối với trường

hợp tại điểm c và điểm d khoản 3 Điều 112 của Bộ luật này; trưng cầu giám

định; yêu cầu định giá tài sản;

i) Quyết định áp dụng, hủy bỏ, đề nghị áp dụng thủ tục rút gọn theo quy

định của Bộ luật này;

k) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn tố tụng khác thuộc thẩm quyền của Cơ

quan điều tra theo sự phân công của Thủ trưởng Cơ quan điều tra theo quy định

của Bộ luật này.

2. Điều tra viên trung cấp, Điều tra viên cao cấp là Trưởng Công an cấp xã

hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã được Thủ trưởng Cơ quan điều tra cấp tỉnh

phân công tiến hành hoạt động khởi tố, điều tra vụ án về tội ít nghiêm trọng, tội

nghiêm trọng xảy ra trên địa bàn cấp xã có nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại

khoản 1 Điều này, điểm a, điểm c khoản 1 và khoản 2 Điều 41 của Bộ luật này,

trừ quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt.

Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Viện trưởng Viện kiểm sát

nhân dân tối cao quy định chi tiết khoản này.

3. Điều tra viên phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Thủ

trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra về hành vi, quyết định của mình.

Điều 43. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Cán bộ điều tra

của Cơ quan điều tra

1. Cán bộ điều tra thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn sau đây theo sự

phân công của Điều tra viên:

a) Ghi biên bản lấy lời khai, ghi biên bản hỏi cung và ghi các biên bản

khác khi Điều tra viên tiến hành kiểm tra, xác minh nguồn tin về tội phạm và

điều tra vụ án hình sự;

b) Giao, chuyển, gửi các lệnh, quyết định và các văn bản tố tụng khác theo

quy định của Bộ luật này;

c) Giúp Điều tra viên trong việc lập hồ sơ giải quyết nguồn tin về tội

phạm, hồ sơ vụ án và thực hiện hoạt động tố tụng khác.

2. Cán bộ điều tra phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Thủ

trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Điều tra viên về hành vi của mình.

Điều 44. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của cấp trưởng, cấp

phó, cán bộ điều tra của các cơ quan của Bộ đội biên phòng, Hải quan,

Kiểm lâm, lực lượng Cảnh sát biển, Kiểm ngư được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra

1. Cấp trưởng các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động

điều tra quy định tại các điểm a, b, c, d và đ khoản 2 Điều 40 của Bộ luật này có

những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Trực tiếp chỉ đạo hoạt động thụ lý, giải quyết nguồn tin về tội phạm,

khởi tố, điều tra vụ án hình sự theo thẩm quyền;

b) Quyết định phân công hoặc thay đổi cấp phó, cán bộ điều tra trong việc

thụ lý, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra vụ án hình sự;

c) Kiểm tra hoạt động thụ lý, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố,

điều tra vụ án hình sự của cấp phó và cán bộ điều tra;

d) Quyết định thay đổi hoặc hủy bỏ quyết định không có căn cứ và trái

pháp luật của cấp phó, cán bộ điều tra;

Khi vắng mặt, cấp trưởng ủy quyền cho một cấp phó được thực hiện

nhiệm vụ, quyền hạn của cấp trưởng. Cấp phó chịu trách nhiệm trước cấp trưởng

về nhiệm vụ được ủy quyền. Cấp trưởng, cấp phó không được ủy quyền cho cán

bộ điều tra thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình.

2. Khi tiến hành tố tụng hình sự đối với tội phạm ít nghiêm trọng trong

trường hợp phạm tội quả tang, chứng cứ và lý lịch người phạm tội rõ ràng,

những người quy định tại các điểm a, b, c, d và đ khoản 2 Điều 40 của Bộ luật

này có những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Thu thập chứng cứ, tài liệu, đồ vật từ những người có liên quan để kiểm

tra, xác minh nguồn tin về tội phạm;

b) Quyết định tạm đình chỉ, quyết định phục hồi giải quyết tố giác, tin

báo về tội phạm; quyết định khởi tố, không khởi tố, thay đổi hoặc bổ sung quyết

định khởi tố vụ án; quyết định khởi tố, thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố

bị can;

c) Trực tiếp tổ chức và chỉ đạo việc khám nghiệm hiện trường;

d) Quyết định trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản; quyết định

khám xét, thu giữ, tạm giữ và bảo quản vật chứng, tài liệu liên quan trực tiếp đến

vụ án;

đ) Triệu tập và hỏi cung bị can; triệu tập và lấy lời khai bị hại, đương sự;

triệu tập và lấy lời khai người tố giác, báo tin về tội phạm, người bị tố giác, kiến

nghị khởi tố; triệu tập và lấy lời khai người làm chứng; lấy lời khai người bị giữ

trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt, người bị tạm giữ;

e) Quyết định áp dụng biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế theo

quy định của Bộ luật này;

g) Kết luận điều tra, đề nghị truy tố hoặc kết luận điều tra và quyết định

đình chỉ điều tra; quyết định tạm đình chỉ điều tra; quyết định phục hồi điều tra.

h) Quyết định áp dụng, hủy bỏ áp dụng thủ tục rút gọn theo quy định

của Bộ luật này;

3. Khi tiến hành tố tụng hình sự đối với tội phạm nghiêm trọng, rất

nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng hoặc tội phạm ít nghiêm trọng nhưng phức

tạp, những người được quy định tại các điểm a, b, c, d và đ khoản 2 Điều 40 của

Bộ luật này có những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Thu thập chứng cứ, tài liệu, đồ vật từ những người có liên quan để kiểm

tra, xác minh nguồn tin về tội phạm;

b) Quyết định tạm đình chỉ, quyết định phục hồi giải quyết tố giác, tin

báo về tội phạm; quyết định khởi tố, không khởi tố, thay đổi hoặc bổ sung quyết

định khởi tố vụ án;

c) Quyết định khám xét, thu giữ, tạm giữ và bảo quản vật chứng, tài liệu

liên quan trực tiếp đến vụ án;

d) Triệu tập và lấy lời khai người làm chứng, bị hại, đương sự; lấy lời

khai người bị bắt, người bị tạm giữ;

đ) Trực tiếp tổ chức và chỉ đạo việc khám nghiệm hiện trường;

e) Quyết định trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản;

g) Đối chất, nhận dạng, nhất biết giọng nói;

h) Xử lý vật chứng;

k) Quyết định áp dụng biện pháp ngăn chặn theo quy định của Bộ luật

này.

4. Cán bộ điều tra có những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Lập hồ sơ giải quyết nguồn tin về tội phạm; lấy lời khai của những

người có liên quan để kiểm tra, xác minh nguồn tin về tội phạm;

b) Lập hồ sơ vụ án hình sự;

c) Hỏi cung bị can; lấy lời khai người tố giác, báo tin về tội phạm, người

bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp,

người bị bắt, người bị tạm giữ, người làm chứng, bị hại, đương sự; đối chất,

nhận dạng, nhận biết giọng nói;

d) Tiến hành khám nghiệm hiện trường; thi hành lệnh khám xét, thu giữ,

tạm giữ và bảo quản vật chứng, tài liệu liên quan trực tiếp đến vụ án.

5. Trong phạm vi trách nhiệm của mình, cấp trưởng, cấp phó, cán bộ điều

tra của các cơ quan của Bộ đội biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm, lực lượng Cảnh

sát biển, Kiểm ngư được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải

chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi, quyết định của mình. Cấp trưởng,

cấp phó không được ủy quyền cho cán bộ điều tra thực hiện nhiệm vụ, quyền

hạn của mình.

Điều 45. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của cấp trưởng, cấp

phó, cán bộ điều tra của các cơ quan khác của Công an nhân dân, Quân đội

nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra

1. Cấp trưởng các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động

điều tra quy định tại điểm e và điểm g khoản 2 Điều 40 của Bộ luật này có

những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Trực tiếp chỉ đạo hoạt động khởi tố, điều tra vụ án hình sự theo thẩm

quyền;

b) Quyết định phân công hoặc thay đổi cấp phó, cán bộ điều tra trong việc

khởi tố, điều tra vụ án hình sự;

c) Kiểm tra hoạt động thụ lý, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố,

điều tra vụ án hình sự của cấp phó và cán bộ điều tra;

d) Quyết định thay đổi hoặc hủy bỏ quyết định không có căn cứ và trái

pháp luật của cấp phó, cán bộ điều tra.

Khi cấp trưởng vắng mặt, một cấp phó được ủy quyền thực hiện nhiệm

vụ, quyền hạn của cấp trưởng và chịu trách nhiệm trước cấp trưởng về nhiệm vụ

được ủy quyền.

2. Khi tiến hành tố tụng hình sự, những người được quy định tại điểm e và

điểm g khoản 2 Điều 40 của Bộ luật này có những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Thu thập chứng cứ, tài liệu, đồ vật từ những người có liên quan để kiểm

tra, xác minh nguồn tin về tội phạm;

b) Quyết định tạm đình chỉ, quyết định phục hồi việc giải quyết nguồn

tin về tội phạm; quyết định khởi tố, không khởi tố, thay đổi hoặc bổ sung quyết

định khởi tố vụ án;

c) Trực tiếp tổ chức và chỉ đạo việc khám ổn nghiệm hiện trường;

d) Quyết định khám xét, thu giữ, tạm giữ và bảo quản vật chứng, tài liệu

liên quan trực tiếp đến vụ án;

đ) Triệu tập và lấy lời khai người tố giác, báo tin về tội phạm, người bị tố

giác, người bị kiến nghị khởi tố, người làm chứng, bị hại, đương sự;

e) Quyết định áp dụng, hủy bỏ áp dụng thủ tục rút gọn theo quy định

của Bộ luật này.

3. Cán bộ điều tra có những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Lập hồ sơ giải quyết nguồn tin về tội phạm; lấy lời khai của những

người có liên quan để kiểm tra, xác minh nguồn tin về tội phạm;

b) Lập hồ sơ vụ án hình sự;

c) Lấy lời khai người tố giác, báo tin về tội phạm, người bị tố giác, người

bị kiến nghị khởi tố, người làm chứng, bị hại, đương sự;

d) Tiến hành khám nghiệm hiện trường; thi hành lệnh khám xét, thu giữ,

tạm giữ và bảo quản vật chứng, tài liệu liên quan trực tiếp đến vụ án;

đ) Giao, gửi các lệnh, quyết định và các văn bản tố tụng khác theo quy

định của Bộ luật này.

4. Trong phạm vi trách nhiệm của mình, cấp trưởng, cấp phó, cán bộ điều

tra của các cơ quan của Công an nhân dân, Quân đội nhân dân được giao nhiệm

vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về

hành vi, quyết định của mình. Cấp trưởng, cấp phó không được ủy quyền cho

cán bộ điều tra thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình.

Điều 46. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Viện trưởng, Phó

Viện trưởng Viện kiểm sát

1. Viện trưởng Viện kiểm sát có những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Trực tiếp tổ chức và chỉ đạo hoạt động thực hành quyền công tố và

kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự;

b) Quyết định phân công hoặc thay đổi Phó Viện trưởng Viện kiểm sát;

kiểm tra hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật

trong tố tụng hình sự của Phó Viện trưởng Viện kiểm sát; quyết định thay đổi

hoặc hủy bỏ quyết định không có căn cứ và trái pháp luật của Phó Viện trưởng

Viện kiểm sát;

c) Quyết định phân công hoặc thay đổi Kiểm sát viên, Kiểm tra viên; kiểm

tra hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong

tố tụng hình sự của Kiểm sát viên, Kiểm tra viên; quyết định thay đổi hoặc hủy

bỏ quyết định không có căn cứ và trái pháp luật của Kiểm sát viên;

d) Quyết định rút, đình chỉ hoặc hủy bỏ quyết định không có căn cứ và

trái pháp luật của Viện kiểm sát cấp dưới;

đ) Giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền của Viện kiểm sát.

Khi vắng mặt, Viện trưởng Viện kiểm sát ủy quyền cho một Phó Viện

trưởng Viện kiểm sát thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Viện trưởng và chịu

trách nhiệm trước Viện trưởng Viện kiểm sát về nhiệm vụ được ủy quyền.

2. Khi thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong

hoạt động tố tụng hình sự, Viện trưởng Viện kiểm sát có những nhiệm vụ, quyền

hạn:

a) Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố hoặc

thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can;

b) Quyết định tạm đình chỉ, quyết định phục hồi giải quyết tố giác, tin

báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố; quyết định khởi tố, không khởi tố, bổ sung

hoặc thay đổi quyết định khởi tố vụ án; quyết định khởi tố, bổ sung hoặc thay

đổi quyết định khởi tố bị can; quyết định nhập, tách vụ án;

c) Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp

cưỡng chế, biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt; quyết định việc gia hạn kiểm tra

và xác minh nguồn tin về tội phạm, gia hạn tạm giữ, gia hạn điều tra, gia hạn

tạm giam, gia hạn truy tố;

d) Quyết định khám xét, thu giữ, tạm giữ, xử lý vật chứng;

đ) Quyết định trưng cầu giám định, giám định bổ sung hoặc giám định lại,

thực nghiệm điều tra; thay đổi hoặc yêu cầu thay đổi người giám định. Yêu cầu

định giá, định giá lại tài sản, yêu cầu thay đổi người định giá tài sản;

e) Yêu cầu Thủ trưởng Cơ quan điều tra, cấp trưởng cơ quan được giao

nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thay đổi Điều tra viên, Cán bộ

điều tra;

g) Phê chuẩn hoặc không phê chuẩn quyết định, lệnh của Cơ quan điều

tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra;

h) Quyết định hủy bỏ các quyết định, lệnh không có căn cứ và trái pháp

luật của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt

động điều tra;

i) Giải quyết tranh chấp về thẩm quyền giải quyết nguồn tin về tội phạm,

khởi tố, điều tra; quyết định chuyển vụ án;

k) Quyết định áp dụng, đình chỉ biện pháp bắt buộc chữa bệnh;

l) Quyết định áp dụng thủ tục rút gọn hoặc hủy bỏ quyết định áp dụng thủ

tục rút gọn; quyết định việc thực hiện cam kết nhận tội, nhận hình phạt theo

quy định của Bộ luật này;

m) Quyết định truy tố bị can, trả hồ sơ để điều tra bổ sung hoặc điều tra

lại;

n) Yêu cầu phục hồi điều tra; quyết định tạm đình chỉ hoặc đình chỉ vụ án,

đình chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án đối với bị can; quyết định hủy bỏ quyết định

tạm đình chỉ việc giải quyết nguồn tin về tội phạm; quyết định phục hồi điều tra

vụ án, phục hồi điều tra đối với bị can, phục hồi vụ án, phục hồi vụ án đối với bị

can;

o) Kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm bản án,

quyết định của Tòa án theo quy định của Bộ luật này;

p) Thực hiện quyền kiến nghị theo quy định của pháp luật;

q) Ban hành quyết định, lệnh và tiến hành các hoạt động tố tụng khác theo

quy định của Bộ luật này.

3. Khi được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân

theo pháp luật trong tố tụng hình sự, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát có những

nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, trừ quy định tại

điểm b khoản 1 Điều này. Phó Viện trưởng Viện kiểm sát không được giải quyết

khiếu nại, tố cáo về hành vi, quyết định của mình.

4. Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát phải chịu trách nhiệm

trước pháp luật về hành vi, quyết định của mình. Viện trưởng Viện kiểm sát có

thể ủy quyền cho Kiểm sát viên thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn của

mình trừ trường hợp quy định tại khoản 1 và điểm e khoản 2 Điều này; phạm

vi ủy quyền do Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao quy định.

5. Trường hợp Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm Viện kiểm sát

nhân dân tối cao giải quyết vụ án thì Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao

có thể ủy quyền cho Kiểm sát viên giữ chức vụ Viện trưởng, Phó Viện trưởng

Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn sau

đây:

a) Nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại điểm a khoản 1 Điều này;

b) Quyết định phân công hoặc thay đổi Phó Viện trưởng Viện Công tố và

Kiểm sát xét xử phúc thẩm, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên; kiểm tra hoạt động

thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Phó Viện

trưởng Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm, Kiểm sát viên, Kiểm tra

viên;

c) Quyết định thay đổi hoặc hủy bỏ quyết định không có căn cứ và trái

pháp luật của Phó Viện trưởng Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm,

Kiểm sát viên, Kiểm tra viên.

Điều 47. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Kiểm sát viên

1. Kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát

việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự có những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm của cơ quan,

người có thẩm quyền;

b) Trực tiếp giải quyết và lập hồ sơ giải quyết nguồn tin về tội phạm;

c) Kiểm sát việc thụ lý, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, áp dụng

biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế; kiểm sát việc lập hồ sơ giải quyết

nguồn tin về tội phạm, việc lập hồ sơ vụ án của cơ quan, người có thẩm quyền

điều tra; kiểm sát hoạt động khởi tố, điều tra của Cơ quan điều tra, cơ quan được

giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; yêu cầu cơ quan, người có

thẩm quyền điều tra tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố hoặc

thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can;

d) Trực tiếp kiểm sát việc khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi,

đối chất, nhận dạng, nhận biết giọng nói, thực nghiệm điều tra, khám xét;

đ) Kiểm sát việc tạm đình chỉ, phục hồi việc giải quyết nguồn tin về tội

phạm; việc tạm đình chỉ điều tra, đình chỉ điều tra, phục hồi điều tra, kết thúc

điều tra;

e) Đề ra yêu cầu điều tra; yêu cầu Cơ quan điều tra truy nã, đình nã bị can;

g) Triệu tập và hỏi cung bị can; triệu tập và lấy lời khai người tố giác, báo

tin về tội phạm, người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người đại diện theo

pháp luật của pháp nhân, người làm chứng, bị hại, đương sự; lấy lời khai người

bị giữ trong trường hợp khẩn cấp; quyết định thu giữ, tạm giữ, xử lý vật chứng

đối với trường hợp tại điểm c và điểm d khoản 3 Điều 112 của Bộ luật này;

quyết định trưng cầu giám định, giám định bổ sung, thực nghiệm điều tra;

yêu cầu định giá; quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung hoặc điều tra lại;

tiến hành hoạt động điều tra khác theo quy định của Bộ luật này;

h) Quyết định áp giải người bị bắt, bị can; quyết định dẫn giải người làm

chứng, người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, bị hại;

i) Hủy bỏ các quyết định, yêu cầu không có căn cứ và trái pháp luật của

Điều tra viên, Cán bộ điều tra;

k) Yêu cầu thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng; yêu cầu hoặc

đề nghị cử, thay đổi người bào chữa; yêu cầu cử, đề nghị thay đổi người phiên

dịch, người dịch thuật;

l) Tiến hành tố tụng tại phiên tòa; công bố cáo trạng hoặc quyết định truy

tố theo thủ tục rút gọn, các quyết định khác của Viện kiểm sát về việc buộc tội

đối với bị cáo; xét hỏi, đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, luận tội, tranh luận, phát

biểu quan điểm về việc giải quyết vụ án tại phiên tòa, phiên họp;

m) Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong giai đoạn xét xử của Tòa án và

những người tham gia tố tụng; kiểm sát bản án, quyết định và các văn bản tố

tụng khác của Tòa án;

n) Kiểm sát việc thi hành bản án, quyết định của Tòa án;

o) Thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị theo quy định của pháp luật;

p) Quyết định áp dụng thủ tục rút gọn hoặc hủy bỏ quyết định áp dụng

thủ tục rút gọn; chủ trì lập biên bản cam kết nhận tội, nhận hình phạt theo

quy định của Bộ luật này;

q) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn tố tụng khác thuộc thẩm quyền của

Viện kiểm sát theo sự phân công của Viện trưởng Viện kiểm sát.

2. Kiểm sát viên giữ chức vụ Viện trưởng Viện Công tố và Kiểm sát xét

xử phúc thẩm Viện kiểm sát nhân dân tối cao có quyền giải quyết khiếu nại theo

quy định của Bộ luật này.

3. Kiểm sát viên phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Viện

trưởng Viện kiểm sát, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát về hành vi, quyết định của

mình.

Điều 48. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Kiểm tra viên

1. Kiểm tra viên thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn sau đây theo sự

phân công của Kiểm sát viên:

a) Ghi biên bản lấy lời khai, ghi biên bản hỏi cung và ghi các biên bản

khác trong tố tụng hình sự;

b) Giao, chuyển, gửi các lệnh, quyết định và các văn bản tố tụng khác theo

quy định của Bộ luật này;

c) Giúp Kiểm sát viên trong việc lập hồ sơ kiểm sát, hồ sơ giải quyết

nguồn tin về tội phạm và tiến hành hoạt động tố tụng khác.

2. Kiểm tra viên phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Viện

trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát và Kiểm sát viên về hành vi của mình.

Điều 49. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Chánh án, Phó

Chánh án Tòa án

1. Chánh án Tòa án có những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Trực tiếp tổ chức việc xét xử vụ án hình sự; quyết định giải quyết tranh

chấp về thẩm quyền xét xử;

b) Quyết định phân công Phó Chánh án Tòa án, Thẩm phán, Hội thẩm giải

quyết, xét xử vụ án hình sự; quyết định phân công Thư ký Tòa án tiến hành tố

tụng đối với vụ án hình sự; quyết định phân công Thẩm tra viên thẩm tra hồ sơ

vụ án hình sự;

c) Quyết định thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm, Thư ký Tòa án trước khi mở

phiên tòa;

d) Ra quyết định thi hành án hình sự;

đ) Quyết định hoãn chấp hành án phạt tù;

e) Quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù;

g) Quyết định xoá án tích;

h) Giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền của Tòa án.

Khi vắng mặt, Chánh án Tòa án ủy quyền cho một Phó Chánh án Tòa án

thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Chánh án. Phó Chánh án Tòa án phải chịu

trách nhiệm trước Chánh án Tòa án về nhiệm vụ được ủy quyền.

2. Khi tiến hành việc giải quyết vụ án hình sự, Chánh án Tòa án có những

nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Quyết định áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp tạm giam, xử lý

vật chứng;

b) Quyết định áp dụng, đình chỉ biện pháp bắt buộc chữa bệnh;

c) Quyết định áp dụng thủ tục rút gọn hoặc hủy bỏ quyết định áp dụng thủ

tục rút gọn;

d) Kiến nghị, kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án, quyết định

đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án;

đ) Quyết định và tiến hành hoạt động tố tụng khác thuộc thẩm quyền của

Tòa án;

e) Tiến hành hoạt động tố tụng khác theo quy định của Bộ luật này.

3. Khi được phân công giải quyết, xét xử vụ án hình sự, Phó Chánh án

Tòa án có những nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều

này, trừ quyết định phân công Phó Chánh án Tòa án quy định tại điểm b

khoản 1 Điều này. Phó Chánh án Tòa án không được giải quyết khiếu nại, tố cáo

về hành vi, quyết định của mình.

4. Chánh án, Phó Chánh án Tòa án phải chịu trách nhiệm trước pháp luật

về hành vi, quyết định của mình. Chánh án, Phó Chánh án Tòa án không được

ủy quyền cho Thẩm phán thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, trừ trường

hợp quy định tại khoản 5 Điều này.

5. Trường hợp Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao giải quyết vụ án thì

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao có thể ủy quyền cho Thẩm phán giữ chức vụ

Chánh tòa, Phó Chánh tòa Tòa Phúc thẩm thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn sau

đây:

a) Trực tiếp tổ chức việc xét xử vụ án hình sự thuộc thẩm quyền;

b) Nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại điểm b khoản 2 Điều này;

c) Quyết định phân công Phó Chánh tòa Tòa Phúc thẩm, Thẩm phán xét

xử vụ án hình sự; quyết định phân công Thư ký Tòa án tiến hành tố tụng đối với

vụ án hình sự; quyết định thay đổi Thẩm phán, Thư ký Tòa án trước khi mở

phiên tòa.

Điều 50. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Thẩm phán

1. Thẩm phán được phân công giải quyết, xét xử vụ án hình sự có những

nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Nghiên cứu hồ sơ vụ án trước khi mở phiên tòa;

b) Tiến hành xét xử vụ án;

c) Tiến hành hoạt động tố tụng và biểu quyết những vấn đề thuộc thẩm

quyền của Hội đồng xét xử;

d) Tiến hành hoạt động tố tụng khác thuộc thẩm quyền của Tòa án theo sự

phân công của Chánh án Tòa án.

2. Thẩm phán chủ tọa phiên tòa có những nhiệm vụ, quyền hạn quy định

tại khoản 1 Điều này và những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp

cưỡng chế, trừ biện pháp tạm giam;

b) Quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung;

c) Quyết định đưa vụ án ra xét xử; quyết định đình chỉ hoặc tạm đình chỉ

vụ án;

d) Điều hành việc xét xử vụ án, tranh tụng tại phiên tòa;

đ) Quyết định trưng cầu giám định, giám định bổ sung hoặc giám định lại,

thực nghiệm điều tra; thay đổi hoặc yêu cầu thay đổi người giám định; yêu cầu

định giá tài sản, định giá lại tài sản, yêu cầu thay đổi người định giá tài sản;

e) Yêu cầu hoặc đề nghị cử, thay đổi người bào chữa; yêu cầu cử, thay đổi

người phiên dịch, người dịch thuật;

g) Quyết định triệu tập những người cần xét hỏi đến phiên tòa;

h) Quyết định xử lý vật chứng đối với trường hợp tại điểm c và điểm d

khoản 3 Điều 112 của Bộ luật này;

i) Quyết định áp dụng thủ tục rút gọn hoặc hủy bỏ quyết định áp dụng

thủ tục rút gọn; quyết định việc thực hiện cam kết nhận tội, chấp nhận hình

phạt và lập biên bản theo quy định của Bộ luật này;

k) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn tố tụng khác thuộc thẩm quyền của Tòa

án theo sự phân công của Chánh án Tòa án theo quy định của Bộ luật này.

3. Thẩm phán giữ chức vụ Chánh tòa, Phó Chánh tòa Tòa Phúc thẩm Tòa

án nhân dân tối cao có quyền áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp tạm giam, xử

lý vật chứng; Thẩm phán giữ chức vụ Chánh tòa Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân

dân tối cao có quyền giải quyết khiếu nại theo quy định của Bộ luật này.

4. Thẩm phán phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi, quyết

định của mình.

Điều 51. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Hội thẩm

1. Hội thẩm được phân công xét xử sơ thẩm vụ án hình sự có những

nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Nghiên cứu hồ sơ vụ án trước khi mở phiên tòa;

b) Tiến hành xét xử vụ án;

c) Tiến hành hoạt động tố tụng và biểu quyết những vấn đề thuộc thẩm

quyền của Hội đồng xét xử.

2. Hội thẩm phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi, quyết định

của mình.

Điều 52. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Thư ký Tòa án

1. Thư ký Tòa án được phân công tiến hành tố tụng đối với vụ án hình sự

có những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Kiểm tra sự có mặt của những người được Tòa án triệu tập; nếu có

người vắng mặt thì phải nêu lý do;

b) Phổ biến nội quy phiên tòa;

c) Báo cáo Hội đồng xét xử danh sách những người được triệu tập đến

phiên tòa và những người vắng mặt;

d) Ghi biên bản phiên tòa;

đ) Tiến hành hoạt động tố tụng khác thuộc thẩm quyền của Tòa án theo sự

phân công của Chánh án Tòa án.

2. Thư ký Tòa án phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Chánh án

Tòa án về hành vi của mình.

Điều 53. Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Thẩm tra viên

1. Thẩm tra viên được phân công tiến hành tố tụng đối với vụ án hình sự

có những nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Thẩm tra hồ sơ vụ án mà bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực

pháp luật theo sự phân công của Chánh án hoặc Phó Chánh án Tòa án;

b) Kết luận việc thẩm tra và báo cáo kết quả thẩm tra với Chánh án Tòa án

hoặc Phó Chánh án Tòa án;

c) Thẩm tra viên giúp Chánh án Tòa án thực hiện nhiệm vụ về công tác thi

hành án thuộc thẩm quyền của Tòa án và nhiệm vụ khác theo sự phân công của

Chánh án Tòa án hoặc Phó Chánh án Tòa án.

2. Thẩm tra viên phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Chánh án,

Phó Chánh án Tòa án về hành vi của mình.

Điều 54. Các trường hợp phải từ chối hoặc thay đổi người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng

Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải từ chối tiến hành tố tụng hoặc

bị thay đổi khi thuộc một trong các trường hợp:

1. Đồng thời là bị hại, đương sự; là người đại diện, người thân thích của bị

hại, đương sự hoặc của bị can, bị cáo;

2. Đã tham gia với tư cách là người bào chữa, người làm chứng, người

giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật trong vụ án

đó;

3. Có căn cứ rõ ràng khác để cho rằng họ có thể không vô tư trong khi làm

nhiệm vụ.

Điều 55. Người có quyền đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến

hành tố tụng

1. Kiểm sát viên.

2. Người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân

sự và người đại diện của họ.

3. Người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại,

nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự.

Điều 56. Thay đổi Điều tra viên, Cán bộ điều tra

1. Điều tra viên, Cán bộ điều tra phải từ chối tiến hành tố tụng hoặc bị

thay đổi khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Trường hợp quy định tại Điều 54 của Bộ luật này;

b) Đã tiến hành tố tụng trong vụ án đó với tư cách là Kiểm sát viên, Kiểm

tra viên, Thẩm phán, Hội thẩm, Thẩm tra viên hoặc Thư ký Tòa án.

2. Việc thay đổi Điều tra viên, Cán bộ điều tra do Thủ trưởng hoặc Phó

Thủ trưởng Cơ quan điều tra quyết định.

Điều tra viên bị thay đổi là Thủ trưởng Cơ quan điều tra thuộc một trong

các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này thì việc điều tra vụ án do Cơ quan

điều tra cấp trên trực tiếp tiến hành.

Điều 57. Thay đổi Kiểm sát viên, Kiểm tra viên

1. Kiểm sát viên, Kiểm tra viên phải từ chối tiến hành tố tụng hoặc bị thay

đổi khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Trường hợp quy định tại Điều 54 của Bộ luật này;

b) Đã tiến hành tố tụng trong vụ án đó với tư cách là Điều tra viên, Cán bộ

điều tra, Thẩm phán, Hội thẩm, Thẩm tra viên hoặc Thư ký Tòa án.

2. Việc thay đổi Kiểm sát viên trước khi mở phiên tòa do Viện trưởng

hoặc Phó Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấp được phân công giải quyết vụ án

quyết định.

Kiểm sát viên bị thay đổi là Viện trưởng Viện kiểm sát thì do Viện trưởng

Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp quyết định.

Trường hợp phải thay đổi Kiểm sát viên tại phiên tòa thì Hội đồng xét xử

ra quyết định hoãn phiên tòa.

Điều 58. Thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm

1. Thẩm phán, Hội thẩm phải từ chối tham gia xét xử hoặc bị thay đổi khi

thuộc một trong các trường hợp:

a) Trường hợp quy định tại Điều 54 của Bộ luật này;

b) Họ cùng trong một Hội đồng xét xử và là người thân thích với nhau;

c) Đã tham gia xét xử sơ thẩm hoặc phúc thẩm hoặc tiến hành tố tụng vụ

án đó với tư cách là Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên,

Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án.

2. Việc thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm trước khi mở phiên tòa do Chánh

án hoặc Phó Chánh án Tòa án được phân công giải quyết vụ án quyết định.

Thẩm phán bị thay đổi là Chánh án Tòa án thì do Chánh án Tòa án trên

một cấp quyết định.

Việc thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm tại phiên tòa do Hội đồng xét xử

quyết định trước khi bắt đầu xét hỏi bằng cách biểu quyết tại phòng nghị án. Khi

xem xét thay đổi thành viên nào thì thành viên đó được trình bày ý kiến của

mình, Hội đồng quyết định theo đa số.

Trường hợp phải thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm tại phiên tòa thì Hội đồng

xét xử ra quyết định hoãn phiên tòa.

Điều 59. Thay đổi Thư ký Tòa án

1. Thư ký Tòa án phải từ chối tiến hành tố tụng hoặc bị thay đổi khi thuộc

một trong các trường hợp:

a) Trường hợp quy định tại Điều 54 của Bộ luật này;

b) Đã tiến hành tố tụng vụ án đó với tư cách là Kiểm sát viên, Kiểm tra

viên, Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Thẩm phán, Hội thẩm, Thẩm tra viên, Thư

ký Tòa án.

2. Việc thay đổi Thư ký Tòa án trước khi mở phiên tòa do Chánh án hoặc

Phó Chánh án Tòa án được phân công giải quyết vụ án quyết định.

Việc thay đổi Thư ký Tòa án tại phiên tòa do Hội đồng xét xử quyết định.

Trường hợp phải thay đổi Thư ký Tòa án tại phiên tòa thì Hội đồng xét xử

ra quyết định tạm ngừng phiên tòa.

Chương IV

NGƯỜI THAM GIA TỐ TỤNG

Điều 60. Người tham gia tố tụng

1. Người tố giác, báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

2. Người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố.

3. Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp.

4. Người bị bắt.

5. Người bị tạm giữ.

6. Bị can.

7. Bị cáo.

8. Bị hại.

9. Nguyên đơn dân sự.

10. Bị đơn dân sự.

11. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án.

12. Người làm chứng.

13. Người chứng kiến.

14. Người giám định.

15. Người định giá tài sản.

16. Người phiên dịch, người dịch thuật.

17. Người bào chữa.

18. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự.

19. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, bị kiến

nghị khởi tố.

20. Người đại diện theo pháp luật của pháp nhân phạm tội, người đại diện

khác theo quy định của Bộ luật này.

Điều 61. Người tố giác, báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố

1. Cá nhân đã tố giác, báo tin về tội phạm; cơ quan, tổ chức đã báo tin về

tội phạm, kiến nghị khởi tố có quyền:

a) Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giữ bí mật việc tố giác, báo tin về tội

phạm, kiến nghị khởi tố, bảo vệ tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy

tín, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của họ, người thân thích của họ

khi bị đe dọa;

b) Được thông báo kết quả giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến

nghị khởi tố;

c) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng trong việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội

phạm, kiến nghị khởi tố.

2. Cá nhân, cơ quan, tổ chức quy định tại khoản 1 Điều này phải có mặt

theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền giải quyết nguồn tin về tội phạm, trình

bày trung thực về những tình tiết mà mình biết về sự việc.

Điều 62. Người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố

1. Người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố có quyền:

a) Được thông báo về hành vi bị tố giác, bị kiến nghị khởi tố;

b) Được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

c) Trình bày lời khai, trình bày ý kiến;

d) Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

đ) Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu

người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

e) Tự bảo vệ hoặc nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình;

g) Được thông báo kết quả giải quyết tố giác, kiến nghị khởi tố;

h) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng.

2. Người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố phải có mặt theo yêu cầu

của cơ quan có thẩm quyền giải quyết tố giác, kiến nghị khởi tố.

Điều 63. Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt

1. Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt trong trường hợp

phạm tội quả tang và người bị bắt theo quyết định truy nã có quyền:

a) Được nghe, nhận lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, lệnh bắt

người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, quyết định phê chuẩn lệnh bắt người bị

giữ trong trường hợp khẩn cấp, quyết định truy nã;

b) Được biết lý do mình bị giữ, bị bắt;

c) Được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

d) Trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không buộc phải đưa ra lời khai

chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội;

đ) Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

e) Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu

người có thẩm quyền tố tụng kiểm tra, đánh giá;

g) Tự bào chữa, nhờ người bào chữa;

h) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng trong việc giữ người, bắt người.

2. Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt có nghĩa vụ chấp

hành lệnh giữ người, lệnh bắt người và yêu cầu của cơ quan, người có thẩm

quyền giữ người, bắt người theo quy định của Bộ luật này.

Điều 64. Người bị tạm giữ

1. Người bị tạm giữ là người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, bị bắt

trong trường hợp phạm tội quả tang, bị bắt theo quyết định truy nã hoặc người

phạm tội tự thú, đầu thú và đối với họ đã có quyết định tạm giữ.

2. Người bị tạm giữ có quyền:

a) Được biết lý do mình bị tạm giữ; nhận quyết định tạm giữ, quyết định

gia hạn tạm giữ, quyết định phê chuẩn quyết định gia hạn tạm giữ và các quyết

định tố tụng khác theo quy định của Bộ luật này;

b) Được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

c) Trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không buộc phải đưa ra lời khai

chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội;

d) Tự bào chữa, nhờ người bào chữa;

đ) Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

e) Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu

người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

g) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng về việc tạm giữ.

3. Người bị tạm giữ có nghĩa vụ chấp hành các quy định của Bộ luật này

và Luật thi hành tạm giữ, tạm giam.

Điều 65. Bị can

1. Bị can là người hoặc pháp nhân bị khởi tố về hình sự. Quyền và nghĩa

vụ của bị can là pháp nhân được thực hiện thông qua người đại diện theo pháp

luật của pháp nhân theo quy định của Bộ luật này.

2. Bị can có quyền:

a) Được biết lý do mình bị khởi tố;

b) Được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

c) Nhận quyết định khởi tố bị can; quyết định thay đổi, bổ sung quyết định

khởi tố bị can, quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can, quyết định phê

chuẩn quyết định thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố bị can; quyết định áp

dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế; bản kết luận

điều tra; quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ điều tra; quyết định đình chỉ, tạm đình

chỉ vụ án; bản cáo trạng, quyết định truy tố và các quyết định tố tụng khác theo

quy định của Bộ luật này;

d) Trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không buộc phải đưa ra lời khai

chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội;

đ) Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

e) Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu

người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

g) Đề nghị giám định, định giá tài sản; đề nghị thay đổi người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng, người giám định, người định giá tài sản, người phiên

dịch, người dịch thuật;

h) Tự bào chữa, nhờ người bào chữa;

i) Đọc, ghi chép bản sao tài liệu hoặc tài liệu được số hóa liên quan đến

việc buộc tội, gỡ tội hoặc bản sao tài liệu khác liên quan đến việc bào chữa kể từ

khi kết thúc điều tra khi có yêu cầu;

k) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng.

3. Bị can có nghĩa vụ:

a) Có mặt theo giấy triệu tập của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Trường hợp vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại

khách quan thì có thể bị áp giải, nếu bỏ trốn thì bị truy nã;

b) Chấp hành quyết định, yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền tiến

hành tố tụng.

4. Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Viện trưởng Viện kiểm sát

nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Bộ trưởng Bộ Quốc

phòng quy định chi tiết trình tự, thủ tục, thời hạn, địa điểm bị can đọc, ghi chép

bản sao tài liệu hoặc tài liệu được số hóa liên quan đến việc buộc tội, gỡ tội hoặc

bản sao tài liệu khác liên quan đến việc bào chữa khi bị can có yêu cầu quy định

tại điểm i khoản 2 Điều này.

Điều 66. Bị cáo

1. Bị cáo là người hoặc pháp nhân đã bị Tòa án quyết định đưa ra xét xử.

Quyền và nghĩa vụ của bị cáo là pháp nhân được thực hiện thông qua người đại

diện theo pháp luật của pháp nhân theo quy định của Bộ luật này.

2. Bị cáo có quyền:

a) Nhận quyết định đưa vụ án ra xét xử; quyết định áp dụng, thay đổi, hủy

bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế; quyết định đình chỉ vụ án; bản

án, quyết định của Tòa án và các quyết định tố tụng khác theo quy định của Bộ

luật này;

b) Tham gia phiên tòa;

c) Được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

d) Đề nghị giám định, định giá tài sản; đề nghị thay đổi người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng, người giám định, người định giá tài sản, người phiên

dịch, người dịch thuật; đề nghị triệu tập người làm chứng, bị hại, người có

quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người giám định, người định giá tài sản,

người tham gia tố tụng khác và người có thẩm quyền tiến hành tố tụng tham gia

phiên tòa;

đ) Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

e) Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu

người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

g) Tự bào chữa, nhờ người bào chữa;

h) Trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không buộc phải đưa ra lời khai

chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội;

i) Đề nghị chủ tọa phiên tòa hỏi hoặc tự mình hỏi người tham gia phiên

tòa nếu được chủ tọa đồng ý; tranh luận tại phiên tòa;

k) Nói lời sau cùng trước khi nghị án;

l) Xem biên bản phiên tòa, yêu cầu ghi những sửa đổi, bổ sung vào biên

bản phiên tòa;

m) Kháng cáo bản án, quyết định của Tòa án;

n) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng;

o) Các quyền khác theo quy định của pháp luật.

3. Bị cáo có nghĩa vụ:

a) Có mặt theo giấy triệu tập của Tòa án. Trường hợp vắng mặt không vì

lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan thì có thể bị áp giải; nếu

bỏ trốn thì bị truy nã;

b) Chấp hành quyết định, yêu cầu của Tòa án.

Điều 67. Bị hại

1. Bị hại là cá nhân trực tiếp bị thiệt hại về thể chất, tinh thần, tài sản hoặc

là cơ quan, tổ chức bị thiệt hại về tài sản, uy tín do tội phạm gây ra hoặc đe dọa

gây ra.

2. Bị hại hoặc người đại diện của họ có quyền:

a) Được thông báo, giải thích quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

b) Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

c) Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu

người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

d) Đề nghị giám định, định giá tài sản theo quy định của pháp luật;

đ) Được thông báo kết quả điều tra, giải quyết vụ án;

e) Đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người giám

định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật;

g) Đề nghị hình phạt, mức bồi thường thiệt hại, biện pháp bảo đảm bồi

thường;

h) Tham gia phiên tòa; trình bày ý kiến, đề nghị chủ tọa phiên tòa hỏi bị

cáo và người khác tham gia phiên tòa; tranh luận tại phiên tòa để bảo vệ quyền

và lợi ích hợp pháp của mình; xem biên bản phiên tòa;

i) Tự bảo vệ, nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình;

k) Tham gia các hoạt động tố tụng theo quy định của Bộ luật này;

l) Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng bảo vệ tính mạng, sức

khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của mình,

người thân thích của mình khi bị đe dọa;

m) Kháng cáo bản án, quyết định của Tòa án;

n) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng;

o) Các quyền khác theo quy định của pháp luật.

3. Trường hợp vụ án được khởi tố theo yêu cầu của bị hại thì bị hại hoặc

người đại diện của họ trình bày lời buộc tội tại phiên tòa.

4. Bị hại có nghĩa vụ:

a) Có mặt theo giấy triệu tập của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng;

trường hợp cố ý vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại

khách quan thì có thể bị dẫn giải;

b) Chấp hành quyết định, yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền tiến

hành tố tụng.

5. Trường hợp bị hại chết, mất tích, bị mất hoặc bị hạn chế năng lực hành

vi dân sự thì người đại diện thực hiện quyền và nghĩa vụ của người bị hại quy

định tại Điều này.

Cơ quan, tổ chức là bị hại có sự chia, tách, sáp nhập, hợp nhất thì người

đại diện theo pháp luật hoặc tổ chức, cá nhân kế thừa quyền và nghĩa vụ của cơ

quan, tổ chức đó có những quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều này.

Điều 68. Nguyên đơn dân sự

1. Nguyên đơn dân sự là cá nhân, cơ quan, tổ chức bị thiệt hại do tội phạm

gây ra và có đơn yêu cầu bồi thường thiệt hại.

2. Nguyên đơn dân sự hoặc người đại diện của họ có quyền:

a) Được thông báo, giải thích quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

b) Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

c) Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu

người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

d) Được thông báo kết quả điều tra, giải quyết vụ án;

đ) Yêu cầu giám định, định giá tài sản theo quy định của pháp luật;

e) Đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người giám

định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật;

g) Đề nghị mức bồi thường thiệt hại, biện pháp bảo đảm bồi thường;

h) Tham gia phiên tòa; trình bày ý kiến, đề nghị chủ tọa phiên tòa hỏi

người tham gia phiên tòa; tranh luận tại phiên tòa để bảo vệ quyền và lợi ích hợp

pháp của nguyên đơn; xem biên bản phiên tòa;

i) Tự bảo vệ, nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình;

k) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng;

l) Kháng cáo bản án, quyết định của Tòa án về phần bồi thường thiệt hại;

m) Các quyền khác theo quy định của pháp luật.

3. Nguyên đơn dân sự có nghĩa vụ:

a) Có mặt theo giấy triệu tập của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng;

b) Trình bày trung thực những tình tiết liên quan đến việc bồi thường thiệt

hại;

c) Chấp hành quyết định, yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền tiến

hành tố tụng.

Điều 69. Bị đơn dân sự

1. Bị đơn dân sự là cá nhân, cơ quan, tổ chức mà pháp luật quy định phải

chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

2. Bị đơn dân sự hoặc người đại diện của họ có quyền:

a) Được thông báo, giải thích quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

b) Chấp nhận hoặc bác bỏ một phần hoặc toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn

dân sự;

c) Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

d) Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu

người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

đ) Yêu cầu giám định, định giá tài sản theo quy định của pháp luật;

e) Được thông báo kết quả điều tra, giải quyết vụ án có liên quan đến việc

đòi bồi thường thiệt hại;

g) Đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người giám

định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật;

h) Tham gia phiên tòa; trình bày ý kiến, đề nghị chủ tọa phiên tòa hỏi

người tham gia phiên tòa; tranh luận tại phiên tòa để bảo vệ quyền và lợi ích hợp

pháp của bị đơn; xem biên bản phiên tòa;

i) Tự bảo vệ, nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình;

k) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng;

l) Kháng cáo bản án, quyết định của Tòa án về phần bồi thường thiệt hại;

m) Các quyền khác theo quy định của pháp luật.

3. Bị đơn dân sự có nghĩa vụ:

a) Có mặt theo giấy triệu tập của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng;

b) Trình bày trung thực những tình tiết liên quan đến việc bồi thường thiệt

hại;

c) Chấp hành quyết định, yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền tiến

hành tố tụng.

Điều 70. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án

1. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án là cá nhân, cơ quan,

tổ chức có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự.

2. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hoặc người đại diện

của họ có quyền:

a) Được thông báo, giải thích quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

b) Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

c) Yêu cầu giám định, định giá tài sản theo quy định của pháp luật;

d) Tham gia phiên tòa; phát biểu ý kiến, đề nghị chủ tọa phiên tòa hỏi

những người tham gia phiên tòa; tranh luận tại phiên tòa để bảo vệ quyền và lợi

ích hợp pháp của mình; xem biên bản phiên tòa;

đ) Tự bảo vệ, nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình;

e) Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu

người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

g) Kháng cáo bản án, quyết định của Tòa án về những vấn đề trực tiếp liên

quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của mình;

h) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng;

i) Các quyền khác theo quy định của pháp luật.

3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án có nghĩa vụ:

a) Có mặt theo giấy triệu tập của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng;

b) Trình bày trung thực những tình tiết liên quan đến quyền và nghĩa vụ

của mình;

c) Chấp hành quyết định, yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền tiến

hành tố tụng.

Điều 71. Người làm chứng

1. Người làm chứng là người biết được những tình tiết liên quan đến

nguồn tin về tội phạm, về vụ án và được cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố

tụng triệu tập đến làm chứng.

2. Những người sau đây không được làm chứng:

a) Người bào chữa của người bị buộc tội;

b) Người do nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất mà không có khả năng

nhận thức được những tình tiết liên quan nguồn tin về tội phạm, về vụ án hoặc

không có khả năng khai báo đúng đắn.

3. Người làm chứng có quyền:

a) Được thông báo, giải thích quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

b) Yêu cầu cơ quan triệu tập bảo vệ tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân

phẩm, tài sản và quyền, lợi ích hợp pháp khác của mình, người thân thích của

mình khi bị đe dọa;

c) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng liên quan đến việc mình tham gia làm chứng;

d) Được cơ quan triệu tập thanh toán chi phí đi lại và những chi phí khác

theo quy định của pháp luật.

4. Người làm chứng có nghĩa vụ:

a) Có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Trường hợp cố ý vắng mặt mà không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở

ngại khách quan và việc vắng mặt của họ gây trở ngại cho việc giải quyết nguồn

tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử thì có thể bị dẫn giải;

b) Trình bày trung thực những tình tiết mà mình biết liên quan đến nguồn

tin về tội phạm, về vụ án và lý do biết được những tình tiết đó.

5. Người làm chứng khai báo gian dối hoặc từ chối khai báo, trốn tránh

việc khai báo mà không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách

quan thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

6. Cơ quan, tổ chức nơi người làm chứng làm việc hoặc học tập có trách

nhiệm tạo điều kiện để họ tham gia tố tụng.

Điều 72. Người chứng kiến

1. Người chứng kiến là người được cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố

tụng yêu cầu chứng kiến việc tiến hành hoạt động tố tụng theo quy định của Bộ

luật này.

2. Những người sau đây không được làm người chứng kiến:

a) Người thân thích của người bị buộc tội, người có thẩm quyền tiến hành

tố tụng;

b) Người do nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất mà không có khả năng

nhận thức đúng sự việc;

c) Người chưa thành niên;

d) Có lý do khác cho thấy người đó không khách quan.

3. Người chứng kiến có quyền:

a) Được thông báo, giải thích quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

b) Yêu cầu người có thẩm quyền tiến hành tố tụng tuân thủ quy định của

pháp luật, bảo vệ tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, tài sản và quyền, lợi

ích hợp pháp khác của mình, người thân thích của mình khi bị đe dọa;

c) Xem biên bản tố tụng, đưa ra nhận xét về hoạt động tố tụng mà mình

chứng kiến;

d) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng liên quan đến việc mình tham gia chứng kiến;

đ) Được cơ quan triệu tập thanh toán chi phí theo quy định của pháp luật.

4. Người chứng kiến có nghĩa vụ:

a) Có mặt theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng;

b) Chứng kiến đầy đủ hoạt động tố tụng được yêu cầu;

c) Ký biên bản về hoạt động mà mình chứng kiến;

d) Giữ bí mật về hoạt động điều tra mà mình chứng kiến;

đ) Trình bày trung thực những tình tiết mà mình chứng kiến theo yêu cầu

của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Điều 73. Người giám định

1. Người giám định là người có kiến thức chuyên môn về lĩnh vực cần

giám định, được cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trưng cầu, người tham

gia tố tụng yêu cầu giám định theo quy định của pháp luật.

2. Người giám định có quyền:

a) Tìm hiểu tài liệu của vụ án có liên quan đến đối tượng phải giám định;

b) Yêu cầu cơ quan trưng cầu, người tham gia tố tụng yêu cầu giám định

cung cấp tài liệu cần thiết cho việc kết luận;

c) Tham dự vào việc hỏi cung, lấy lời khai và đặt câu hỏi về những vấn đề

có liên quan đến đối tượng giám định;

d) Từ chối thực hiện giám định trong trường hợp thời gian không đủ để

tiến hành giám định, các tài liệu cung cấp không đủ hoặc không có giá trị để kết

luận, nội dung yêu cầu giám định vượt quá phạm vi hiểu biết chuyên môn của

mình;

đ) Ghi riêng ý kiến của mình vào bản kết luận chung nếu không thống

nhất với kết luận chung trong trường hợp giám định do tập thể giám định tiến

hành;

e) Các quyền khác theo quy định của Luật Giám định tư pháp.

3. Người giám định có nghĩa vụ:

a) Có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố

tụng;

b) Giữ bí mật điều tra mà mình biết được khi thực hiện giám định;

c) Các nghĩa vụ khác theo quy định của Luật Giám định tư pháp.

4. Người giám định kết luận gian dối hoặc từ chối kết luận giám định mà

không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan thì phải chịu

trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

5. Người giám định phải từ chối tham gia tố tụng hoặc bị thay đổi khi

thuộc một trong các trường hợp sau:

a) Đồng thời là bị hại, đương sự; là người đại diện, người thân thích của bị

hại, đương sự hoặc của bị can, bị cáo;

b) Đã tham gia với tư cách là người bào chữa, người làm chứng, người

phiên dịch, người dịch thuật, người định giá tài sản trong vụ án đó;

c) Đã tiến hành tố tụng trong vụ án đó.

6. Việc thay đổi người giám định do cơ quan trưng cầu giám định quyết

định.

Điều 74. Người định giá tài sản

1. Người định giá tài sản là người có kiến thức chuyên môn về lĩnh vực

giá, được cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng yêu

cầu định giá tài sản theo quy định của pháp luật.

2. Người định giá tài sản có quyền:

a) Tìm hiểu tài liệu của vụ án liên quan đến đối tượng phải định giá;

b) Yêu cầu cơ quan yêu cầu định giá, người tham gia tố tụng yêu cầu định

giá cung cấp tài liệu cần thiết cho việc định giá;

c) Từ chối thực hiện định giá trong trường hợp thời gian không đủ để tiến

hành định giá, các tài liệu cung cấp không đủ hoặc không có giá trị để định giá,

nội dung yêu cầu định giá vượt quá phạm vi hiểu biết chuyên môn của mình;

d) Ghi ý kiến kết luận của mình vào bản kết luận chung nếu không thống

nhất với kết luận của Hội đồng định giá tài sản;

đ) Các quyền khác theo quy định của pháp luật.

3. Người định giá tài sản có nghĩa vụ:

a) Có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố

tụng;

b) Giữ bí mật điều tra mà mình biết được khi thực hiện định giá tài sản;

c) Các nghĩa vụ khác theo quy định của luật.

4. Người định giá tài sản kết luận gian dối hoặc từ chối tham gia định giá

mà không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan thì phải

chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

5. Người định giá tài sản phải từ chối tham gia tố tụng hoặc bị thay đổi khi

thuộc một trong các trường hợp:

a) Đồng thời là bị hại, đương sự; là người đại diện, người thân thích của bị

hại, đương sự hoặc của bị can, bị cáo;

b) Đã tham gia với tư cách là người bào chữa, người làm chứng, người

giám định, người phiên dịch, người dịch thuật trong vụ án đó;

c) Đã tiến hành tố tụng trong vụ án đó.

6. Việc thay đổi người định giá tài sản do cơ quan yêu cầu định giá tài sản

quyết định.

Điều 75. Người phiên dịch, người dịch thuật

1. Người phiên dịch, người dịch thuật là người có khả năng phiên dịch,

dịch thuật và được cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng yêu cầu trong

trường hợp có người tham gia tố tụng không sử dụng được tiếng Việt hoặc có tài

liệu tố tụng không thể hiện bằng tiếng Việt.

2. Người phiên dịch, người dịch thuật có quyền:

a) Được thông báo, giải thích quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

b) Đề nghị cơ quan yêu cầu bảo vệ tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân

phẩm, tài sản và các quyền, lợi ích hợp pháp khác của mình, người thân thích

của mình khi bị đe dọa;

c) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng liên quan đến việc phiên dịch, dịch thuật;

d) Được cơ quan yêu cầu chi trả thù lao phiên dịch, dịch thuật và các chế

độ khác theo quy định của pháp luật.

3. Người phiên dịch, người dịch thuật có nghĩa vụ:

a) Có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố

tụng;

b) Phiên dịch, dịch thuật trung thực. Nếu phiên dịch, dịch thuật gian dối

thì người phiên dịch, người dịch thuật phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy

định của Bộ luật Hình sự;

c) Giữ bí mật điều tra mà mình biết được khi phiên dịch, dịch thuật;

d) Phải cam đoan trước cơ quan đã yêu cầu về việc thực hiện nghĩa vụ của

mình.

4. Người phiên dịch, người dịch thuật phải từ chối tham gia tố tụng hoặc

bị thay đổi khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Đồng thời là bị hại, đương sự; là người đại diện, người thân thích của bị

hại, đương sự hoặc của bị can, bị cáo;

b) Đã tham gia với tư cách là người bào chữa, người làm chứng, người

giám định, người định giá tài sản trong vụ án đó;

c) Đã tiến hành tố tụng trong vụ án đó.

5. Việc thay đổi người phiên dịch, người dịch thuật do cơ quan yêu cầu

phiên dịch, dịch thuật quyết định.

6. Những quy định tại Điều này cũng áp dụng đối với người biết được cử

chỉ, hành vi của người câm, người điếc, chữ của người mù.

Điều 76. Trách nhiệm thông báo, giải thích và bảo đảm thực hiện

quyền và nghĩa vụ của người tham gia tố tụng

1. Cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng có trách nhiệm thông

báo, giải thích và bảo đảm thực hiện quyền và nghĩa vụ của người tham gia tố

tụng theo quy định của Bộ luật này.

Trường hợp người bị buộc tội, người bị hại thuộc diện được trợ giúp pháp

lý theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý thì cơ quan, người có thẩm quyền

tiến hành tố tụng có trách nhiệm giải thích cho họ quyền được trợ giúp pháp lý;

nếu họ đề nghị được trợ giúp pháp lý thì cơ quan, người có thẩm quyền tiến

hành tố tụng thông báo cho Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước.

2. Việc thông báo, giải thích phải ghi vào biên bản.

Chương V

BÀO CHỮA, BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA BỊ HẠI,

ĐƯƠNG SỰ

Điều 77. Người bào chữa

1. Người bào chữa là người được người bị buộc tội nhờ bào chữa hoặc cơ

quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng chỉ định và được cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng tiếp nhận việc đăng ký bào chữa.

2. Người bào chữa có thể là:

a) Luật sư;

b) Người đại diện của người bị buộc tội;

c) Bào chữa viên nhân dân;

d) Trợ giúp viên pháp lý trong trường hợp người bị buộc tội thuộc đối

tượng được trợ giúp pháp lý.

3. Bào chữa viên nhân dân là công dân Việt Nam từ 18 tuổi trở lên, trung

thành với Tổ quốc, có phẩm chất đạo đức tốt, có kiến thức pháp lý, đủ sức khỏe

bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ được giao, được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt

Nam hoặc tổ chức thành viên của Mặt trận cử tham gia bào chữa cho người bị

buộc tội là thành viên của tổ chức mình.

4. Những người sau đây không được bào chữa:

a) Người đã tiến hành tố tụng vụ án đó; người thân thích của người đã

hoặc đang tiến hành tố tụng vụ án đó;

b) Người tham gia vụ án đó với tư cách là người làm chứng, người giám

định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật;

c) Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, người bị kết án mà chưa

được xoá án tích, người đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ

sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc.

5. Một người bào chữa có thể bào chữa cho nhiều người bị buộc tội trong

cùng vụ án nếu quyền và lợi ích của họ không đối lập nhau.

Nhiều người bào chữa có thể bào chữa cho một người bị buộc tội.

Điều 78. Quyền và nghĩa vụ của người bào chữa

1. Người bào chữa có quyền:

a) Gặp, hỏi người bị buộc tội;

b) Có mặt khi lấy lời khai của người bị bắt, bị tạm giữ, khi hỏi cung bị can

và nếu người có thẩm quyền tiến hành lấy lời khai, hỏi cung đồng ý thì được hỏi

người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can. Sau mỗi lần lấy lời khai, hỏi cung của

người có thẩm quyền kết thúc thì người bào chữa có thể hỏi người bị bắt, người

bị tạm giữ, bị can;

c) Có mặt trong hoạt động đối chất, nhận dạng, nhận biết giọng nói và

hoạt động điều tra khác theo quy định của Bộ luật này;

d) Được cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng báo trước về thời gian,

địa điểm lấy lời khai, hỏi cung và thời gian, địa điểm tiến hành hoạt động điều

tra khác theo quy định của Bộ luật này;

đ) Xem biên bản về hoạt động tố tụng có sự tham gia của mình, quyết

định tố tụng liên quan đến người mà mình bào chữa;

e) Đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người giám

định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật; đề nghị thay

đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế;

g) Đề nghị tiến hành hoạt động tố tụng theo quy định của Bộ luật này; đề

nghị triệu tập người làm chứng, người tham gia tố tụng khác, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng;

h) Thu thập, đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

i) Kiểm tra, đánh giá và trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên

quan và yêu cầu người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

k) Đề nghị cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng thu thập chứng cứ,

giám định bổ sung, giám định lại, định giá lại tài sản;

l) Đọc, ghi chép và sao chụp những tài liệu trong hồ sơ vụ án liên quan

đến việc bào chữa từ khi kết thúc điều tra.

m) Tham gia hỏi, tranh luận tại phiên tòa;

n) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng;

o) Kháng cáo bản án, quyết định của Tòa án nếu bị cáo là người chưa

thành niên, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất theo quy định của

Bộ luật này.

2. Người bào chữa có nghĩa vụ:

a) Sử dụng mọi biện pháp do pháp luật quy định để làm sáng tỏ những

tình tiết xác định người bị buộc tội vô tội, những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm

hình sự của bị can, bị cáo;

b) Giúp người bị buộc tội về mặt pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích

hợp pháp của họ;

c) Không được từ chối bào chữa cho người bị buộc tội mà mình đã đảm

nhận bào chữa nếu không vì lý do bất khả kháng hoặc không phải do trở ngại

khách quan;

d) Tôn trọng sự thật; không được mua chuộc, cưỡng ép hoặc xúi giục

người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật;

đ) Có mặt theo giấy triệu tập của Tòa án; trường hợp chỉ định người bào

chữa theo quy định tại khoản 1 Điều 81 của Bộ luật này thì phải có mặt theo yêu

cầu của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát;

e) Không được tiết lộ bí mật điều tra mà mình biết khi thực hiện bào chữa;

không được sử dụng tài liệu đã ghi chép, sao chụp trong hồ sơ vụ án vào mục

đích xâm phạm lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp

pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân;

g) Không được tiết lộ thông tin về vụ án, về người bị buộc tội mà mình

biết khi bào chữa, trừ trường hợp người này đồng ý bằng văn bản và không được

sử dụng thông tin đó vào mục đích xâm phạm lợi ích của Nhà nước, lợi ích công

cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

3. Người bào chữa vi phạm pháp luật thì tùy tính chất, mức độ vi phạm

mà bị hủy bỏ việc đăng ký bào chữa, bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành

chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại phải bồi thường

theo quy định của luật.

Điều 79. Thời điểm người bào chữa tham gia tố tụng

Người bào chữa tham gia tố tụng từ khi khởi tố bị can.

Trường hợp bắt, tạm giữ người thì người bào chữa tham gia tố tụng từ khi

người bị bắt có mặt tại trụ sở của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ

tiến hành một số hoạt động điều tra hoặc từ khi có quyết định tạm giữ.

Trường hợp cần giữ bí mật điều tra đối với các tội xâm phạm an ninh quốc

gia thì Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền quyết định để người bào chữa

tham gia tố tụng từ khi kết thúc điều tra.

Điều 80. Lựa chọn người bào chữa

1. Người bào chữa do người bị buộc tội, người đại diện hoặc người thân

thích của họ lựa chọn.

2. Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi nhận được đơn yêu cầu người bào chữa

của người bị bắt, bị tạm giữ thì cơ quan có thẩm quyền đang quản lý người bị

bắt, người bị tạm giữ có trách nhiệm chuyển đơn này cho người bào chữa, người

đại diện hoặc người thân thích của họ. Trường hợp người bị bắt, người bị tạm

giữ không nêu đích danh người bào chữa thì cơ quan có thẩm quyền đang quản

lý người bị bắt, bị tạm giữ phải chuyển đơn này cho người đại diện hoặc người

thân thích của họ để những người này nhờ người bào chữa.

Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được đơn yêu cầu người bào chữa

của người bị tạm giam thì cơ quan có thẩm quyền đang quản lý người bị tạm

giam có trách nhiệm chuyển đơn này cho người bào chữa, người đại diện hoặc

người thân thích của họ. Trường hợp người bị tạm giam không nêu đích danh

người bào chữa thì cơ quan có thẩm quyền đang quản lý người bị tạm giam phải

chuyển đơn này cho người đại diện hoặc người thân thích của họ để những

người này nhờ người bào chữa.

3. Trường hợp người đại diện hoặc người thân thích của người bị bắt,

người bị tạm giữ, người bị tạm giam có đơn yêu cầu nhờ người bào chữa thì cơ

quan có thẩm quyền có trách nhiệm thông báo ngay cho người bị bắt, người bị

tạm giữ, người bị tạm giam để có ý kiến về việc nhờ người bào chữa.

4. Người bị buộc tội, người đại diện hoặc người thân thích của họ đề nghị

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận cử

bào chữa viên nhân dân để bào chữa cho người bị buộc tội là thành viên của tổ

chức mình.

Điều 81. Chỉ định người bào chữa

1. Trong các trường hợp sau đây nếu người bị buộc tội, người đại diện

hoặc người thân thích của họ không mời người bào chữa thì cơ quan có thẩm

quyền tiến hành tố tụng phải chỉ định người bào chữa cho họ:

a) Bị can, bị cáo về tội mà Bộ luật Hình sự quy định mức cao nhất của

khung hình phạt là 20 năm tù, tù chung thân, tử hình;

b) Người bị buộc tội có nhược điểm về thể chất mà không thể tự bào chữa;

người có nhược điểm về tâm thần hoặc là người chưa thành niên;

c) Bị can, bị cáo thuộc trường hợp áp dụng thủ tục điều tra, truy tố, xét

xử vắng mặt;

d) Bị can, bị cáo được áp dụng thủ tục rút gọn trong trường hợp tự

nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt để hưởng khoan hồng.

2. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải yêu cầu hoặc đề nghị các

tổ chức sau đây cử người bào chữa cho các trường hợp quy định tại khoản 1

Điều này:

a) Đoàn luật sư phân công tổ chức hành nghề luật sư cử người bào chữa;

b) Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước cử Trợ giúp viên pháp lý, luật sư

bào chữa cho người thuộc diện được trợ giúp pháp lý;

c) Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt

trận cử bào chữa viên nhân dân bào chữa cho người bị buộc tội là thành viên của

tổ chức mình.

Điều 82. Thay đổi hoặc từ chối người bào chữa

1. Những người sau đây có quyền từ chối hoặc đề nghị thay đổi người bào

chữa:

a) Người bị buộc tội;

b) Người đại diện, người thân thích của người bị buộc tội.

Mọi trường hợp thay đổi hoặc từ chối người bào chữa đều phải có sự đồng

ý của người bị buộc tội và được lập biên bản đưa vào hồ sơ vụ án, trừ trường

hợp quy định tại điểm b và điểm c khoản 1 Điều 81 của Bộ luật này.

2. Trường hợp người bị bắt, người bị tạm giữ, người bị tạm giam trong

giai đoạn điều tra từ chối người bào chữa do người thân thích của họ nhờ thì

Điều tra viên phải cùng người bào chữa đó trực tiếp gặp người bị bắt, người bị

tạm giữ, người bị tạm giam để xác nhận việc từ chối.

3. Trường hợp chỉ định người bào chữa quy định tại khoản 1 Điều 81 của

Bộ luật này, người bị buộc tội và người đại diện hoặc người thân thích của họ

vẫn có quyền yêu cầu thay đổi hoặc từ chối người bào chữa, trừ trường hợp quy

định tại điểm c khoản 1 Điều 81 của Bộ luật này. Đối với trường hợp quy định

tại điểm d khoản 1 Điều 81 của Bộ luật này thì có quyền yêu cầu thay đổi

nhưng không có quyền từ chối người bào chữa.

Trường hợp thay đổi người bào chữa thì việc chỉ định người bào chữa

khác được thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 81 của Bộ luật này.

Trường hợp từ chối người bào chữa thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành

tố tụng lập biên bản về việc từ chối người bào chữa của người bị buộc tội hoặc

người đại diện, người thân thích của người bị buộc tội quy định tại điểm b khoản

1 Điều 81 của Bộ luật này và chấm dứt việc chỉ định người bào chữa.

Điều 83. Thủ tục đăng ký bào chữa

1. Trong mọi trường hợp tham gia tố tụng, người bào chữa phải đăng ký

bào chữa.

2. Khi đăng ký bào chữa, người bào chữa phải có các giấy tờ sau:

a) Luật sư có Thẻ luật sư kèm theo bản sao và giấy yêu cầu luật sư của

người bị buộc tội hoặc của người đại diện, người thân thích của người bị buộc

tội;

b) Người đại diện của người bị buộc tội có Căn cước kèm theo bản sao và

giấy tờ có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về mối quan hệ của họ với

người bị buộc tội;

c) Bào chữa viên nhân dân có Căn cước kèm theo bản sao và văn bản cử

bào chữa viên nhân dân của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức

thành viên của Mặt trận;

d) Trợ giúp viên pháp lý, luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý có văn bản cử

người thực hiện trợ giúp pháp lý của tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý và Thẻ

trợ giúp viên pháp lý hoặc Thẻ luật sư kèm theo bản sao có chứng thực.

3. Trường hợp chỉ định người bào chữa quy định tại Điều 81 của Bộ luật

này thì người bào chữa phải có các giấy tờ:

a) Luật sư có Thẻ luật sư kèm theo bản sao và văn bản cử luật sư của tổ

chức hành nghề luật sư nơi luật sư đó hành nghề hoặc văn bản phân công của

Đoàn luật sư đối với luật sư hành nghề là cá nhân;

b) Bào chữa viên nhân dân có Căn cước kèm theo bản sao và văn bản cử

bào chữa viên nhân dân của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức

thành viên của Mặt trận;

c) Trợ giúp viên pháp lý, luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý có Thẻ trợ

giúp viên pháp lý hoặc Thẻ luật sư kèm theo bản sao và văn bản cử người thực

hiện trợ giúp pháp lý của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước.

4. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận đủ giấy tờ quy định tại khoản 2

hoặc khoản 3 Điều này, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải kiểm tra

giấy tờ và thấy không thuộc trường hợp từ chối việc đăng ký bào chữa quy định

tại khoản 5 Điều này thì vào sổ đăng ký bào chữa, gửi ngay văn bản thông báo

người bào chữa cho người đăng ký bào chữa, cơ sở giam giữ và lưu giấy tờ liên

quan đến việc đăng ký bào chữa vào hồ sơ vụ án; nếu xét thấy không đủ điều

kiện thì từ chối việc đăng ký bào chữa và phải nêu rõ lý do bằng văn bản.

5. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng từ chối việc đăng ký bào chữa

khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 77 của Bộ luật này;

b) Người bị buộc tội thuộc trường hợp chỉ định người bào chữa từ chối

người bào chữa.

6. Văn bản thông báo người bào chữa có giá trị sử dụng trong suốt quá

trình tham gia tố tụng, trừ các trường hợp:

a) Người bị buộc tội từ chối hoặc đề nghị thay đổi người bào chữa;

b) Người đại diện hoặc người thân thích của người bị buộc tội quy định tại

điểm b khoản 1 Điều 81 của Bộ luật này từ chối hoặc đề nghị thay đổi người bào

chữa.

7. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hủy bỏ việc đăng ký bào chữa

và thông báo cho người bào chữa, cơ sở giam giữ khi thuộc một trong các

trường hợp:

a) Khi phát hiện người bào chữa thuộc trường hợp quy định tại khoản 4

Điều 77 của Bộ luật này;

b) Vi phạm pháp luật khi tiến hành bào chữa.

Điều 84. Trách nhiệm thông báo cho người bào chữa

1. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải báo trước một thời gian

hợp lý cho người bào chữa về thời gian, địa điểm tiến hành hoạt động tố tụng mà

họ có quyền tham gia theo quy định của Bộ luật này.

2. Trường hợp người bào chữa đã được cơ quan có thẩm quyền tiến hành

tố tụng báo trước mà không có mặt thì hoạt động tố tụng vẫn được tiến hành, trừ

trường hợp quy định tại Điều 291 của Bộ luật này.

Điều 85. Gặp người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo đang bị

tạm giam

1. Để gặp người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo đang bị tạm giam,

người bào chữa phải xuất trình văn bản thông báo người bào chữa, Thẻ luật sư

hoặc Thẻ trợ giúp viên pháp lý hoặc Chứng minh nhân dân hoặc thẻ Căn cước

công dân.

2. Cơ quan quản lý người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo đang bị

tạm giam phải phổ biến nội quy, quy chế của cơ sở giam giữ và yêu cầu người

bào chữa chấp hành nghiêm chỉnh. Trường hợp phát hiện người bào chữa vi

phạm quy định về việc gặp thì phải dừng ngay việc gặp và lập biên bản, báo cáo

người có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật.

Điều 86. Thu thập, giao chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan đến việc

bào chữa

1. Người bào chữa thu thập chứng cứ, tài liệu, đồ vật, tình tiết liên quan

đến việc bào chữa theo quy định tại khoản 2 Điều 93 của Bộ luật này.

2. Tùy từng giai đoạn tố tụng, khi thu thập được chứng cứ, tài liệu, đồ vật

liên quan đến việc bào chữa, người bào chữa phải kịp thời giao cho cơ quan có

thẩm quyền tiến hành tố tụng để đưa vào hồ sơ vụ án. Việc giao, nhận chứng cứ,

tài liệu, đồ vật phải được lập biên bản theo quy định tại Điều 138 của Bộ luật

này.

3. Trường hợp không thể thu thập được chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan

đến việc bào chữa thì người bào chữa có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền tiến

hành tố tụng thu thập.

Điều 87. Đọc, ghi chép, sao chụp tài liệu trong hồ sơ vụ án

1. Sau khi kết thúc điều tra, nếu có yêu cầu đọc, ghi chép, sao chụp tài liệu

trong hồ sơ vụ án liên quan đến việc bào chữa thì cơ quan có thẩm quyền tiến

hành tố tụng có trách nhiệm bố trí thời gian, địa điểm để người bào chữa đọc,

ghi chép, sao chụp tài liệu trong hồ sơ vụ án.

2. Sau khi đọc, ghi chép, sao chụp tài liệu, người bào chữa phải bàn giao

nguyên trạng hồ sơ vụ án cho cơ quan đã cung cấp hồ sơ. Nếu để mất, thất lạc,

hư hỏng tài liệu, hồ sơ vụ án thì tùy tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý theo

quy định của pháp luật.

Điều 88. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác,

người bị kiến nghị khởi tố

1. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, người bị

kiến nghị khởi tố là người được người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố nhờ

bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

2. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, người bị

kiến nghị khởi tố có thể là:

a) Luật sư;

b) Bào chữa viên nhân dân;

c) Người đại diện;

d) Trợ giúp viên pháp lý.

3. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, người bị

kiến nghị khởi tố có quyền:

a) Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

b) Kiểm tra, đánh giá và trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên

quan và yêu cầu người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

c) Có mặt khi lấy lời khai người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố và

nếu được Điều tra viên hoặc Kiểm sát viên đồng ý thì được hỏi người bị tố giác,

người bị kiến nghị khởi tố. Sau mỗi lần lấy lời khai của người có thẩm quyền kết

thúc thì người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, người bị

kiến nghị khởi tố có quyền hỏi người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố;

d) Có mặt khi đối chất, nhận dạng, nhận biết giọng nói người bị tố giác,

người bị kiến nghị khởi tố;

d) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng.

4. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, người bị

kiến nghị khởi tố có nghĩa vụ:

a) Sử dụng các biện pháp do pháp luật quy định để góp phần làm rõ sự

thật khách quan của vụ án;

b) Giúp người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố về pháp lý nhằm bảo

vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ.

5. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, người

bị kiến nghị khởi tố tham gia tố tụng từ khi người bị tố giác, người bị kiến

nghị khởi tố nhận được giấy triệu tập, thông báo làm việc của người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng.

Điều 89. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự

1. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự là người

được bị hại, đương sự nhờ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

2. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự có thể là:

a) Luật sư;

b) Người đại diện;

c) Bào chữa viên nhân dân;

d) Trợ giúp viên pháp lý.

3. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự có quyền:

a) Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

b) Kiểm tra, đánh giá và trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên

quan và yêu cầu người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

c) Yêu cầu giám định, định giá tài sản;

d) Có mặt khi cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng lấy lời khai, đối

chất, nhận dạng, nhận biết giọng nói của người mà mình bảo vệ; đọc, ghi chép,

sao chụp những tài liệu trong hồ sơ vụ án liên quan đến việc bảo vệ quyền lợi

của bị hại và đương sự sau khi kết thúc điều tra;

đ) Tham gia hỏi, tranh luận tại phiên tòa; xem biên bản phiên tòa;

e) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng;

g) Đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người giám

định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật;

h) Kháng cáo phần bản án, quyết định của Tòa án có liên quan đến quyền

lợi, nghĩa vụ của người mà mình bảo vệ là người chưa thành niên, người có

nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất.

4. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự có nghĩa

vụ:

a) Sử dụng các biện pháp do pháp luật quy định để góp phần làm rõ sự

thật khách quan của vụ án;

b) Giúp bị hại, đương sự về pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp

pháp của họ.

5. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự tham

gia tố tụng từ khi bị hại, đương sự được Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố

tụng xác định tư cách người tham gia tố tụng.

Điều 90. Thủ tục đăng ký bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị

tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, bị hại, đương sự

1. Khi đăng ký bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, người bảo vệ quyền và

lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, bị hại,

đương sự phải có các giấy tờ:

a) Luật sư có Thẻ luật sư kèm theo bản sao và giấy nhờ Luật sư bảo vệ

quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, bị

hại, đương sự;

b) Bào chữa viên nhân dân có thẻ Căn cước kèm theo bản sao và văn

bản cử bào chữa viên nhân dân của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và

các tổ chức thành viên của Mặt trận;

c) Người đại diện của người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, bị

hại, đương sự có thẻ Căn cước kèm theo bản sao và giấy tờ có xác nhận của

cơ quan có thẩm quyền về mối quan hệ của họ với người bị tố giác, người bị

kiến nghị khởi tố, bị hại, đương sự.

2. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận đủ giấy tờ quy định tại khoản 1

Điều này, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải kiểm tra giấy tờ;

trường hợp bảo đảm theo quy định tại khoản 1 Điều này thì vào sổ đăng ký

bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, gửi ngay văn bản thông báo người bảo vệ

quyền và lợi ích hợp pháp cho người đăng ký bảo vệ quyền và lợi ích hợp

pháp và lưu giấy tờ liên quan đến việc đăng ký bảo vệ quyền và lợi ích hợp

pháp vào hồ sơ vụ án, vụ việc; nếu có căn cứ từ chối việc đăng ký bảo vệ

quyền và lợi ích hợp pháp thì thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do từ chối

cho người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, người bị

kiến nghị khởi tố, bị hại, đương sự.

3. Văn bản thông báo người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của

người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố có giá trị trong suốt quá trình giải

quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, trừ trường hợp người bị

tố giác, người bị kiến nghị khởi tố đề nghị thay đổi người bảo vệ quyền và lợi

ích hợp pháp của mình.

Văn bản thông báo người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại,

đương sự có giá trị sử dụng trong suốt quá trình tham gia tố tụng, trừ trường

hợp bị hại, đương sự đề nghị thay đổi người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

Việc đăng ký bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong trường hợp thay

đổi người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự, người bị tố

giác, người bị kiến nghị khởi tố được thực hiện theo quy định tại khoản 1 và

khoản 2 Điều này.

4. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hủy bỏ việc đăng ký bảo vệ

quyền và lợi ích hợp pháp khi người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của

người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, bị hại, đương sự vi phạm pháp

luật.

Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi hủy bỏ việc đăng ký bảo vệ quyền và lợi

ích hợp pháp, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có trách nhiệm thông

báo bằng văn bản nêu rõ lý do hủy bỏ cho người bảo vệ và người được bảo vệ

quyền và lợi ích hợp pháp.

Chương VI

CHỨNG MINH VÀ CHỨNG CỨ

Điều 91. Những vấn đề phải chứng minh trong vụ án hình sự

Khi điều tra, truy tố và xét xử vụ án hình sự, cơ quan có thẩm quyền tiến

hành tố tụng phải chứng minh:

1. Có hành vi phạm tội xảy ra hay không, thời gian, địa điểm và những

tình tiết khác của hành vi phạm tội;

2. Ai là người thực hiện hành vi phạm tội; có lỗi hay không có lỗi, do cố ý

hay vô ý; có năng lực trách nhiệm hình sự hay không; mục đích, động cơ phạm

tội;

3. Những tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự của bị can, bị

cáo và đặc điểm về nhân thân của bị can, bị cáo;

4. Tính chất và mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra;

5. Nguyên nhân và điều kiện phạm tội;

6. Những tình tiết khác liên quan đến việc loại trừ trách nhiệm hình sự,

miễn trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, giảm hình

phạt, miễn hình phạt.

Điều 92. Chứng cứ

Chứng cứ là những gì có thật, được thu thập theo trình tự, thủ tục do Bộ

luật này quy định, được dùng làm căn cứ để xác định có hay không có hành vi

phạm tội, người thực hiện hành vi phạm tội và những tình tiết khác có ý nghĩa

trong việc giải quyết vụ án.

Điều 93. Nguồn chứng cứ

1. Chứng cứ được thu thập, xác định từ các nguồn:

a) Vật chứng;

b) Lời khai, lời trình bày;

c) Dữ liệu điện tử;

d) Kết luận giám định, định giá tài sản;

đ) Biên bản trong hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án;

e) Kết quả thực hiện ủy thác tư pháp và hợp tác quốc tế khác;

g) Các tài liệu, đồ vật khác.

2. Những gì có thật nhưng không được thu thập theo trình tự, thủ tục do

Bộ luật này quy định thì không có giá trị pháp lý và không được dùng làm căn

cứ để giải quyết vụ án hình sự.

Điều 94. Thu thập chứng cứ

1. Để thu thập chứng cứ, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có

quyền tiến hành hoạt động thu thập chứng cứ theo quy định của Bộ luật này; yêu

cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp chứng cứ, tài liệu, đồ vật, dữ liệu điện

tử, trình bày những tình tiết làm sáng tỏ vụ án.

2. Để thu thập chứng cứ, người bào chữa có quyền gặp người mà mình

bào chữa, bị hại, người làm chứng và những người khác biết về vụ án để hỏi,

nghe họ trình bày về những vấn đề liên quan đến vụ án; đề nghị cơ quan, tổ

chức, cá nhân cung cấp tài liệu, đồ vật, dữ liệu điện tử liên quan đến việc bào

chữa.

3. Những người tham gia tố tụng khác, cơ quan, tổ chức hoặc bất cứ cá

nhân nào đều có thể đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, dữ liệu điện tử và trình bày

những vấn đề có liên quan đến vụ án.

4. Khi tiếp nhận chứng cứ, tài liệu, đồ vật, dữ liệu điện tử liên quan đến vụ

án do những người quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này cung cấp, cơ quan

có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải lập biên bản giao nhận và kiểm tra, đánh

giá theo quy định của Bộ luật này.

5. Trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày lập biên bản về hoạt động kiểm tra,

xác minh, điều tra, thu thập, nhận được tài liệu liên quan đến vụ việc, vụ án mà

Kiểm sát viên không trực tiếp kiểm sát theo quy định của Bộ luật này thì Cơ

quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra

có trách nhiệm chuyển biên bản, tài liệu này cho Viện kiểm sát để kiểm sát việc

lập hồ sơ vụ việc, vụ án. Trường hợp do trở ngại khách quan thì thời hạn này có

thể kéo dài nhưng không quá 15 ngày. Trong thời hạn 03 ngày, Viện kiểm sát

đóng dấu bút lục và sao lưu biên bản, tài liệu lưu hồ sơ kiểm sát và bàn giao

nguyên trạng tài liệu, biên bản đó cho Cơ quan điều tra, cơ quan được giao

nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra. Việc giao, nhận tài liệu, biên bản

được lập biên bản theo quy định tại Điều 140 của Bộ luật này.

Điều 95. Vật chứng

Vật chứng là vật được dùng làm công cụ, phương tiện phạm tội, vật mang

dấu vết tội phạm, vật là đối tượng của tội phạm, tiền hoặc vật khác có giá trị

chứng minh tội phạm và người phạm tội hoặc có ý nghĩa trong việc giải quyết

vụ án.

Điều 96. Bảo quản vật chứng

1. Vật chứng phải được bảo quản nguyên vẹn, không để mất mát, lẫn lộn,

hư hỏng. Việc bảo quản vật chứng được thực hiện như sau:

a) Vật chứng cần được niêm phong thì phải niêm phong ngay sau khi thu

thập. Việc niêm phong, mở niêm phong được lập biên bản và đưa vào hồ sơ vụ

án. Việc niêm phong, mở niêm phong vật chứng được thực hiện theo quy định

của Chính phủ;

b) Vật chứng là tiền, vàng, bạc, kim khí quý, đá quý, đồ cổ, chất nổ, chất

cháy, chất độc, chất phóng xạ, vũ khí quân dụng phải được giám định ngay sau

khi thu thập và phải chuyển ngay để bảo quản tại Kho bạc Nhà nước, tổ chức tín

dụng hoặc cơ quan chuyên trách khác để chờ xử lý. Nếu vật chứng là tiền, vàng,

bạc, kim khí quý, đá quý, đồ cổ lưu dấu vết của tội phạm thì tiến hành niêm

phong theo quy định tại điểm a khoản này; vật chứng là vi khuẩn nguy hại, bộ

phận cơ thể người, mẫu mô, mẫu máu và các mẫu vật khác của cơ thể người

được bảo quản tại cơ quan chuyên trách theo quy định của pháp luật;

c) Vật chứng không thể đưa về cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng

để bảo quản thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng giao vật chứng đó cho

chủ sở hữu, người quản lý hợp pháp đồ vật, tài sản hoặc người thân thích của họ

hoặc Ủy ban nhân dân, cơ quan, tổ chức nơi có vật chứng bảo quản;

d) Vật chứng thuộc loại mau hỏng hoặc khó bảo quản thì cơ quan có thẩm

quyền trong phạm vi quyền hạn của mình quyết định bán theo quy định của pháp

luật và chuyển tiền đến tài khoản tạm giữ của cơ quan có thẩm quyền tại Kho

bạc Nhà nước để quản lý;

đ) Vật chứng đưa về cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng bảo quản

thì cơ quan Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, cơ

quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có trách nhiệm

bảo quản vật chứng trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử.

Sau khi bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật, vật chứng tiếp tục được

bảo quản, lưu giữ tại nơi đang bảo quản; cơ quan thi hành án dân sự thực hiện

các thủ tục kiểm kê, tiếp nhận, niêm phong vật chứng trong giai đoạn thi hành

án và xử lý theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự. Trường hợp vật

chứng đang được bảo quản tại kho thuê thì cơ quan thi hành án dân sự có trách

nhiệm thanh toán chi phí thuê kho kể từ thời điểm tiếp nhận đến khi tiêu hủy, trả

lại tài sản hoặc giao cho cơ quan tài chính cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp xã để

sung quỹ nhà nước hoặc xử lý xong theo quy định của Luật Thi hành án dân sự.

3. Người có trách nhiệm bảo quản vật chứng mà để mất mát, hư hỏng, phá

hủy niêm phong, tiêu dùng, sử dụng trái phép, chuyển nhượng, đánh tráo, cất

giấu, hủy hoại vật chứng của vụ án thì tuỳ tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý

kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của luật.

Trường hợp thêm, bớt, sửa đổi, đánh tráo, hủy, làm hư hỏng vật chứng của

vụ án nhằm làm sai lệch hồ sơ vụ án thì phải chịu trách nhiệm hình sự; nếu gây

thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của luật.

Điều 97. Lời khai của người làm chứng

1. Người làm chứng trình bày những gì mà họ biết nguồn tin về tội phạm,

về vụ án, nhân thân của người bị buộc tội, bị hại, quan hệ giữa họ với người bị

buộc tội, bị hại, người làm chứng khác và trả lời những câu hỏi đặt ra.

2. Không được dùng làm chứng cứ những tình tiết do người làm chứng

trình bày nếu họ không thể nói rõ vì sao biết được tình tiết đó.

Điều 98. Lời khai của bị hại

1. Bị hại trình bày những tình tiết về nguồn tin về tội phạm, vụ án, quan

hệ giữa họ với người bị buộc tội và trả lời những câu hỏi đặt ra.

2. Không được dùng làm chứng cứ những tình tiết do bị hại trình bày nếu

họ không thể nói rõ vì sao biết được tình tiết đó.

Điều 99. Lời khai của nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự

1. Nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự trình bày những tình tiết liên quan

đến việc bồi thường thiệt hại do tội phạm gây ra.

2. Không được dùng làm chứng cứ những tình tiết do nguyên đơn dân sự,

bị đơn dân sự trình bày nếu họ không thể nói rõ vì sao biết được tình tiết đó.

Điều 100. Lời khai của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ

án

1. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án trình bày những tình

tiết trực tiếp liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ.

2. Không được dùng làm chứng cứ những tình tiết do người có quyền lợi,

nghĩa vụ liên quan đến vụ án trình bày nếu họ không thể nói rõ vì sao biết được

tình tiết đó.

Điều 101. Lời khai của người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp,

người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người phạm tội tự thú, đầu thú,

người bị bắt, bị tạm giữ

Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị tố giác, người bị kiến

nghị khởi tố, người phạm tội tự thú, đầu thú, người bị bắt, bị tạm giữ trình bày

những tình tiết liên quan đến việc họ bị nghi thực hiện tội phạm.

Điều 102. Lời khai của người tố giác, báo tin về tội phạm

Người tố giác, báo tin về tội phạm trình bày những tình tiết liên quan đến

việc họ tố giác, báo tin về tội phạm.

Điều 103. Lời khai của người chứng kiến

Người chứng kiến trình bày những tình tiết mà họ đã chứng kiến trong

hoạt động tố tụng.

Điều 104. Lời khai của bị can, bị cáo

1. Bị can, bị cáo trình bày những tình tiết của vụ án.

2. Lời nhận tội của bị can, bị cáo chỉ có thể được coi là chứng cứ nếu phù

hợp với những chứng cứ khác của vụ án.

Không được dùng lời nhận tội của bị can, bị cáo làm chứng cứ duy nhất

để buộc tội, kết tội.

Điều 105. Dữ liệu điện tử

1. Dữ liệu điện tử là ký hiệu, chữ viết, chữ số, hình ảnh, âm thanh hoặc

dạng tương tự được tạo ra, lưu trữ, truyền đi hoặc nhận được bởi phương tiện

điện tử.

2. Dữ liệu điện tử được thu thập từ phương tiện điện tử, mạng máy tính,

mạng viễn thông, trên đường truyền và các nguồn điện tử khác.

3. Giá trị chứng cứ của dữ liệu điện tử được xác định căn cứ vào cách thức

khởi tạo, lưu trữ hoặc truyền gửi dữ liệu điện tử; cách thức bảo đảm và duy trì

tính toàn vẹn của dữ liệu điện tử; cách thức xác định người khởi tạo và các yếu

tố phù hợp khác.

Điều 106. Kết luận giám định

1. Kết luận giám định là văn bản do cá nhân hoặc cơ quan, tổ chức giám

định lập để kết luận chuyên môn về những vấn đề được trưng cầu, yêu cầu giám

định.

2. Cơ quan, tổ chức, cá nhân kết luận về vấn đề được trưng cầu, yêu cầu

giám định và phải chịu trách nhiệm về kết luận đó.

Nếu việc giám định do tập thể giám định tiến hành thì tất cả thành viên

đều ký vào bản kết luận. Trường hợp có ý kiến khác nhau thì mỗi người ghi ý

kiến kết luận của mình vào bản kết luận.

3. Trường hợp cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng không đồng ý với

kết luận giám định thì phải nêu rõ lý do, nếu kết luận chưa rõ hoặc chưa đầy đủ

thì quyết định giám định bổ sung hoặc giám định lại theo thủ tục chung quy định

tại Bộ luật này.

4. Kết luận giám định của người được trưng cầu giám định thuộc trường

hợp phải từ chối hoặc thay đổi thì không có giá trị pháp lý và không được dùng

làm căn cứ để giải quyết vụ án.

Điều 107. Kết luận định giá tài sản

1. Kết luận định giá tài sản là văn bản do Hội đồng định giá tài sản lập để

kết luận về giá của tài sản được yêu cầu.

Hội đồng định giá tài sản kết luận giá của tài sản và phải chịu trách nhiệm

về kết luận đó.

2. Kết luận định giá tài sản phải có chữ ký của tất cả thành viên Hội đồng

định giá tài sản. Trường hợp không đồng ý với giá của tài sản do Hội đồng quyết

định thì thành viên của Hội đồng ghi ý kiến kết luận của mình vào bản kết luận.

3. Trường hợp cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng không đồng ý với

kết luận định giá tài sản thì phải nêu rõ lý do; nếu kết luận chưa rõ thì quyết định

định giá lại theo thủ tục chung quy định tại Bộ luật này.

4. Kết luận định giá của Hội đồng định giá tài sản vi phạm quy định của

Bộ luật này, quy định khác của pháp luật về định giá thì không có giá trị pháp lý

và không được dùng làm căn cứ để giải quyết vụ án.

Điều 108. Biên bản về hoạt động kiểm tra, xác minh nguồn tin về tội

phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử

Những tình tiết được ghi trong biên bản về hoạt động kiểm tra, xác minh

nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử được lập theo quy định

của Bộ luật này có thể được coi là chứng cứ.

Điều 109. Kết quả thực hiện ủy thác tư pháp và hợp tác quốc tế khác

Kết quả thực hiện ủy thác tư pháp và hợp tác quốc tế khác do cơ quan có

thẩm quyền của nước ngoài cung cấp có thể được coi là chứng cứ nếu phù hợp

với chứng cứ khác của vụ án.

Điều 110. Các tài liệu, đồ vật khác trong vụ án

Những tình tiết liên quan đến vụ án ghi trong tài liệu, đồ vật do cơ quan,

tổ chức, cá nhân cung cấp có thể được coi là chứng cứ. Trường hợp tài liệu, đồ

vật này có đặc điểm quy định tại Điều 95 của Bộ luật này thì được coi là vật

chứng.

Điều 111. Thu thập vật chứng

Vật chứng phải được thu thập kịp thời, đầy đủ, mô tả đúng thực trạng vào

biên bản và đưa vào hồ sơ vụ án. Trường hợp vật chứng không thể đưa vào hồ

sơ vụ án thì phải chụp ảnh, có thể ghi hình để đưa vào hồ sơ vụ án. Vật chứng

phải được niêm phong, bảo quản theo quy định của pháp luật.

Điều 112. Xử lý vật chứng, tài sản

1. Việc xử lý vật chứng do Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ

tiến hành một số hoạt động điều tra quyết định nếu vụ án được đình chỉ ở giai

đoạn điều tra; do Viện kiểm sát quyết định nếu vụ án được đình chỉ ở giai đoạn

truy tố; do Chánh án Tòa án quyết định nếu vụ án được đình chỉ ở giai đoạn

chuẩn bị xét xử; do Hội đồng xét xử quyết định nếu vụ án đã đưa ra xét xử. Việc

thi hành quyết định về xử lý vật chứng phải được ghi vào biên bản.

2. Vật chứng được xử lý như sau:

a) Vật chứng là công cụ, phương tiện phạm tội, vật cấm tàng trữ, lưu hành

thì bị tịch thu, nộp ngân sách nhà nước hoặc tiêu hủy;

b) Vật chứng là tiền bạc hoặc tài sản do phạm tội mà có thì bị tịch thu,

nộp ngân sách nhà nước;

c) Vật chứng không có giá trị hoặc không sử dụng được thì bị tịch thu và

tiêu hủy.

3. Trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, cơ quan, người có thẩm quyền

quy định tại khoản 1 Điều này có quyền:

a) Trả lại ngay tài sản đã thu giữ, tạm giữ nhưng không phải là vật chứng

cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp tài sản đó;

b) Trả lại ngay vật chứng cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp

nếu xét thấy không ảnh hưởng đến việc xử lý vụ án và thi hành án;

c) Vật chứng thuộc loại mau hỏng hoặc khó bảo quản, giảm giá trị

nhanh, chi phí bảo quản lớn có thể được bán theo quy định của pháp luật;

trường hợp không còn giá trị sử dụng thì tiêu hủy; trường hợp không bán được

thì giao cho cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật;

d) Vật chứng là động vật hoang dã và thực vật ngoại lai thì ngay sau khi

có kết luận giám định, định giá phải giao cho cơ quan quản lý chuyên ngành có

thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật.

4. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có thể xử lý sớm vật

chứng, tài sản trong một số trường hợp để tránh thất thoát, lãng phí, thu hồi

nhanh tài sản, khắc phục kịp thời hậu quả thiệt hại nhưng không làm ảnh

hưởng đến việc chứng minh, giải quyết vụ việc, vụ án.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Chánh

án Tòa án nhân dân tối cao, Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc

phòng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành khoản

này.

5. Trường hợp có tranh chấp về quyền sở hữu đối với vật chứng thì giải

quyết theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

Điều 113. Thu thập phương tiện điện tử, dữ liệu điện tử

1. Phương tiện điện tử phải được thu giữ kịp thời, đầy đủ, mô tả đúng thực

trạng và niêm phong ngay sau khi thu giữ. Việc niêm phong, mở niêm phong

được tiến hành theo quy định của pháp luật.

Trường hợp không thể thu giữ phương tiện lưu trữ dữ liệu điện tử thì cơ

quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng sao lưu dữ liệu điện tử đó vào phương tiện

điện tử và bảo quản như đối với vật chứng, đồng thời yêu cầu cơ quan, tổ chức,

cá nhân liên quan lưu trữ, bảo toàn nguyên vẹn dữ liệu điện tử mà cơ quan có

thẩm quyền tiến hành tố tụng đã sao lưu và cơ quan, tổ chức, cá nhân này phải

chịu trách nhiệm trước pháp luật.

2. Khi thu thập, chặn thu, sao lưu dữ liệu điện tử từ phương tiện điện tử,

mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc trên đường truyền, cơ quan có thẩm

quyền tiến hành tố tụng tiến hành phải lập biên bản và đưa vào hồ sơ vụ án.

Khi nhận được yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố

tụng thì tổ chức cung cấp dịch vụ viễn thông, dịch vụ Internet, mạng xã hội,

điện toán đám mây, dịch vụ lưu trữ dữ liệu, nền tảng số hoặc dịch vụ trực

tuyến khác và tổ chức, cá nhân khác tại Việt Nam có trách nhiệm thực hiện

trong thời hạn yêu cầu; trường hợp khẩn cấp phải thực hiện ngay theo quy

định của pháp luật.

3. Khi nhận được quyết định trưng cầu giám định của cơ quan có thẩm

quyền tiến hành tố tụng thì cá nhân, tổ chức có trách nhiệm thực hiện phục hồi,

tìm kiếm, giám định dữ liệu điện tử.

4. Việc phục hồi, tìm kiếm, giám định dữ liệu điện tử chỉ được thực hiện

trên bản sao; kết quả phục hồi, tìm kiếm, giám định phải chuyển sang dạng có

thể đọc, nghe hoặc nhìn được.

5. Phương tiện điện tử, dữ liệu điện tử được bảo quản như vật chứng theo

quy định của Bộ luật này. Khi xuất trình chứng cứ là dữ liệu điện tử phải kèm

theo phương tiện lưu trữ dữ liệu hoặc bản sao dữ liệu điện tử.

6. Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ trưởng Bộ Quốc

phòng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao,

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quy định chi tiết Điều này.

Điều 114. Kiểm tra, đánh giá chứng cứ

1. Mỗi chứng cứ phải được kiểm tra, đánh giá để xác định tính hợp pháp,

xác thực và liên quan đến vụ án. Việc xác định những chứng cứ thu thập được

phải bảo đảm đủ để giải quyết vụ án hình sự.

2. Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong phạm vi nhiệm vụ, quyền

hạn của mình phải kiểm tra, đánh giá đầy đủ, khách quan, toàn diện mọi chứng

cứ đã thu thập được về vụ án.

Chương VII

BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN, BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ

Mục I. BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN

Điều 115. Các biện pháp ngăn chặn

1. Để kịp thời ngăn chặn tội phạm hoặc khi có căn cứ chứng tỏ người bị

buộc tội sẽ gây khó khăn cho việc điều tra, truy tố, xét xử hoặc sẽ tiếp tục phạm

tội hoặc để bảo đảm thi hành án, cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng

trong phạm vi thẩm quyền của mình có thể áp dụng biện pháp giữ người trong

trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam, bảo lĩnh, đặt tiền để bảo đảm,

giám sát điện tử, cấm đi khỏi nơi cư trú, tạm hoãn xuất cảnh.

2. Các trường hợp bắt người gồm bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn

cấp, bắt người phạm tội quả tang, bắt người đang bị truy nã, bắt bị can, bị cáo để

tạm giam, bắt người bị yêu cầu dẫn độ.

Điều 116. Giữ người trong trường hợp khẩn cấp

1. Khi thuộc một trong các trường hợp khẩn cấp sau đây thì được giữ

người:

a) Có đủ căn cứ để xác định người đó đang chuẩn bị thực hiện tội phạm

quy định tại khoản 2 Điều 14 của Bộ luật Hình sự;

b) Người cùng thực hiện tội phạm hoặc bị hại hoặc người có mặt tại nơi

xảy ra tội phạm chính mắt nhìn thấy và xác nhận đúng là người đã thực hiện tội

phạm mà xét thấy cần ngăn chặn ngay việc người đó trốn;

c) Có dấu vết của tội phạm ở người hoặc tại chỗ ở hoặc nơi làm việc hoặc

trên phương tiện của người bị nghi thực hiện tội phạm và xét thấy cần ngăn chặn

ngay việc người đó trốn hoặc tiêu hủy chứng cứ.

2. Những người sau đây có quyền ra lệnh giữ người trong trường hợp

khẩn cấp:

a) Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra các cấp; Điều tra viên

thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 42 của Bộ luật này;

b) Thủ trưởng đơn vị độc lập cấp trung đoàn và tương đương, Đồn trưởng

Đồn biên phòng, Chỉ huy trưởng Biên phòng Cửa khẩu cảng, Chỉ huy trưởng

Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng, Cục trưởng Cục Trinh sát Bộ đội biên phòng,

Cục trưởng Cục phòng, chống ma túy và tội phạm Bộ đội biên phòng, Đoàn

trưởng Đoàn đặc nhiệm phòng, chống ma túy và tội phạm Bộ đội biên phòng;

Đoàn trưởng Đoàn Trinh sát Bộ đội biên phòng; Tư lệnh vùng lực lượng Cảnh

sát biển, Cục trưởng Cục Nghiệp vụ và pháp luật lực lượng Cảnh sát biển, Đoàn

trưởng Đoàn đặc nhiệm phòng, chống tội phạm ma túy lực lượng Cảnh sát biển,

Đoàn trưởng Đoàn Trinh sát lực lượng Cảnh sát biển; Chi cục trưởng Chi cục

Kiểm ngư vùng;

c) Người chỉ huy tàu bay, tàu biển khi tàu bay, tàu biển đã rời khỏi sân

bay, bến cảng.

3. Lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp phải ghi rõ họ tên, địa chỉ

của người bị giữ, lý do, căn cứ giữ người quy định tại khoản 1 Điều này và các

nội dung quy định tại khoản 2 Điều 139 của Bộ luật này. Việc thi hành lệnh giữ

người trong trường hợp khẩn cấp được thực hiện theo đúng quy định tại khoản

2 Điều 119 của Bộ luật này, trừ trường hợp người chỉ huy tàu bay, tàu biển giữ

người trong trường hợp khẩn cấp khi tàu bay, tàu biển đã rời khỏi sân bay,

bến cảng.

4. Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi giữ người trong trường hợp khẩn cấp

hoặc nhận người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp thì Cơ quan điều tra, cơ quan

được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải lấy lời khai ngay

và những người quy định tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều này phải ra quyết

định tạm giữ, ra lệnh bắt người bị giữ hoặc trả tự do ngay cho người đó. Lệnh

bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp phải gửi ngay cho Viện kiểm sát có

thẩm quyền kèm theo tài liệu liên quan đến việc giữ người để xét phê chuẩn.

Sau khi giữ người trong trường hợp khẩn cấp, những người quy định tại

điểm c khoản 2 Điều này phải giải ngay người bị giữ kèm theo tài liệu liên quan

đến việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp đến Cơ quan điều tra nơi có sân

bay hoặc bến cảng đầu tiên tàu trở về. Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi tiếp nhận

người bị giữ, Cơ quan điều tra phải lấy lời khai ngay và những người quy định

tại điểm a khoản 2 Điều này phải ra quyết định tạm giữ, ra lệnh bắt người bị giữ

trong trường hợp khẩn cấp hoặc trả tự do ngay cho người đó. Lệnh bắt người bị

giữ trong trường hợp khẩn cấp phải gửi ngay cho Viện kiểm sát có thẩm quyền

kèm theo tài liệu liên quan đến việc giữ người để xét phê chuẩn.

Lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp phải ghi rõ họ tên, địa

chỉ của người bị giữ, lý do, căn cứ giữ người quy định tại khoản 1 Điều này và

các nội dung quy định tại khoản 2 Điều 139 của Bộ luật này.

5. Hồ sơ đề nghị Viện kiểm sát phê chuẩn lệnh bắt người bị giữ trong

trường hợp khẩn cấp gồm:

a) Văn bản đề nghị Viện kiểm sát phê chuẩn lệnh bắt người bị giữ trong

trường hợp khẩn cấp;

b) Lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, lệnh bắt người bị giữ trong

trường hợp khẩn cấp, quyết định tạm giữ;

c) Biên bản giữ người trong trường hợp khẩn cấp;

d) Biên bản ghi lời khai của người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp;

đ) Chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan đến việc giữ người trong trường

hợp khẩn cấp.

6. Viện kiểm sát phải kiểm sát chặt chẽ căn cứ giữ người quy định tại

khoản 1 Điều này. Trường hợp cần thiết, Kiểm sát viên phải trực tiếp gặp, hỏi

người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp trước khi xem xét, quyết định phê chuẩn

hoặc quyết định không phê chuẩn lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn

cấp. Biên bản ghi lời khai của người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp do Kiểm

sát viên lập phải đưa vào hồ sơ vụ việc, vụ án.

Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi nhận được hồ sơ đề nghị xét phê chuẩn

lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, Viện kiểm sát phải ra quyết

định phê chuẩn hoặc quyết định không phê chuẩn. Trường hợp Viện kiểm sát

quyết định không phê chuẩn lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp thì

người đã ra lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, Cơ quan điều tra đã nhận

người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp phải trả tự do ngay cho người bị giữ.

Điều 117. Bắt người phạm tội quả tang

1. Đối với người đang thực hiện tội phạm hoặc ngay sau khi thực hiện tội

phạm mà bị phát hiện hoặc bị đuổi bắt thì bất kỳ người nào cũng có quyền bắt và

giải ngay người bị bắt đến cơ quan Công an, Viện kiểm sát hoặc Ủy ban nhân

dân nơi gần nhất. Các cơ quan này phải lập biên bản tiếp nhận và giải ngay

người bị bắt hoặc báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.

2. Khi bắt người phạm tội quả tang thì người nào cũng có quyền tước vũ

khí, hung khí của người bị bắt.

3. Trường hợp Công an cấp xã, Đồn Công an phát hiện bắt giữ, tiếp nhận

người phạm tội quả tang thì thu giữ, tạm giữ vũ khí, hung khí và bảo quản tài

liệu, đồ vật có liên quan, lập biên bản bắt giữ người, lấy lời khai ban đầu, bảo vệ

hiện trường theo quy định của pháp luật; giải ngay người bị bắt hoặc báo ngay

cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.

Điều 118. Bắt người đang bị truy nã

1. Đối với người đang bị truy nã thì bất kỳ người nào cũng có quyền bắt

và giải ngay người bị bắt đến cơ quan Công an, Viện kiểm sát hoặc Ủy ban nhân

dân nơi gần nhất. Các cơ quan này phải lập biên bản tiếp nhận và giải ngay

người bị bắt hoặc báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.

2. Khi bắt người đang bị truy nã thì người nào cũng có quyền tước vũ khí,

hung khí của người bị bắt.

3. Trường hợp Công an cấp xã, Đồn Công an phát hiện bắt giữ, tiếp nhận

người đang bị truy nã thì thu giữ, tạm giữ vũ khí, hung khí và bảo quản tài liệu,

đồ vật có liên quan, lập biên bản bắt giữ người, lấy lời khai ban đầu; giải ngay

người bị bắt hoặc báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.

Điều 119. Bắt bị can, bị cáo để tạm giam

1. Những người sau đây có quyền ra lệnh, quyết định bắt bị can, bị cáo để

tạm giam:

a) Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra các cấp; Điều tra viên

thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 42 của Bộ luật này. Trường hợp

này, lệnh bắt phải được Viện kiểm sát có thẩm quyền phê chuẩn trước khi thi

hành;

b) Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân và Viện trưởng,

Phó Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự các cấp;

c) Chánh án, Phó Chánh án Tòa án nhân dân và Chánh án, Phó Chánh án

Tòa án quân sự các cấp; Thẩm phán giữ chức vụ Chánh tòa, Phó Chánh tòa Tòa

Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao; Hội đồng xét xử.

2. Lệnh bắt, quyết định phê chuẩn lệnh, quyết định bắt phải ghi rõ họ tên,

địa chỉ của người bị bắt; lý do bắt và các nội dung quy định tại khoản 2 Điều

139 của Bộ luật này.

Người thi hành lệnh, quyết định phải đọc lệnh, quyết định; giải thích lệnh,

quyết định, quyền và nghĩa vụ của người bị bắt và phải lập biên bản về việc bắt;

giao lệnh, quyết định cho người bị bắt.

Khi tiến hành bắt người tại nơi người đó cư trú phải có đại diện Ủy ban

nhân dân cấp xã và người khác chứng kiến. Khi tiến hành bắt người tại nơi

người đó làm việc, học tập phải có đại diện cơ quan, tổ chức nơi người đó làm

việc, học tập chứng kiến. Khi tiến hành bắt người tại nơi khác phải có sự chứng

kiến của đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã nơi tiến hành bắt người.

3. Không được bắt người vào ban đêm, trừ trường hợp phạm tội quả tang

hoặc bắt người đang bị truy nã.

Điều 120. Những việc cần làm ngay sau khi giữ người trong trường

hợp khẩn cấp, bắt người hoặc nhận người bị giữ, bị bắt

1. Sau khi giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt người hoặc nhận

người bị giữ, bị bắt, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành

một số hoạt động điều tra phải lấy lời khai ngay và trong thời hạn 12 giờ phải ra

quyết định tạm giữ hoặc trả tự do cho người bị bắt.

2. Sau khi lấy lời khai người bị bắt theo quyết định truy nã thì Cơ quan

điều tra nhận người bị bắt phải thông báo ngay cho Cơ quan đã ra quyết định

truy nã đến nhận người bị bắt. Sau khi nhận người bị bắt, cơ quan đã ra quyết

định truy nã phải ra ngay quyết định đình nã.

Trường hợp cơ quan đã ra quyết định truy nã không thể đến nhận ngay

người bị bắt thì sau khi lấy lời khai, Cơ quan điều tra nhận người bị bắt phải ra

ngay quyết định tạm giữ và thông báo ngay cho cơ quan đã ra quyết định truy nã

biết; nếu đã hết thời hạn tạm giữ mà cơ quan ra quyết định truy nã vẫn chưa đến

nhận thì Cơ quan điều tra nhận người bị bắt gia hạn tạm giữ và gửi ngay quyết

định gia hạn tạm giữ kèm theo tài liệu liên quan cho Viện kiểm sát có thẩm

quyền để xét phê chuẩn.

Trường hợp không thể đến nhận ngay người bị bắt thì cơ quan đã ra quyết

định truy nã có thẩm quyền bắt để tạm giam phải ra ngay lệnh tạm giam và gửi

lệnh tạm giam đã được Viện kiểm sát có thẩm quyền phê chuẩn cho Cơ quan

điều tra nhận người bị bắt. Sau khi nhận được lệnh tạm giam, Cơ quan điều tra

nhận người bị bắt phải giải ngay người đó đến Trại tạm giam nơi gần nhất.

3. Trường hợp người bị bắt có nhiều quyết định truy nã thì Cơ quan điều

tra nhận người bị bắt chuyển giao người bị bắt cho cơ quan đã ra quyết định truy

nã nơi gần nhất.

Điều 121. Biên bản về việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp, biên

bản bắt người

1. Người thi hành lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, thi hành lệnh

hoặc quyết định bắt trong mọi trường hợp đều phải lập biên bản.

Biên bản phải ghi rõ giờ, ngày, tháng, năm, địa điểm giữ, bắt, nơi lập biên

bản; những việc đã làm, tình hình diễn biến trong khi thi hành lệnh giữ, lệnh

hoặc quyết định bắt, tài liệu, đồ vật bị tạm giữ, tình trạng sức khỏe và ý kiến,

khiếu nại của người bị giữ, người bị bắt và các nội dung quy định tại Điều 140

của Bộ luật này.

Biên bản được đọc cho người bị giữ, người bị bắt và người chứng kiến

nghe. Người bị giữ, người bị bắt, người thi hành lệnh giữ, lệnh hoặc quyết định

bắt và người chứng kiến cùng ký tên vào biên bản, nếu ai có ý kiến khác hoặc

không đồng ý với nội dung biên bản thì có quyền ghi vào biên bản và ký tên.

Việc tạm giữ tài liệu, đồ vật của người bị giữ, người bị bắt phải được tiến

hành theo quy định của Bộ luật này.

2. Khi giao, nhận người bị giữ, người bị bắt phải lập biên bản.

Ngoài nội dung quy định tại khoản 1 Điều này, biên bản giao nhận còn

phải ghi rõ việc bàn giao biên bản lấy lời khai, tài liệu, đồ vật đã thu thập được,

tình trạng sức khoẻ của người bị giữ, người bị bắt và những tình tiết xảy ra khi

giao nhận.

Điều 122. Thông báo về việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp,

bắt người

Sau khi giữ người, bắt người, người ra lệnh giữ người, lệnh hoặc quyết

định bắt người phải thông báo ngay cho gia đình người bị giữ, bị bắt, Ủy ban

nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người đó làm

việc, học tập biết.

Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận người bị giữ, bị bắt, Cơ quan điều tra

nhận người bị giữ, bị bắt phải thông báo cho gia đình người bị giữ, bị bắt, Ủy

ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người đó làm

việc, học tập biết; trường hợp người bị giữ, người bị bắt là công dân nước ngoài

thì phải thông báo cho cơ quan ngoại giao của Việt Nam để thông báo cho cơ

quan đại diện ngoại giao của nước có công dân bị giữ, bị bắt.

Nếu việc thông báo cản trở truy bắt đối tượng khác hoặc cản trở điều tra

thì sau khi cản trở đó không còn, người ra lệnh giữ người, lệnh hoặc quyết định

bắt người, Cơ quan điều tra nhận người bị giữ, người bị bắt phải thông báo ngay.

Điều 123. Tạm giữ

1. Tạm giữ có thể áp dụng đối với người bị giữ trong trường hợp khẩn

cấp, người bị bắt trong trường hợp phạm tội quả tang, người phạm tội tự thú,

đầu thú hoặc đối với người bị bắt theo quyết định truy nã.

2. Những người có thẩm quyền ra lệnh giữ người quy định tại khoản 2

Điều 116 của Bộ luật này có quyền ra quyết định tạm giữ.

Quyết định tạm giữ phải ghi rõ họ tên, địa chỉ của người bị tạm giữ, lý do

tạm giữ, giờ, ngày bắt đầu và giờ, ngày hết thời hạn tạm giữ và các nội dung quy

định tại khoản 2 Điều 139 của Bộ luật này. Quyết định tạm giữ phải giao cho

người bị tạm giữ.

3. Người thi hành quyết định tạm giữ phải thông báo, giải thích quyền và

nghĩa vụ của người bị tạm giữ quy định tại Điều 64 của Bộ luật này.

4. Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi ra quyết định tạm giữ, người ra quyết

định tạm giữ phải gửi quyết định tạm giữ kèm theo các tài liệu làm căn cứ tạm

giữ cho Viện kiểm sát có thẩm quyền. Nếu xét thấy việc tạm giữ không có căn

cứ hoặc không cần thiết thì Viện kiểm sát ra quyết định hủy bỏ quyết định tạm

giữ và người ra quyết định tạm giữ phải trả tự do ngay cho người bị tạm giữ.

Điều 124. Thời hạn tạm giữ

1. Thời hạn tạm giữ không quá 03 ngày kể từ khi Cơ quan điều tra, cơ

quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra nhận người bị giữ,

người bị bắt hoặc áp giải người bị giữ, người bị bắt về trụ sở của mình hoặc kể

từ khi Cơ quan điều tra ra quyết định tạm giữ người phạm tội tự thú, đầu thú.

2. Trường hợp cần thiết, người ra quyết định tạm giữ có thể gia hạn tạm

giữ nhưng không quá 03 ngày. Trường hợp đặc biệt, người ra quyết định tạm giữ

có thể gia hạn tạm giữ lần thứ hai nhưng không quá 03 ngày.

Mọi trường hợp gia hạn tạm giữ đều phải được Viện kiểm sát có thẩm

quyền phê chuẩn. Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi nhận hồ sơ đề nghị gia hạn

tạm giữ, Viện kiểm sát phải ra quyết định phê chuẩn hoặc quyết định không phê

chuẩn.

3. Trong khi tạm giữ, nếu không đủ căn cứ khởi tố bị can thì Cơ quan điều

tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải trả tự

do ngay cho người bị tạm giữ; trường hợp đã gia hạn tạm giữ thì Viện kiểm sát

phải trả tự do ngay cho người bị tạm giữ.

4. Thời gian tạm giữ được trừ vào thời hạn tạm giam. Một ngày tạm giữ

được tính bằng một ngày tạm giam.

Điều 125. Tạm giam

1. Tạm giam có thể áp dụng đối với bị can, bị cáo về tội đặc biệt nghiêm

trọng, tội rất nghiêm trọng.

2. Tạm giam có thể áp dụng đối với bị can, bị cáo về tội nghiêm trọng khi

có căn cứ xác định người đó thuộc một trong các trường hợp:

a) Đã bị áp dụng biện pháp ngăn chặn khác nhưng vi phạm;

b) Không có nơi cư trú rõ ràng hoặc không xác định được lý lịch của bị

can;

c) Bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã hoặc có dấu hiệu bỏ trốn;

d) Tiếp tục phạm tội hoặc có dấu hiệu tiếp tục phạm tội;

đ) Có hành vi mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian

dối, cung cấp tài liệu sai sự thật; tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật của

vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; đe dọa, khống chế, trả thù người làm

chứng, bị hại, người tố giác tội phạm và người thân thích của những người này.

3. Tạm giam có thể áp dụng đối với bị can, bị cáo về tội ít nghiêm trọng

nếu họ tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã.

4. Đối với bị can, bị cáo là phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 36

tháng tuổi, là người già yếu, người bị bệnh nặng mà có nơi cư trú và lý lịch rõ

ràng thì không tạm giam mà áp dụng biện pháp ngăn chặn khác, trừ các trường

hợp:

a) Bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã;

b) Tiếp tục phạm tội;

c) Có hành vi mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian

dối, cung cấp tài liệu sai sự thật; tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật của

vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; đe dọa, khống chế, trả thù người làm

chứng, bị hại, người tố giác tội phạm hoặc người thân thích của những người

này;

d) Bị can, bị cáo về tội xâm phạm an ninh quốc gia và có đủ căn cứ xác

định nếu không tạm giam đối với họ thì sẽ gây nguy hại đến an ninh quốc gia.

5. Những người có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 119 của Bộ luật

này có quyền ra lệnh, quyết định tạm giam. Lệnh tạm giam của những người

được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 119 của Bộ luật này phải được Viện

kiểm sát có thẩm quyền chuẩn trước khi thi hành. Trong thời hạn 03 ngày kể từ

ngày nhận được lệnh tạm giam, đề nghị xét phê chuẩn và hồ sơ liên quan đến

việc tạm giam, Viện kiểm sát phải ra quyết định phê chuẩn hoặc quyết định

không phê chuẩn. Viện kiểm sát phải hoàn trả hồ sơ cho Cơ quan điều tra ngay

sau khi kết thúc việc xét phê chuẩn.

6. Cơ quan điều tra phải kiểm tra căn cước của người bị tạm giam và

thông báo ngay cho gia đình người bị tạm giam, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi

người bị tạm giam cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người bị tạm giam làm việc,

học tập biết.

Điều 126. Việc chăm nom người thân thích và bảo quản tài sản của

người bị tạm giữ, tạm giam

1. Trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam có người thân thích là người

tàn tật, già yếu, có nhược điểm về tâm thần mà không có người chăm sóc thì cơ

quan ra quyết định tạm giữ, lệnh hoặc quyết định tạm giam giao người đó cho

người thân thích khác chăm nom; trường hợp không có người thân thích thì cơ

quan ra quyết định tạm giữ, lệnh hoặc quyết định tạm giam giao những người đó

cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi họ cư trú chăm nom. Việc chăm sóc, nuôi

dưỡng trẻ em là con của người bị tạm giữ, tạm giam thực hiện theo quy định của

Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú.

2. Trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam có nhà ở hoặc tài sản khác mà

không có người bảo quản thì cơ quan ra quyết định tạm giữ, lệnh hoặc quyết

định tạm giam phải áp dụng những biện pháp bảo quản.

3. Cơ quan ra quyết định tạm giữ, lệnh hoặc quyết định tạm giam thông

báo cho người bị tạm giữ, tạm giam biết việc chăm nom, chăm sóc người thân

thích và bảo quản tài sản của họ. Việc thông báo được lập văn bản và đưa vào hồ

sơ vụ án.

Điều 127. Bảo lĩnh

1. Bảo lĩnh là biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam. Căn cứ vào tính

chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi và nhân thân của bị can, bị cáo,

Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án có thể quyết định cho họ được bảo lĩnh.

2. Cơ quan, tổ chức có thể nhận bảo lĩnh cho bị can, bị cáo là người của

cơ quan, tổ chức mình. Cơ quan, tổ chức nhận bảo lĩnh phải có giấy cam đoan và

có xác nhận của người đứng đầu cơ quan, tổ chức.

Cá nhân là người đủ 18 tuổi trở lên, nhân thân tốt, nghiêm chỉnh chấp

hành pháp luật, thu nhập ổn định và có điều kiện quản lý người được bảo lĩnh thì

có thể nhận bảo lĩnh cho bị can, bị cáo là người thân thích của họ và trong

trường hợp này thì ít nhất phải có 02 người. Cá nhân nhận bảo lĩnh phải làm

giấy cam đoan có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú

hoặc cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc, học tập.

Trong giấy cam đoan, cơ quan, tổ chức, cá nhân nhận bảo lĩnh phải cam

đoan không để bị can, bị cáo vi phạm các nghĩa vụ quy định tại khoản 3 Điều

này. Cơ quan, tổ chức, cá nhân nhận bảo lĩnh được thông báo về những tình tiết

của vụ án liên quan đến việc nhận bảo lĩnh.

3. Bị can, bị cáo được bảo lĩnh phải làm giấy cam đoan thực hiện các

nghĩa vụ:

a) Có mặt theo giấy triệu tập, trừ trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc

do trở ngại khách quan;

b) Không bỏ trốn hoặc tiếp tục phạm tội;

c) Không mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối,

cung cấp tài liệu sai sự thật; không tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật

của vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; không đe dọa, khống chế, trả thù

người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm và người thân thích của những

người này.

Trường hợp bị can, bị cáo vi phạm nghĩa vụ cam đoan quy định tại khoản

này thì bị tạm giam.

4. Những người có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 119 của Bộ luật

này, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa có quyền ra quyết định bảo lĩnh. Quyết định

của những người quy định tại điểm a khoản 1 Điều 119 của Bộ luật này phải

được Viện kiểm sát có thẩm quyền phê chuẩn trước khi thi hành.

5. Thời hạn bảo lĩnh không được quá thời hạn điều tra, truy tố hoặc xét xử

theo quy định của Bộ luật này. Thời hạn bảo lĩnh đối với người bị kết án phạt tù

không quá thời hạn kể từ khi tuyên án cho đến thời điểm người đó đi chấp hành

án phạt tù.

6. Cơ quan, tổ chức, cá nhân nhận bảo lĩnh để bị can, bị cáo vi phạm nghĩa

vụ đã cam đoan thì tùy tính chất, mức độ vi phạm mà bị phạt tiền theo quy định

của pháp luật.

Điều 128. Đặt tiền để bảo đảm

1. Đặt tiền để bảo đảm là biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam. Căn cứ

tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi, nhân thân và tình trạng tài

sản của bị can, bị cáo, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án có thể quyết định

cho họ hoặc người thân thích của họ đặt tiền để bảo đảm.

2. Bị can, bị cáo được đặt tiền phải làm giấy cam đoan thực hiện các nghĩa

vụ:

a) Có mặt theo giấy triệu tập, trừ trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc

do trở ngại khách quan;

b) Không bỏ trốn hoặc tiếp tục phạm tội;

c) Không mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối,

cung cấp tài liệu sai sự thật; không tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật

của vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; không đe dọa, khống chế, trả thù

người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm và người thân thích của những

người này.

Trường hợp bị can, bị cáo vi phạm nghĩa vụ cam đoan quy định tại khoản

này thì bị tạm giam và số tiền đã đặt bị tịch thu, nộp ngân sách nhà nước.

3. Những người có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 119 của Bộ luật

này, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa có quyền ra quyết định về việc đặt tiền để bảo

đảm. Quyết định của những người quy định tại điểm a khoản 1 Điều 119 của Bộ

luật này phải được Viện kiểm sát có thẩm quyền phê chuẩn trước khi thi hành.

4. Thời hạn đặt tiền không quá thời hạn điều tra, truy tố hoặc xét xử theo

quy định tại Bộ luật này. Thời hạn đặt tiền đối với người bị kết án phạt tù không

quá thời hạn kể từ khi tuyên án cho đến thời điểm người đó đi chấp hành án phạt

tù. Bị can, bị cáo chấp hành đầy đủ các nghĩa vụ đã cam đoan thì Viện kiểm sát,

Tòa án có trách nhiệm trả lại cho họ số tiền đã đặt.

5. Người thân thích của bị can, bị cáo được Cơ quan điều tra, Viện kiểm

sát, Tòa án chấp nhận cho đặt tiền để bảo đảm phải làm giấy cam đoan không để

bị can, bị cáo vi phạm các nghĩa vụ quy định tại khoản 2 Điều này, nếu vi phạm

thì số tiền đã đặt bị tịch thu, nộp ngân sách nhà nước. Khi làm giấy cam đoan,

người này được thông báo về những tình tiết của vụ án có liên quan đến bị can,

bị cáo.

6. Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Viện trưởng Viện kiểm sát

nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Bộ trưởng Bộ Quốc

phòng quy định chi tiết trình tự, thủ tục, mức tiền đặt, việc tạm giữ, hoàn trả,

tịch thu, nộp ngân sách nhà nước số tiền đã đặt để bảo đảm.

Điều 129. Giám sát điện tử

1. Giám sát điện tử là biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam. Căn cứ

vào tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi và nhân thân của bị

can, bị cáo, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án có thể quyết định áp dụng

biện pháp giám sát điện tử đối với họ.

2. Bị can, bị cáo được áp dụng biện pháp giám sát điện tử phải làm giấy

cam đoan thực hiện các nghĩa vụ sau:

a) Không đi khỏi phạm vi giám sát, trừ trường hợp quy định tại khoản 5

Điều này;

b) Có mặt theo giấy triệu tập, trừ trường hợp vì lý do bất khả kháng

hoặc do trở ngại khách quan;

c) Không bỏ trốn, không tiếp tục phạm tội;

d) Không mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối,

cung cấp tài liệu sai sự thật; không tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ

vật của vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; không đe dọa, khống chế,

trả thù người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm và người thân thích

của những người này;

đ) Không tháo, phá hủy thiết bị giám sát điện tử hoặc gây rối loạn hoạt

động của thiết bị giám sát điện tử.

3. Những người có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 119 của Bộ

luật này, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa có quyền ra quyết định giám sát điện

tử đối với bị can, bị cáo và phải nêu rõ phạm vi giám sát. Quyết định của

những người quy định tại điểm a khoản 1 Điều 119 của Bộ luật này phải

được Viện kiểm sát có thẩm quyền phê chuẩn trước khi thi hành.

4. Thời hạn giám sát điện tử không quá thời hạn điều tra, truy tố hoặc

xét xử theo quy định tại Bộ luật này. Thời hạn giám sát điện tử đối với người

bị kết án phạt tù không quá thời hạn kể từ khi tuyên án cho đến thời điểm

người đó đi chấp hành án phạt tù.

5. Người ra quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử phải gửi

ngay quyết định này cho bị can, bị cáo, người đại diện của họ; thông báo

ngay việc áp dụng biện pháp này cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi bị can, bị

cáo cư trú và giao bị can, bị cáo cho Ủy ban nhân dân cấp xã đó để thi hành.

Trường hợp bị can, bị cáo vì lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại

khách quan phải tạm thời đi khỏi phạm vi giám sát thì phải có sự đồng ý của

Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú và phải có giấy phép của người

đã ra quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử. Giấy phép này phải gửi

cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú.

6. Bị can, bị cáo vi phạm nghĩa vụ cam đoan quy định tại khoản 2 Điều

này thì bị tạm giam. Ủy ban nhân dân cấp xã nơi bị can, bị cáo cư trú phải

báo ngay cho cơ quan đã ra quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử

biết về việc vi phạm để xử lý theo thẩm quyền.

7. Việc hủy bỏ hoặc thay thế biện pháp giám sát điện tử được thực hiện

theo quy định về hủy bỏ hoặc thay thế biện pháp ngăn chặn của Bộ luật này

và pháp luật khác có liên quan.

8. Chính phủ quy định chi tiết khoản 5 và khoản 6 Điều này.

Điều 130. Cấm đi khỏi nơi cư trú

1. Cấm đi khỏi nơi cư trú là biện pháp ngăn chặn có thể áp dụng đối với bị

can, bị cáo có nơi cư trú, lý lịch rõ ràng nhằm bảo đảm sự có mặt của họ theo

giấy triệu tập của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án.

2. Bị can, bị cáo bị cấm đi khỏi nơi cư trú phải làm giấy cam đoan thực

hiện các nghĩa vụ:

a) Không đi khỏi nơi cư trú nếu không được người đã ra lệnh cấm đi khỏi

nơi cư trú cho phép, trừ trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại

khách quan;

b) Có mặt theo giấy triệu tập, trừ trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc

do trở ngại khách quan;

c) Không bỏ trốn, không tiếp tục phạm tội;

d) Không mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối,

cung cấp tài liệu sai sự thật; không tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật

của vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; không đe dọa, khống chế, trả thù

người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm và người thân thích của những

người này.

Trường hợp bị can, bị cáo vi phạm nghĩa vụ cam đoan quy định tại khoản

này hoặc vi phạm các nghĩa vụ theo quy định của Luật Thi hành tạm giữ, tạm

giam và cấm đi khỏi nơi cư trú thuộc trường hợp bị đề nghị thay đổi biện pháp

ngăn chặn thì bị tạm giam.

3. Những người có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 119 của Bộ luật

này, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, Đồn trưởng Đồn biên phòng có quyền ra lệnh

cấm đi khỏi nơi cư trú.

4. Thời hạn cấm đi khỏi nơi cư trú không quá thời hạn điều tra, truy tố

hoặc xét xử theo quy định của Bộ luật này. Thời hạn cấm đi khỏi nơi cư trú đối

với người bị kết án phạt tù không quá thời hạn kể từ khi tuyên án cho đến thời

điểm người đó đi chấp hành án phạt tù.

5. Người ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú phải gửi lệnh cấm đi khỏi nơi cư

trú cho Trưởng Công an cấp xã nơi bị can, bị cáo cư trú, đơn vị quân đội được

giao quản lý, theo dõi bị can, bị cáo, cơ quan khác có liên quan để quản lý, theo

dõi họ.

6. Nếu bị can, bị cáo vi phạm nghĩa vụ cam đoan thì Ủy ban nhân dân cấp

xã nơi bị can, bị cáo cư trú, đơn vị quân đội đang quản lý bị can, bị cáo phải báo

ngay cho cơ quan đã ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú biết để xử lý theo thẩm

quyền.

Điều 131. Tạm hoãn xuất cảnh

1. Có thể tạm hoãn xuất cảnh đối với những người sau đây khi có căn cứ

xác định việc xuất cảnh của họ có dấu hiệu bỏ trốn:

a) Người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố mà qua kiểm tra, xác minh

có đủ căn cứ xác định người đó bị nghi thực hiện tội phạm và xét thấy cần ngăn

chặn ngay việc người đó trốn hoặc tiêu hủy chứng cứ;

b) Bị can, bị cáo.

2. Những người có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 119 của Bộ luật

này, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa có quyền quyết định tạm hoãn xuất cảnh.

Quyết định tạm hoãn xuất cảnh của những người được quy định tại điểm a

khoản 1 Điều 119 của Bộ luật này phải được thông báo ngay cho Viện kiểm sát

có thẩm quyền trước khi thi hành.

3. Thời hạn tạm hoãn xuất cảnh không được quá thời hạn giải quyết nguồn

tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử theo quy định của Bộ luật này.

Thời hạn tạm hoãn xuất cảnh đối với người bị kết án phạt tù không quá thời hạn

kể từ khi tuyên án cho đến thời điểm người đó đi chấp hành án phạt tù.

Điều 132. Hủy bỏ hoặc thay thế biện pháp ngăn chặn

1. Mọi biện pháp ngăn chặn đang áp dụng phải được hủy bỏ khi thuộc một

trong các trường hợp:

a) Quyết định không khởi tố vụ án hình sự;

b) Đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án;

c) Đình chỉ điều tra đối với bị can, đình chỉ vụ án đối với bị can;

d) Tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ vụ án;

đ) Tạm đình chỉ điều tra đối với bị can, tạm đình chỉ vụ án đối với bị

can;

e) Bị cáo được Tòa án tuyên không có tội, miễn trách nhiệm hình sự hoặc

miễn hình phạt, hình phạt tù nhưng được hưởng án treo hoặc hình phạt cảnh cáo,

phạt tiền, cải tạo không giam giữ.

2. Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án hủy bỏ biện pháp ngăn chặn

khi thấy không còn cần thiết hoặc có thể thay thế bằng biện pháp ngăn chặn

khác.

Đối với những biện pháp ngăn chặn do Viện kiểm sát phê chuẩn trong giai

đoạn điều tra thì việc hủy bỏ hoặc thay thế bằng biện pháp ngăn chặn khác phải

do Viện kiểm sát quyết định; trong thời hạn 10 ngày trước khi hết thời hạn áp

dụng biện pháp ngăn chặn, trừ biện pháp tạm giữ do Viện kiểm sát phê chuẩn,

cơ quan đã đề nghị áp dụng biện pháp ngặn chặn này phải thông báo cho Viện

kiểm sát để quyết định hủy bỏ hoặc thay thế biện pháp ngăn chặn khác.

Mục II. BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ

Điều 133. Các biện pháp cưỡng chế

1. Để bảo đảm hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án,

trong phạm vi thẩm quyền của mình, cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố

tụng có thể áp dụng biện pháp áp giải, dẫn giải, kê biên tài sản, phong tỏa tài

khoản.

2. Cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng có thể yêu cầu tạm

ngừng giao dịch, tạm dừng việc đăng ký, chuyển quyền sở hữu, quyền sử

dụng tài sản trước khi áp dụng biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài

khoản.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Chánh

án Tòa án nhân dân tối cao, Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc

phòng quy định chi tiết khoản này.

Điều 134. Áp giải, dẫn giải

1. Áp giải có thể áp dụng đối với người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp,

người bị buộc tội.

2. Dẫn giải có thể áp dụng đối với:

a) Người làm chứng trong trường hợp họ không có mặt theo giấy triệu tập

mà không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan;

b) Người bị hại trong trường hợp họ từ chối việc giám định theo quyết

định trưng cầu của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng mà không vì lý do

bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan;

c) Người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố mà qua kiểm tra, xác minh

có đủ căn cứ xác định người đó liên quan đến hành vi phạm tội được khởi tố vụ

án, đã được triệu tập mà vẫn vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc không

do trở ngại khách quan.

3. Điều tra viên, cấp trưởng của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành

một số hoạt động điều tra, Kiểm sát viên, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, Hội

đồng xét xử có quyền ra quyết định áp giải, dẫn giải.

4. Quyết định áp giải, quyết định dẫn giải phải ghi rõ họ tên, ngày, tháng,

năm sinh, nơi cư trú của người bị áp giải, dẫn giải; thời gian, địa điểm người bị

áp giải, dẫn giải phải có mặt và các nội dung quy định tại khoản 2 Điều 139 của

Bộ luật này.

5. Người thi hành quyết định áp giải, dẫn giải phải đọc, giải thích quyết

định và lập biên bản về việc áp giải, dẫn giải theo quy định tại Điều 140 của Bộ

luật này.

Cơ quan Công an nhân dân, Quân đội nhân dân có thẩm quyền có trách

nhiệm tổ chức thi hành quyết định áp giải, dẫn giải.

6. Không được bắt đầu việc áp giải, dẫn giải người vào ban đêm; không

được áp giải, dẫn giải người già yếu, người bị bệnh nặng có xác nhận của cơ

quan y tế.

Điều 135. Kê biên tài sản

1. Kê biên tài sản chỉ áp dụng đối với bị can, bị cáo về tội mà Bộ luật

Hình sự quy định hình phạt tiền hoặc có thể bị tịch thu tài sản hoặc để bảo đảm

bồi thường thiệt hại.

2. Những người có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 119 của Bộ luật

này, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa có quyền ra lệnh kê biên tài sản. Lệnh kê biên

của những người được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 119 của Bộ luật này

phải được thông báo ngay cho Viện kiểm sát có thẩm quyền trước khi thi hành.

3. Chỉ kê biên phần tài sản tương ứng với mức có thể bị phạt tiền, bị tịch

thu hoặc phải bồi thường thiệt hại. Tài sản bị kê biên được giao cho chủ tài sản

hoặc người quản lý hợp pháp hoặc người thân thích của họ bảo quản. Người

được giao bảo quản mà có hành vi tiêu dùng, chuyển nhượng, đánh tráo, cất

giấu, hủy hoại tài sản bị kê biên thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định

của Bộ luật Hình sự.

4. Khi tiến hành kê biên tài sản phải có mặt những người:

a) Bị can, bị cáo hoặc người đủ 18 tuổi trở lên trong gia đình hoặc người

đại diện của bị can, bị cáo;

b) Đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có tài sản bị kê biên;

c) Người chứng kiến.

Người tiến hành kê biên phải lập biên bản, ghi rõ tên và tình trạng từng tài

sản bị kê biên. Biên bản được lập theo quy định tại Điều 184 của Bộ luật này,

đọc cho những người có mặt nghe và cùng ký tên. Ý kiến, khiếu nại của những

người quy định tại điểm a khoản này liên quan đến việc kê biên được ghi vào

biên bản, có chữ ký xác nhận của họ và của người tiến hành kê biên.

Biên bản kê biên được lập thành bốn bản, trong đó một bản được giao

ngay cho người được quy định tại điểm a khoản này sau khi kê biên xong, một

bản giao ngay cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có tài sản bị kê biên, một bản gửi

cho Viện kiểm sát có thẩm quyền và một bản đưa vào hồ sơ vụ án.

Điều 136. Phong tỏa tài khoản

1. Phong tỏa tài khoản chỉ áp dụng đối với người bị buộc tội về tội mà Bộ

luật Hình sự quy định hình phạt tiền, bị tịch thu tài sản hoặc để bảo đảm bồi

thường thiệt hại khi có căn cứ xác định người đó có tài khoản tại tổ chức tín

dụng hoặc Kho bạc Nhà nước. Phong tỏa tài khoản cũng được áp dụng đối với

tài khoản của người khác nếu có căn cứ cho rằng số tiền trong tài khoản đó liên

quan đến hành vi phạm tội của người bị buộc tội.

2. Những người có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 119 của Bộ luật

này, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa có quyền ra lệnh phong tỏa tài khoản. Lệnh

phong tỏa tài khoản của những người được quy định tại điểm a khoản 1 Điều

119 của Bộ luật này phải được thông báo ngay cho Viện kiểm sát có thẩm quyền

trước khi thi hành.

3. Chỉ phong tỏa số tiền trong tài khoản tương ứng với mức có thể bị phạt

tiền, bị tịch thu tài sản hoặc bồi thường thiệt hại. Người được giao thực hiện

lệnh phong tỏa, quản lý tài khoản bị phong tỏa mà giải tỏa việc phong tỏa tài

khoản thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

4. Khi tiến hành phong tỏa tài khoản, cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm

quyền phải giao lệnh phong tỏa tài khoản cho tổ chức tín dụng hoặc Kho bạc

Nhà nước đang quản lý tài khoản của người bị buộc tội hoặc tài khoản của người

khác có liên quan đến hành vi phạm tội của người bị buộc tội. Việc giao, nhận

lệnh phong tỏa tài khoản phải được lập thành biên bản theo quy định tại Điều

184 của Bộ luật này.

Ngay sau khi nhận được lệnh phong tỏa tài khoản, tổ chức tín dụng hoặc

Kho bạc Nhà nước đang quản lý tài khoản của người bị bắt, bị tạm giữ, bị can,

bị cáo hoặc tài khoản của người khác có liên quan đến hành vi phạm tội của

người bị bắt, bị tạm giữ, bị can, bị cáo phải thực hiện ngay việc phong tỏa tài

khoản và lập biên bản về việc phong tỏa tài khoản.

Biên bản về việc phong tỏa tài khoản được lập thành năm bản, trong đó

một bản được giao ngay cho người bị buộc tội, một bản giao cho người khác có

liên quan đến người bị buộc tội, một bản gửi cho Viện kiểm sát có thẩm quyền,

một bản đưa vào hồ sơ vụ án, một bản lưu tại tổ chức tín dụng hoặc Kho bạc

Nhà nước.

Điều 137. Hủy bỏ biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản

1. Biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản đang áp dụng phải được

hủy bỏ khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án;

b) Đình chỉ điều tra đối với bị can, đình chỉ vụ án đối với bị can;

c) Bị cáo được Tòa án tuyên không có tội;

d) Bị cáo không bị phạt tiền, tịch thu tài sản và bồi thường thiệt hại.

2. Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án hủy bỏ biện pháp kê biên tài

sản, phong tỏa tài khoản khi thấy không còn cần thiết.

Đối với biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản trong giai đoạn

điều tra, thì việc hủy bỏ hoặc thay thế phải thông báo cho Viện kiểm sát trước

khi quyết định.

Chương VIII

HỒ SƠ VỤ ÁN, VĂN BẢN TỐ TỤNG, THỜI HẠN

VÀ CHI PHÍ TỐ TỤNG

Điều 138. Hồ sơ vụ án

1. Khi tiến hành tố tụng trong giai đoạn khởi tố, điều tra, Cơ quan điều tra,

cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải lập hồ

sơ vụ án.

2. Hồ sơ vụ án gồm:

a) Lệnh, quyết định, yêu cầu của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao

nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, Viện kiểm sát;

b) Các biên bản tố tụng do Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ

tiến hành một số hoạt động điều tra, Viện kiểm sát lập;

c) Các chứng cứ, tài liệu liên quan đến vụ án.

3. Các chứng cứ, tài liệu do Viện kiểm sát, Tòa án thu thập trong giai đoạn

truy tố, xét xử phải đưa vào hồ sơ vụ án.

4. Hồ sơ vụ án phải có thống kê tài liệu kèm theo. Thống kê tài liệu ghi rõ

tên tài liệu, số bút lục và đặc điểm của tài liệu (nếu có). Trường hợp có bổ sung

tài liệu vào hồ sơ vụ án thì phải có thống kê tài liệu bổ sung. Hồ sơ vụ án phải

được quản lý, lưu giữ, sử dụng theo quy định của pháp luật.

5. Hồ sơ vụ án được lập bằng văn bản giấy hoặc phương thức điện tử, đối

với những trường hợp lập bằng bản giấy phải được số hóa thành hồ sơ vụ án

điện tử. Hồ sơ vụ án điện tử có một mã duy nhất và được chia sẻ, liên thông

dữ liệu giữa các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ trưởng Bộ Quốc phòng,

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao

quy định chi tiết khoản này.

Điều 139. Văn bản tố tụng

1. Văn bản tố tụng gồm lệnh, quyết định, yêu cầu, kết luận điều tra, bản

cáo trạng hoặc quyết định truy tố theo thủ tục rút gọn, bản án và các văn bản tố

tụng khác trong hoạt động tố tụng được lập theo mẫu thống nhất.

2. Văn bản tố tụng ghi rõ:

a) Số, ngày, tháng, năm, địa điểm ban hành văn bản tố tụng;

b) Căn cứ ban hành văn bản tố tụng;

c) Nội dung của văn bản tố tụng;

d) Họ tên, chức vụ, chữ ký của người ban hành văn bản tố tụng và đóng

dấu.

3. Chữ ký của người ban hành văn bản tố tụng là chữ ký trực tiếp hoặc

chữ ký số.

Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ trưởng Bộ Quốc phòng,

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao

quy định chi tiết khoản này.

Điều 140. Biên bản

1. Khi tiến hành hoạt động tố tụng phải lập biên bản theo mẫu thống nhất.

Biên bản được lập bằng văn bản giấy hoặc phương thức điện tử theo

quy định của pháp luật.

Biên bản ghi rõ địa điểm, giờ, ngày, tháng, năm tiến hành tố tụng, thời

gian bắt đầu và thời gian kết thúc, nội dung của hoạt động tố tụng, người có

thẩm quyền tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng hoặc người liên quan đến

hoạt động tố tụng, khiếu nại, yêu cầu hoặc đề nghị của họ.

2. Biên bản phải có chữ ký của những người mà Bộ luật này quy định.

Những điểm sửa chữa, thêm, bớt, tẩy xóa trong biên bản phải được xác nhận

bằng chữ ký của họ.

Trường hợp người tham gia tố tụng không ký vào biên bản thì người lập

biên bản ghi rõ lý do và mời người chứng kiến ký vào biên bản.

Trường hợp người tham gia tố tụng không biết chữ thì người lập biên bản

đọc biên bản cho họ nghe với sự có mặt của người chứng kiến. Biên bản phải có

điểm chỉ của người tham gia tố tụng và chữ ký của người chứng kiến.

Trường hợp người tham gia tố tụng có nhược điểm về tâm thần hoặc thể

chất hoặc vì lý do khác mà không thể ký vào biên bản thì người lập biên bản đọc

biên bản cho họ nghe với sự có mặt của người chứng kiến và những người tham

gia tố tụng khác. Biên bản phải có chữ ký của người chứng kiến.

Điều 141. Tính thời hạn

1. Thời hạn mà Bộ luật này quy định được tính theo giờ, ngày, tháng, năm.

Đêm được tính từ 22 giờ đến 06 giờ sáng ngày hôm sau.

Khi tính thời hạn theo ngày thì thời hạn sẽ hết vào lúc 24 giờ ngày cuối

cùng của thời hạn.

Khi tính thời hạn theo tháng thì thời hạn hết vào ngày trùng của tháng sau;

nếu tháng đó không có ngày trùng thì thời hạn hết vào ngày cuối cùng của tháng

đó; nếu thời hạn hết vào ngày nghỉ thì ngày làm việc đầu tiên tiếp theo được tính

là ngày cuối cùng của thời hạn.

Khi tính thời hạn tạm giữ, tạm giam thì thời hạn hết vào ngày kết thúc thời

hạn được ghi trong lệnh, quyết định. Nếu thời hạn được tính bằng tháng thì 01

tháng được tính là 30 ngày.

2. Trường hợp có đơn hoặc giấy tờ gửi qua dịch vụ bưu chính thì thời hạn

được tính theo dấu bưu chính nơi gửi. Nếu có đơn hoặc giấy tờ gửi qua cơ sở

giam giữ thì thời hạn được tính từ ngày Trưởng Nhà tạm giữ, Trưởng phân trại

thuộc trại tạm giam, Trưởng Buồng tạm giữ thuộc Đồn biên phòng, Giám thị

Trại tạm giam, Giám thị Trại giam nhận đơn hoặc giấy tờ đó.

Điều 142. Chi phí trong tố tụng hình sự

1. Chi phí trong tố tụng hình sự gồm án phí, lệ phí và các chi phí tố tụng.

2. Án phí gồm án phí sơ thẩm, phúc thẩm hình sự, án phí sơ thẩm, phúc

thẩm dân sự trong vụ án hình sự.

3. Lệ phí gồm lệ phí cấp bản sao bản án, quyết định, các giấy tờ khác của

cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng và các khoản lệ phí khác mà pháp luật

quy định.

4. Chi phí tố tụng gồm:

a) Chi phí cho người làm chứng, người phiên dịch, người dịch thuật,

người bào chữa trong trường hợp chỉ định người bào chữa;

b) Chi phí giám định, định giá tài sản;

c) Các khoản chi phí khác theo quy định của pháp luật.

5. Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định cụ thể về chi phí tố tụng và việc

miễn, giảm chi phí tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án.

Điều 143. Trách nhiệm chi trả chi phí tố tụng, lệ phí

1. Chi phí quy định tại điểm a, chi phí định giá tài sản quy định tại điểm b

và chi phí quy định tại điểm c khoản 4 Điều 142 của Bộ luật này do các cơ quan,

người đã trưng cầu, yêu cầu, chỉ định chi trả; trường hợp Trung tâm trợ giúp

pháp lý nhà nước cử người bào chữa thì do Trung tâm này chi trả. Chi phí giám

định tư pháp thực hiện theo quy định của pháp luật về giám định tư pháp.

2. Án phí do người bị kết án hoặc Nhà nước chịu theo quy định của pháp

luật. Người bị kết án phải trả án phí theo quyết định của Tòa án. Mức án phí và

căn cứ áp dụng được ghi rõ trong bản án, quyết định của Tòa án.

3. Trường hợp vụ án khởi tố theo yêu cầu của bị hại, nếu Tòa án tuyên bố

bị cáo không có tội hoặc vụ án bị đình chỉ khi có căn cứ quy định tại khoản 2

Điều 161 của Bộ luật này thì bị hại phải trả án phí.

4. Đối với các hoạt động tố tụng do người tham gia tố tụng yêu cầu thì

việc chi trả lệ phí, chi phí theo quy định của pháp luật.

Điều 144. Việc cấp, giao, chuyển, gửi, niêm yết hoặc thông báo văn

bản tố tụng

1. Việc cấp, giao, chuyển, gửi, niêm yết hoặc thông báo văn bản tố tụng

được thực hiện thông qua các phương thức:

a) Cấp, giao, chuyển trực tiếp;

b) Cấp, giao, chuyển bằng phương thức điện tử;

c) Gửi qua dịch vụ bưu chính;

d) Niêm yết công khai;

đ) Thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng, qua nền tảng số, phần

mềm ứng dụng dùng chung triển khai tại Trung tâm dữ liệu quốc gia, cổng thông

tin hoặc trang thông tin điện tử của cơ quan tiến hành tố tụng.

2. Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ trưởng Bộ Quốc

phòng, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân

dân tối cao quy định chi tiết Điều này.

Chương IX.

THỦ TỤC TRONG TRƯỜNG HỢP TẠM HOÃN TRUY CỨU TRÁCH

NHIỆM HÌNH SỰ

Điều 145. Điều kiện áp dụng

1. Cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng có thể xem xét,

quyết định tạm đình chỉ trong trường hợp tạm hoãn truy cứu trách nhiệm

hình sự nếu người bị tố giác, kiến nghị khởi tố, người bị buộc tội thuộc

trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 27a của Bộ luật Hình sự.

2. Việc tạm đình chỉ trong trường hợp tạm hoãn truy cứu trách nhiệm

hình sự chỉ được thực hiện khi có đủ các điều kiện sau:

a) Người được xem xét tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự có đơn

đề nghị;

b) Tự nguyện thừa nhận trách nhiệm đối với hành vi, hậu quả xảy ra;

cam kết hợp tác với cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng;

c) Có phương án khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại hoặc biện

pháp khắc phục khác kèm theo các tài liệu chứng minh khả năng thực hiện

được cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng chấp thuận;

d) Có cam kết bảo đảm thực hiện của tổ chức, cá nhân có liên quan,

nếu có.

100

3. Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Bộ

trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Chánh án Tòa án nhân dân

tối cao quy định chi tiết Điều này.

Điều 146. Xử lý trong trường hợp tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình

sự

1. Khi tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, cơ quan có thẩm quyền

tiến hành tố tụng tạm đình chỉ giải quyết nguồn tin tội phạm, tạm đình chỉ

điều tra vụ án, tạm đình chỉ điều tra đối với bị can, tạm đình chỉ vụ án, tạm

đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo theo quy định của Bộ luật này.

2. Trong thời hạn tạm đình chỉ quy định tại Điều 148 của Bộ luật này,

cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng theo dõi, kiểm tra việc thực hiện

cam kết và xử lý như sau:

a) Trường hợp người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị

buộc tội đã thực hiện đầy đủ phương án khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt

hại và các nghĩa vụ khác theo cam kết và đáp ứng điều kiện miễn trách nhiệm

hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự thì ra quyết định không khởi tố vụ

án, quyết định đình chỉ điều tra, quyết định đình chỉ vụ án theo quy định của

Bộ luật này;

b) Trường hợp hết thời hạn tạm đình chỉ mà người bị tố giác, người bị

kiến nghị khởi tố, người bị buộc tội không khắc phục được toàn bộ hậu quả

hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết hoặc không đáp ứng điều

kiện miễn trách nhiệm hình sự thì ra quyết định phục hồi và tiếp tục giải

quyết vụ việc, vụ án theo thủ tục chung.

Mức độ khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại, thái độ hợp tác và

hiệu quả kinh tế - xã hội mang lại được ghi nhận trong hồ sơ vụ án để làm

căn cứ xem xét áp dụng chính sách khoan hồng theo quy định của Bộ luật

Hình sự và Bộ luật này;

c) Trường hợp người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị

buộc tội vi phạm cam kết, bỏ trốn, tiếp tục phạm tội hoặc có hành vi khác gây

khó khăn, cản trở việc giải quyết vụ việc, vụ án thì cơ quan có thẩm quyền

101

tiến hành tố tụng hủy bỏ quyết định tạm đình chỉ và tiếp tục giải quyết theo

thủ tục chung.

Điều 147. Thẩm quyền, thủ tục quyết định việc tạm đình chỉ trong

trường hợp tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự

Khi có đủ điều kiện theo quy định tại Điều 145 của Bộ luật này thì việc

xem xét, quyết định tạm đình chỉ trong trường hợp tạm hoãn truy cứu trách

nhiệm hình sự được thực hiện như sau:

1. Trong giai đoạn khởi tố, điều tra, Cơ quan điều tra có văn bản đề

nghị Viện kiểm sát có thẩm quyền xem xét việc áp dụng thủ tục tạm hoãn truy

cứu trách nhiệm hình sự.

Viện kiểm sát xem xét căn cứ áp dụng, tính tự nguyện của việc đề nghị

tạm hoãn, phương án khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại, khả năng

thực hiện cam kết và yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Trường hợp Viện kiểm sát đồng ý bằng văn bản thì Cơ quan điều tra ra

quyết định tạm đình chỉ theo quy định của Bộ luật này.

Trường hợp Viện kiểm sát không đồng ý thì Cơ quan điều tra tiếp tục

giải quyết theo thủ tục chung và có quyền kiến nghị Viện kiểm sát cấp trên

trực tiếp. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được kiến nghị, Viện kiểm

sát cấp trên trực tiếp xem xét, quyết định; quyết định của Viện kiểm sát cấp

trên trực tiếp có hiệu lực thi hành.

2. Trong giai đoạn truy tố, Viện kiểm sát quyết định tạm đình chỉ trong

trường hợp tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự sau khi xem xét hồ sơ vụ

án, phương án khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại, cam kết của người bị

buộc tội và trao đổi với Cơ quan điều tra.

3. Trong giai đoạn xét xử, Tòa án quyết định tạm đình chỉ trong trường

hợp tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự sau khi xem xét hồ sơ vụ án,

phương án khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại, cam kết của bị cáo và có

ý kiến của Viện kiểm sát.

4. Quyết định tạm đình chỉ trong trường hợp tạm hoãn truy cứu trách

nhiệm hình sự phải nêu rõ:

102

a) Lý do, căn cứ áp dụng;

b) Nội dung cam kết, nghĩa vụ phải thực hiện;

c) Thời hạn thực hiện;

d) Hậu quả pháp lý trong trường hợp thực hiện hoặc không thực hiện

cam kết.

5. Người bị hại, đương sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có

quyền khiếu nại quyết định tạm đình chỉ trong trường hợp tạm hoãn truy cứu

trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.

6. Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Bộ

trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Chánh án Tòa án nhân dân

tối cao quy định chi tiết Điều này.

Điều 148. Thời hạn tạm đình chỉ trong trường hợp tạm hoãn truy cứu

trách nhiệm hình sự

1. Việc tạm đình chỉ trong trường hợp tạm hoãn truy cứu trách nhiệm

hình sự chỉ được áp dụng một lần đối với một vụ việc, vụ án và thời hạn

không quá 02 năm kể từ ngày ra quyết định tạm đình chỉ.

Trường hợp đặc biệt do tính chất phức tạp của việc khắc phục hậu quả,

bồi thường thiệt hại hoặc thực hiện nghĩa vụ khác cần thêm thời gian và

người được tạm hoãn đã tích cực thực hiện cam kết thì Cơ quan điều tra,

Viện kiểm sát, Tòa án có thẩm quyền có thể quyết định gia hạn một lần nhưng

không quá 01 năm; quyết định gia hạn của Cơ quan điều tra phải được sự

đồng ý bằng văn bản của Viện kiểm sát.

2. Trong thời hạn tạm đình chỉ, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố

tụng có trách nhiệm kiểm tra, đánh giá việc thực hiện phương án khắc phục

hậu quả, cam kết của người được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để

xử lý theo quy định tại Điều 146 của Bộ luật này.

3. Thời gian tạm đình chỉ trong trường hợp tạm hoãn truy cứu trách

nhiệm hình sự không tính vào thời hạn giải quyết nguồn tin về tội phạm, thời

hạn điều tra, truy tố, xét xử theo quy định của Bộ luật này.

103

Việc tính thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự thực hiện theo quy

định của Bộ luật Hình sự.

Phần thứ hai

KHỞI TỐ, ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ

Chương X

KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ

Điều 149. Căn cứ khởi tố vụ án hình sự

Chỉ được khởi tố vụ án khi đã xác định có dấu hiệu tội phạm. Việc xác

định dấu hiệu tội phạm dựa trên những căn cứ:

1. Tố giác của cá nhân;

2. Tin báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân;

3. Tin báo trên phương tiện thông tin đại chúng;

4. Kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước;

5. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện dấu hiệu

tội phạm;

6. Người phạm tội tự thú.

Điều 150. Tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

1. Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu

hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền.

2. Tin báo về tội phạm là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ

quan, tổ chức, cá nhân thông báo với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông tin về

tội phạm trên phương tiện thông tin đại chúng.

3. Kiến nghị khởi tố là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiến nghị

bằng văn bản và gửi kèm theo chứng cứ, tài liệu liên quan cho Cơ quan điều tra,

Viện kiểm sát có thẩm quyền xem xét, xử lý vụ việc có dấu hiệu tội phạm.

4. Tố giác, tin báo về tội phạm có thể bằng lời hoặc bằng văn bản.

104

5. Người nào cố ý tố giác, báo tin về tội phạm sai sự thật thì tuỳ tính chất,

mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy

cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của luật.

Điều 151. Trách nhiệm tiếp nhận và thẩm quyền giải quyết tố giác, tin

báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

1. Mọi tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố phải được tiếp nhận

đầy đủ, giải quyết kịp thời. Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận không

được từ chối tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

2. Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm,

kiến nghị khởi tố gồm:

a) Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm,

kiến nghị khởi tố;

b) Cơ quan, tổ chức khác tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm.

3. Thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố:

a) Cơ quan điều tra giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi

tố theo thẩm quyền điều tra của mình;

b) Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra giải

quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo thẩm quyền điều tra của mình;

c) Viện kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

trong trường hợp phát hiện Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong hoạt

động kiểm tra, xác minh tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố hoặc có

dấu hiệu bỏ lọt tội phạm mà Viện kiểm sát đã yêu cầu bằng văn bản nhưng

không được khắc phục.

4. Cơ quan có thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến

nghị khởi tố có trách nhiệm thông báo kết quả giải quyết cho cá nhân, cơ quan,

tổ chức đã tố giác, báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

Điều 152. Thủ tục tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị

khởi tố

105

1. Khi cơ quan, tổ chức, cá nhân trực tiếp tố giác, báo tin về tội phạm,

kiến nghị khởi tố thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, cơ quan được giao nhiệm

vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có thẩm quyền quy định tại khoản 2 Điều

151 của Bộ luật này phải lập biên bản tiếp nhận và ghi vào sổ tiếp nhận; có thể

ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh việc tiếp nhận.

Trường hợp tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố gửi qua dịch vụ

bưu chính, điện thoại, phương tiện thông tin, hoặc qua các hình thức khác thì

ghi vào sổ tiếp nhận, cấp mã số để quản lý, theo dõi.

2. Trường hợp phát hiện tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

không thuộc thẩm quyền giải quyết của mình thì Cơ quan điều tra, cơ quan được

giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có trách nhiệm chuyển ngay

tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố kèm theo tài liệu có liên quan đã

tiếp nhận cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.

Viện kiểm sát có trách nhiệm chuyển ngay tố giác, tin báo về tội phạm,

kiến nghị khởi tố kèm theo tài liệu có liên quan đã tiếp nhận cho Cơ quan điều

tra có thẩm quyền.

Trường hợp quy định tại điểm c khoản 3 Điều 151 của Bộ luật này thì

trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày Viện kiểm sát có yêu cầu, cơ quan có thẩm

quyền đang thụ lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố đó

phải chuyển hồ sơ có liên quan cho Viện kiểm sát để xem xét, giải quyết.

3. Công an cấp xã, Đồn Công an có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo

về tội phạm, lập biên bản tiếp nhận, tiến hành kiểm tra, xác minh sơ bộ và

chuyển ngay tố giác, tin báo về tội phạm kèm theo tài liệu, đồ vật có liên quan

cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.

4. Các cơ quan, tổ chức khác sau khi nhận được tố giác, tin báo về tội

phạm thì chuyển ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền. Trường hợp khẩn

cấp thì có thể báo tin trực tiếp qua điện thoại hoặc hình thức khác cho Cơ quan

điều tra nhưng sau đó phải thể hiện bằng văn bản.

5. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày tiếp nhận tố giác, tin báo về tội

phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến

106

hành một số hoạt động điều tra có trách nhiệm thông báo bằng văn bản về việc

tiếp nhận đó cho Viện kiểm sát có thẩm quyền.

6. Viện kiểm sát thực hiện truy cập, khai thác dữ liệu về tiếp nhận, cập

nhật, phân loại và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

trên hệ thống quản lý điện tử để kiểm sát.

Điều 153. Thời hạn, thủ tục giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm,

kiến nghị khởi tố

1. Trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội

phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra phải kiểm tra, xác minh và ra một trong các

quyết định:

a) Quyết định khởi tố vụ án hình sự;

b) Quyết định không khởi tố vụ án hình sự;

c) Quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm,

kiến nghị khởi tố.

2. Trường hợp vụ việc bị tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi

tố có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm thì

thời hạn giải quyết tố giác, tin báo, kiến nghị khởi tố có thể kéo dài nhưng không

quá 02 tháng. Trường hợp chưa thể kết thúc việc kiểm tra, xác minh trong thời

hạn quy định tại khoản này thì Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền có thể

gia hạn một lần nhưng không quá 02 tháng.

Chậm nhất là 05 ngày trước khi hết thời hạn kiểm tra, xác minh quy định

tại khoản này, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số

hoạt động điều tra phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát có thẩm quyền gia hạn

thời hạn kiểm tra, xác minh.

3. Đối với tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố sau khi tiếp

nhận đã rõ về dấu hiệu của tội phạm, đủ căn cứ để khởi tố vụ án hình sự thì

Cơ quan điều tra có thẩm quyền ra ngay quyết định khởi tố vụ án hình sự và

thực hiện trình tự, thủ tục theo quy định của Bộ luật này.

107

4. Khi giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, cơ quan

có thẩm quyền có quyền tiến hành các hoạt động:

a) Thu thập thông tin, tài liệu, đồ vật từ cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên

quan để kiểm tra, xác minh nguồn tin;

b) Khám nghiệm hiện trường;

c) Khám nghiệm tử thi;

d) Trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản.

5. Trình tự, thủ tục, thời hạn Viện kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về

tội phạm, kiến nghị khởi tố được thực hiện theo quy định tại Điều này.

Điều 154. Tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm,

kiến nghị khởi tố

1. Hết thời hạn quy định tại Điều 153 của Bộ luật này, cơ quan có thẩm

quyền giải quyết quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội

phạm, kiến nghị khởi tố khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Đã trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản nhưng chưa có kết

quả; đã yêu cầu nước ngoài tương trợ tư pháp nhưng chưa kết thúc theo quy định

của Luật Tương trợ tư pháp về hình sự;

b) Đã yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu, đồ vật quan

trọng có ý nghĩa quyết định đối với việc khởi tố hoặc không khởi tố vụ án nhưng

chưa có kết quả;

c) Không thể kết thúc việc kiểm tra, xác minh để quyết định khởi tố hoặc

không khởi tố vụ án vì lý do bất khả kháng do thiên tai, dịch bệnh.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Bộ

trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và thủ trưởng các cơ quan khác

có liên quan quy định chi tiết điểm này.

2. Trong thời hạn giải quyết nguồn tin về tội phạm, Cơ quan điều tra có

thẩm quyền xem xét ra quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo

về tội phạm, kiến nghị khởi tố khi có đủ điều kiện theo quy định tại Điều 145

của Bộ luật này. Thời hạn tạm đình chỉ được ghi rõ trong quyết định nhưng

không quá thời hạn quy định tại Điều 148 của Bộ luật này.

108

3. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định tạm đình chỉ việc giải

quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan điều tra, cơ quan

được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải gửi quyết định tạm

đình chỉ kèm theo tài liệu liên quan đến Viện kiểm sát có thẩm quyền để kiểm

sát và gửi quyết định tạm đình chỉ đó cho cơ quan, tổ chức, cá nhân đã tố giác,

báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố, trường hợp tạm đình chỉ theo khoản 2

Điều này thì quyết định tạm đình chỉ được gửi cho cơ quan, tổ chức, cá nhân

có liên quan để theo dõi, thực hiện cam kết trong thời gian tạm đình chỉ.

Trường hợp quyết định tạm đình chỉ không có căn cứ thì Viện kiểm sát ra

quyết định hủy bỏ quyết định tạm đình chỉ để tiếp tục giải quyết. Trong thời hạn

24 giờ kể từ khi ra quyết định hủy bỏ quyết định tạm đình chỉ, Viện kiểm sát

phải gửi quyết định đó cho Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra, cơ quan, tổ chức, cá nhân đã tố giác, báo tin về

tội phạm, kiến nghị khởi tố. Thời hạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm,

kiến nghị khởi tố tiếp không quá 01 tháng kể từ ngày Cơ quan điều tra, cơ quan

được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra nhận được quyết định

hủy bỏ quyết định tạm đình chỉ.

4. Trường hợp tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm,

kiến nghị khởi tố thì việc giám định, định giá tài sản tiếp tục được tiến hành cho

đến khi có kết quả; việc tương trợ tư pháp tiếp tục được tiến hành cho đến khi

kết thúc theo quy định của Luật Tương trợ tư pháp về hình sự.

5. Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt

động điều tra có trách nhiệm phối hợp với Viện kiểm sát rà soát việc tạm đình

chỉ giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố để đánh giá căn

cứ phục hồi giải quyết nguồn tin về tội phạm.

Điều 155. Phục hồi giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị

khởi tố

1. Khi lý do tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến

nghị khởi tố không còn, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành

một số hoạt động điều tra, Viện kiểm sát ra quyết định phục hồi giải quyết tố

giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố. Thời hạn giải quyết tố giác, tin báo

về tội phạm, kiến nghị khởi tố tiếp không quá 01 tháng kể từ ngày ra quyết định

109

phục hồi và không quá 02 tháng kể từ ngày ra quyết định phục hồi đối với các

vụ việc có tính chất phức tạp.

2. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ra quyết định phục hồi giải quyết tố

giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao

nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải gửi quyết định phục hồi cho

Viện kiểm sát có thẩm quyền, cơ quan, tổ chức, cá nhân đã tố giác, báo tin về tội

phạm, kiến nghị khởi tố.

Điều 156. Giải quyết tranh chấp về thẩm quyền giải quyết tố giác, tin

báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

1. Tranh chấp về thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến

nghị khởi tố do Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp giải quyết. Tranh chấp thẩm

quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố của cơ quan

được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra do Viện kiểm sát có

thẩm quyền giải quyết.

2. Tranh chấp về thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến

nghị khởi tố giữa các Cơ quan điều tra quân sự khu vực thuộc các quân khu khác

nhau do Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu nơi đầu tiên tiếp nhận tố giác, tin

báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố giải quyết.

3. Tranh chấp về thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến

nghị khởi tố giữa các Cơ quan điều tra của Công an nhân dân, Cơ quan điều tra

trong Quân đội nhân dân và Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao do

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao giải quyết.

Điều 157. Giải quyết vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ quan có thẩm

quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện

Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội

phạm thì quyết định việc khởi tố vụ án theo thẩm quyền hoặc chuyển cho Cơ

quan điều tra có thẩm quyền giải quyết.

Điều 158. Người phạm tội tự thú, đầu thú

1. Khi người phạm tội đến tự thú, đầu thú, cơ quan, tổ chức tiếp nhận phải

lập biên bản ghi rõ họ tên, tuổi, nghề nghiệp, chỗ ở và lời khai của người tự thú,

110

đầu thú. Cơ quan, tổ chức tiếp nhận người phạm tội tự thú, đầu thú có trách

nhiệm thông báo ngay cho Cơ quan điều tra hoặc Viện kiểm sát.

2. Trường hợp xác định tội phạm do người tự thú, đầu thú thực hiện không

thuộc thẩm quyền điều tra của mình thì Cơ quan điều tra tiếp nhận người tự thú,

đầu thú phải thông báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền để tiếp nhận,

giải quyết.

3. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi tiếp nhận người phạm tội tự thú, đầu

thú, Cơ quan điều tra có thẩm quyền phải thông báo bằng văn bản cho Viện

kiểm sát có thẩm quyền.

Điều 159. Thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự

1. Cơ quan điều tra quyết định khởi tố vụ án hình sự đối với tất cả vụ việc

có dấu hiệu tội phạm, trừ những vụ việc do cơ quan được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra, Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử đang thụ lý, giải

quyết quy định tại các khoản 2, 3 và 4 Điều này.

2. Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra ra

quyết định khởi tố vụ án hình sự trong trường hợp quy định tại Điều 171 của Bộ

luật này.

3. Viện kiểm sát ra quyết định khởi tố vụ án hình sự trong trường hợp:

a) Viện kiểm sát hủy bỏ quyết định không khởi tố vụ án hình sự của Cơ

quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra;

b) Viện kiểm sát trực tiếp giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị

khởi tố;

c) Viện kiểm sát trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm hoặc theo yêu cầu

khởi tố của Hội đồng xét xử.

4. Hội đồng xét xử yêu cầu Viện kiểm sát khởi tố vụ án hình sự nếu qua

việc xét xử tại phiên tòa mà phát hiện có việc bỏ lọt tội phạm.

Điều 160. Quyết định khởi tố vụ án hình sự

1. Quyết định khởi tố vụ án hình sự phải ghi rõ căn cứ khởi tố, điều,

khoản của Bộ luật Hình sự được áp dụng và các nội dung quy định tại khoản 2

Điều 139 của Bộ luật này.

111

2. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định khởi tố vụ án hình sự,

Viện kiểm sát phải gửi quyết định đó đến Cơ quan điều tra có thẩm quyền để

tiến hành điều tra.

Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, Cơ

quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra

phải gửi quyết định đó kèm theo tài liệu liên quan đến Viện kiểm sát có thẩm

quyền để kiểm sát việc khởi tố.

Điều 161. Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại

1. Chỉ được khởi tố vụ án hình sự về tội phạm quy định tại Điều 180,

khoản 1 các điều 134, 135, 136, 138, 139, 141, 143, 155, 156, 174, 175 và 178

của Bộ luật Hình sự khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện của bị hại là

người chưa thành niên, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất hoặc đã

chết.

2. Trường hợp người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu thì vụ án phải được

đình chỉ, trừ trường hợp có căn cứ xác định người đã yêu cầu rút yêu cầu khởi tố

trái với ý muốn của họ do bị ép buộc, cưỡng bức thì tuy người đã yêu cầu khởi

tố rút yêu cầu, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án vẫn tiếp tục tiến hành tố

tụng đối với vụ án.

3. Bị hại hoặc người đại diện của bị hại đã rút yêu cầu khởi tố thì không

có quyền yêu cầu lại, trừ trường hợp rút yêu cầu do bị ép buộc, cưỡng bức.

Điều 162. Thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố vụ án hình sự

1. Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt

động điều tra, Viện kiểm sát ra quyết định thay đổi quyết định khởi tố vụ án hình

sự khi có căn cứ xác định tội phạm đã khởi tố không đúng với hành vi phạm tội

xảy ra; ra quyết định bổ sung quyết định khởi tố vụ án hình sự khi có căn cứ xác

định còn tội phạm khác chưa bị khởi tố.

2. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định thay đổi hoặc bổ sung

quyết định khởi tố vụ án hình sự, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ

tiến hành một số hoạt động điều tra phải gửi quyết định kèm theo các tài liệu

liên quan đến việc thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố vụ án hình sự cho

Viện kiểm sát có thẩm quyền để kiểm sát việc khởi tố.

112

Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết

định khởi tố vụ án hình sự, Viện kiểm sát phải gửi cho Cơ quan điều tra để tiến

hành điều tra.

Điều 163. Căn cứ không khởi tố vụ án hình sự

Không được khởi tố vụ án hình sự khi có một trong các căn cứ sau:

1. Không có sự việc phạm tội;

2. Hành vi không cấu thành tội phạm;

3. Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội chưa đến tuổi chịu trách

nhiệm hình sự;

4. Người mà hành vi phạm tội của họ đã có bản án hoặc quyết định đình

chỉ vụ án có hiệu lực pháp luật;

5. Đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự;

6. Tội phạm đã được đại xá;

7. Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội đã chết, trừ trường hợp

cần tái thẩm đối với người khác;

8. Tội phạm quy định tại Điều 180, khoản 1 các điều 134, 135, 136, 138,

139, 141, 143, 155, 156, 174, 175 và 178 của Bộ luật Hình sự mà bị hại hoặc

người đại diện của bị hại không yêu cầu khởi tố;

9. Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội thuộc trường hợp

được miễn trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 29 của Bộ luật Hình

sự.

Điều 164. Quyết định không khởi tố vụ án hình sự, quyết định hủy bỏ

quyết định khởi tố vụ án hình sự

1. Khi có một trong các căn cứ quy định tại Điều 163 của Bộ luật này thì

người có quyền khởi tố vụ án ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự; nếu đã

khởi tố thì phải ra quyết định hủy bỏ quyết định khởi tố vụ án hình sự và thông

báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân đã tố giác, báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi

tố biết rõ lý do; nếu xét thấy cần xử lý bằng biện pháp khác thì chuyển hồ sơ cho

cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

113

Quyết định không khởi tố vụ án hình sự, quyết định hủy bỏ quyết định

khởi tố vụ án hình sự và các tài liệu có liên quan phải gửi cho Viện kiểm sát có

thẩm quyền trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định.

2. Cơ quan, tổ chức, cá nhân đã tố giác hoặc báo tin về tội phạm có quyền

khiếu nại quyết định không khởi tố vụ án hình sự. Thẩm quyền và thủ tục giải

quyết khiếu nại được thực hiện theo quy định tại Chương XXXIII của Bộ luật

này.

Điều 165. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi thực hành

quyền công tố trong việc giải quyết nguồn tin về tội phạm

1. Phê chuẩn, không phê chuẩn việc bắt người bị giữ trong trường hợp

khẩn cấp, gia hạn tạm giữ; phê chuẩn, không phê chuẩn các biện pháp khác hạn

chế quyền con người, quyền công dân trong việc giải quyết nguồn tin về tội

phạm theo quy định của Bộ luật này.

2. Khi cần thiết, đề ra yêu cầu kiểm tra, xác minh và yêu cầu cơ quan có

thẩm quyền giải quyết nguồn tin về tội phạm thực hiện.

3. Quyết định gia hạn thời hạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến

nghị khởi tố; quyết định khởi tố vụ án hình sự.

4. Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra khởi tố vụ án hình sự.

5. Trực tiếp giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố trong

các trường hợp do Bộ luật này quy định.

6. Hủy bỏ quyết định tạm giữ, quyết định khởi tố vụ án hình sự, quyết

định không khởi tố vụ án hình sự, quyết định tạm đình chỉ giải quyết nguồn tin

về tội phạm và các quyết định tố tụng khác trái pháp luật của Cơ quan điều tra,

cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.

7. Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong việc thực hành quyền công

tố theo quy định của Bộ luật này nhằm chống bỏ lọt tội phạm, chống làm oan

người vô tội.

Điều 166. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát trong việc tiếp

nhận và kiểm sát việc giải quyết nguồn tin về tội phạm

114

1. Tiếp nhận đầy đủ tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố do cơ

quan, tổ chức, cá nhân chuyển đến, tiếp nhận người phạm tội tự thú, đầu thú và

chuyển ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền giải quyết.

2. Kiểm sát việc tiếp nhận, trực tiếp kiểm sát, kiểm sát việc kiểm tra, xác

minh và việc lập hồ sơ giải quyết nguồn tin về tội phạm của Cơ quan điều tra, cơ

quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; kiểm sát việc tạm

đình chỉ việc giải quyết nguồn tin về tội phạm; kiểm sát việc phục hồi giải quyết

nguồn tin về tội phạm.

3. Khi phát hiện việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm không

đầy đủ, vi phạm pháp luật thì yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao

nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thực hiện các hoạt động:

a) Tiếp nhận, kiểm tra, xác minh, ra quyết định giải quyết nguồn tin về tội

phạm đầy đủ, đúng pháp luật;

b) Kiểm tra việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm và thông báo

kết quả cho Viện kiểm sát;

c) Cung cấp tài liệu về vi phạm pháp luật trong việc tiếp nhận, giải quyết

nguồn tin về tội phạm;

d) Khắc phục vi phạm pháp luật và xử lý nghiêm người vi phạm;

đ) Yêu cầu thay đổi Điều tra viên, Cán bộ điều tra.

4. Giải quyết tranh chấp về thẩm quyền giải quyết nguồn tin về tội phạm.

5. Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra cung cấp tài liệu liên quan để kiểm sát việc giải quyết

nguồn tin về tội phạm.

6. Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong kiểm sát việc tiếp nhận, giải

quyết nguồn tin về tội phạm theo quy định của Bộ luật này.

Điều 167. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi thực hành

quyền công tố và kiểm sát việc khởi tố vụ án hình sự

1. Khi thực hành quyền công tố trong việc khởi tố vụ án hình sự, Viện

kiểm sát có những nhiệm vụ, quyền hạn:

115

a) Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra khởi tố hoặc thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án

hình sự;

b) Hủy bỏ quyết định khởi tố, quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết

định khởi tố vụ án hình sự, quyết định không khởi tố vụ án hình sự không có căn

cứ và trái pháp luật;

c) Khởi tố, thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án hình sự trong các

trường hợp do Bộ luật này quy định;

d) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác để thực hành quyền công tố trong

việc khởi tố vụ án hình sự theo quy định của Bộ luật này.

2. Khi kiểm sát việc khởi tố vụ án hình sự, Viện kiểm sát có những nhiệm

vụ, quyền hạn:

a) Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố của Cơ quan điều

tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, bảo đảm

mọi tội phạm được phát hiện đều phải được khởi tố, việc khởi tố vụ án có căn cứ

và đúng pháp luật;

b) Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra cung cấp tài liệu liên quan để kiểm sát việc khởi tố vụ án

hình sự;

c) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong kiểm sát việc khởi tố vụ án

hình sự theo quy định của Bộ luật này.

Điều 168. Trách nhiệm của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao

nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trong việc thực hiện yêu cầu,

quyết định của Viện kiểm sát trong việc khởi tố

1. Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt

động điều tra phải thực hiện yêu cầu, quyết định của Viện kiểm sát trong việc

khởi tố.

2. Đối với quyết định quy định tại khoản 1 và khoản 6 Điều 165, điểm b

khoản 1 Điều 167 của Bộ luật này, nếu không nhất trí, Cơ quan điều tra, cơ quan

được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra vẫn phải thực hiện

116

nhưng có quyền kiến nghị với Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp. Trong thời hạn

20 ngày kể từ ngày nhận được kiến nghị của Cơ quan điều tra hoặc trong thời

hạn 05 ngày kể từ ngày nhận được kiến nghị của cơ quan được giao nhiệm vụ

tiến hành một số hoạt động điều tra, Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp phải xem

xét, giải quyết và thông báo kết quả giải quyết cho cơ quan đã kiến nghị.

Chương XI

NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG VỀ ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ

Điều 169. Thẩm quyền điều tra

1. Cơ quan điều tra của Công an nhân dân điều tra tất cả các tội phạm, trừ

những tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra trong Quân đội

nhân dân và Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

2. Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân điều tra các tội phạm thuộc

thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự.

3. Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Cơ quan điều tra Viện

kiểm sát quân sự trung ương điều tra tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, tội

phạm về tham nhũng, chức vụ quy định tại Chương XXIII và Chương XXIV của

Bộ luật Hình sự xảy ra trong hoạt động tư pháp mà người phạm tội là cán bộ,

công chức thuộc Cơ quan điều tra, Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án,

người có thẩm quyền tiến hành hoạt động tư pháp.

4. Cơ quan điều tra có thẩm quyền điều tra những vụ án hình sự mà tội

phạm xảy ra trên địa phận của mình. Trường hợp tội phạm được thực hiện tại

nhiều nơi khác nhau hoặc không xác định được địa điểm xảy ra tội phạm thì việc

điều tra thuộc thẩm quyền của Cơ quan điều tra nơi phát hiện tội phạm, nơi bị

can cư trú hoặc bị bắt.

5. Việc phân cấp thẩm quyền điều tra như sau:

a) Cơ quan điều tra cấp tỉnh điều tra vụ án hình sự về những tội phạm

thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu

vực;

117

b) Cơ quan điều tra quân sự khu vực điều tra vụ án hình sự về những tội

phạm thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự khu vực; Cơ quan điều tra

quân sự cấp quân khu điều tra vụ án hình sự về những tội phạm thuộc thẩm

quyền xét xử của Tòa án quân sự cấp quân khu hoặc những vụ án thuộc thẩm

quyền điều tra của Cơ quan điều tra cấp khu vực nếu xét thấy cần trực tiếp điều

tra;

c) Cơ quan điều tra Bộ Công an, Cơ quan điều tra Bộ Quốc phòng điều tra

vụ án hình sự về tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do Hội đồng thẩm phán Tòa án

nhân dân tối cao hủy để điều tra lại; vụ án hình sự về tội phạm đặc biệt nghiêm

trọng, phức tạp liên quan đến nhiều tỉnh, thành phố, vụ án hình sự về tội phạm

đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp liên quan đến nhiều quốc gia nếu xét thấy cần

trực tiếp điều tra.

Điều 170. Thẩm quyền điều tra trong trường hợp vụ án thuộc thẩm

quyền xét xử của Tòa án nhân dân và Tòa án quân sự

(Dự kiến bổ sung sau khi họp thống nhất với các bộ, ngành có liên

quan)

Điều 171. Nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan của Bộ đội biên

phòng, Hải quan, Kiểm lâm, lực lượng Cảnh sát biển, Kiểm ngư và cơ quan

khác của Công an nhân dân, Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra

1. Khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm trong lĩnh vực và địa bàn

quản lý của mình thì các cơ quan của Bộ đội biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm,

lực lượng Cảnh sát biển, Kiểm ngư được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt

động điều tra có nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Đối với tội phạm ít nghiêm trọng trong trường hợp phạm tội quả tang,

chứng cứ và lý lịch người phạm tội rõ ràng thì quyết định khởi tố vụ án hình sự,

khởi tố bị can, tiến hành điều tra và chuyển hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát có

thẩm quyền trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày ra quyết định khởi tố vụ án hình

sự;

b) Đối với tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm

đặc biệt nghiêm trọng hoặc tội phạm ít nghiêm trọng nhưng phức tạp thì quyết

118

định khởi tố vụ án hình sự, tiến hành hoạt động điều tra ban đầu và chuyển hồ sơ

vụ án cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày ra

quyết định khởi tố vụ án hình sự.

2. Trong Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, ngoài các Cơ quan điều

tra quy định tại Điều 169 của Bộ luật này, các cơ quan khác được giao nhiệm vụ

tiến hành một số hoạt động điều tra trong khi làm nhiệm vụ của mình, nếu phát

hiện sự việc có dấu hiệu tội phạm thì có quyền khởi tố vụ án hình sự, tiến hành

hoạt động điều tra ban đầu và chuyển hồ sơ vụ án cho Cơ quan điều tra có thẩm

quyền trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày ra quyết định khởi tố vụ án hình sự.

3. Các cơ quan của Bộ đội biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm, lực lượng

Cảnh sát biển, Kiểm ngư, cơ quan khác trong Công an nhân dân, Quân đội nhân

dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải thực hiện đúng

nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại Điều 39 và Điều 40 của Bộ luật này và thực

hiện đúng nguyên tắc, trình tự, thủ tục tố tụng đối với hoạt động điều tra do Bộ

luật này quy định. Viện kiểm sát có trách nhiệm thực hành quyền công tố và

kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra của các cơ quan này.

4. Thẩm quyền điều tra cụ thể của các cơ quan của Bộ đội biên phòng, Hải

quan, Kiểm lâm, lực lượng Cảnh sát biển, Kiểm ngư và cơ quan khác của Công

an nhân dân, Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động

điều tra thực hiện theo quy định của Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự.

Điều 172. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi thực hành

quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự

1. Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra khởi tố hoặc thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án

hình sự, khởi tố bị can.

2. Phê chuẩn hoặc hủy bỏ quyết định khởi tố, quyết định thay đổi hoặc bổ

sung quyết định khởi tố bị can không có căn cứ và trái pháp luật.

3. Khởi tố, thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị

can trong các trường hợp do Bộ luật này quy định.

4. Phê chuẩn, không phê chuẩn lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp

khẩn cấp, gia hạn tạm giữ, việc tạm giam, bảo lĩnh, đặt tiền để bảo đảm, khám

119

xét, thu giữ, tạm giữ đồ vật, thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, áp dụng biện

pháp điều tra tố tụng đặc biệt; phê chuẩn, không phê chuẩn các quyết định tố

tụng khác không có căn cứ và trái pháp luật của Cơ quan điều tra, cơ quan được

giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra theo quy định của Bộ luật

này; hủy bỏ các quyết định tố tụng không có căn cứ và trái pháp luật của Cơ

quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.

Trường hợp không phê chuẩn hoặc hủy bỏ thì trong quyết định không phê chuẩn

hoặc hủy bỏ phải nêu rõ lý do.

5. Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp

cưỡng chế theo quy định của Bộ luật này.

6. Đề ra yêu cầu điều tra và yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao

nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra tiến hành điều tra để làm rõ tội

phạm, người phạm tội; yêu cầu Cơ quan điều tra truy nã bị can, áp dụng biện

pháp điều tra tố tụng đặc biệt.

7. Trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra trong trường hợp để kiểm

tra, bổ sung tài liệu, chứng cứ khi xét phê chuẩn lệnh, quyết định của Cơ quan

điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra hoặc

trường hợp phát hiện có dấu hiệu oan, sai, bỏ lọt tội phạm, vi phạm pháp luật mà

Viện kiểm sát đã yêu cầu bằng văn bản nhưng không được khắc phục hoặc

trường hợp để kiểm tra, bổ sung tài liệu, chứng cứ khi quyết định việc truy tố.

8. Khởi tố vụ án hình sự khi phát hiện hành vi của người có thẩm quyền

trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong việc

khởi tố, điều tra có dấu hiệu tội phạm; yêu cầu Cơ quan điều tra khởi tố vụ án

hình sự khi phát hiện hành vi của người có thẩm quyền trong việc giải quyết tố

giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong việc khởi tố, điều tra có dấu

hiệu tội phạm.

9. Quyết định việc gia hạn thời hạn điều tra, thời hạn tạm giam; quyết

định chuyển vụ án, áp dụng thủ tục rút gọn, áp dụng biện pháp bắt buộc chữa

bệnh; hủy bỏ quyết định tách, nhập vụ án.

10. Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong việc thực hành quyền công

tố theo quy định của Bộ luật này.

120

Điều 173. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi kiểm sát điều

tra vụ án hình sự

1. Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố, điều tra và lập hồ

sơ vụ án của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số

hoạt động điều tra.

2. Kiểm sát hoạt động tố tụng hình sự của người tham gia tố tụng; yêu

cầu, kiến nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xử lý nghiêm minh

người tham gia tố tụng vi phạm pháp luật.

3. Giải quyết tranh chấp về thẩm quyền điều tra.

4. Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra cung cấp tài liệu liên quan để kiểm sát việc tuân theo pháp

luật trong việc khởi tố, điều tra khi cần thiết.

5. Khi phát hiện việc điều tra không đầy đủ, vi phạm pháp luật thì Viện

kiểm sát yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số

hoạt động điều tra thực hiện các hoạt động:

a) Tiến hành hoạt động điều tra đúng pháp luật;

b) Kiểm tra việc điều tra và thông báo kết quả cho Viện kiểm sát;

c) Cung cấp tài liệu liên quan đến hành vi, quyết định tố tụng có vi phạm

pháp luật trong việc điều tra.

6. Kiến nghị, yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra khắc phục vi phạm trong việc khởi tố, điều tra.

7. Yêu cầu Thủ trưởng Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra thay đổi Điều tra viên, Cán bộ điều tra, xử lý

nghiêm minh Điều tra viên, Cán bộ điều tra vi phạm pháp luật trong hoạt động

tố tụng, hủy bỏ quyết định trái pháp luật của Điều tra viên.

8. Kiến nghị cơ quan, tổ chức hữu quan áp dụng các biện pháp phòng

ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật.

9. Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong việc kiểm sát điều tra vụ án

hình sự theo quy định của Bộ luật này.

121

Điều 174. Trách nhiệm của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao

nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trong việc thực hiện yêu cầu,

quyết định của Viện kiểm sát trong giai đoạn điều tra

1. Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt

động điều tra phải thực hiện yêu cầu, quyết định của Viện kiểm sát trong giai

đoạn điều tra.

2. Đối với quyết định quy định tại khoản 4 và khoản 5 Điều 172 của Bộ

luật này nếu không nhất trí, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra vẫn phải thực hiện nhưng có quyền kiến nghị với

Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp. Trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được

kiến nghị của Cơ quan điều tra hoặc trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận

được kiến nghị của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều

tra, Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp phải xem xét, giải quyết và thông báo kết

quả giải quyết cho cơ quan đã kiến nghị.

Điều 175. Chuyển vụ án để điều tra

1. Viện kiểm sát có thẩm quyền quyết định việc chuyển vụ án để điều tra

khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Cơ quan điều tra cùng cấp, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra xét thấy vụ án không thuộc thẩm quyền điều tra và đề

nghị chuyển vụ án;

b) Cơ quan điều tra cấp trên rút vụ án để điều tra;

c) Điều tra viên bị thay đổi là Thủ trưởng Cơ quan điều tra;

d) Viện kiểm sát đã yêu cầu chuyển vụ án mà Cơ quan điều tra, cơ quan

được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra không thực hiện.

2. Việc chuyển vụ án ra ngoài phạm vi tỉnh, thành phố hoặc ngoài phạm vi

quân khu do Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân

khu quyết định.

3. Thủ tục chuyển vụ án để điều tra theo thẩm quyền:

122

a) Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được đề nghị của Cơ quan điều

tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, Viện

kiểm sát có thẩm quyền phải ra quyết định chuyển vụ án;

b) Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định chuyển vụ án, Viện kiểm

sát phải gửi quyết định đó đến Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ

tiến hành một số hoạt động điều tra đang điều tra vụ án, Cơ quan điều tra có

thẩm quyền tiếp tục điều tra vụ án, bị can hoặc người đại diện của bị can, người

bào chữa, bị hại và Viện kiểm sát có thẩm quyền.

4. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết định chuyển vụ án,

Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động

điều tra đang điều tra vụ án có trách nhiệm chuyển hồ sơ vụ án cho Cơ quan

điều tra có thẩm quyền để tiếp tục điều tra.

5. Thời hạn điều tra được tính tiếp từ ngày Cơ quan điều tra nhận được hồ

sơ vụ án cho đến hết thời hạn điều tra vụ án theo quy định của Bộ luật này.

Trường hợp hết thời hạn điều tra mà không thể kết thúc việc điều tra thì Viện

kiểm sát có thẩm quyền xem xét, quyết định gia hạn điều tra theo thủ tục chung

quy định tại Bộ luật này.

Điều 176. Nhập hoặc tách vụ án hình sự để tiến hành điều tra

1. Cơ quan điều tra có thể nhập để tiến hành điều tra theo thẩm quyền

trong cùng một vụ án khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Bị can phạm nhiều tội;

b) Bị can phạm tội nhiều lần;

c) Nhiều bị can cùng thực hiện một tội phạm hoặc cùng với bị can còn có

những người khác che giấu tội phạm hoặc không tố giác tội phạm, tiêu thụ tài

sản do bị can phạm tội mà có.

2. Cơ quan điều tra chỉ được tách vụ án trong trường hợp cần thiết khi

không thể hoàn thành sớm việc điều tra đối với tất cả các tội phạm và nếu việc

tách đó không ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan, toàn diện của vụ

án.

123

3. Quyết định nhập hoặc tách vụ án phải gửi cho Viện kiểm sát có thẩm

quyền trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định. Trường hợp không nhất trí

với quyết định nhập hoặc tách vụ án của Cơ quan điều tra thì Viện kiểm sát ra

quyết định hủy bỏ và nêu rõ lý do.

Điều 177. Ủy thác điều tra

1. Khi cần thiết, Cơ quan điều tra ủy thác cho Cơ quan điều tra khác tiến

hành một số hoạt động điều tra. Quyết định ủy thác điều tra phải ghi rõ yêu cầu

và gửi cho Cơ quan điều tra được ủy thác, Viện kiểm sát có thẩm quyền thực

hành quyền công tố, kiểm sát đối với hoạt động điều tra được ủy thác.

2. Cơ quan điều tra được ủy thác phải thực hiện đầy đủ những việc được

ủy thác trong thời hạn mà Cơ quan điều tra ủy thác yêu cầu và chịu trách nhiệm

trước pháp luật về kết quả thực hiện ủy thác điều tra. Trường hợp không thực

hiện được việc ủy thác thì phải có ngay văn bản nêu rõ lý do gửi Cơ quan điều

tra đã ủy thác.

3. Viện kiểm sát có thẩm quyền có trách nhiệm thực hành quyền công tố

và kiểm sát đối với hoạt động điều tra được ủy thác và phải chuyển ngay kết quả

cho Viện kiểm sát đã ủy thác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra.

Điều 178. Thời hạn điều tra

1. Thời hạn điều tra vụ án hình sự không quá 02 tháng đối với tội phạm ít

nghiêm trọng, không quá 03 tháng đối với tội phạm nghiêm trọng, không quá 04

tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng kể từ

khi khởi tố vụ án cho đến khi kết thúc điều tra.

2. Trường hợp cần gia hạn điều tra do tính chất phức tạp của vụ án thì

chậm nhất là 10 ngày trước khi hết thời hạn điều tra, Cơ quan điều tra phải có

văn bản đề nghị Viện kiểm sát gia hạn điều tra.

Việc gia hạn điều tra được quy định như sau:

a) Đối với tội phạm ít nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra một lần

không quá 02 tháng;

b) Đối với tội phạm nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra hai lần, lần

thứ nhất không quá 03 tháng và lần thứ hai không quá 02 tháng;

124

c) Đối với tội phạm rất nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra hai lần,

mỗi lần không quá 04 tháng;

d) Đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra ba

lần, mỗi lần không quá 04 tháng.

3. Đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng mà thời hạn gia hạn điều tra đã

hết nhưng do tính chất rất phức tạp của vụ án mà chưa thể kết thúc việc điều tra

thì Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có thể gia hạn thêm một lần

không quá 04 tháng.

Đối với tội xâm phạm an ninh quốc gia thì Viện trưởng Viện kiểm sát

nhân dân tối cao có quyền gia hạn thêm một lần không quá 04 tháng.

4. Trường hợp thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố vụ án hình sự,

nhập vụ án thì tổng thời hạn điều tra không vượt quá thời hạn quy định tại các

khoản 1, 2 và 3 Điều này.

5. Thẩm quyền gia hạn điều tra của Viện kiểm sát:

a) Đối với tội phạm ít nghiêm trọng thì Viện kiểm sát nhân dân khu vực,

Viện kiểm sát quân sự khu vực gia hạn điều tra. Trường hợp vụ án do Viện kiểm

sát nhân dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu thực hành quyền

công tố, kiểm sát điều tra thì Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát

quân sự cấp quân khu gia hạn điều tra;

b) Đối với tội phạm nghiêm trọng thì Viện kiểm sát nhân dân khu vực,

Viện kiểm sát quân sự khu vực gia hạn điều tra lần thứ nhất và lần thứ hai.

Trường hợp vụ án do Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự

cấp quân khu thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra thì Viện kiểm sát nhân

dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu gia hạn điều tra lần thứ nhất

và lần thứ hai;

c) Đối với tội phạm rất nghiêm trọng thì Viện kiểm sát nhân dân khu vực,

Viện kiểm sát quân sự khu vực gia hạn điều tra lần thứ nhất; Viện kiểm sát nhân

dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu gia hạn điều tra lần thứ hai.

Trường hợp vụ án do Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự

cấp quân khu thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra thì Viện kiểm sát nhân

125

dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu gia hạn điều tra lần thứ nhất

và lần thứ hai;

d) Đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng thì Viện kiểm sát nhân dân cấp

tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu gia hạn điều tra lần thứ nhất và lần thứ

hai; Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Viện kiểm sát quân sự trung ương gia hạn

điều tra lần thứ ba.

6. Trường hợp vụ án do Cơ quan điều tra Bộ Công an, Cơ quan điều tra

Bộ Quốc phòng, Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao thụ lý điều tra

thì việc gia hạn điều tra thuộc thẩm quyền của Viện kiểm sát nhân dân tối cao,

Viện kiểm sát quân sự trung ương.

Điều 179. Thời hạn tạm giam để điều tra

1. Thời hạn tạm giam bị can để điều tra không quá 02 tháng đối với tội

phạm ít nghiêm trọng, không quá 03 tháng đối với tội phạm nghiêm trọng,

không quá 04 tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt

nghiêm trọng.

2. Trường hợp vụ án có nhiều tình tiết phức tạp, xét cần phải có thời gian

dài hơn cho việc điều tra và không có căn cứ để thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp

tạm giam thì chậm nhất là 10 ngày trước khi hết thời hạn tạm giam, Cơ quan

điều tra phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát gia hạn tạm giam.

Việc gia hạn tạm giam được quy định như sau:

a) Đối với tội phạm ít nghiêm trọng có thể được gia hạn tạm giam một lần

không quá 01 tháng;

b) Đối với tội phạm nghiêm trọng có thể được gia hạn tạm giam một lần

không quá 02 tháng;

c) Đối với tội phạm rất nghiêm trọng có thể được gia hạn tạm giam một

lần không quá 03 tháng;

d) Đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có thể được gia hạn tạm giam

hai lần, mỗi lần không quá 04 tháng.

3. Thẩm quyền gia hạn tạm giam của Viện kiểm sát:

126

a) Viện kiểm sát nhân dân khu vực, Viện kiểm sát quân sự khu vực có

quyền gia hạn tạm giam đối với tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm

trọng và tội phạm rất nghiêm trọng. Trường hợp vụ án do Viện kiểm sát nhân

dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu thực hành quyền công tố,

kiểm sát điều tra thì Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp

quân khu có quyền gia hạn tạm giam đối với tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm

nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng.

Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu gia

hạn tạm giam lần thứ nhất đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng;

b) Trường hợp thời hạn gia hạn tạm giam lần thứ nhất quy định tại điểm a

khoản này đã hết mà chưa thể kết thúc việc điều tra và không có căn cứ để thay

đổi hoặc hủy bỏ biện pháp tạm giam thì Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện

kiểm sát quân sự cấp quân khu có thể gia hạn tạm giam lần thứ hai đối với tội

phạm đặc biệt nghiêm trọng.

4. Trường hợp vụ án do Cơ quan điều tra Bộ Công an, Cơ quan điều tra

Bộ Quốc phòng, Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao thụ lý điều tra

thì việc gia hạn tạm giam thuộc thẩm quyền của Viện kiểm sát nhân dân tối cao,

Viện kiểm sát quân sự trung ương.

5. Trường hợp cần thiết đối với tội xâm phạm an ninh quốc gia thì Viện

trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có quyền gia hạn thêm một lần không quá

04 tháng. Trường hợp thời hạn gia hạn tạm giam quy định tại khoản này đã hết

mà chưa thể kết thúc việc điều tra và không có căn cứ để thay đổi hoặc hủy bỏ

biện pháp tạm giam thì Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có quyền gia

hạn thêm một lần nhưng không quá 01 tháng đối với tội phạm nghiêm trọng,

không quá 02 tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng, không quá 04 tháng đối

với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Trường hợp đặc biệt đối với tội phạm đặc

biệt nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia mà không có căn cứ để hủy bỏ

biện pháp tạm giam thì Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao quyết định

việc tạm giam cho đến khi kết thúc việc điều tra.

6. Trường hợp cần thiết đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng không

phải là tội xâm phạm an ninh quốc gia và không có căn cứ để thay đổi hoặc hủy

bỏ biện pháp tạm giam thì Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có quyền

127

gia hạn thêm một lần nhưng không quá 04 tháng; trường hợp đặc biệt không có

căn cứ để hủy bỏ biện pháp tạm giam thì Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối

cao quyết định việc tạm giam cho đến khi kết thúc việc điều tra.

7. Trong thời hạn tạm giam, nếu xét thấy không cần thiết phải tiếp tục tạm

giam thì Cơ quan điều tra phải kịp thời đề nghị Viện kiểm sát hủy bỏ việc tạm

giam để trả tự do cho người bị tạm giam hoặc xét thấy cần thiết thì áp dụng biện

pháp ngăn chặn khác.

Khi đã hết thời hạn tạm giam thì người bị tạm giam phải được trả tự do.

Trường hợp xét thấy cần thiết thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng áp

dụng biện pháp ngăn chặn khác.

Điều 180. Thời hạn phục hồi điều tra, điều tra bổ sung, điều tra lại

1. Trường hợp phục hồi điều tra quy định tại Điều 235 của Bộ luật này thì

thời hạn điều tra tiếp không quá 02 tháng đối với tội phạm ít nghiêm trọng, tội

phạm nghiêm trọng và không quá 03 tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng,

tội phạm đặc biệt nghiêm trọng kể từ khi có quyết định phục hồi điều tra cho đến

khi kết thúc điều tra.

Trường hợp cần gia hạn điều tra do tính chất phức tạp của vụ án thì chậm

nhất là 10 ngày trước khi hết thời hạn điều tra, Cơ quan điều tra phải có văn bản

đề nghị Viện kiểm sát gia hạn điều tra.

Việc gia hạn điều tra được quy định như sau:

a) Đối với tội phạm ít nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra một lần

không quá 01 tháng;

b) Đối với tội phạm nghiêm trọng và tội phạm rất nghiêm trọng có thể

được gia hạn điều tra một lần không quá 02 tháng;

c) Đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra

một lần không quá 03 tháng.

Thẩm quyền gia hạn điều tra đối với từng loại tội phạm theo quy định tại

khoản 5 Điều 178 của Bộ luật này.

2. Trường hợp vụ án do Viện kiểm sát trả lại để yêu cầu điều tra bổ sung

thì thời hạn điều tra bổ sung không quá 02 tháng; nếu do Tòa án trả lại để yêu

128

cầu điều tra bổ sung thì thời hạn điều tra bổ sung không quá 01 tháng. Viện kiểm

sát chỉ được trả lại hồ sơ để điều tra bổ sung hai lần. Thẩm phán chủ tọa phiên

tòa chỉ được trả hồ sơ để điều tra bổ sung một lần và Hội đồng xét xử chỉ được

trả hồ sơ để điều tra bổ sung một lần.

Thời hạn điều tra bổ sung tính từ ngày Cơ quan điều tra nhận lại hồ sơ vụ

án và yêu cầu điều tra bổ sung.

3. Trường hợp vụ án được trả lại để điều tra lại thì thời hạn điều tra và gia

hạn điều tra thực hiện theo quy định tại Điều 178 của Bộ luật này.

Thời hạn điều tra được tính từ khi Cơ quan điều tra nhận hồ sơ và yêu cầu

điều tra lại.

4. Khi phục hồi điều tra, điều tra bổ sung, điều tra lại, Cơ quan điều tra có

quyền áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế theo

quy định của Bộ luật này.

Trường hợp có căn cứ theo quy định của Bộ luật này cần phải tạm giam

thì thời hạn tạm giam để phục hồi điều tra, điều tra bổ sung không được quá thời

hạn phục hồi điều tra, điều tra bổ sung quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều

này.

Thời hạn tạm giam và gia hạn tạm giam trong trường hợp vụ án được điều

tra lại thực hiện theo quy định tại Điều 179 của Bộ luật này.

Điều 181. Giải quyết yêu cầu, đề nghị của người tham gia tố tụng

1. Khi người tham gia tố tụng có yêu cầu, đề nghị về những vấn đề liên

quan đến vụ án thì Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra, Viện kiểm sát trong phạm vi trách nhiệm của mình giải

quyết yêu cầu, đề nghị đó và báo cho họ biết kết quả. Trường hợp không chấp

nhận yêu cầu, đề nghị thì Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra hoặc Viện kiểm sát phải trả lời và nêu rõ lý do.

2. Trường hợp không đồng ý với kết quả giải quyết của Cơ quan điều tra,

cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra hoặc Viện kiểm

sát thì người tham gia tố tụng có quyền khiếu nại. Việc khiếu nại và giải quyết

khiếu nại được thực hiện theo quy định tại Chương XXXIII của Bộ luật này.

129

Điều 182. Sự tham dự của người chứng kiến

Người chứng kiến được triệu tập để chứng kiến hoạt động điều tra trong

các trường hợp do Bộ luật này quy định.

Người chứng kiến có trách nhiệm xác nhận nội dung, kết quả công việc

mà người có thẩm quyền tiến hành tố tụng đã tiến hành trong khi mình có mặt

và có thể nêu ý kiến cá nhân. Ý kiến này được ghi vào biên bản.

Điều 183. Không được tiết lộ bí mật điều tra

Trường hợp cần giữ bí mật điều tra, Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Kiểm

sát viên, Kiểm tra viên phải yêu cầu người tham gia tố tụng không được tiết lộ bí

mật điều tra. Yêu cầu này được ghi vào biên bản.

Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên, người tham

gia tố tụng tiết lộ bí mật điều tra thì tùy tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý

kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo

quy định của luật.

Điều 184. Biên bản điều tra

Khi tiến hành hoạt động điều tra, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng

phải lập biên bản theo quy định tại Điều 140 của Bộ luật này.

Điều tra viên, Cán bộ điều tra lập biên bản phải đọc biên bản cho người

tham gia tố tụng nghe, giải thích cho họ quyền được bổ sung và nhận xét về biên

bản. Ý kiến bổ sung, nhận xét được ghi vào biên bản; trường hợp không chấp

nhận bổ sung thì ghi rõ lý do vào biên bản. Người tham gia tố tụng, Điều tra

viên, Cán bộ điều tra cùng ký tên vào biên bản.

Trường hợp Kiểm sát viên, Kiểm tra viên lập biên bản thì biên bản được

thực hiện theo quy định tại Điều này. Biên bản phải được chuyển ngay cho Điều

tra viên để đưa vào hồ sơ vụ án.

Việc lập biên bản trong giai đoạn khởi tố được thực hiện theo quy định tại

Điều này.

Chương XII

KHỞI TỐ BỊ CAN VÀ HỎI CUNG BỊ CAN

Điều 185. Khởi tố bị can

130

1. Khi có đủ căn cứ để xác định một người hoặc pháp nhân đã thực hiện

hành vi mà Bộ luật Hình sự quy định là tội phạm thì Cơ quan điều tra ra quyết

định khởi tố bị can.

2. Quyết định khởi tố bị can ghi rõ thời gian, địa điểm ra quyết định; họ

tên, chức vụ người ra quyết định; họ tên, ngày, tháng, năm sinh, quốc tịch, dân

tộc, tôn giáo, giới tính, số định danh cá nhân, chỗ ở, nghề nghiệp của bị can; bị

can bị khởi tố về tội gì, theo điều, khoản nào của Bộ luật Hình sự; thời gian, địa

điểm phạm tội và những tình tiết khác của tội phạm.

Trường hợp bị can bị khởi tố về nhiều tội khác nhau thì quyết định khởi tố

bị can phải ghi rõ từng tội danh và điều, khoản của Bộ luật Hình sự được áp

dụng.

3. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định khởi tố bị can, Cơ quan

điều tra phải gửi quyết định khởi tố và tài liệu liên quan đến việc khởi tố bị can

cho Viện kiểm sát có thẩm quyền để xét phê chuẩn. Trong thời hạn 03 ngày kể

từ ngày nhận được quyết định khởi tố bị can, Viện kiểm sát phải quyết định phê

chuẩn hoặc quyết định hủy bỏ quyết định khởi tố bị can hoặc yêu cầu bổ sung

chứng cứ, tài liệu làm căn cứ để quyết định việc phê chuẩn và gửi ngay cho Cơ

quan điều tra.

Trường hợp Viện kiểm sát yêu cầu bổ sung chứng cứ, tài liệu thì trong

thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được chứng cứ, tài liệu bổ sung, Viện kiểm sát

phải ra quyết định phê chuẩn hoặc quyết định hủy bỏ quyết định khởi tố bị can.

4. Trường hợp phát hiện có người đã thực hiện hành vi mà Bộ luật Hình

sự quy định là tội phạm chưa bị khởi tố thì Viện kiểm sát yêu cầu Cơ quan điều

tra ra quyết định khởi tố bị can hoặc trực tiếp ra quyết định khởi tố bị can nếu đã

yêu cầu nhưng Cơ quan điều tra không thực hiện. Trong thời hạn 24 giờ kể từ

khi ra quyết định khởi tố bị can, Viện kiểm sát phải gửi cho Cơ quan điều tra để

tiến hành điều tra.

Sau khi nhận hồ sơ và kết luận điều tra nếu Viện kiểm sát phát hiện có

người khác đã thực hiện hành vi mà Bộ luật Hình sự quy định là tội phạm trong

vụ án chưa bị khởi tố thì Viện kiểm sát ra quyết định khởi tố bị can và trả hồ sơ

cho Cơ quan điều tra để điều tra bổ sung.

131

5. Sau khi nhận được quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can hoặc

quyết định khởi tố bị can của Viện kiểm sát, Cơ quan điều tra phải giao ngay

quyết định khởi tố bị can, quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can và giải

thích quyền, nghĩa vụ cho bị can.

Sau khi nhận được quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can, Cơ

quan điều tra phải chụp ảnh, lập danh bản, chỉ bản của người bị khởi tố và đưa

vào hồ sơ vụ án.

Việc giao, nhận các quyết định nêu trên được lập biên bản theo quy định

tại Điều 140 của Bộ luật này. Việc giao, nhận các quyết định nêu trên được lập

biên bản theo quy định tại Điều 140 của Bộ luật này.

Điều 186. Thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can

1. Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát thay đổi quyết định khởi tố bị can khi

thuộc một trong các trường hợp:

a) Khi tiến hành điều tra nếu có căn cứ xác định hành vi của bị can không

phạm vào tội đã bị khởi tố;

b) Quyết định khởi tố ghi không đúng họ, tên, tuổi, nhân thân của bị can.

2. Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát phải bổ sung quyết định khởi tố bị can

nếu có căn cứ xác định bị can còn thực hiện hành vi khác mà Bộ luật Hình sự

quy định là tội phạm.

3. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định thay đổi hoặc bổ sung

quyết định khởi tố bị can, Cơ quan điều tra phải gửi quyết định này và tài liệu có

liên quan đến việc thay đổi hoặc bổ sung đó cho Viện kiểm sát có thẩm quyền để

xét phê chuẩn. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết định thay đổi

hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can, Viện kiểm sát phải quyết định phê chuẩn

hoặc quyết định hủy bỏ quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị

can hoặc yêu cầu bổ sung chứng cứ, tài liệu làm căn cứ để quyết định việc phê

chuẩn và gửi ngay cho Cơ quan điều tra.

Trường hợp Viện kiểm sát yêu cầu bổ sung chứng cứ, tài liệu thì trong

thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được chứng cứ, tài liệu bổ sung, Viện kiểm sát

ra quyết định phê chuẩn hoặc hủy bỏ quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết

định khởi tố bị can.

132

Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi Viện kiểm sát ra quyết định thay đổi hoặc

bổ sung quyết định khởi tố bị can, Viện kiểm sát phải gửi cho Cơ quan điều tra

để tiến hành điều tra.

4. Sau khi nhận được quyết định phê chuẩn hoặc quyết định hủy bỏ quyết

định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can, quyết định thay đổi hoặc

bổ sung quyết định khởi tố bị can của Viện kiểm sát, Cơ quan điều tra phải giao

ngay quyết định này cho người đã bị khởi tố.

Việc giao, nhận các quyết định nêu trên được lập biên bản theo quy định

tại Điều 140 của Bộ luật này.

Điều 187. Tạm đình chỉ chức vụ bị can đang đảm nhiệm

Khi xét thấy việc bị can tiếp tục giữ chức vụ gây khó khăn cho việc điều

tra thì Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động

điều tra, Viện kiểm sát có quyền kiến nghị với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền

quản lý bị can tạm đình chỉ chức vụ của bị can. Trong thời hạn 07 ngày kể từ

ngày nhận được kiến nghị, cơ quan, tổ chức này phải trả lời bằng văn bản cho

Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều

tra, Viện kiểm sát đã kiến nghị biết.

Điều 188. Triệu tập bị can

1. Khi triệu tập bị can, Điều tra viên phải gửi giấy triệu tập. Giấy triệu tập

bị can ghi rõ họ tên, chỗ ở của bị can; giờ, ngày, tháng, năm, địa điểm có mặt,

thời gian làm việc, gặp ai và trách nhiệm về việc vắng mặt không vì lý do bất

khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan.

2. Giấy triệu tập bị can được gửi cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi bị can

cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi bị can làm việc, học tập. Cơ quan, tổ chức nhận

được giấy triệu tập có trách nhiệm chuyển ngay giấy triệu tập cho bị can.

Khi nhận giấy triệu tập, bị can phải ký nhận và ghi rõ giờ, ngày nhận.

Người chuyển giấy triệu tập phải chuyển phần giấy triệu tập có ký nhận của bị

can cho cơ quan đã triệu tập bị can; nếu bị can không ký nhận thì lập biên bản về

việc đó và gửi cho cơ quan triệu tập bị can; nếu bị can vắng mặt thì có thể giao

giấy triệu tập cho người thân thích của bị can có đủ năng lực hành vi dân sự để

ký xác nhận và chuyển cho bị can.

133

3. Bị can phải có mặt theo giấy triệu tập. Trường hợp vắng mặt không vì

lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan hoặc có biểu hiện trốn tránh thì

Điều tra viên có thể ra quyết định áp giải.

4. Trường hợp cần thiết, Kiểm sát viên có thể triệu tập bị can. Việc triệu

tập bị can được tiến hành theo quy định tại Điều này.

Điều 189. Hỏi cung bị can

1. Việc hỏi cung bị can do Điều tra viên tiến hành ngay sau khi có quyết

định khởi tố bị can. Có thể hỏi cung bị can tại nơi tiến hành điều tra hoặc tại nơi

ở của người đó. Trước khi hỏi cung bị can, Điều tra viên phải thông báo cho

Kiểm sát viên và người bào chữa thời gian, địa điểm hỏi cung. Khi xét thấy cần

thiết, Kiểm sát viên tham gia việc hỏi cung bị can.

2. Trước khi tiến hành hỏi cung lần đầu, Điều tra viên phải giải thích cho

bị can biết rõ quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều 65 của Bộ luật này. Việc

này phải ghi vào biên bản.

Trường hợp vụ án có nhiều bị can thì hỏi riêng từng người và không để họ

tiếp xúc với nhau. Có thể cho bị can viết bản tự khai của mình.

3. Không hỏi cung bị can vào ban đêm, trừ trường hợp không thể trì hoãn

được nhưng phải ghi rõ lý do vào biên bản.

4. Kiểm sát viên hỏi cung bị can trong trường hợp bị can kêu oan, khiếu

nại hoạt động điều tra hoặc có căn cứ xác định việc điều tra vi phạm pháp luật

hoặc trong trường hợp khác khi xét thấy cần thiết. Việc Kiểm sát viên hỏi cung

bị can được tiến hành theo quy định tại Điều này.

5. Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên bức cung,

dùng nhục hình đối với bị can thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định

của Bộ luật Hình sự.

6. Việc hỏi cung bị can tại cơ sở giam giữ hoặc tại trụ sở Cơ quan điều tra,

cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải được ghi

âm hoặc ghi hình có âm thanh.

134

Việc hỏi cung bị can tại địa điểm khác được ghi âm hoặc ghi hình có âm

thanh theo yêu cầu của bị can hoặc của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành

tố tụng.

Điều 190. Biên bản hỏi cung bị can

1. Mỗi lần hỏi cung bị can đều phải lập biên bản.

Biên bản hỏi cung bị can được lập theo quy định tại Điều 184 của Bộ luật

này; phải ghi đầy đủ lời trình bày của bị can, các câu hỏi và câu trả lời. Nghiêm

cấm Điều tra viên, Cán bộ điều tra tự mình thêm, bớt hoặc sửa chữa lời khai của

bị can.

2. Sau khi hỏi cung, Điều tra viên, Cán bộ điều tra phải đọc biên bản cho

bị can nghe hoặc để bị can tự đọc. Trường hợp bổ sung, sửa chữa biên bản thì

Điều tra viên, Cán bộ điều tra và bị can cùng ký xác nhận. Nếu biên bản có

nhiều trang thì bị can ký vào từng trang biên bản. Trường hợp bị can viết bản tự

khai thì Điều tra viên, Cán bộ điều tra và bị can cùng ký xác nhận vào bản tự

khai đó.

3. Trường hợp hỏi cung bị can có người phiên dịch thì Điều tra viên, Cán

bộ điều tra phải giải thích quyền và nghĩa vụ của người phiên dịch, đồng thời

giải thích cho bị can biết quyền yêu cầu thay đổi người phiên dịch; người phiên

dịch phải ký vào từng trang của biên bản hỏi cung.

Trường hợp hỏi cung bị can có mặt người bào chữa, người đại diện của bị

can thì Điều tra viên, Cán bộ điều tra phải giải thích cho những người này biết

quyền và nghĩa vụ của họ trong khi hỏi cung bị can. Bị can, người bào chữa,

người đại diện cùng ký vào biên bản hỏi cung. Trường hợp người bào chữa được

hỏi bị can thì biên bản phải ghi đầy đủ câu hỏi của người bào chữa và trả lời của

bị can.

4. Trường hợp Kiểm sát viên hỏi cung bị can thì biên bản được thực hiện

theo quy định của Điều này. Biên bản hỏi cung bị can được chuyển ngay cho

Điều tra viên để đưa vào hồ sơ vụ án.

Chương XIII

135

LẤY LỜI KHAI NGƯỜI LÀM CHỨNG, NGƯỜI BỊ HẠI, NGUYÊN ĐƠN

DÂN SỰ, BỊ ĐƠN DÂN SỰ, NGƯỜI CÓ QUYỀN LỢI, NGHĨA VỤ LIÊN

QUAN ĐẾN VỤ ÁN, ĐỐI CHẤT VÀ NHẬN BIẾT GIỌNG NÓI

Điều 191. Triệu tập người làm chứng

1. Khi triệu tập người làm chứng đến lấy lời khai, Điều tra viên phải gửi

giấy triệu tập.

2. Giấy triệu tập người làm chứng ghi rõ họ tên, chỗ ở hoặc nơi làm việc,

học tập của người làm chứng; giờ, ngày, tháng, năm và địa điểm có mặt; mục

đích và nội dung làm việc, thời gian làm việc; gặp ai và trách nhiệm về việc

vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan.

3. Việc giao giấy triệu tập được thực hiện như sau:

a) Giấy triệu tập được giao trực tiếp cho người làm chứng hoặc thông qua

Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người làm chứng cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi

người làm chứng làm việc, học tập. Trong mọi trường hợp, việc giao giấy triệu

tập phải được ký nhận. Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người làm chứng cư trú hoặc

cơ quan, tổ chức nơi người làm chứng làm việc, học tập có trách nhiệm tạo điều

kiện cho người làm chứng thực hiện nghĩa vụ;

b) Giấy triệu tập người làm chứng dưới 18 tuổi được giao cho cha, mẹ

hoặc người đại diện khác của họ;

c) Việc giao giấy triệu tập người làm chứng theo ủy thác tư pháp của nước

ngoài được thực hiện theo quy định tại khoản này và Luật Tương trợ tư pháp về

hình sự.

4. Trường hợp cần thiết, Kiểm sát viên có thể triệu tập người làm chứng

để lấy lời khai. Việc triệu tập người làm chứng được thực hiện theo quy định tại

Điều này.

Điều 192. Lấy lời khai người làm chứng

1. Việc lấy lời khai người làm chứng được tiến hành tại nơi tiến hành điều

tra, nơi cư trú, nơi làm việc hoặc nơi học tập của người đó.

2. Nếu vụ án có nhiều người làm chứng thì phải lấy lời khai riêng từng

người và không để cho họ tiếp xúc, trao đổi với nhau trong thời gian lấy lời khai.

136

3. Trước khi lấy lời khai, Điều tra viên, Cán bộ điều tra phải giải thích cho

người làm chứng biết quyền và nghĩa vụ của họ theo quy định tại Điều 66 của

Bộ luật này. Việc này phải ghi vào biên bản.

4. Trước khi hỏi về nội dung vụ án, Điều tra viên phải hỏi về mối quan hệ

giữa người làm chứng với bị can, bị hại và những tình tiết khác về nhân thân của

người làm chứng. Điều tra viên yêu cầu người làm chứng trình bày hoặc tự viết

một cách trung thực và tự nguyện những gì họ biết về vụ án, sau đó mới đặt câu

hỏi.

5. Trường hợp xét thấy việc lấy lời khai của Điều tra viên không khách

quan hoặc có vi phạm pháp luật hoặc xét cần làm rõ chứng cứ, tài liệu để quyết

định việc phê chuẩn hoặc không phê chuẩn quyết định tố tụng của Cơ quan điều

tra hoặc để quyết định việc truy tố thì Kiểm sát viên có thể lấy lời khai người

làm chứng. Việc lấy lời khai người làm chứng được tiến hành theo quy định tại

Điều này.

Điều 193. Biên bản ghi lời khai của người làm chứng

Biên bản ghi lời khai của người làm chứng được lập theo quy định tại

Điều 184 của Bộ luật này.

Việc lấy lời khai của người làm chứng có thể ghi âm hoặc ghi hình có âm

thanh.

Điều 194. Triệu tập, lấy lời khai của bị hại, đương sự

Việc triệu tập, lấy lời khai của bị hại, đương sự được thực hiện theo quy

định tại các điều 191, 192 và 193 của Bộ luật này.

Việc lấy lời khai của bị hại, đương sự có thể ghi âm hoặc ghi hình có âm

thanh.

Điều 195. Đối chất

1. Trường hợp có mâu thuẫn trong lời khai giữa hai người hay nhiều

người mà đã tiến hành các biện pháp điều tra khác nhưng chưa giải quyết được

mâu thuẫn thì Điều tra viên tiến hành đối chất. Trước khi tiến hành đối chất,

Điều tra viên phải thông báo cho Viện kiểm sát có thẩm quyền để cử Kiểm sát

137

viên kiểm sát việc đối chất. Kiểm sát viên phải có mặt để kiểm sát việc đối chất.

Nếu Kiểm sát viên vắng mặt thì ghi rõ vào biên bản đối chất.

2. Nếu có người làm chứng hoặc bị hại tham gia thì trước khi đối chất

Điều tra viên phải giải thích cho họ biết trách nhiệm về việc từ chối, trốn tránh

khai báo hoặc cố tình khai báo gian dối. Việc này phải ghi vào biên bản.

3. Khi bắt đầu đối chất, Điều tra viên hỏi về mối quan hệ giữa những

người tham gia đối chất, sau đó hỏi họ về những tình tiết cần làm sáng tỏ. Sau

khi nghe đối chất, Điều tra viên có thể hỏi thêm từng người.

Trong quá trình đối chất, Điều tra viên có thể đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ

vật có liên quan; có thể để cho những người tham gia đối chất hỏi lẫn nhau; câu

hỏi và trả lời của những người này phải ghi vào biên bản.

Chỉ sau khi những người tham gia đối chất đã khai xong mới được nhắc

lại những lời khai trước đó của họ.

4. Biên bản đối chất được lập theo quy định tại Điều 184 của Bộ luật này.

Việc đối chất có thể ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh.

5. Trường hợp cần thiết, Kiểm sát viên có thể tiến hành đối chất. Việc đối

chất được tiến hành theo quy định tại Điều này.

Điều 196. Nhận dạng

1. Khi cần thiết, Điều tra viên có thể đưa người, ảnh hoặc vật cho người

làm chứng, bị hại hoặc bị can nhận dạng.

Số người, ảnh hoặc vật đưa ra để nhận dạng ít nhất phải là ba và bề ngoài

phải tương tự nhau, trừ trường hợp nhận dạng tử thi.

Trước khi tiến hành nhận dạng, Điều tra viên phải thông báo cho Viện

kiểm sát có thẩm quyền để cử Kiểm sát viên kiểm sát việc nhận dạng. Kiểm sát

viên phải có mặt để kiểm sát việc nhận dạng. Nếu Kiểm sát viên vắng mặt thì

ghi rõ vào biên bản nhận dạng.

2. Những người sau đây phải tham gia việc nhận dạng:

a) Người làm chứng, bị hại hoặc bị can;

b) Người chứng kiến.

138

3. Nếu người làm chứng hoặc bị hại là người nhận dạng thì trước khi tiến

hành, Điều tra viên phải giải thích cho họ biết trách nhiệm về việc từ chối, trốn

tránh khai báo hoặc cố ý khai báo gian dối. Việc này phải ghi vào biên bản.

4. Điều tra viên phải hỏi trước người nhận dạng về những tình tiết, vết tích

và đặc điểm mà nhờ đó họ có thể nhận dạng được.

Trong quá trình tiến hành nhận dạng, Điều tra viên không được đặt câu

hỏi gợi ý. Sau khi người nhận dạng đã xác nhận một người, một vật hay một ảnh

trong số được đưa ra để nhận dạng thì Điều tra viên yêu cầu họ giải thích là họ

đã căn cứ vào các vết tích hoặc đặc điểm gì mà xác nhận được người, vật hay

ảnh đó.

5. Biên bản nhận dạng được lập theo quy định tại Điều 184 của Bộ luật

này. Biên bản ghi rõ nhân thân, tình trạng sức khỏe của người nhận dạng và của

những người được đưa ra để nhận dạng; đặc điểm của vật, ảnh được đưa ra để

nhận dạng; các lời khai báo, trình bày của người nhận dạng; điều kiện ánh sáng

khi thực hiện nhận dạng.

Điều 197. Nhận biết giọng nói

1. Khi cần thiết, Điều tra viên có thể cho bị hại, người làm chứng hoặc

người bị bắt, bị tạm giữ, bị can nhận biết giọng nói.

Số giọng nói được đưa ra để nhận biết ít nhất phải là ba và phải có âm sắc,

âm lượng tương tự nhau.

Trước khi tiến hành nhận biết giọng nói, Điều tra viên phải thông báo cho

Viện kiểm sát có thẩm quyền để cử Kiểm sát viên kiểm sát việc nhận biết giọng

nói. Kiểm sát viên phải có mặt để kiểm sát việc nhận biết giọng nói. Nếu Kiểm

sát viên vắng mặt thì ghi rõ vào biên bản nhận biết giọng nói.

2. Những người sau đây phải tham gia việc nhận biết giọng nói:

a) Giám định viên về âm thanh;

b) Người được yêu cầu nhận biết giọng nói;

c) Người được đưa ra để nhận biết giọng nói, trừ trường hợp việc nhận

biết giọng nói được thực hiện qua phương tiện ghi âm;

d) Người chứng kiến.

139

3. Nếu người làm chứng, bị hại được yêu cầu nhận biết giọng nói thì trước

khi tiến hành, Điều tra viên phải giải thích cho họ biết trách nhiệm về việc từ

chối, trốn tránh khai báo hoặc cố ý khai báo gian dối. Việc này phải ghi vào biên

bản.

4. Điều tra viên phải hỏi trước người được yêu cầu nhận biết giọng nói về

những đặc điểm mà nhờ đó họ có thể nhận biết được giọng nói.

Trong quá trình tiến hành nhận biết giọng nói, Điều tra viên không được

đặt câu hỏi gợi ý. Sau khi người được yêu cầu nhận biết giọng nói đã xác nhận

được tiếng nói trong số giọng nói được đưa ra thì Điều tra viên yêu cầu họ giải

thích là họ đã căn cứ vào đặc điểm gì mà xác nhận giọng nói đó.

5. Biên bản nhận biết giọng nói được lập theo quy định tại Điều 184 của

Bộ luật này. Biên bản ghi rõ nhân thân, tình trạng sức khỏe của người được yêu

cầu nhận biết giọng nói và của những người được đưa ra để nhận biết giọng nói;

đặc điểm của giọng nói được đưa ra để nhận biết, lời trình bày của người nhận

biết giọng nói; điều kiện về không gian khi thực hiện nhận biết giọng nói.

Chương XIV

KHÁM XÉT, THU GIỮ, TẠM GIỮ TÀI LIỆU, ĐỒ VẬT

Điều 198. Căn cứ khám xét người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm,

phương tiện, tài liệu, đồ vật, thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, dữ liệu

điện tử

1. Việc khám xét người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện chỉ

được tiến hành khi có căn cứ để nhận định trong người, chỗ ở, nơi làm việc, địa

điểm, phương tiện có công cụ, phương tiện phạm tội, tài liệu, đồ vật, tài sản do

phạm tội mà có hoặc đồ vật, dữ liệu điện tử, tài liệu khác có liên quan đến vụ án.

Việc khám xét chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện cũng được tiến

hành khi cần phát hiện người đang bị truy nã, truy tìm và giải cứu nạn nhân.

2. Khi có căn cứ để nhận định trong thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm,

dữ liệu điện tử có công cụ, phương tiện phạm tội, tài liệu, đồ vật, tài sản liên

140

quan đến vụ án thì có thể khám xét thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, dữ liệu

điện tử.

Điều 199. Thẩm quyền ra lệnh khám xét

1. Những người có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 119 và khoản 2

Điều 35 của Bộ luật này có quyền ra lệnh khám xét. Lệnh khám xét của những

người được quy định tại khoản 2 Điều 40 và điểm a khoản 1 Điều 119 của Bộ

luật này phải được Viện kiểm sát có thẩm quyền phê chuẩn trước khi thi hành.

2. Trong trường hợp khẩn cấp, những người có thẩm quyền quy định tại

khoản 2 Điều 116 của Bộ luật này có quyền ra lệnh khám xét. Trong thời hạn 24

giờ kể từ khi khám xét xong, người ra lệnh khám xét phải thông báo bằng văn

bản cho Viện kiểm sát có thẩm quyền.

3. Trước khi tiến hành khám xét, Điều tra viên phải thông báo cho Viện

kiểm sát có thẩm quyền về thời gian và địa điểm tiến hành khám xét để cử Kiểm

sát viên kiểm sát việc khám xét, trừ trường hợp khám xét khẩn cấp. Kiểm sát

viên phải có mặt để kiểm sát việc khám xét. Nếu Kiểm sát viên vắng mặt thì ghi

rõ vào biên bản khám xét.

4. Mọi trường hợp khám xét đều được lập biên bản theo quy định tại Điều

184 của Bộ luật này và đưa vào hồ sơ vụ án.

Điều 200. Khám xét người

1. Khi bắt đầu khám xét người, người thi hành lệnh khám xét phải đọc

lệnh và đưa cho người bị khám xét đọc lệnh đó; giải thích cho người bị khám xét

và những người có mặt biết quyền và nghĩa vụ của họ.

Người tiến hành khám xét phải yêu cầu người bị khám xét đưa ra các tài

liệu, đồ vật có liên quan đến vụ án, nếu họ từ chối hoặc đưa ra không đầy đủ các

tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án thì tiến hành khám xét.

2. Việc khám xét người phải do người cùng giới thực hiện và có người

khác cùng giới chứng kiến. Việc khám xét không được xâm phạm đến tính

mạng, sức khỏe, tài sản, danh dự, nhân phẩm của người bị khám xét.

141

3. Có thể tiến hành khám xét người mà không cần có lệnh trong trường

hợp bắt người hoặc khi có căn cứ để khẳng định người có mặt tại nơi khám xét

giấu trong người vũ khí, hung khí, chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án.

Điều 201. Khám xét chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện

1. Khi khám xét chỗ ở thì phải có mặt người đó hoặc người từ đủ 18 tuổi

trở lên cùng chỗ ở, có đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã và người chứng kiến;

trường hợp người đó, người từ đủ 18 tuổi trở lên cùng chỗ ở cố tình vắng mặt,

bỏ trốn hoặc vì lý do khác họ không có mặt mà việc khám xét không thể trì hoãn

thì việc khám xét vẫn được tiến hành nhưng phải có đại diện Ủy ban nhân dân

cấp xã nơi khám xét và hai người chứng kiến.

Không được bắt đầu việc khám xét chỗ ở vào ban đêm, trừ trường hợp

khẩn cấp nhưng phải ghi rõ lý do vào biên bản.

2. Khi khám xét nơi làm việc của một người thì phải có mặt người đó, trừ

trường hợp không thể trì hoãn nhưng phải ghi rõ lý do vào biên bản.

Việc khám xét nơi làm việc phải có đại diện của cơ quan, tổ chức nơi

người đó làm việc chứng kiến. Trong trường hợp không có đại diện cơ quan, tổ

chức thì việc khám xét vẫn được tiến hành nhưng phải có đại diện Ủy ban nhân

dân cấp xã nơi khám xét và 02 người chứng kiến.

3. Khi khám xét địa điểm phải có đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã nơi

khám xét và người chứng kiến.

4. Việc khám xét phương tiện phải có mặt chủ sở hữu hoặc người quản lý

phương tiện và người chứng kiến. Trường hợp chủ sở hữu hoặc người quản lý

phương tiện vắng mặt, bỏ trốn hoặc vì lý do khác họ không có mặt mà việc

khám xét không thể trì hoãn thì việc khám xét vẫn được tiến hành nhưng phải có

hai người chứng kiến.

Khi khám xét phương tiện có thể mời người có chuyên môn liên quan đến

phương tiện tham gia.

5. Khi tiến hành khám xét chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện,

những người có mặt không được tự ý rời khỏi nơi đang bị khám, không được

liên hệ, trao đổi với nhau hoặc với những người khác cho đến khi khám xét

xong.

142

Điều 202. Thu giữ phương tiện điện tử, dữ liệu điện tử

1. Việc thu giữ phương tiện điện tử, dữ liệu điện tử do người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng thực hiện và có thể mời người có chuyên môn liên quan

tham gia. Trường hợp không thể thu giữ được thì phải sao lưu vào phương tiện

lưu trữ và thu giữ như đối với vật chứng.

2. Khi thu giữ các phương tiện điện tử có thể thu thiết bị ngoại vi kèm

theo và các tài liệu có liên quan.

Điều 203. Thu giữ thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm tại cơ quan,

tổ chức bưu chính, viễn thông

1. Khi cần thiết phải thu giữ thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm tại cơ

quan, tổ chức bưu chính, viễn thông thì Cơ quan điều tra ra lệnh thu giữ. Lệnh

này phải được Viện kiểm sát có thẩm quyền phê chuẩn trước khi thi hành.

2. Trường hợp không thể trì hoãn việc thu giữ thư tín, điện tín, bưu kiện,

bưu phẩm tại cơ quan, tổ chức bưu chính, viễn thông thì Cơ quan điều tra có thể

tiến hành thu giữ nhưng phải ghi rõ lý do vào biên bản. Sau khi thu giữ phải

thông báo ngay cho bằng văn bản kèm theo tài liệu liên quan đến việc thu giữ để

xét phê chuẩn.

Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được đề nghị xét phê chuẩn và tài

liệu liên quan đến việc thu giữ thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, Viện kiểm

sát phải ra quyết định phê chuẩn hoặc quyết định không phê chuẩn. Nếu Viện

kiểm sát quyết định không phê chuẩn thì người đã ra lệnh thu giữ phải trả lại

ngay cho cơ quan, tổ chức bưu chính, viễn thông, đồng thời thông báo cho người

có thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm bị thu giữ biết.

3. Người thi hành lệnh phải thông báo cho người phụ trách cơ quan, tổ

chức bưu chính, viễn thông hữu quan trước khi tiến hành thu giữ. Người quản lý

cơ quan, tổ chức bưu chính, viễn thông hữu quan phải tạo điều kiện để người thi

hành lệnh thu giữ hoàn thành nhiệm vụ.

Khi thu giữ thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, phải có đại diện của cơ

quan, tổ chức bưu chính, viễn thông chứng kiến và ký xác nhận vào biên bản.

143

Cơ quan ra lệnh thu giữ phải thông báo cho người có thư tín, điện tín, bưu

kiện, bưu phẩm bị thu giữ biết. Nếu việc thông báo cản trở điều tra thì sau khi

cản trở đó không còn nữa, cơ quan ra lệnh thu giữ phải thông báo ngay.

Điều 204. Tạm giữ tài liệu, đồ vật khi khám xét

1. Khi khám xét, Điều tra viên được tạm giữ đồ vật là vật chứng và tài liệu

có liên quan trực tiếp đến vụ án. Đối với đồ vật thuộc loại cấm tàng trữ, lưu

hành thì phải thu giữ và chuyển ngay cho cơ quan quản lý có thẩm quyền.

Trường hợp cần thiết phải niêm phong thì tiến hành trước mặt chủ sở hữu đồ vật,

người quản lý đồ vật, người chứng kiến, đại diện gia đình, đại diện Ủy ban nhân

dân cấp xã nơi khám xét.

2. Việc tạm giữ tài liệu, đồ vật khi tiến hành khám xét được lập biên bản

theo quy định tại Điều 140 của Bộ luật này. Biên bản tạm giữ được lập thành

bốn bản, trong đó một bản giao cho người chủ tài liệu, đồ vật hoặc người quản

lý tài liệu, đồ vật, một bản đưa vào hồ sơ vụ án, một bản giao cho Viện kiểm sát

có thẩm quyền và một bản giao cho cơ quan quản lý tài liệu, đồ vật bị tạm giữ.

Điều 205. Trách nhiệm bảo quản phương tiện, tài liệu, đồ vật, dữ liệu

điện tử, thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm bị thu giữ, tạm giữ hoặc bị

niêm phong

1. Phương tiện, tài liệu, đồ vật, dữ liệu điện tử, thư tín, điện tín, bưu kiện,

bưu phẩm bị thu giữ, tạm giữ hoặc bị niêm phong phải được bảo quản nguyên

vẹn.

2. Người nào phá hủy niêm phong, tiêu dùng, chuyển nhượng, đánh tráo,

cất giấu hoặc hủy hoại phương tiện, tài liệu, đồ vật, dữ liệu điện tử, thư tín, điện

tín, bưu kiện, bưu phẩm thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ

luật Hình sự.

Điều 206. Trách nhiệm của người ra lệnh, người thi hành lệnh khám

xét, thu giữ, tạm giữ

Người ra lệnh, người thi hành lệnh khám xét, thu giữ, tạm giữ trái pháp

luật thì tùy tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách

nhiệm hình sự theo quy định của luật.

144

Chương XV

KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNG, KHÁM NGHIỆM TỬ THI, XEM

XÉT DẤU VẾT TRÊN THÂN THỂ, THỰC NGHIỆM ĐIỀU TRA

Điều 207. Khám nghiệm hiện trường

1. Điều tra viên chủ trì tiến hành khám nghiệm nơi xảy ra, nơi phát hiện

tội phạm để phát hiện dấu vết của tội phạm, thu giữ vật chứng, tài liệu, đồ vật,

dữ liệu điện tử khác liên quan và làm sáng tỏ những tình tiết có ý nghĩa đối với

việc giải quyết vụ án.

2. Trước khi tiến hành khám nghiệm hiện trường, Điều tra viên phải thông

báo cho Viện kiểm sát có thẩm quyền biết về thời gian, địa điểm tiến hành khám

nghiệm để cử Kiểm sát viên kiểm sát khám nghiệm hiện trường. Kiểm sát viên

phải có mặt để kiểm sát việc khám nghiệm hiện trường.

Khi khám nghiệm hiện trường phải có người chứng kiến; có thể cho bị

can, người bào chữa, bị hại, người làm chứng tham gia và mời người có chuyên

môn tham dự việc khám nghiệm.

3. Khi khám nghiệm hiện trường phải tiến hành chụp ảnh, vẽ sơ đồ, mô tả

hiện trường, đo đạc, dựng mô hình; xem xét tại chỗ và thu lượm dấu vết của tội

phạm, tài liệu, đồ vật có liên quan đến vụ án; ghi rõ kết quả khám nghiệm vào

biên bản. Biên bản khám nghiệm hiện trường được lập theo quy định tại Điều

184 của Bộ luật này.

Trường hợp không thể xem xét ngay được thì tài liệu, đồ vật thu giữ phải

được bảo quản, giữ nguyên trạng hoặc niêm phong đưa về nơi tiến hành điều tra.

Điều 208. Khám nghiệm tử thi

1. Việc khám nghiệm tử thi do giám định viên pháp y tiến hành dưới sự

chủ trì của Điều tra viên và phải có người chứng kiến.

Trước khi khám nghiệm tử thi, Điều tra viên phải thông báo cho Viện

kiểm sát có thẩm quyền biết về thời gian và địa điểm tiến hành khám nghiệm để

cử Kiểm sát viên kiểm sát việc khám nghiệm tử thi. Kiểm sát viên phải có mặt

để kiểm sát việc khám nghiệm tử thi.

145

2. Giám định viên kỹ thuật hình sự có thể được mời tham gia khám

nghiệm tử thi để phát hiện, thu thập dấu vết phục vụ việc giám định.

3. Khi khám nghiệm tử thi phải tiến hành chụp ảnh, mô tả dấu vết để lại

trên tử thi; chụp ảnh, thu thập, bảo quản mẫu vật phục vụ công tác trưng cầu

giám định; ghi rõ kết quả khám nghiệm vào biên bản. Biên bản khám nghiệm tử

thi được lập theo quy định tại Điều 184 của Bộ luật này.

4. Trường hợp cần khai quật tử thi thì phải có quyết định của Cơ quan

điều tra và thông báo cho người thân thích của người chết biết trước khi tiến

hành. Trường hợp người chết không có hoặc không xác định được người thân

thích của họ thì thông báo cho đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã nơi chôn cất tử

thi biết.

Điều 209. Xem xét dấu vết trên thân thể

1. Khi cần thiết, Điều tra viên tiến hành xem xét dấu vết của tội phạm

hoặc các dấu vết khác có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án trên thân thể

người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can,

bị hại, người làm chứng. Trong trường hợp cần thiết thì Cơ quan điều tra trưng

cầu giám định.

2. Việc xem xét dấu vết trên thân thể phải do người cùng giới tiến hành và

phải có người cùng giới chứng kiến. Trường hợp cần thiết thì có thể mời bác sĩ

tham gia.

Nghiêm cấm xâm phạm sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người bị xem

xét dấu vết trên thân thể.

Khi xem xét dấu vết trên thân thể phải lập biên bản mô tả dấu vết để lại

trên thân thể; trường hợp cần thiết phải chụp ảnh, trưng cầu giám định. Biên bản

xem xét dấu vết trên thân thể được lập theo quy định tại Điều 184 của Bộ luật

này.

Điều 210. Thực nghiệm điều tra

1. Để kiểm tra, xác minh tài liệu, tình tiết có ý nghĩa đối với việc giải

quyết vụ án, Cơ quan điều tra có thể thực nghiệm điều tra bằng cách dựng lại

hiện trường, diễn lại hành vi, tình huống hoặc những tình tiết khác của một sự

việc nhất định và tiến hành các hoạt động thực nghiệm cần thiết. Khi thực

146

nghiệm điều tra phải đo đạc, chụp ảnh, ghi hình, vẽ sơ đồ, ghi rõ kết quả thực

nghiệm điều tra vào biên bản.

Nghiêm cấm việc thực nghiệm điều tra xâm phạm đến tính mạng, sức

khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của người tham gia thực nghiệm điều tra và

người khác.

2. Trước khi tiến hành thực nghiệm điều tra, Điều tra viên phải thông báo

cho Viện kiểm sát có thẩm quyền biết về thời gian và địa điểm tiến hành thực

nghiệm điều tra. Kiểm sát viên phải có mặt để kiểm sát việc thực nghiệm điều

tra. Nếu Kiểm sát viên vắng mặt thì phải ghi rõ vào biên bản.

3. Điều tra viên chủ trì tiến hành thực nghiệm điều tra và việc thực

nghiệm điều tra phải có người chứng kiến.

Khi tiến hành thực nghiệm điều tra, Cơ quan điều tra có thể mời người có

chuyên môn tham gia. Trường hợp cần thiết, người bị tạm giữ, bị can, người bào

chữa, bị hại, người làm chứng có thể tham gia.

4. Trường hợp cần thiết, Viện kiểm sát tiến hành thực nghiệm điều tra.

Việc thực nghiệm điều tra được tiến hành theo quy định tại Điều này.

Chương XV

GIÁM ĐỊNH VÀ ĐỊNH GIÁ TÀI SẢN

Điều 211. Trưng cầu giám định

1. Khi thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 212 của Bộ luật

này hoặc khi xét thấy cần thiết thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng ra

quyết định trưng cầu giám định.

2. Quyết định trưng cầu giám định có các nội dung:

a) Tên cơ quan trưng cầu giám định; họ tên người có thẩm quyền trưng

cầu giám định;

b) Tên tổ chức; họ tên người được trưng cầu giám định;

c) Tên và đặc điểm của đối tượng cần giám định;

d) Tên tài liệu có liên quan hoặc mẫu so sánh gửi kèm theo (nếu có);

đ) Nội dung yêu cầu giám định;

147

e) Ngày, tháng, năm trưng cầu giám định và thời hạn trả kết luận giám

định.

3. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định trưng cầu giám định, cơ

quan trưng cầu giám định phải giao hoặc gửi quyết định trưng cầu giám định, hồ

sơ, đối tượng trưng cầu giám định cho tổ chức, cá nhân thực hiện giám định; gửi

quyết định trưng cầu giám định cho Viện kiểm sát có thẩm quyền thực hành

quyền công tố và kiểm sát điều tra.

Điều 212. Các trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định

Bắt buộc phải trưng cầu giám định khi cần xác định:

1. Tình trạng tâm thần của người bị buộc tội khi có sự nghi ngờ về năng

lực trách nhiệm hình sự của họ; tình trạng tâm thần của người làm chứng hoặc bị

hại khi có sự nghi ngờ về khả năng nhận thức, khả năng khai báo đúng đắn về

những tình tiết của vụ án;

2. Tuổi của bị can, bị cáo, bị hại nếu việc đó có ý nghĩa đối với việc giải

quyết vụ án và không có tài liệu để xác định chính xác tuổi của họ hoặc có nghi

ngờ về tính xác thực của những tài liệu đó;

3. Nguyên nhân chết người;

4. Tính chất thương tích, mức độ tổn hại sức khoẻ hoặc khả năng lao

động;

5. Chất ma tuý, vũ khí quân dụng, vật liệu nổ, chất cháy, chất độc, chất

phóng xạ, tiền giả, vàng, bạc, kim khí quý, đá quý, đồ cổ;

6. Mức độ ô nhiễm môi trường.

Điều 213. Yêu cầu giám định

1. Đương sự hoặc người đại diện của họ có quyền đề nghị cơ quan có

thẩm quyền tiến hành tố tụng trưng cầu giám định những vấn đề liên quan đến

quyền và lợi ích hợp pháp của họ, trừ trường hợp việc giám định liên quan đến

việc xác định trách nhiệm hình sự của người bị buộc tội.

Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị, cơ quan

tiến hành tố tụng phải xem xét, ra quyết định trưng cầu giám định. Trường hợp

không chấp nhận đề nghị thì thông báo cho người đã đề nghị giám định biết

148

bằng văn bản và nêu rõ lý do. Hết thời hạn này hoặc kể từ ngày nhận được thông

báo từ chối trưng cầu giám định của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng thì

người đề nghị giám định có quyền tự mình yêu cầu giám định.

2. Người yêu cầu giám định có các quyền và nghĩa vụ theo quy định của

Luật Giám định tư pháp.

Điều 214. Thời hạn giám định

1. Thời hạn giám định đối với trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám

định:

a) Không quá 03 tháng đối với trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 212

của Bộ luật này;

b) Không quá 01 tháng đối với trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản

6 Điều 212 của Bộ luật này;

c) Không quá 09 ngày đối với trường hợp quy định tại các khoản 2, 4 và 5

Điều 212 của Bộ luật này.

2. Thời hạn giám định đối với các trường hợp khác thực hiện theo quy

định của Luật Giám định tư pháp.

3. Trường hợp việc giám định không thể tiến hành trong thời hạn quy định

tại khoản 1 và khoản 2 Điều này thì tổ chức, cá nhân tiến hành giám định phải

kịp thời thông báo bằng văn bản, nêu rõ lý do cho cơ quan trưng cầu, người yêu

cầu giám định.

4. Thời hạn giám định quy định tại Điều này cũng áp dụng đối với trường

hợp giám định bổ sung, giám định lại.

Điều 215. Tiến hành giám định

1. Việc giám định có thể tiến hành tại cơ quan giám định hoặc tại nơi tiến

hành điều tra vụ án ngay sau khi có quyết định trưng cầu, yêu cầu giám định.

Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán, người yêu cầu giám định có thể

tham dự giám định nhưng phải báo trước cho người giám định biết.

2. Việc giám định do cá nhân hoặc do tập thể thực hiện.

Điều 216. Giám định bổ sung

149

1. Việc giám định bổ sung được tiến hành trong trường hợp:

a) Nội dung kết luận giám định chưa rõ, chưa đầy đủ;

b) Khi phát sinh vấn đề mới cần phải giám định liên quan đến tình tiết của

vụ án đã có kết luận giám định trước đó.

2. Việc giám định bổ sung có thể do tổ chức, cá nhân đã giám định hoặc tổ

chức, cá nhân khác thực hiện.

3. Việc trưng cầu, yêu cầu giám định bổ sung được thực hiện như giám

định lần đầu.

Điều 217. Giám định lại

1. Việc giám định lại được thực hiện khi có nghi ngờ kết luận giám định

lần đầu không chính xác. Việc giám định lại phải do người giám định khác thực

hiện.

2. Cơ quan trưng cầu giám định tự mình hoặc theo đề nghị của người

tham gia tố tụng quyết định việc trưng cầu giám định lại. Trường hợp người

trưng cầu giám định không chấp nhận yêu cầu giám định lại thì phải thông báo

cho người đề nghị giám định bằng văn bản và nêu rõ lý do.

3. Trường hợp có sự khác nhau giữa kết luận giám định lần đầu và kết

luận giám định lại về cùng một nội dung giám định thì việc giám định lại lần thứ

hai do người trưng cầu giám định quyết định. Việc giám định lại lần thứ hai phải

do Hội đồng giám định thực hiện theo quy định của Luật Giám định tư pháp.

Điều 218. Giám định lại trong trường hợp đặc biệt

Trường hợp đặc biệt, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chánh

án Tòa án nhân dân tối cao quyết định việc giám định lại sau khi đã có kết luận

của Hội đồng giám định. Việc giám định lại trong trường hợp đặc biệt phải do

Hội đồng mới thực hiện, những người đã tham gia giám định trước đó không

được giám định lại. Kết luận giám định lại trong trường hợp này được sử dụng

để giải quyết vụ án.

Điều 219. Kết luận giám định

150

1. Kết luận giám định phải ghi rõ kết quả giám định đối với những nội

dung đã được trưng cầu, yêu cầu và những nội dung khác theo quy định của

Luật Giám định tư pháp.

2. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra kết luận giám định, tổ chức, cá nhân

đã tiến hành giám định phải gửi kết luận giám định cho cơ quan đã trưng cầu,

người yêu cầu giám định.

Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được kết luận giám định, cơ quan đã

trưng cầu, người yêu cầu giám định phải gửi kết luận giám định cho Viện kiểm

sát thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra.

3. Để làm sáng tỏ nội dung kết luận giám định, cơ quan trưng cầu, người

yêu cầu giám định có quyền yêu cầu tổ chức, cá nhân đã tiến hành giám định

giải thích kết luận giám định; hỏi thêm người giám định về những tình tiết cần

thiết.

Điều 220. Quyền của bị can, bị cáo, bị hại, người tham gia tố tụng

khác đối với kết luận giám định

1. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được đề nghị trưng cầu giám

định của bị can, bị cáo, bị hại, người tham gia tố tụng khác, cơ quan có thẩm

quyền tiến hành tố tụng phải xem xét, ra quyết định trưng cầu giám định.

2. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được kết luận giám định thì cơ

quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải thông báo kết luận giám định cho bị

can, bị cáo, bị hại, người tham gia tố tụng khác có liên quan.

3. Bị can, bị cáo, bị hại, người tham gia tố tụng khác có quyền trình bày ý

kiến của mình về kết luận giám định; đề nghị giám định bổ sung hoặc giám định

lại. Trường hợp họ trình bày trực tiếp thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án

phải lập biên bản.

4. Trường hợp Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án không chấp nhận

đề nghị của bị can, bị cáo, bị hại, người tham gia tố tụng khác thì phải thông báo

cho người đề nghị bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Điều 221. Yêu cầu định giá tài sản

151

1. Khi cần xác định giá của tài sản để giải quyết vụ án hình sự, cơ quan có

thẩm quyền tiến hành tố tụng ra văn bản yêu cầu định giá tài sản.

2. Văn bản yêu cầu định giá tài sản có các nội dung:

a) Tên cơ quan yêu cầu định giá; họ tên người có thẩm quyền yêu cầu

định giá;

b) Tên Hội đồng định giá tài sản được yêu cầu;

c) Thông tin và đặc điểm của tài sản cần định giá;

d) Tên tài liệu có liên quan (nếu có);

đ) Nội dung yêu cầu định giá tài sản;

e) Ngày, tháng, năm yêu cầu định giá tài sản, thời hạn trả kết luận định giá

tài sản.

3. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra văn bản yêu cầu định giá tài sản, cơ

quan yêu cầu định giá phải giao hoặc gửi văn bản yêu cầu định giá tài sản, hồ sơ,

đối tượng yêu cầu định giá tài sản cho Hội đồng định giá tài sản được yêu cầu;

gửi văn bản yêu cầu định giá tài sản cho Viện kiểm sát có thẩm quyền thực hành

quyền công tố và kiểm sát điều tra.

4. Việc yêu cầu định giá tài sản để giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án

hình sự được thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

Điều 222. Thời hạn định giá tài sản

Việc định giá tài sản, trả kết luận định giá tài sản thực hiện theo thời hạn

nêu trong văn bản yêu cầu định giá tài sản. Trường hợp việc định giá tài sản

không thể tiến hành trong thời hạn yêu cầu, Hội đồng định giá tài sản phải kịp

thời thông báo bằng văn bản, nêu rõ lý do cho cơ quan, người đã yêu cầu định

giá biết.

Điều 223. Tiến hành định giá tài sản

1. Việc định giá tài sản do Hội đồng định giá tài sản tiến hành. Phiên họp

định giá tài sản có thể thực hiện tại nơi có tài sản được định giá hoặc nơi khác

theo quyết định của Hội đồng định giá tài sản.

152

Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán có thể tham dự phiên họp định

giá tài sản nhưng phải báo trước cho Hội đồng định giá tài sản biết; khi được sự

đồng ý của Hội đồng định giá tài sản thì có quyền đưa ra ý kiến.

2. Chính phủ quy định chi tiết việc thành lập và hoạt động của Hội đồng

định giá tài sản; trình tự, thủ tục định giá tài sản.

Điều 224. Định giá lại tài sản

1. Trường hợp có nghi ngờ kết luận định giá lần đầu, cơ quan có thẩm

quyền tiến hành tố tụng tự mình hoặc theo đề nghị của người bị buộc tội, người

tham gia tố tụng khác ra văn bản yêu cầu định giá lại tài sản. Việc định giá lại tài

sản do Hội đồng định giá tài sản cấp trên trực tiếp thực hiện.

2. Trường hợp có mâu thuẫn giữa kết luận định giá lần đầu và kết luận

định giá lại về giá của tài sản cần định giá, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố

tụng ra văn bản yêu cầu định giá lại lần thứ hai. Việc định giá lại lần thứ hai do

Hội đồng định giá tài sản có thẩm quyền thực hiện. Kết luận định giá lại trong

trường hợp này được sử dụng để giải quyết vụ án.

Điều 225. Định giá tài sản trong trường hợp tài sản bị thất lạc hoặc

không còn

Trường hợp tài sản cần định giá bị thất lạc hoặc không còn thì việc định

giá tài sản được thực hiện theo hồ sơ của tài sản trên cơ sở các thông tin, tài liệu

thu thập được về tài sản cần định giá.

Điều 226. Định giá lại tài sản trong trường hợp đặc biệt

Trường hợp đặc biệt, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chánh

án Tòa án nhân dân tối cao quyết định việc định giá lại tài sản khi đã có kết luận

định giá lại lần hai của Hội đồng định giá tài sản. Việc định giá lại tài sản trong

trường hợp đặc biệt phải do Hội đồng mới thực hiện. Người đã tham gia định giá

trước đó không được định giá lại. Kết luận định giá lại trong trường hợp này

được sử dụng để giải quyết vụ án.

Điều 227. Kết luận định giá tài sản

1. Kết luận định giá tài sản phải ghi rõ kết luận về giá của tài sản theo nội

dung yêu cầu định giá và các nội dung khác theo quy định của pháp luật.

153

2. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra kết luận định giá tài sản, Hội đồng

định giá tài sản phải gửi kết luận cho cơ quan yêu cầu định giá tài sản, người yêu

cầu định giá tài sản.

Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được kết luận định giá tài sản, cơ

quan đã yêu cầu, người yêu cầu định giá tài sản phải gửi kết luận định giá tài sản

cho Viện kiểm sát thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra.

3. Để làm sáng tỏ nội dung kết luận định giá tài sản, cơ quan yêu cầu định

giá tài sản có quyền yêu cầu Hội đồng định giá tài sản giải thích kết luận định

giá; hỏi thêm Hội đồng định giá tài sản về những tình tiết cần thiết.

Điều 228. Quyền của bị can, bị cáo, bị hại, người tham gia tố tụng

khác đối với kết luận định giá tài sản

1. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được đề nghị định giá tài sản

của bị can, bị cáo, bị hại, người tham gia tố tụng khác, cơ quan có thẩm quyền

tiến hành tố tụng phải xem xét, ra văn bản yêu cầu định giá tài sản.

2. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được kết luận định giá tài sản

thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải thông báo kết luận định giá tài

sản cho bị can, bị cáo, bị hại, người tham gia tố tụng khác có liên quan.

3. Bị can, bị cáo, bị hại, người tham gia tố tụng khác có quyền trình bày ý

kiến của mình về kết luận định giá; đề nghị định giá lại. Trường hợp họ trình bày

trực tiếp thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án phải lập biên bản.

4. Trường hợp Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án không chấp nhận

đề nghị của bị can, bị cáo, bị hại, người tham gia tố tụng khác thì phải thông báo

cho người đề nghị bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Chương XVII

BIỆN PHÁP ĐIỀU TRA TỐ TỤNG ĐẶC BIỆT

Điều 229. Các biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt

Sau khi khởi tố vụ án, trong quá trình điều tra, người có thẩm quyền tiến

hành tố tụng có thể áp dụng các biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt:

1. Ghi âm, ghi hình bí mật;

154

2. Nghe điện thoại bí mật;

3. Thu thập bí mật dữ liệu điện tử.

Điều 230. Trường hợp áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt

Có thể áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt đối với các trường hợp:

1. Tội xâm phạm an ninh quốc gia, tội phạm về ma túy, tội phạm về tham

nhũng, tội khủng bố, tội rửa tiền;

2. Tội phạm khác có tổ chức thuộc loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

Điều 231. Thẩm quyền, trách nhiệm quyết định và thi hành quyết

định áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt

1. Thủ trưởng Cơ quan điều tra cấp tỉnh, Thủ trưởng Cơ quan điều tra

quân sự cấp quân khu trở lên; Thủ trưởng Cơ quan điều tra Viện kiểm sát

nhân dân tối cao tự mình hoặc theo yêu cầu của Viện trưởng Viện kiểm sát

nhân dân cấp tỉnh, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Viện trưởng

Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu trở lên có quyền ra quyết định áp dụng biện

pháp điều tra tố tụng đặc biệt.

Trường hợp vụ án do Cơ quan điều tra hình sự khu vực thụ lý, điều tra thì

Thủ trưởng Cơ quan điều tra hình sự khu vực đề nghị Thủ trưởng Cơ quan điều

tra quân sự cấp quân khu xem xét, quyết định áp dụng.

2. Quyết định áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt ghi rõ thông tin

cần thiết về đối tượng bị áp dụng, tên biện pháp được áp dụng, thời hạn, địa

điểm áp dụng, cơ quan tiến hành biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt và các nội

dung quy định tại khoản 2 Điều 139 của Bộ luật này.

3. Quyết định áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt phải được Viện

trưởng Viện kiểm sát cùng cấp phê chuẩn trước khi thi hành.

Thủ trưởng Cơ quan điều tra đã ra quyết định áp dụng có trách nhiệm

kiểm tra chặt chẽ việc áp dụng biện pháp này, kịp thời đề nghị Viện kiểm sát hủy

bỏ nếu xét thấy không còn cần thiết.

Cơ quan chuyên trách trong Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, Viện

kiểm sát nhân dân theo quy định của pháp luật có trách nhiệm thi hành quyết

định áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt.

155

4. Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền

và người thi hành quyết định áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt phải giữ

bí mật.

Điều 232. Thời hạn áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt

1. Thời hạn áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt không quá 02

tháng kể từ ngày Viện trưởng Viện kiểm sát phê chuẩn. Trường hợp phức tạp có

thể gia hạn nhưng không quá thời hạn điều tra theo quy định của Bộ luật này.

2. Chậm nhất là 10 ngày trước khi hết thời hạn áp dụng biện pháp điều tra

tố tụng đặc biệt, nếu xét thấy cần gia hạn thì Thủ trưởng Cơ quan điều tra đã ra

quyết định áp dụng phải có văn bản đề nghị Viện trưởng Viện kiểm sát đã phê

chuẩn xem xét, quyết định việc gia hạn.

Điều 233. Sử dụng thông tin, tài liệu thu thập được bằng biện pháp

điều tra tố tụng đặc biệt

1. Thông tin, tài liệu thu thập được bằng biện pháp điều tra tố tụng đặc

biệt chỉ được sử dụng vào việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự;

thông tin, tài liệu không liên quan đến vụ án phải tiêu hủy kịp thời.

Nghiêm cấm sử dụng thông tin, tài liệu, chứng cứ thu thập được vào mục

đích khác.

2. Thông tin, tài liệu thu thập được bằng việc áp dụng biện pháp điều tra

tố tụng đặc biệt có thể dùng làm chứng cứ để giải quyết vụ án.

3. Cơ quan điều tra có trách nhiệm thông báo ngay kết quả việc áp dụng

biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt cho Viện trưởng Viện kiểm sát đã phê chuẩn.

Điều 234. Hủy bỏ việc áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt

Viện trưởng Viện kiểm sát đã phê chuẩn quyết định áp dụng biện pháp

điều tra tố tụng đặc biệt phải kịp thời hủy bỏ quyết định đó khi thuộc một trong

các trường hợp:

1. Có đề nghị bằng văn bản của Thủ trưởng Cơ quan điều tra có thẩm

quyền;

2. Có vi phạm trong quá trình áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt;

3. Không cần thiết tiếp tục áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt.

156

Chương XVIII

TẠM ĐÌNH CHỈ ĐIỀU TRA VÀ KẾT THÚC ĐIỀU TRA

Điều 235. Tạm đình chỉ điều tra

1. Cơ quan điều tra ra quyết định tạm đình chỉ điều tra khi thuộc một trong

các trường hợp:

a) Khi chưa xác định được bị can hoặc không biết rõ bị can đang ở đâu

nhưng đã hết thời hạn điều tra vụ án. Trường hợp không biết rõ bị can đang ở

đâu, Cơ quan điều tra phải ra quyết định truy nã trước khi tạm đình chỉ điều tra;

b) Khi có kết luận giám định tư pháp xác định bị can bị bệnh tâm thần

hoặc bệnh hiểm nghèo thì có thể tạm đình chỉ điều tra trước khi hết thời hạn điều

tra;

c) Khi đã trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản nhưng chưa có kết

quả hoặc đã yêu cầu nước ngoài tương trợ tư pháp nhưng chưa kết thúc theo quy

định của Luật Tương trợ tư pháp về hình sự mà đã hết thời hạn điều tra. Trong

trường hợp này, việc giám định, định giá tài sản tiếp tục được tiến hành cho đến

khi có kết quả; việc tương trợ tư pháp tiếp tục được tiến hành cho đến khi kết

thúc theo quy định của Luật Tương trợ tư pháp về hình sự;

d) Khi không thể kết thúc điều tra vì lý do bất khả kháng do thiên tai, dịch

bệnh nhưng đã hết thời hạn điều tra.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Bộ

trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và thủ trưởng các cơ quan khác

có liên quan quy định chi tiết điểm này;

đ) Khi bị can có đủ căn cứ được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự

theo quy định tại Điều 145 của Bộ luật này.

2. Trường hợp vụ án có nhiều bị can mà lý do tạm đình chỉ điều tra không

liên quan đến tất cả bị can thì có thể tạm đình chỉ điều tra đối với từng bị can.

3. Trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày ra quyết định tạm đình chỉ điều tra,

Cơ quan điều tra phải gửi quyết định này cho Viện kiểm sát có thẩm quyền, bị

157

can, người bào chữa hoặc người đại diện của bị can; thông báo cho bị hại, đương

sự và người bảo vệ quyền lợi của họ.

4. Trong thời hạn điều tra, Cơ quan điều tra có thẩm quyền xem xét ra

quyết định tạm đình chỉ điều tra khi có đủ điều kiện theo quy định tại Điều

145 của Bộ luật này. Thời hạn tạm đình chỉ được ghi rõ trong quyết định

nhưng không quá thời hạn quy định tại Điều 148 của Bộ luật này.

Điều 236. Đình chỉ điều tra

1. Cơ quan điều tra ra quyết định đình chỉ điều tra khi thuộc một trong các

trường hợp:

a) Có một trong các căn cứ quy định tại Điều 145 và điểm b khoản 2

Điều 146, khoản 2 Điều 161, Điều 163 của Bộ luật này hoặc có căn cứ quy định

tại Điều 16 hoặc Điều 29 của Bộ luật Hình sự hoặc người chưa thành niên được

áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng theo quy định của Luật Tư pháp người

chưa thành niên;

b) Đã hết thời hạn điều tra vụ án mà không chứng minh được bị can đã

thực hiện tội phạm.

2. Quyết định đình chỉ điều tra ghi rõ thời gian, địa điểm ra quyết định, lý

do và căn cứ đình chỉ điều tra, việc hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp

cưỡng chế, trả lại tài liệu, đồ vật đã tạm giữ (nếu có), việc xử lý vật chứng, và

những vấn đề khác có liên quan.

Trường hợp vụ án có nhiều bị can mà căn cứ để đình chỉ điều tra không

liên quan đến tất cả bị can thì có thể đình chỉ điều tra đối với từng bị can.

3. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được quyết định đình chỉ điều

tra kèm theo hồ sơ vụ án của Cơ quan điều tra, nếu thấy quyết định đình chỉ điều

tra có căn cứ thì Viện kiểm sát phải trả lại hồ sơ vụ án cho Cơ quan điều tra để

giải quyết theo thẩm quyền; nếu thấy quyết định đình chỉ điều tra không có căn

cứ thì hủy bỏ quyết định đình chỉ điều tra và yêu cầu Cơ quan điều tra phục hồi

điều tra; nếu thấy đủ căn cứ để truy tố thì hủy bỏ quyết định đình chỉ điều tra và

ra quyết định truy tố theo thời hạn, trình tự, thủ tục quy định tại Bộ luật này.

Điều 237. Truy nã bị can

158

1. Khi bị can trốn hoặc không biết rõ bị can đang ở đâu thì Cơ quan điều

tra phải ra quyết định truy nã bị can.

2. Quyết định truy nã ghi rõ họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi cư trú của

bị can, đặc điểm để nhận dạng bị can, tội phạm mà bị can đã bị khởi tố và các

nội dung quy định tại khoản 2 Điều 139 của Bộ luật này; kèm theo ảnh bị can

(nếu có).

Quyết định truy nã bị can được gửi cho Viện kiểm sát có thẩm quyền và

thông báo công khai để mọi người phát hiện, bắt người bị truy nã.

3. Sau khi bắt được bị can theo quyết định truy nã thì Cơ quan điều tra đã

ra quyết định truy nã phải ra quyết định đình nã. Quyết định đình nã được gửi

cho Viện kiểm sát có thẩm quyền và thông báo công khai.

Điều 238. Kết thúc điều tra

1. Khi kết thúc điều tra, Cơ quan điều tra phải ra bản kết luận điều tra.

2. Việc điều tra kết thúc khi Cơ quan điều tra ra bản kết luận điều tra đề

nghị truy tố hoặc ra bản kết luận điều tra và quyết định đình chỉ điều tra.

3. Bản kết luận điều tra ghi rõ ngày, tháng, năm; họ tên, chức vụ và chữ ký

của người ra kết luận.

4. Trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày ra bản kết luận điều tra, Cơ quan

điều tra phải giao bản kết luận điều tra đề nghị truy tố hoặc bản kết luận điều tra

kèm theo quyết định đình chỉ điều tra cùng hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát có

thẩm quyền; giao bản kết luận điều tra đề nghị truy tố hoặc quyết định đình chỉ

điều tra cho bị can hoặc người đại diện của bị can; gửi bản kết luận điều tra đề

nghị truy tố hoặc quyết định đình chỉ điều tra cho người bào chữa; thông báo

cho bị hại, đương sự và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ.

Điều 239. Kết luận điều tra trong trường hợp đề nghị truy tố

1. Trong trường hợp đề nghị truy tố thì bản kết luận điều tra ghi rõ diễn

biến hành vi phạm tội; chứng cứ xác định hành vi phạm tội của bị can, thủ đoạn,

động cơ, mục đích phạm tội, tính chất, mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây

ra; việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế;

tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, đặc điểm nhân thân của bị

159

can; việc thu giữ, tạm giữ tài liệu, đồ vật và việc xử lý vật chứng; nguyên nhân

và điều kiện dẫn đến hành vi phạm tội và tình tiết khác có ý nghĩa đối với vụ án;

lý do và căn cứ đề nghị truy tố; tội danh, điều, khoản, điểm của Bộ luật Hình sự

được áp dụng; những ý kiến đề xuất giải quyết vụ án.

Bản kết luận điều tra phải ghi rõ ngày, tháng, năm ra kết luận; họ tên, chức

vụ và chữ ký của người ra kết luận điều tra.

2. Cơ quan điều tra có thể kết luận điều tra đề nghị truy tố bị can khi đã có

đủ căn cứ và bảo đảm quyền bào chữa cho bị can theo quy định của Bộ luật này

trong các trường hợp sau:

a) Bị can trốn hoặc không biết bị can ở đâu và việc truy nã không có kết

quả;

b) Bị can đang ở nước ngoài mà không thể triệu tập để phục vụ các hoạt

động điều tra.

3. Trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày ban hành kết luận điều tra đề nghị

truy tố đối với bị can quy định tại khoản 2 Điều này, kết luận điều tra phải được

niêm yết nếu không thể giao được cho bị can.

4. Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ trưởng Bộ Quốc phòng,

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao

quy định chi tiết khoản 2 và khoản 3 Điều này.

Điều 240. Kết luận điều tra trong trường hợp đình chỉ điều tra

Trong trường hợp đình chỉ điều tra thì bản kết luận điều tra ghi rõ diễn

biến sự việc, quá trình điều tra, lý do và căn cứ đình chỉ điều tra.

Bản kết luận điều tra phải ghi rõ ngày, tháng, năm ra kết luận; họ tên, chức

vụ và chữ ký của người ra kết luận điều tra.

Quyết định đình chỉ điều tra ghi rõ thời gian, địa điểm ra quyết định, lý do

và căn cứ đình chỉ điều tra, việc hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng

chế, trả lại tài liệu, đồ vật đã tạm giữ (nếu có), việc xử lý vật chứng và các vấn

đề khác có liên quan.

Điều 241. Phục hồi điều tra

160

1. Khi có lý do để hủy bỏ quyết định đình chỉ điều tra hoặc quyết định tạm

đình chỉ điều tra thì Cơ quan điều tra ra quyết định phục hồi điều tra, nếu chưa

hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.

Nếu việc điều tra bị đình chỉ theo quy định tại khoản 5 và khoản 6 Điều

163 của Bộ luật này mà bị can không đồng ý và yêu cầu điều tra lại thì Cơ quan

điều tra hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền ra quyết định phục hồi điều tra.

2. Trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày ra quyết định phục hồi điều tra, Cơ

quan điều tra phải gửi quyết định này cho Viện kiểm sát có thẩm quyền, bị can,

người bào chữa hoặc người đại diện của bị can; thông báo cho bị hại, đương sự

và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ.

Phần thứ ba

TRUY TỐ

Chương XIX

NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG

Điều 242. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi thực hành

quyền công tố trong giai đoạn truy tố

1. Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp

cưỡng chế; yêu cầu Cơ quan điều tra truy nã bị can.

2. Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu liên quan đến vụ án

trong trường hợp cần thiết.

3. Trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra nhằm kiểm tra, bổ sung

tài liệu, chứng cứ để quyết định việc truy tố hoặc khi Tòa án yêu cầu điều tra bổ

sung mà xét thấy không cần thiết phải trả hồ sơ cho Cơ quan điều tra.

4. Quyết định khởi tố, quyết định thay đổi, quyết định bổ sung quyết định

khởi tố vụ án, bị can trong trường hợp phát hiện còn có hành vi phạm tội, người

phạm tội khác trong vụ án chưa được khởi tố, điều tra.

5. Quyết định trả hồ sơ cho Cơ quan điều tra để yêu cầu điều tra bổ sung.

161

6. Quyết định tách, nhập vụ án; chuyển vụ án để truy tố theo thẩm quyền,

áp dụng thủ tục rút gọn, áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh.

7. Quyết định gia hạn, không gia hạn thời hạn truy tố, thời hạn áp dụng

các biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế.

8. Quyết định truy tố.

9. Quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ vụ án; quyết định đình chỉ, tạm đình

chỉ vụ án đối với bị can; quyết định phục hồi vụ án, quyết định phục hồi vụ án

đối với bị can.

10. Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác để quyết định việc truy tố theo

quy định của Bộ luật này.

Điều 243. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi kiểm sát trong

giai đoạn truy tố

1. Khi kiểm sát trong giai đoạn truy tố, Viện kiểm sát có nhiệm vụ, quyền

hạn:

a) Kiểm sát hoạt động tố tụng hình sự của người tham gia tố tụng; yêu

cầu, kiến nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xử lý nghiêm minh

người tham gia tố tụng vi phạm pháp luật;

b) Kiến nghị cơ quan, tổ chức hữu quan áp dụng biện pháp phòng ngừa tội

phạm và vi phạm pháp luật;

c) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác để kiểm sát trong giai đoạn truy tố

theo quy định của Bộ luật này.

2. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu, kiến nghị quy

định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều này, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm

quyền có trách nhiệm thông báo việc thực hiện yêu cầu, kiến nghị cho Viện

kiểm sát.

Điều 244. Giao, nhận hồ sơ vụ án và bản kết luận điều tra

1. Khi Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số

hoạt động điều tra giao hồ sơ vụ án kèm theo bản kết luận điều tra đề nghị truy

tố và vật chứng (nếu có) thì Viện kiểm sát phải kiểm tra và xử lý như sau:

162

a) Trường hợp tài liệu trong hồ sơ vụ án, vật chứng kèm theo (nếu có) đã

đầy đủ so với bảng kê tài liệu, vật chứng và bản kết luận điều tra đã được giao

cho bị can hoặc kết luận điều tra đã được niêm yết theo quy định tại khoản 3

Điều 239 của Bộ luật này thì nhận hồ sơ vụ án;

b) Trường hợp tài liệu trong hồ sơ vụ án, vật chứng kèm theo (nếu có)

không đủ so với bảng kê tài liệu, vật chứng hoặc bản kết luận điều tra chưa được

giao cho bị can hoặc người đại diện của bị can hoặc kết luận điều tra chưa

được niêm yết theo quy định tại khoản 3 Điều 239 của Bộ luật này thì chưa

nhận hồ sơ vụ án và yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra bổ sung tài liệu, vật chứng; yêu cầu giao bản kết

luận điều tra cho bị can hoặc người đại diện của bị can hoặc yêu cầu niêm yết

bản kết luận điều tra theo quy định tại khoản 3 Điều 239 của Bộ luật này.

2. Việc giao, nhận hồ sơ vụ án và bản kết luận điều tra được lập biên bản

theo quy định tại Điều 140 của Bộ luật này và đưa vào hồ sơ vụ án.

Điều 245. Thẩm quyền truy tố

1. Viện kiểm sát có thẩm quyền quyết định việc truy tố là Viện kiểm sát đã

thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra. Thẩm quyền truy tố của Viện kiểm

sát được xác định theo thẩm quyền xét xử của Tòa án đối với vụ án.

Trường hợp vụ án không thuộc thẩm quyền truy tố của mình, Viện kiểm

sát ra ngay quyết định chuyển vụ án cho Viện kiểm sát có thẩm quyền. Việc

chuyển vụ án cho Viện kiểm sát ngoài phạm vi tỉnh, thành phố hoặc ngoài phạm

vi quân khu do Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân

khu quyết định.

Đối với vụ án do Viện kiểm sát cấp trên thực hành quyền công tố, kiểm

sát điều tra thì Viện kiểm sát cấp trên quyết định việc truy tố. Chậm nhất là 02

tháng trước khi kết thúc điều tra, Viện kiểm sát cấp trên phải thông báo cho Viện

kiểm sát cấp dưới cùng cấp với Tòa án có thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án để

cử Kiểm sát viên tham gia nghiên cứu hồ sơ vụ án. Ngay sau khi quyết định truy

tố, Viện kiểm sát cấp trên ra quyết định phân công cho Viện kiểm sát cấp dưới

thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử; sau khi nhận được hồ sơ vụ án kèm

theo bản cáo trạng, Viện kiểm sát cấp dưới có thẩm quyền thực hành quyền công

tố và kiểm sát xét xử theo đúng quy định của Bộ luật này.

163

2. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ra quyết định chuyển vụ án, Viện

kiểm sát phải thông báo bằng văn bản cho Cơ quan đã kết thúc điều tra vụ án, bị

can hoặc người đại diện của bị can, người bào chữa, bị hại, người tham gia tố

tụng khác.

Việc giao, gửi hồ sơ vụ án kèm theo bản cáo trạng được thực hiện theo

quy định tại khoản 2 Điều 246 của Bộ luật này. Trong trường hợp này, thời hạn

truy tố được tính từ ngày Viện kiểm sát có thẩm quyền truy tố nhận được hồ sơ

vụ án.

Điều 246. Thời hạn quyết định việc truy tố

1. Trong thời hạn 20 ngày đối với tội phạm ít nghiêm trọng và tội phạm

nghiêm trọng, 30 ngày đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt

nghiêm trọng kể từ ngày nhận hồ sơ vụ án và bản kết luận điều tra, Viện kiểm

sát phải ra một trong các quyết định:

a) Truy tố bị can trước Tòa án;

b) Trả hồ sơ để yêu cầu điều tra bổ sung;

c) Đình chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án; đình chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án đối

với bị can.

Trường hợp cần thiết, Viện trưởng Viện kiểm sát có thể gia hạn thời hạn

quyết định việc truy tố nhưng không quá 10 ngày đối với tội phạm ít nghiêm

trọng và tội phạm nghiêm trọng, không quá 15 ngày đối với tội phạm rất nghiêm

trọng, không quá 30 ngày đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

2. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ra một trong các quyết định quy định

tại khoản 1 Điều này, Viện kiểm sát phải thông báo cho bị can, người bào chữa

hoặc người đại diện của bị can, bị hại biết việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung;

giao cho bị can hoặc người đại diện của bị can và gửi cho Cơ quan điều tra,

người bào chữa bản cáo trạng, quyết định đình chỉ vụ án hoặc quyết định tạm

đình chỉ vụ án, quyết định đình chỉ vụ án đối với bị can hoặc quyết định tạm

đình chỉ vụ án đối với bị can; niêm yết cáo trạng theo quy định tại khoản 3

Điều 249 của Bộ luật này; thông báo cho bị hại, đương sự, người bảo vệ quyền

và lợi ích hợp pháp của họ.

164

Việc giao, nhận các văn bản nêu trên được lập biên bản theo quy định tại

Điều 140 của Bộ luật này và đưa vào hồ sơ vụ án.

Trường hợp vụ án phức tạp thì thời hạn giao bản cáo trạng, quyết định

đình chỉ vụ án hoặc quyết định tạm đình chỉ vụ án cho bị can hoặc người đại

diện của bị can có thể kéo dài nhưng không quá 10 ngày.

3. Các quyết định nêu tại khoản 1 Điều này phải được gửi ngay cho Viện

kiểm sát cấp trên. Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên có quyền rút, đình chỉ, hủy

bỏ các quyết định đó nếu thấy không có căn cứ hoặc trái pháp luật và yêu cầu

Viện kiểm sát cấp dưới ra quyết định đúng pháp luật.

Điều 247. Áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp

cưỡng chế

Sau khi nhận hồ sơ vụ án và bản kết luận điều tra, Viện kiểm sát có quyền

quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế

theo quy định của Bộ luật này.

Thời hạn áp dụng biện pháp ngăn chặn trong giai đoạn truy tố không được

quá thời hạn quy định tại khoản 1 Điều 246 của Bộ luật này.

Điều 248. Nhập hoặc tách vụ án trong giai đoạn truy tố

1. Viện kiểm sát quyết định nhập vụ án khi thuộc một trong các trường

hợp:

a) Bị can phạm nhiều tội;

b) Bị can phạm tội nhiều lần;

c) Nhiều bị can cùng thực hiện một tội phạm hoặc cùng với bị can còn có

những người khác che giấu tội phạm hoặc không tố giác tội phạm, tiêu thụ tài

sản do bị can phạm tội mà có.

2. Viện kiểm sát quyết định tách vụ án khi thuộc một trong các trường hợp

sau đây nếu xét thấy việc tách đó không ảnh hưởng đến việc xác định sự thật

khách quan, toàn diện và đã có quyết định tạm đình chỉ vụ án đối với bị can:

a) Bị can bỏ trốn;

b) Bị can mắc bệnh hiểm nghèo;

165

c) Bị can bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh.

Chương XX

QUYẾT ĐỊNH VIỆC TRUY TỐ BỊ CAN

Điều 249. Quyết định truy tố bị can

1. Viện kiểm sát quyết định truy tố bị can trước Tòa án bằng bản cáo

trạng.

Bản cáo trạng ghi rõ diễn biến hành vi phạm tội; chứng cứ xác định hành

vi phạm tội của bị can, thủ đoạn, động cơ, mục đích phạm tội, tính chất, mức độ

thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra; việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp

ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế; tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình

sự, đặc điểm nhân thân của bị can; việc thu giữ, tạm giữ tài liệu, đồ vật và việc

xử lý vật chứng; nguyên nhân và điều kiện dẫn đến hành vi phạm tội và tình tiết

khác có ý nghĩa đối với vụ án.

Phần kết luận của bản cáo trạng ghi rõ tội danh và điều, khoản, điểm của

Bộ luật Hình sự được áp dụng.

Bản cáo trạng phải ghi rõ ngày, tháng, năm ra cáo trạng; họ tên, chức vụ

và chữ ký của người ra bản cáo trạng.

2. Viện kiểm sát có thể quyết định truy tố bị can khi đã có đủ căn cứ và

bảo đảm quyền bào chữa cho bị can theo quy định của Bộ luật này trong các

trường hợp sau:

a) Bị can trốn hoặc không biết bị can ở đâu và việc truy nã không có kết

quả;

b) Bị can đang ở nước ngoài mà không thể triệu tập để phục vụ các hoạt

động nhằm quyết định việc truy tố.

3. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ra bản cáo trạng theo quy định tại

khoản 2 Điều này, cáo trạng phải được niêm yết nếu không thể giao được cho bị

can.

166

4. Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Bộ

trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Chánh án Tòa án nhân dân tối

cao quy định chi tiết khoản 2 và khoản 3 Điều này.

Điều 250. Chuyển hồ sơ vụ án và bản cáo trạng đến Tòa án

Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ra bản cáo trạng, Viện kiểm sát phải

chuyển hồ sơ vụ án và bản cáo trạng đến Tòa án. Trường hợp vụ án phức tạp thì

thời hạn chuyển hồ sơ vụ án và bản cáo trạng đến Tòa án có thể kéo dài nhưng

không quá 10 ngày.

Trường hợp vụ án có bị can bị tạm giam thì trước khi hết thời hạn tạm

giam 07 ngày thì Viện kiểm sát thông báo cho Tòa án biết để xem xét, quyết

định việc tạm giam bị can khi nhận hồ sơ vụ án.

Điều 251. Trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung

1. Viện kiểm sát ra quyết định trả hồ sơ vụ án, yêu cầu Cơ quan điều tra

điều tra bổ sung khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Còn thiếu chứng cứ để chứng minh một trong những vấn đề quy định

tại Điều 91 của Bộ luật này mà Viện kiểm sát không thể tự mình bổ sung được;

b) Có căn cứ khởi tố bị can về một hay nhiều tội phạm khác;

c) Có người đồng phạm hoặc người phạm tội khác liên quan đến vụ án

nhưng chưa được khởi tố bị can;

d) Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

2. Quyết định trả hồ sơ để yêu cầu điều tra bổ sung phải ghi rõ vấn đề cần

điều tra bổ sung quy định tại khoản 1 Điều này và các nội dung quy định tại

khoản 2 Điều 139 của Bộ luật này.

3. Cơ quan điều tra có trách nhiệm thực hiện đầy đủ yêu cầu nêu trong

quyết định trả hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung của Viện kiểm sát; trường hợp vì lý

do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan mà không thực hiện được thì phải

nêu rõ lý do bằng văn bản.

Kết thúc điều tra bổ sung, Cơ quan điều tra phải có bản kết luận điều tra

bổ sung. Bản kết luận điều tra bổ sung phải ghi rõ kết quả điều tra bổ sung, quan

167

điểm giải quyết vụ án. Nếu kết quả điều tra bổ sung làm thay đổi cơ bản kết luận

điều tra trước đó thì Cơ quan điều tra phải ra bản kết luận điều tra mới thay thế.

Việc chuyển hồ sơ vụ án kèm theo kết luận điều tra bổ sung cho Viện

kiểm sát; việc giao, nhận, gửi thông báo kết quả điều tra bổ sung được thực hiện

theo quy định tại Điều 238 và Điều 244 của Bộ luật này.

Điều 252. Giải quyết yêu cầu điều tra bổ sung của Tòa án

Trường hợp Tòa án quyết định trả hồ sơ vụ án yêu cầu điều tra bổ sung thì

Viện kiểm sát phải xem xét căn cứ của việc yêu cầu điều tra bổ sung và giải

quyết như sau:

1. Nếu quyết định trả hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung có căn cứ mà xét thấy

không cần phải trả hồ sơ cho Cơ quan điều tra thì Viện kiểm sát trực tiếp tiến

hành một số hoạt động điều tra để bổ sung tài liệu, chứng cứ; trường hợp Viện

kiểm sát không thể tự điều tra bổ sung được thì Viện kiểm sát ra quyết định trả

hồ sơ để điều tra bổ sung và chuyển ngay hồ sơ cho Cơ quan điều tra để tiến

hành điều tra.

Trường hợp kết quả điều tra bổ sung làm thay đổi cơ bản nội dung bản cáo

trạng trước đó thì Viện kiểm sát phải ra bản cáo trạng mới thay thế và chuyển hồ

sơ đến Tòa án. Trường hợp kết quả điều tra bổ sung dẫn đến đình chỉ vụ án thì

Viện kiểm sát ra quyết định đình chỉ vụ án và thông báo cho Tòa án biết;

2. Nếu quyết định trả hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung không có căn cứ thì

Viện kiểm sát có văn bản nêu rõ lý do, giữ nguyên quyết định truy tố và chuyển

lại hồ sơ cho Tòa án.

Điều 253. Tạm đình chỉ vụ án

1. Viện kiểm sát quyết định tạm đình chỉ vụ án trong các trường hợp:

a) Khi có kết luận giám định tư pháp xác định bị can bị bệnh tâm thần

hoặc bệnh hiểm nghèo thì có thể tạm đình chỉ vụ án trước khi hết thời hạn quyết

định việc truy tố;

b) Khi bị can bỏ trốn mà không biết rõ bị can đang ở đâu nhưng đã hết

thời hạn quyết định việc truy tố và không thuộc trường hợp quy định tại khoản

2 Điều 249 của Bộ luật này; trong trường hợp này phải yêu cầu Cơ quan điều

168

tra truy nã bị can trước khi tạm đình chỉ vụ án. Việc truy nã bị can được thực

hiện theo quy định tại Điều 237 của Bộ luật này;

c) Khi đã trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản nhưng chưa có kết

quả hoặc đã yêu cầu nước ngoài tương trợ tư pháp nhưng chưa kết thúc theo quy

định của Luật Tương trợ tư pháp về hình sự mà đã hết thời hạn quyết định việc

truy tố. Trong trường hợp này, việc giám định, định giá tài sản tiếp tục được tiến

hành cho đến khi có kết quả; việc tương trợ tư pháp tiếp tục được tiến hành cho

đến khi kết thúc theo quy định của Luật Tương trợ tư pháp về hình sự;

d) Khi không thể tiến hành các hoạt động tố tụng để quyết định việc truy

tố vì lý do bất khả kháng do thiên tai, dịch bệnh nhưng đã hết thời hạn quyết

định việc truy tố.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Bộ

trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và thủ trưởng các cơ quan khác

có liên quan quy định chi tiết điểm này;

đ) Khi bị can có đủ căn cứ được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự

theo quy định tại Điều … của Bộ luật này.

2. Quyết định tạm đình chỉ vụ án phải ghi rõ lý do, căn cứ tạm đình chỉ vụ

án, các vấn đề khác có liên quan và các nội dung quy định tại khoản 2 Điều 139

của Bộ luật này.

Trường hợp vụ án có nhiều bị can mà căn cứ để tạm đình chỉ vụ án không

liên quan đến tất cả bị can thì tạm đình chỉ vụ án đối với từng bị can.

3. Trong thời hạn quyết định việc truy tố, Viện kiểm sát có thẩm quyền

xem xét ra quyết định tạm đình chỉ vụ án khi có đủ điều kiện theo quy định tại

Điều 145 của Bộ luật này. Thời hạn tạm đình chỉ được ghi rõ trong quyết

định nhưng không quá thời hạn quy định tại Điều 148 của Bộ luật này.

Điều 254. Đình chỉ vụ án

1. Viện kiểm sát quyết định không truy tố và ra quyết định đình chỉ vụ án

khi có một trong các căn cứ quy định tại Điều 145 và điểm b khoản 2 Điều

146, khoản 2 Điều 161, Điều 163 của Bộ luật này hoặc có căn cứ quy định tại

Điều 16 hoặc Điều 29 của Bộ luật Hình sự hoặc người chưa thành niên được áp

169

dụng biện pháp xử lý chuyển hướng theo quy định của Luật Tư pháp người chưa

thành niên.

2. Quyết định đình chỉ vụ án phải ghi rõ lý do và căn cứ đình chỉ vụ án,

việc hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế, xử lý vật chứng, tài liệu,

đồ vật đã tạm giữ (nếu có), các vấn đề khác có liên quan và các nội dung quy

định tại khoản 2 Điều 139 của Bộ luật này.

Trường hợp vụ án có nhiều bị can mà căn cứ đình chỉ vụ án không liên

quan đến tất cả các bị can thì quyết định đình chỉ vụ án đối với từng bị can.

Điều 255. Phục hồi vụ án

1. Khi có lý do để hủy bỏ quyết định đình chỉ vụ án hoặc quyết định tạm

đình chỉ vụ án thì Viện kiểm sát ra quyết định phục hồi vụ án nếu chưa hết thời

hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu vụ án bị đình chỉ theo quy định tại khoản

5 và khoản 6 Điều 163 của Bộ luật này mà bị can không đồng ý và yêu cầu phục

hồi vụ án thì Viện kiểm sát ra quyết định phục hồi vụ án. Có thể phục hồi đối với

toàn bộ vụ án hoặc phục hồi vụ án đối với từng bị can.

2. Quyết định phục hồi vụ án phải ghi rõ lý do và căn cứ phục hồi vụ án,

các vấn đề khác có liên quan và các nội dung quy định tại khoản 2 Điều 139 của

Bộ luật này.

3. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ra quyết định, Viện kiểm sát phải

giao quyết định phục hồi vụ án hoặc quyết định phục hồi vụ án đối với bị can

cho bị can hoặc người đại diện của bị can; gửi cho cơ quan đã kết thúc điều tra

vụ án, người bào chữa; thông báo cho bị hại, đương sự, người bảo vệ quyền và

lợi ích hợp pháp của họ.

Việc giao, nhận quyết định phục hồi vụ án, quyết định phục hồi vụ án đối

với bị can được lập biên bản và đưa vào hồ sơ vụ án.

4. Thời hạn quyết định việc truy tố khi phục hồi vụ án được tính theo thủ

tục chung quy định tại Bộ luật này kể từ ngày Viện kiểm sát ra quyết định phục

hồi vụ án.

5. Khi phục hồi vụ án, Viện kiểm sát có quyền áp dụng, thay đổi, hủy bỏ

biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế theo quy định của Bộ luật này.

170

Trường hợp có căn cứ theo quy định của Bộ luật này cần phải tạm giam

thì thời hạn tạm giam để phục hồi vụ án không được quá thời hạn quyết định

việc truy tố.

Phần thứ tư

XÉT XỬ VỤ ÁN HÌNH SỰ

Chương XXI

NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG

Điều 256. Xét xử trực tiếp, bằng lời nói và liên tục

1. Việc xét xử được tiến hành bằng lời nói.

Hội đồng xét xử phải trực tiếp xác định những tình tiết của vụ án bằng

cách hỏi, nghe ý kiến của bị cáo, bị hại, đương sự hoặc người đại diện của họ,

người làm chứng, người giám định, người khác tham gia phiên tòa được Tòa án

triệu tập; xem xét, kiểm tra tài liệu, chứng cứ đã thu thập; công bố biên bản, tài

liệu và tiến hành hoạt động tố tụng khác để kiểm tra chứng cứ; nghe ý kiến của

Kiểm sát viên, người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị

hại, đương sự.

2. Việc xét xử được tiến hành liên tục, trừ thời gian nghỉ và thời gian tạm

ngừng phiên tòa.

Điều 257. Tạm ngừng phiên tòa

1. Việc xét xử có thể tạm ngừng khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Cần phải xác minh, thu thập, bổ sung chứng cứ, tài liệu, đồ vật mà

không thể thực hiện ngay tại phiên tòa và có thể thực hiện được trong thời hạn

05 ngày, kể từ ngày tạm ngừng phiên tòa;

b) Do tình trạng sức khỏe, sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan

mà người có thẩm quyền tiến hành tố tụng hoặc người tham gia tố tụng không

thể tiếp tục tham gia phiên tòa nhưng họ có thể tham gia lại phiên tòa trong thời

gian 05 ngày, kể từ ngày tạm ngừng phiên tòa;

c) Vắng mặt Thư ký Tòa án tại phiên tòa.

171

2. Việc tạm ngừng phiên tòa phải được ghi vào biên bản phiên tòa và

thông báo cho những người tham gia tố tụng biết. Thời hạn tạm ngừng phiên tòa

không quá 05 ngày kể từ ngày quyết định tạm ngừng phiên tòa. Hết thời hạn tạm

ngừng phiên tòa, việc xét xử vụ án được tiếp tục. Trường hợp không thể tiếp tục

xét xử vụ án thì phải hoãn phiên tòa.

Điều 258. Tòa án xác minh, thu thập, bổ sung chứng cứ

Tòa án tiến hành việc xác minh, thu thập, bổ sung chứng cứ bằng các hoạt

động:

1. Tiếp nhận chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án do cơ quan, tổ

chức, cá nhân cung cấp;

2. Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu, đồ vật liên quan

đến vụ án;

3. Xem xét tại chỗ vật chứng không thể đưa đến phiên tòa;

4. Xem xét tại chỗ nơi đã xảy ra tội phạm hoặc địa điểm khác có liên quan

đến vụ án;

5. Trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản ngoài các trường hợp bắt

buộc phải trưng cầu giám định, cần định giá tài sản quy định tại Điều 212 và

Điều 215 của Bộ luật này; trưng cầu giám định bổ sung, giám định lại; yêu cầu

định giá lại tài sản;

6. Trường hợp Tòa án đã yêu cầu Viện kiểm sát bổ sung chứng cứ nhưng

Viện kiểm sát không bổ sung được thì Tòa án có thể tiến hành xác minh, thu

thập tài liệu, chứng cứ để giải quyết vụ án.

Điều 259. Tiếp nhận chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án

1. Khi cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên

quan đến vụ án thì Thẩm phán chủ tọa phiên tòa phải tiếp nhận và có thể hỏi

người đã cung cấp về những vấn đề có liên quan đến chứng cứ, tài liệu, đồ vật

đó. Việc tiếp nhận được lập biên bản.

2. Ngay sau khi nhận được chứng cứ, tài liệu, đồ vật do cơ quan, tổ chức,

cá nhân cung cấp thì Tòa án phải chuyển cho Viện kiểm sát cùng cấp. Trong thời

172

hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được chứng cứ, tài liệu, đồ vật, Viện kiểm sát phải

xem xét và chuyển lại cho Tòa án để đưa vào hồ sơ vụ án.

Điều 260. Thành phần Hội đồng xét xử

1. Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm một Thẩm phán và hai Hội thẩm. Trường

hợp vụ án có tính chất nghiêm trọng, phức tạp thì Hội đồng xét xử sơ thẩm có

thể gồm hai Thẩm phán và ba Hội thẩm.

Đối với vụ án có bị cáo về tội mà Bộ luật Hình sự quy định mức cao nhất

của khung hình phạt là tù chung thân, tử hình thì Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm

hai Thẩm phán và ba Hội thẩm.

2. Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm ba Thẩm phán.

Điều 261. Quyết định đưa vụ án ra xét xử

1. Quyết định đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm ghi rõ:

a) Ngày, tháng, năm ra quyết định; tên Tòa án ra quyết định; giờ, ngày,

tháng, năm, địa điểm mở phiên tòa;

b) Xét xử công khai hay xét xử kín;

c) Trường hợp xét xử trực tuyến thì phải nêu rõ về điểm cầu trung tâm

và số lượng điểm cầu thành phần;

d) Họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi sinh, nghề nghiệp, nơi cư trú của bị

cáo;

đ) Tội danh và điểm, khoản, điều của Bộ luật Hình sự mà Viện kiểm sát

truy tố đối với bị cáo;

e) Họ tên Thẩm phán, Hội thẩm, Thư ký Tòa án; họ tên Thẩm phán dự

khuyết, Hội thẩm dự khuyết, Thư ký Tòa án dự khuyết (nếu có);

g) Họ tên Kiểm sát viên thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử tại

phiên tòa; họ tên Kiểm sát viên dự khuyết (nếu có);

h) Họ tên người bào chữa (nếu có);

i) Họ tên người phiên dịch (nếu có);

k) Họ tên những người khác được triệu tập đến phiên tòa;

l) Vật chứng cần đưa ra xem xét tại phiên tòa.

173

2. Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm ghi rõ: các nội dung quy

định tại các điểm a, b, c, g, h, i, k và l khoản 1 Điều này; tội danh và hình phạt

mà Tòa án cấp sơ thẩm đã quyết định; họ tên người kháng cáo, người bị kháng

cáo, người bị kháng nghị; Viện kiểm sát kháng nghị; họ tên Thẩm phán, Thư ký

Tòa án; họ tên Thẩm phán dự khuyết, Thư ký Tòa án dự khuyết (nếu có).

Điều 262. Nội quy phiên tòa

1. Mọi người vào phòng xử án phải mặc trang phục nghiêm túc, chấp hành

việc kiểm tra an ninh và thực hiện đúng hướng dẫn của Thư ký Tòa án.

2. Mọi người trong phòng xử án phải tôn trọng Hội đồng xét xử, giữ gìn

trật tự và tuân theo sự điều hành của chủ tọa phiên tòa.

3. Mọi người trong phòng xử án phải đứng dậy khi Hội đồng xét xử vào

phòng xử án và khi tuyên án. Bị cáo phải đứng khi Kiểm sát viên công bố cáo

trạng hoặc quyết định truy tố. Người được Tòa án triệu tập đến phiên tòa muốn

trình bày ý kiến phải được chủ tọa phiên tòa đồng ý; người trình bày ý kiến phải

đứng khi trình bày ý kiến, khi được hỏi.

Những người vì lý do sức khỏe có thể được chủ tọa phiên tòa cho phép

ngồi.

4. Tại phiên tòa, bị cáo đang bị tạm giam chỉ được tiếp xúc với người bào

chữa cho mình. Việc tiếp xúc với những người khác phải được chủ tọa phiên tòa

cho phép.

5. Người dưới 16 tuổi không được vào phòng xử án, trừ trường hợp được

Tòa án triệu tập đến phiên tòa.

Điều 263. Phòng xử án

1. Phòng xử án phải được bố trí thể hiện sự trang nghiêm, an toàn, bảo

đảm sự bình đẳng giữa người thực hành quyền công tố và luật sư, người bào

chữa khác.

2. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quy định chi tiết Điều này.

Điều 264. Biên bản phiên tòa

1. Biên bản phiên tòa phải ghi rõ giờ, ngày, tháng, năm, địa điểm mở

phiên tòa và mọi diễn biến tại phiên tòa từ khi bắt đầu cho đến khi kết thúc

174

phiên tòa. Cùng với việc ghi biên bản, có thể ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh

về diễn biến phiên tòa.

2. Các câu hỏi, câu trả lời, lời trình bày và quyết định tại phiên tòa đều

được ghi vào biên bản.

3. Ngay sau khi kết thúc phiên tòa, chủ tọa phiên tòa phải kiểm tra biên

bản và cùng với Thư ký Tòa án ký vào biên bản đó.

4. Sau khi chủ tọa phiên tòa và Thư ký Tòa án ký vào biên bản phiên tòa,

Kiểm sát viên, bị cáo, người bào chữa, bị hại, đương sự, người bảo vệ quyền và

lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự hoặc đại diện của những người đó được

xem biên bản phiên tòa. Nếu có người yêu cầu ghi những sửa đổi, bổ sung vào

biên bản phiên tòa thì Thư ký Tòa án phải ghi sửa đổi, bổ sung đó vào biên bản

phiên tòa. Không được tẩy xóa, sửa chữa trực tiếp mà phải ghi sửa đổi, bổ sung

tiếp vào cuối biên bản phiên tòa và cùng chủ tọa phiên tòa ký xác nhận; nếu chủ

tọa phiên tòa không chấp nhận yêu cầu thì phải nêu rõ lý do và ghi vào biên bản

phiên tòa.

Điều 265. Biên bản nghị án

1. Khi nghị án phải lập biên bản.

Biên bản nghị án phải được tất cả thành viên Hội đồng xét xử ký tại phòng

nghị án trước khi tuyên án.

2. Biên bản nghị án của Hội đồng xét xử sơ thẩm phải ghi rõ:

a) Giờ, ngày, tháng, năm ra biên bản; tên Tòa án xét xử;

b) Họ tên Thẩm phán, Hội thẩm;

c) Vụ án được đưa ra xét xử;

d) Kết quả biểu quyết của Hội đồng xét xử về từng vấn đề đã thảo luận

quy định tại khoản 3 Điều 326 của Bộ luật này, ý kiến khác (nếu có).

3. Biên bản nghị án của Hội đồng xét xử phúc thẩm phải ghi rõ các điểm

a, c và d khoản 2 Điều này và họ tên các Thẩm phán.

Điều 266. Bản án

1. Tòa án ra bản án nhân danh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

175

Bản án phải có chữ ký của tất cả thành viên Hội đồng xét xử.

2. Bản án sơ thẩm phải ghi rõ:

a) Tên Tòa án xét xử sơ thẩm; số và ngày thụ lý vụ án; số của bản án và

ngày tuyên án; họ tên của các thành viên Hội đồng xét xử, Thư ký Tòa án, Kiểm

sát viên; họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi sinh, nơi cư trú, nghề nghiệp, trình

độ văn hóa, dân tộc, tiền án, tiền sự của bị cáo; ngày bị cáo bị tạm giữ, tạm

giam; họ tên, tuổi, nghề nghiệp, nơi sinh, nơi cư trú của người đại diện của bị

cáo; họ tên của người bào chữa, người làm chứng, người giám định, người định

giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật và những người khác được Tòa án

triệu tập tham gia phiên tòa; họ tên, tuổi, nghề nghiệp, nơi cư trú của bị hại,

đương sự, người đại diện của họ; số, ngày, tháng, năm của quyết định đưa vụ án

ra xét xử; xét xử công khai hoặc xét xử kín; thời gian và địa điểm xét xử;

b) Số, ngày, tháng, năm của bản cáo trạng hoặc quyết định truy tố; tên

Viện kiểm sát truy tố; hành vi của bị cáo theo tội danh mà Viện kiểm sát truy tố;

tội danh, điểm, khoản, điều của Bộ luật Hình sự và mức hình phạt, hình phạt bổ

sung, biện pháp tư pháp, trách nhiệm bồi thường thiệt hại mà Viện kiểm sát đề

nghị áp dụng đối với bị cáo; xử lý vật chứng;

c) Ý kiến của người bào chữa, bị hại, đương sự, người khác tham gia

phiên tòa được Tòa án triệu tập;

d) Nhận định của Hội đồng xét xử phải phân tích những chứng cứ xác

định có tội, chứng cứ xác định không có tội, xác định bị cáo có tội hay không và

nếu bị cáo có tội thì là tội gì, theo điểm, khoản, điều nào của Bộ luật Hình sự và

của văn bản quy phạm pháp luật khác được áp dụng, tình tiết tăng nặng, tình tiết

giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và cần phải xử lý như thế nào. Nếu bị cáo không

có tội thì bản án phải ghi rõ những căn cứ xác định bị cáo không có tội và việc

giải quyết khôi phục danh dự, quyền và lợi ích hợp pháp của họ theo quy định

của pháp luật;

đ) Phân tích lý do mà Hội đồng xét xử không chấp nhận những chứng cứ

buộc tội, chứng cứ gỡ tội, yêu cầu, đề nghị của Kiểm sát viên, bị cáo, người bào

chữa, bị hại, đương sự và người đại diện, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp

pháp của họ đưa ra;

176

e) Phân tích tính hợp pháp của các hành vi, quyết định tố tụng của Điều

tra viên, Kiểm sát viên, người bào chữa trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử;

g) Quyết định của Hội đồng xét xử về từng vấn đề phải giải quyết trong

vụ án, về án phí và quyền kháng cáo đối với bản án. Trường hợp có quyết định

phải thi hành ngay thì ghi rõ quyết định đó.

3. Bản án phúc thẩm phải ghi rõ:

a) Tên Tòa án xét xử phúc thẩm; số và ngày thụ lý vụ án; số của bản án và

ngày tuyên án; họ tên của các thành viên Hội đồng xét xử, Thư ký Tòa án, Kiểm

sát viên; họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi sinh, nơi cư trú, nghề nghiệp, trình

độ văn hóa, dân tộc, tiền án, tiền sự của bị cáo có kháng cáo, bị kháng cáo, bị

kháng nghị và những bị cáo không kháng cáo, không bị kháng cáo, không bị

kháng nghị nhưng Tòa án cấp phúc thẩm có xem xét; ngày bị cáo bị tạm giữ,

tạm giam; họ tên, tuổi, nghề nghiệp, nơi sinh, nơi cư trú của người đại diện của

bị cáo; họ tên của người bào chữa, người giám định, người phiên dịch và những

người khác được Tòa án triệu tập tham gia phiên tòa; họ tên, tuổi, nghề nghiệp,

nơi cư trú, địa chỉ của bị hại, đương sự, người đại diện của họ; tên của Viện

kiểm sát có kháng nghị; xét xử công khai hoặc xét xử kín; thời gian và địa điểm

xét xử;

b) Tóm tắt nội dung vụ án, quyết định trong bản án sơ thẩm; nội dung

kháng cáo, kháng nghị; nhận định của Hội đồng xét xử phúc thẩm, những căn cứ

để chấp nhận hoặc không chấp nhận kháng cáo, kháng nghị; điểm, khoản, điều

của Bộ luật Hình sự và của văn bản quy phạm pháp luật khác mà Hội đồng xét

xử phúc thẩm căn cứ để giải quyết vụ án;

c) Quyết định của Hội đồng xét xử phúc thẩm về từng vấn đề phải giải

quyết trong vụ án do có kháng cáo, kháng nghị, về án phí sơ thẩm, phúc thẩm.

Điều 267. Sửa chữa, bổ sung bản án

1. Không được sửa chữa, bổ sung bản án trừ trường hợp phát hiện có lỗi

rõ ràng về chính tả, số liệu do nhầm lẫn hoặc do tính toán sai.

Việc sửa chữa, bổ sung bản án không được làm thay đổi bản chất vụ án

hoặc bất lợi cho bị cáo và những người tham gia tố tụng khác.

177

Việc sửa chữa, bổ sung bản án được thể hiện bằng văn bản và giao ngay

cho những người được quy định tại Điều 262 của Bộ luật này.

2. Việc sửa chữa, bổ sung bản án quy định tại khoản 1 Điều này do Thẩm

phán chủ tọa phiên tòa đã ra bản án, quyết định thực hiện. Trường hợp Thẩm

phán chủ tọa phiên tòa không thể thực hiện được thì việc sửa chữa, bổ sung bản

án do Chánh án Tòa án đã xét xử vụ án đó thực hiện.

Điều 268. Giao, gửi bản án

1. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày tuyên án, Tòa án cấp sơ thẩm phải

giao bản án cho bị cáo, bị hại, Viện kiểm sát cùng cấp, người bào chữa; gửi bản

án cho bị cáo bị xét xử vắng mặt quy định tại điểm c khoản 2 Điều 290 của Bộ

luật này, Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp, Cơ quan điều tra có thẩm quyền, cơ

quan thi hành án hình sự có thẩm quyền, Trại tạm giam, Trại giam nơi đang

giam giữ bị cáo; thông báo bằng văn bản cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi bị cáo

cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi bị cáo làm việc, học tập; cấp bản sao bản án

hoặc trích lục bản án về những phần có liên quan cho đương sự hoặc người đại

diện của họ.

Trường hợp xét xử vắng mặt bị cáo theo quy định tại điểm a hoặc điểm b

khoản 2 Điều 290 của Bộ luật này thì trong thời hạn nêu trên, bản án phải được

niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú cuối cùng hoặc cơ quan, tổ

chức nơi làm việc, học tập cuối cùng của bị cáo.

Tòa án cấp sơ thẩm gửi bản án cho cơ quan thi hành án dân sự có thẩm

quyền trong trường hợp bản án sơ thẩm có tuyên hình phạt tiền, tịch thu tài sản

và quyết định dân sự theo quy định của Luật Thi hành án dân sự.

2. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày tuyên án hoặc kể từ ngày ra quyết

định, Tòa án cấp phúc thẩm phải gửi bản án hoặc quyết định phúc thẩm cho

Viện kiểm sát cùng cấp; cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền; Cơ quan

điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án nơi đã xét xử sơ thẩm; Trại tạm giam, Trại giam

nơi đang giam giữ bị cáo; người đã kháng cáo, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên

quan đến việc kháng cáo, kháng nghị hoặc người đại diện của họ; cơ quan thi

hành án dân sự có thẩm quyền trong trường hợp bản án phúc thẩm có tuyên hình

phạt tiền, tịch thu tài sản và quyết định dân sự; thông báo bằng văn bản cho Ủy

ban nhân dân cấp xã nơi cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi làm việc, học tập của

178

bị cáo. Trường hợp Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án quân sự

trung ương xét xử phúc thẩm thì thời hạn này có thể kéo dài nhưng không quá

25 ngày.

Điều 269. Phiên dịch tại phiên tòa

1. Trường hợp bị cáo, bị hại, đương sự, người làm chứng không biết tiếng

Việt, là người câm, người điếc thì người phiên dịch phải dịch cho họ nghe, hiểu

lời trình bày, các câu hỏi, câu trả lời tại phiên tòa, nội dung quyết định của Hội

đồng xét xử và các vấn đề khác có liên quan đến họ.

2. Người phiên dịch phải dịch lời trình bày, câu hỏi, câu trả lời của những

người quy định tại khoản 1 Điều này ra tiếng Việt cho Hội đồng xét xử và người

khác tham gia phiên tòa cùng nghe.

Điều 270. Kiến nghị sửa chữa thiếu sót, vi phạm trong công tác quản

lý

1. Cùng với việc ra bản án, Tòa án ra kiến nghị cơ quan, tổ chức hữu quan

áp dụng biện pháp cần thiết để khắc phục nguyên nhân và điều kiện phát sinh tội

phạm tại các cơ quan, tổ chức đó. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được

kiến nghị của Tòa án, cơ quan, tổ chức nhận được kiến nghị phải thông báo bằng

văn bản cho Tòa án biết về những biện pháp được áp dụng.

2. Kiến nghị của Tòa án có thể được đọc tại phiên tòa cùng với bản án

hoặc chỉ gửi riêng cho cơ quan, tổ chức hữu quan.

Điều 271. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi thực hành

quyền công tố trong giai đoạn xét xử

1. Khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn xét xử sơ thẩm, Viện kiểm

sát có nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Công bố cáo trạng, công bố quyết định truy tố theo thủ tục rút gọn,

quyết định khác về việc buộc tội đối với bị cáo tại phiên tòa;

b) Xét hỏi, xem xét vật chứng, xem xét tại chỗ;

c) Luận tội, tranh luận, rút một phần hoặc toàn bộ quyết định truy tố; kết

luận về tội khác bằng hoặc nhẹ hơn; phát biểu quan điểm của Viện kiểm sát về

việc giải quyết vụ án tại phiên tòa;

179

d) Kháng nghị bản án, quyết định của Tòa án trong trường hợp oan, sai,

bỏ lọt tội phạm, người phạm tội;

đ) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác khi thực hành quyền công tố

trong giai đoạn xét xử sơ thẩm theo quy định của Bộ luật này.

2. Khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn xét xử phúc thẩm, Viện

kiểm sát có nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Trình bày ý kiến về nội dung kháng cáo, kháng nghị;

b) Bổ sung chứng cứ mới;

c) Bổ sung, thay đổi kháng nghị; rút một phần hoặc toàn bộ kháng nghị;

d) Xét hỏi, xem xét vật chứng, xem xét tại chỗ;

đ) Phát biểu quan điểm của Viện kiểm sát về việc giải quyết vụ án tại

phiên tòa, phiên họp;

e) Tranh luận với bị cáo, người bào chữa, người tham gia tố tụng khác tại

phiên tòa;

g) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác khi thực hành quyền công tố

trong giai đoạn xét xử phúc thẩm theo quy định của Bộ luật này.

Điều 272. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi kiểm sát xét xử

1. Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc xét xử vụ án hình sự của

Tòa án.

2. Kiểm sát việc tuân theo pháp luật của người tham gia tố tụng; yêu cầu,

kiến nghị cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xử lý nghiêm minh người tham gia tố

tụng vi phạm pháp luật.

3. Kiểm sát bản án, quyết định, văn bản tố tụng khác của Tòa án.

4. Yêu cầu Tòa án cùng cấp, cấp dưới chuyển hồ sơ vụ án hình sự để xem

xét, quyết định việc kháng nghị.

5. Kháng nghị bản án, quyết định của Tòa án có vi phạm pháp luật nghiêm

trọng về thủ tục tố tụng.

180

6. Kiến nghị, yêu cầu Tòa án, cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt

động tố tụng theo quy định của Bộ luật này; kiến nghị Tòa án khắc phục vi phạm

trong hoạt động tố tụng.

7. Kiến nghị cơ quan, tổ chức hữu quan áp dụng biện pháp phòng ngừa tội

phạm và vi phạm pháp luật trong hoạt động quản lý.

8. Thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị, nhiệm vụ, quyền hạn khác khi

kiểm sát xét xử vụ án hình sự theo quy định của Bộ luật này.

Chương XXII

XÉT XỬ SƠ THẨM

Mục I. THẨM QUYỀN CỦA TÒA ÁN CÁC CẤP

Điều 273. Thẩm quyền xét xử của Tòa án

1. Tòa án nhân dân khu vực xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự về tội

phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng và tội

phạm đặc biệt nghiêm trọng mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật

Hình sự quy định đến 20 năm tù.

2. Tòa án nhân dân cấp tỉnh xét xử sơ thẩm những vụ án:

a) Vụ án hình sự về các tội phạm không thuộc thẩm quyền của Tòa án

nhân dân khu vực;

b) Vụ án hình sự thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân khu vực

nhưng có nhiều tình tiết phức tạp, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành, dư luận

xã hội đặc biệt quan tâm; vụ án mà khi xử lý có ảnh hưởng đến chính trị, đối

ngoại; vụ án mà người phạm tội là cán bộ lãnh đạo chủ chốt từ cấp tỉnh trở lên,

người có chức sắc trong tôn giáo hoặc có uy tín cao trong dân tộc thiểu số.

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Viện trưởng Viện

kiểm sát nhân dân tối cao quy định chi tiết điểm này.

3. Tòa án quân sự khu vực xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự về tội

phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng và tội phạm rất nghiêm trọng, trừ

tội phạm, vụ án:

181

a) Các tội xâm phạm an ninh quốc gia;

b) Các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh;

c) Các tội quy định tại các điều 123, 125, 126, 227, 277, 278, 279, 280,

282, 283, 284, 286, 287, 288, 337, 368, 369, 370, 371, 399 và 400 của Bộ luật

Hình sự;

d) Các tội phạm được thực hiện ở ngoài lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội

chủ nghĩa Việt Nam;

đ) Vụ án hình sự có bị cáo, bị hại, đương sự ở nước ngoài hoặc tài sản có

liên quan đến vụ án ở nước ngoài.

4. Tòa án quân sự cấp quân khu xét xử sơ thẩm những vụ án:

a) Vụ án hình sự về các tội phạm không thuộc thẩm quyền của Tòa án

quân sự khu vực;

b) Vụ án hình sự thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự khu vực

nhưng có nhiều tình tiết phức tạp khó đánh giá, thống nhất về tính chất vụ án

hoặc liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành; vụ án mà bị cáo là Thẩm phán, Kiểm

sát viên, Điều tra viên, cán bộ lãnh đạo chủ chốt từ cấp tỉnh, Trung đoàn trưởng

và tương đương trở lên, người có chức sắc trong tôn giáo hoặc có uy tín cao

trong dân tộc thiểu số.

Điều 274. Thẩm quyền theo lãnh thổ

1. Tòa án có thẩm quyền xét xử vụ án hình sự là Tòa án nơi tội phạm được

thực hiện. Trường hợp tội phạm được thực hiện tại nhiều nơi khác nhau hoặc

không xác định được nơi thực hiện tội phạm thì Tòa án có thẩm quyền xét xử là

Tòa án nơi kết thúc việc điều tra.

2. Bị cáo phạm tội ở nước ngoài nếu xét xử ở Việt Nam thì Tòa án nhân

dân nơi cư trú cuối cùng của bị cáo ở trong nước xét xử theo thẩm quyền. Nếu

không xác định được nơi cư trú cuối cùng ở trong nước của bị cáo thì tùy từng

trường hợp, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao ra quyết định giao cho một Tòa

án nhân dân khu vực thuộc Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, thành phố Đà

Nẵng hoặc Thành phố Hồ Chí Minh hoặc giao cho Tòa án nhân dân thành phố

Hà Nội, thành phố Đà Nẵng hoặc Thành phố Hồ Chí Minh xét xử.

182

Bị cáo phạm tội ở nước ngoài nếu thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án

quân sự thì Tòa án quân sự cấp quân khu xét xử theo quyết định của Chánh án

Tòa án quân sự trung ương.

Điều 275. Thẩm quyền xét xử tội phạm xảy ra trên tàu bay, tàu biển

của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đang hoạt động ngoài không

phận hoặc ngoài lãnh hải của Việt Nam

Tội phạm xảy ra trên tàu bay hoặc tàu biển của nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam đang hoạt động ngoài không phận hoặc ngoài lãnh hải của Việt

Nam thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án Việt Nam nơi có sân bay hoặc bến

cảng trở về đầu tiên hoặc nơi tàu bay, tàu biển đó được đăng ký.

Điều 276. Việc xét xử bị cáo phạm nhiều tội thuộc thẩm quyền của các

Tòa án khác cấp

Khi bị cáo phạm nhiều tội, trong đó có tội phạm thuộc thẩm quyền xét xử

của Tòa án cấp trên thì Tòa án cấp trên xét xử toàn bộ vụ án.

Điều 277. Thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự

1. Tòa án quân sự có thẩm quyền xét xử:

a) Vụ án hình sự mà bị cáo là quân nhân tại ngũ, công chức, công nhân,

viên chức quốc phòng, quân nhân dự bị trong thời gian tập trung huấn luyện

hoặc kiểm tra tình trạng sẵn sàng động viên, sẵn sàng chiến đấu; dân quân, tự

vệ trong thời gian tập trung huấn luyện hoặc phối thuộc với Quân đội nhân dân

trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu, thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng;

công dân được điều động, trưng tập hoặc hợp đồng vào phục vụ trong Quân đội

nhân dân; pháp nhân thuộc Bộ Quốc phòng;

b) Vụ án hình sự mà bị cáo không thuộc đối tượng quy định tại điểm a

khoản 1 Điều này liên quan đến bí mật quân sự hoặc gây thiệt hại đến tính

mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của quân nhân tại ngũ, công chức, công

nhân, viên chức quốc phòng, quân nhân dự bị trong thời gian tập trung huấn

luyện hoặc kiểm tra tình trạng sẵn sàng chiến đấu hoặc gây thiệt hại đến tài sản,

danh dự, uy tín của Quân đội nhân dân hoặc phạm tội trong doanh trại quân đội

hoặc khu vực quân sự do Quân đội nhân dân quản lý, bảo vệ.

183

2. Tòa án quân sự có thẩm quyền xét xử tất cả tội phạm xảy ra trong địa

bàn thiết quân luật.

Điều 278. Việc xét xử bị cáo phạm nhiều tội thuộc thẩm quyền của

Tòa án nhân dân và Tòa án quân sự

Khi vụ án vừa có bị cáo hoặc tội phạm thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa

án quân sự, vừa có bị cáo hoặc tội phạm thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án

nhân dân thì thẩm quyền xét xử được thực hiện:

1. Trường hợp có thể tách vụ án thì Tòa án quân sự xét xử những bị cáo và

tội phạm thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự; Tòa án nhân dân xét xử

những bị cáo và tội phạm thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân;

2. Trường hợp không thể tách vụ án thì Tòa án quân sự xét xử toàn bộ vụ

án.

Điều 279. Chuyển vụ án trong giai đoạn xét xử

1. Khi vụ án không thuộc thẩm quyền xét xử của mình thì Tòa án trả hồ sơ

vụ án cho Viện kiểm sát đã truy tố để chuyển đến Viện kiểm sát có thẩm quyền

truy tố.

Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận lại hồ sơ vụ án, Viện kiểm sát đã

truy tố phải ra quyết định chuyển hồ sơ vụ án đến Viện kiểm sát có thẩm quyền

truy tố để giải quyết theo thẩm quyền. Việc chuyển vụ án ra ngoài phạm vi tỉnh,

thành phố hoặc ngoài phạm vi quân khu thực hiện theo quy định tại Điều 239

của Bộ luật này.

Khi xét thấy vụ án vẫn thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án đã trả hồ sơ

thì Viện kiểm sát chuyển lại hồ sơ vụ án đến Tòa án kèm theo văn bản nêu rõ lý

do; nếu Tòa án xét thấy vụ án vẫn không thuộc thẩm quyền xét xử của mình thì

việc giải quyết tranh chấp thẩm quyền xét xử thực hiện theo Điều 275 của Bộ

luật này. Viện kiểm sát phải thực hiện theo quyết định của Tòa án có thẩm

quyền.

2. Thời hạn truy tố và áp dụng biện pháp ngăn chặn được thực hiện theo

quy định tại Điều 246 và Điều 241 của Bộ luật này.

Điều 280. Giải quyết việc tranh chấp về thẩm quyền xét xử

184

1. Việc giải quyết tranh chấp về thẩm quyền xét xử giữa các Tòa án nhân

dân khu vực trong cùng một tỉnh, thành phố, giữa các Tòa án quân sự khu vực

trong cùng một quân khu do Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Chánh án Tòa

án quân sự cấp quân khu quyết định.

2. Việc giải quyết tranh chấp về thẩm quyền xét xử giữa các Tòa án nhân

dân khu vực thuộc các tỉnh, thành phố khác nhau, giữa các Tòa án quân sự khu

vực thuộc các quân khu khác nhau do Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh,

Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu nơi kết thúc việc điều tra quyết định.

3. Việc giải quyết tranh chấp về thẩm quyền xét xử giữa các Tòa án nhân

dân cấp tỉnh, giữa các Tòa án quân sự cấp quân khu do Chánh án Tòa án nhân

dân tối cao, Chánh án Tòa án quân sự trung ương quyết định.

4. Việc giải quyết tranh chấp về thẩm quyền xét xử giữa Tòa án nhân dân

và Tòa án quân sự do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quyết định.

Việc chuyển vụ án để xét xử theo thẩm quyền được thực hiện theo quy

định tại Điều 274 của Bộ luật này.

Mục II.

CHUẨN BỊ XÉT XỬ

Điều 281. Nhận hồ sơ vụ án, bản cáo trạng và thụ lý vụ án

1. Khi Viện kiểm sát giao bản cáo trạng, hồ sơ vụ án và vật chứng kèm

theo (nếu có), Tòa án phải kiểm tra và xử lý:

a) Trường hợp tài liệu trong hồ sơ vụ án, vật chứng kèm theo (nếu có) đã

đầy đủ so với bảng kê tài liệu, vật chứng và bản cáo trạng đã được giao cho bị

can hoặc người đại diện của bị can thì nhận hồ sơ vụ án;

b) Trường hợp tài liệu trong hồ sơ vụ án, vật chứng kèm theo (nếu có)

không đủ so với bảng kê tài liệu, vật chứng hoặc bản cáo trạng chưa được giao

cho bị can hoặc người đại diện của bị can thì chưa nhận hồ sơ vụ án và yêu cầu

Viện kiểm sát bổ sung tài liệu, vật chứng; yêu cầu giao bản cáo trạng cho bị can

hoặc người đại diện của bị can.

185

2. Việc giao, nhận hồ sơ vụ án và bản cáo trạng được lập biên bản theo

quy định tại Điều 140 của Bộ luật này và đưa vào hồ sơ vụ án.

Ngay sau khi nhận được hồ sơ vụ án kèm theo bản cáo trạng thì Tòa án

phải thụ lý vụ án. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày thụ lý vụ án, Chánh án Tòa

án phải phân công Thẩm phán chủ tọa phiên tòa giải quyết vụ án.

Điều 282. Thời hạn chuẩn bị xét xử

1. Trong thời hạn 30 ngày đối với tội phạm ít nghiêm trọng, 45 ngày đối

với tội phạm nghiêm trọng, 02 tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng, 03

tháng đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng kể từ ngày thụ lý vụ án, Thẩm

phán chủ tọa phiên tòa phải ra một trong các quyết định:

a) Đưa vụ án ra xét xử;

b) Trả hồ sơ để yêu cầu điều tra bổ sung;

c) Tạm đình chỉ vụ án hoặc đình chỉ vụ án.

Đối với vụ án phức tạp, Chánh án Tòa án có thể quyết định gia hạn thời

hạn chuẩn bị xét xử nhưng không quá 15 ngày đối với tội phạm ít nghiêm trọng

và tội phạm nghiêm trọng, không quá 30 ngày đối với tội phạm rất nghiêm trọng

và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Việc gia hạn thời hạn chuẩn bị xét xử phải

thông báo ngay cho Viện kiểm sát cùng cấp.

2. Đối với vụ án được trả lại để yêu cầu điều tra bổ sung thì trong thời hạn

15 ngày kể từ ngày nhận lại hồ sơ, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa phải ra quyết

định đưa vụ án ra xét xử. Trường hợp phục hồi vụ án thì thời hạn chuẩn bị xét

xử theo thủ tục chung quy định tại Bộ luật này kể từ ngày Tòa án ra quyết định

phục hồi vụ án.

3. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử,

Tòa án phải mở phiên tòa; trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại

khách quan thì Tòa án có thể mở phiên tòa trong thời hạn 30 ngày.

Điều 283. Áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp

cưỡng chế

1. Sau khi thụ lý vụ án, Thẩm phán chủ toạ phiên tòa quyết định việc áp

dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế, trừ việc áp

186

dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp tạm giam do Chánh án, Phó Chánh án Tòa án

quyết định.

2. Thời hạn tạm giam để chuẩn bị xét xử không được quá thời hạn chuẩn

bị xét xử quy định tại khoản 1 Điều 277 của Bộ luật này.

3. Đối với bị cáo đang bị tạm giam mà đến ngày mở phiên tòa thời hạn

tạm giam đã hết, nếu xét thấy cần tiếp tục tạm giam để hoàn thành việc xét xử

thì Hội đồng xét xử ra lệnh tạm giam cho đến khi kết thúc phiên tòa.

Điều 284. Giải quyết yêu cầu, đề nghị trước khi mở phiên tòa

1. Trước khi mở phiên tòa, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa phải giải quyết

các yêu cầu, đề nghị:

a) Yêu cầu của Kiểm sát viên, người tham gia tố tụng về việc cung cấp, bổ

sung chứng cứ; triệu tập người làm chứng, người có thẩm quyền tiến hành tố

tụng, người tham gia tố tụng khác đến phiên tòa; về việc thay đổi thành viên Hội

đồng xét xử, Thư ký Tòa án;

b) Đề nghị của bị cáo hoặc người đại diện của bị cáo, người bào chữa về

việc thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế;

c) Đề nghị của Kiểm sát viên, người tham gia tố tụng về việc xét xử theo

thủ tục rút gọn, xét xử công khai hoặc xét xử kín;

d) Đề nghị của người tham gia tố tụng về việc vắng mặt tại phiên tòa.

2. Nếu xét thấy yêu cầu, đề nghị có căn cứ thì Thẩm phán chủ tọa phiên

tòa giải quyết theo thẩm quyền hoặc thông báo cho người có thẩm quyền giải

quyết theo quy định của Bộ luật này và thông báo cho người đã yêu cầu, đề nghị

biết; nếu không chấp nhận thì thông báo cho họ bằng văn bản nêu rõ lý do.

Điều 285. Trả hồ sơ để điều tra bổ sung

1. Thẩm phán chủ tọa phiên tòa ra quyết định trả hồ sơ cho Viện kiểm sát

để điều tra bổ sung khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Khi thiếu chứng cứ dùng để chứng minh một trong những vấn đề quy

định tại Điều 91 của Bộ luật này mà không thể bổ sung tại phiên tòa được;

b) Có căn cứ cho rằng ngoài hành vi mà Viện kiểm sát đã truy tố, bị can

còn thực hiện hành vi khác mà Bộ luật Hình sự quy định là tội phạm;

187

c) Có căn cứ cho rằng còn có đồng phạm khác hoặc có người khác thực

hiện hành vi mà Bộ luật Hình sự quy định là tội phạm liên quan đến vụ án nhưng

chưa được khởi tố vụ án, khởi tố bị can;

d) Việc khởi tố, điều tra, truy tố vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng.

2. Trường hợp Viện kiểm sát phát hiện có căn cứ trả hồ sơ để điều tra bổ

sung thì Viện kiểm sát có văn bản đề nghị Tòa án trả hồ sơ.

3. Quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung phải ghi rõ những vấn đề cần

điều tra bổ sung và gửi cho Viện kiểm sát kèm theo hồ sơ vụ án trong thời hạn

03 ngày kể từ ngày ra quyết định.

Nếu kết quả điều tra bổ sung dẫn tới việc đình chỉ vụ án thì Viện kiểm sát

ra quyết định đình chỉ vụ án và thông báo cho Tòa án biết trong thời hạn 03 ngày

kể từ ngày ra quyết định.

Nếu kết quả điều tra bổ sung dẫn tới phải thay đổi quyết định truy tố thì

Viện kiểm sát ban hành bản cáo trạng mới thay thế bản cáo trạng trước đó.

Trường hợp Viện kiểm sát không bổ sung được những vấn đề mà Tòa án

yêu cầu và vẫn giữ nguyên quyết định truy tố thì Tòa án tiến hành xét xử vụ án.

Điều 286. Tạm đình chỉ vụ án

1. Thẩm phán chủ tọa phiên tòa ra quyết định tạm đình chỉ vụ án khi thuộc

một trong các trường hợp:

a) Có căn cứ quy định tại điểm b và điểm c khoản 1 Điều 229 của Bộ luật

này;

b) Không biết rõ bị can, bị cáo đang ở đâu mà đã hết thời hạn chuẩn bị xét

xử; trường hợp này phải yêu cầu Cơ quan điều tra ra quyết định truy nã bị can,

bị cáo trước khi tạm đình chỉ vụ án. Việc truy nã bị can, bị cáo được thực hiện

theo quy định tại Điều 237 của Bộ luật này;

c) Chờ kết quả xử lý văn bản pháp luật mà Tòa án kiến nghị;

d) Khi bị can, bị cáo có đủ căn cứ, điều kiện được tạm hoãn truy cứu

trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 145 của Bộ luật này.

188

2. Trường hợp vụ án có nhiều bị can, bị cáo mà căn cứ để tạm đình chỉ

không liên quan đến tất cả bị can, bị cáo thì có thể tạm đình chỉ vụ án đối với

từng bị can, bị cáo.

3. Quyết định tạm đình chỉ vụ án phải ghi rõ lý do tạm đình chỉ và các nội

dung quy định tại khoản 2 Điều 139 của Bộ luật này.

4. Trong thời hạn chuẩn bị xét xử, Tòa án xem xét ra quyết định tạm

đình chỉ vụ án khi có đủ điều kiện theo quy định tại Điều 145 của Bộ luật này.

Thời hạn tạm đình chỉ được ghi rõ trong quyết định nhưng không quá thời

hạn quy định tại Điều 148 của Bộ luật này.

Điều 287. Đình chỉ vụ án

1. Thẩm phán chủ tọa phiên tòa ra quyết định đình chỉ vụ án khi thuộc

một trong các trường hợp:

a) Có một trong các căn cứ quy định tại Điều 145 và điểm b khoản 2

Điều 146, khoản 2 Điều 161 hoặc các khoản 3, 4, 5, 6, 7 và 9 Điều 163 của Bộ

luật này hoặc người chưa thành niên được áp dụng biện pháp xử lý chuyển

hướng theo quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên;

b) Viện kiểm sát rút toàn bộ quyết định truy tố trước khi mở phiên tòa.

Trường hợp vụ án có nhiều bị can, bị cáo mà căn cứ để đình chỉ vụ án

không liên quan đến tất cả bị can, bị cáo thì có thể đình chỉ vụ án đối với từng bị

can, bị cáo.

2. Quyết định đình chỉ vụ án phải ghi rõ lý do đình chỉ và các nội dung

quy định tại khoản 2 Điều 139 của Bộ luật này.

Điều 288. Phục hồi vụ án

1. Khi có lý do để hủy bỏ quyết định tạm đình chỉ vụ án hoặc có lý do để

hủy bỏ quyết định đình chỉ vụ án nếu chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm

hình sự thì Thẩm phán đã ra quyết định tạm đình chỉ, quyết định đình chỉ vụ án

ra quyết định phục hồi vụ án.

Trường hợp Thẩm phán đã ra quyết định tạm đình chỉ, quyết định đình chỉ

vụ án không thể thực hiện được thì Chánh án ra quyết định phục hồi.

189

2. Trường hợp tạm đình chỉ, đình chỉ đối với từng bị can, bị cáo thì ra

quyết định phục hồi vụ án đối với từng bị can, bị cáo.

3. Quyết định phục hồi vụ án phải ghi rõ lý do phục hồi vụ án và các nội

dung quy định tại khoản 2 Điều 139 của Bộ luật này.

4. Khi phục hồi vụ án, Tòa án có quyền áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện

pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế theo quy định của Bộ luật này.

Trường hợp có căn cứ theo quy định của Bộ luật này cần phải tạm giam

thì thời hạn tạm giam để phục hồi vụ án không được quá thời hạn chuẩn bị xét

xử.

Điều 289. Yêu cầu Viện kiểm sát bổ sung tài liệu, chứng cứ

1. Khi xét thấy cần bổ sung tài liệu, chứng cứ cần thiết cho việc giải quyết

vụ án mà không phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung thì Thẩm phán chủ toạ phiên

tòa yêu cầu Viện kiểm sát bổ sung.

2. Yêu cầu bổ sung tài liệu, chứng cứ phải bằng văn bản, nêu rõ tài liệu,

chứng cứ cần bổ sung và gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp trong thời hạn 02 ngày

kể từ ngày ra văn bản yêu cầu.

3. Trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu của Tòa án, Viện

kiểm sát gửi cho Tòa án tài liệu, chứng cứ được yêu cầu bổ sung. Trường hợp

Viện kiểm sát không bổ sung được tài liệu, chứng cứ thì Tòa án tiến hành xét xử

vụ án.

Điều 290. Viện kiểm sát rút quyết định truy tố

Khi xét thấy có một trong các căn cứ quy định tại Điều 163 của Bộ luật

này hoặc có căn cứ quy định tại Điều 16 hoặc Điều 29 của Bộ luật Hình sự thì

Viện kiểm sát rút quyết định truy tố trước khi mở phiên tòa và đề nghị Tòa án

đình chỉ vụ án.

Điều 291. Việc giao, gửi quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm

1. Quyết định đưa vụ án ra xét xử được giao cho bị cáo hoặc người đại

diện của họ; gửi cho người bào chữa, bị hại, đương sự chậm nhất là 10 ngày

trước khi mở phiên tòa.

190

Trường hợp xét xử vắng mặt bị cáo thì quyết định đưa vụ án ra xét xử

được giao cho người bào chữa hoặc người đại diện của bị cáo; quyết định đưa vụ

án ra xét xử còn phải được niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã nơi bị cáo

cư trú cuối cùng hoặc cơ quan, tổ chức nơi làm việc, học tập cuối cùng của bị

cáo.

2. Quyết định tạm đình chỉ, quyết định đình chỉ vụ án, quyết định phục hồi

vụ án của Tòa án được giao cho bị can, bị cáo, bị hại hoặc người đại diện của

họ và gửi cho người tham gia tố tụng khác trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ra

quyết định.

3. Quyết định phân công Thẩm phán làm chủ tọa phiên tòa, quyết định

đưa vụ án ra xét xử, quyết định đình chỉ, quyết định tạm đình chỉ, quyết định

phục hồi vụ án phải gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp trong thời hạn 02 ngày kể từ

ngày ra quyết định. Quyết định đình chỉ, quyết định tạm đình chỉ vụ án phải gửi

cho Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày ra quyết

định.

4. Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp

cưỡng chế được giao cho bị can, bị cáo, Viện kiểm sát cùng cấp, cơ sở giam giữ

nơi bị can, bị cáo đang bị tạm giam trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định.

Điều 292. Triệu tập những người cần xét hỏi đến phiên tòa

Căn cứ vào quyết định đưa vụ án ra xét xử, yêu cầu của Kiểm sát viên,

người bào chữa, người tham gia tố tụng khác, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa triệu

tập những người cần xét hỏi đến phiên tòa.

Mục III.

QUY ĐỊNH CHUNG VỀ THỦ TỤC TỐ TỤNG TẠI PHIÊN TÒA

Điều 293. Sự có mặt của thành viên Hội đồng xét xử và Thư ký Tòa

án

1. Phiên tòa chỉ được tiến hành khi có đủ thành viên Hội đồng xét xử và

Thư ký Tòa án. Các thành viên Hội đồng xét xử phải xét xử vụ án từ khi bắt đầu

cho đến khi kết thúc.

191

2. Trường hợp có Thẩm phán, Hội thẩm không tiếp tục tham gia xét xử vụ

án nhưng có Thẩm phán, Hội thẩm dự khuyết tham gia phiên tòa từ đầu thì

những người này được thay thế làm thành viên Hội đồng xét xử. Trường hợp

Hội đồng xét xử có hai Thẩm phán mà Thẩm phán chủ tọa phiên tòa không tiếp

tục tham gia xét xử được thì Thẩm phán là thành viên Hội đồng xét xử làm chủ

toạ phiên tòa và Thẩm phán dự khuyết được bổ sung làm thành viên Hội đồng

xét xử.

3. Trường hợp không có Thẩm phán, Hội thẩm dự khuyết để thay thế hoặc

phải thay đổi chủ tọa phiên tòa mà không có Thẩm phán để thay thế theo quy

định tại khoản 2 Điều này thì phải hoãn phiên tòa.

4. Trường hợp Thư ký Tòa án bị thay đổi hoặc không thể tiếp tục tham gia

phiên tòa thì Tòa án vẫn có thể xét xử vụ án nếu có Thư ký Tòa án dự khuyết;

nếu không có người thay thế thì tạm ngừng phiên tòa.

Điều 294. Sự có mặt của Kiểm sát viên

1. Kiểm sát viên Viện kiểm sát cùng cấp phải có mặt để thực hành quyền

công tố, kiểm sát xét xử tại phiên tòa; nếu Kiểm sát viên vắng mặt thì phải hoãn

phiên tòa. Đối với vụ án có tính chất nghiêm trọng, phức tạp thì có thể có nhiều

Kiểm sát viên. Trường hợp Kiểm sát viên không thể có mặt tại phiên tòa thì

Kiểm sát viên dự khuyết có mặt tại phiên tòa từ đầu được thay thế để thực hành

quyền công tố, kiểm sát xét xử tại phiên tòa.

2. Trường hợp Kiểm sát viên bị thay đổi hoặc không thể tiếp tục thực hành

quyền công tố, kiểm sát xét xử mà không có Kiểm sát viên dự khuyết để thay thế

thì Hội đồng xét xử hoãn phiên tòa.

Điều 295. Sự có mặt của bị cáo tại phiên tòa

1. Bị cáo phải có mặt tại phiên tòa theo giấy triệu tập của Tòa án trong

suốt thời gian xét xử vụ án; nếu vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc

không do trở ngại khách quan thì bị áp giải; nếu bị cáo vắng mặt vì lý do bất khả

kháng hoặc do trở ngại khách quan thì phải hoãn phiên tòa.

Nếu bị cáo bị bệnh tâm thần hoặc bị bệnh hiểm nghèo thì Hội đồng xét xử

tạm đình chỉ vụ án cho đến khi bị cáo có kết luận khỏi bệnh hoặc có kết luận đủ

khả năng nhận thức, đủ khả năng điều khiển hành vi.

192

Nếu bị cáo trốn thì Hội đồng xét xử tạm đình chỉ vụ án và yêu cầu Cơ

quan điều tra truy nã bị cáo.

2. Tòa án chỉ có thể xét xử vắng mặt bị cáo trong các trường hợp:

a) Bị cáo trốn hoặc không biết bị cáo ở đâu và việc truy nã không có kết

quả;

b) Bị cáo đang ở nước ngoài và không thể triệu tập đến phiên tòa;

c) Bị cáo đề nghị xét xử vắng mặt và được Hội đồng xét xử chấp nhận;

d) Nếu sự vắng mặt của bị cáo không vì lý do bất khả kháng hoặc không

do trở ngại khách quan và sự vắng mặt của bị cáo không gây trở ngại cho việc

xét xử.

Điều 296. Sự có mặt của người bào chữa

1. Người bào chữa phải có mặt tại phiên tòa để bào chữa cho người mà

mình đã nhận bào chữa. Người bào chữa có thể gửi trước bản bào chữa cho Tòa

án. Trường hợp người bào chữa vắng mặt lần thứ nhất vì lý do bất khả kháng

hoặc do trở ngại khách quan thì Tòa án phải hoãn phiên tòa, trừ trường hợp bị

cáo đồng ý xét xử vắng mặt người bào chữa. Nếu người bào chữa vắng mặt

không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan hoặc được

triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt thì Tòa án vẫn mở phiên tòa xét xử.

2. Trường hợp chỉ định người bào chữa quy định tại khoản 1 Điều 81 của

Bộ luật này mà người bào chữa vắng mặt thì Hội đồng xét xử phải hoãn phiên

tòa, trừ trường hợp bị cáo hoặc người đại diện của bị cáo đồng ý xét xử vắng

mặt người bào chữa.

Điều 297. Sự có mặt của bị hại, đương sự hoặc người đại diện của họ

1. Nếu bị hại, đương sự hoặc người đại diện của họ vắng mặt thì tùy

trường hợp, Hội đồng xét xử quyết định hoãn phiên tòa hoặc vẫn tiến hành xét

xử.

2. Trường hợp xét thấy sự vắng mặt của bị hại, đương sự chỉ trở ngại cho

việc giải quyết bồi thường thiệt hại thì Hội đồng xét xử có thể tách việc bồi

thường để xét xử sau theo quy định của pháp luật.

Điều 298. Sự có mặt của người làm chứng

193

1. Người làm chứng tham gia phiên tòa để làm sáng tỏ những tình tiết của

vụ án. Nếu người làm chứng vắng mặt nhưng trước đó đã có lời khai ở Cơ quan

điều tra thì chủ tọa phiên tòa công bố những lời khai đó. Nếu người làm chứng

về những vấn đề quan trọng của vụ án vắng mặt thì tùy trường hợp, Hội đồng

xét xử quyết định hoãn phiên tòa hoặc vẫn tiến hành xét xử.

2. Trường hợp người làm chứng được Tòa án triệu tập nhưng cố ý vắng

mặt mà không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan và việc

vắng mặt của họ gây trở ngại cho việc xét xử thì Hội đồng xét xử có thể quyết

định dẫn giải theo quy định của Bộ luật này.

Điều 299. Sự có mặt của người giám định, người định giá tài sản

1. Người giám định, người định giá tài sản tham gia phiên tòa khi được

Tòa án triệu tập.

2. Nếu người giám định, người định giá tài sản vắng mặt thì tùy trường

hợp, Hội đồng xét xử quyết định hoãn phiên tòa hoặc vẫn tiến hành xét xử.

Điều 300. Sự có mặt của người phiên dịch, người dịch thuật

1. Người phiên dịch, người dịch thuật tham gia phiên tòa khi được Tòa án

triệu tập.

2. Trường hợp người phiên dịch, người dịch thuật vắng mặt mà không có

người khác thay thế thì Hội đồng xét xử quyết định hoãn phiên tòa.

Điều 301. Sự có mặt của Điều tra viên và những người khác

Trong quá trình xét xử, khi xét thấy cần thiết, Hội đồng xét xử có thể triệu

tập Điều tra viên, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng đã thụ lý, giải quyết vụ

án và những người khác đến phiên tòa để trình bày các vấn đề liên quan đến vụ

án.

Điều 302. Hoãn phiên tòa

1. Tòa án hoãn phiên tòa khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Có một trong những căn cứ quy định tại các điều 57, 58, 293, 294, 295,

296, 297, 298, 299 và 300 của Bộ luật này;

b) Cần phải xác minh, thu thập bổ sung chứng cứ, tài liệu, đồ vật mà

không thể thực hiện ngay tại phiên tòa;

194

c) Cần tiến hành giám định bổ sung, giám định lại;

d) Cần định giá tài sản, định giá lại tài sản;

đ) Khi bị cáo có đủ căn cứ, điều kiện được tạm hoãn truy cứu trách

nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 145 của Bộ luật này.

Trường hợp hoãn phiên tòa thì vụ án phải được xét xử lại từ đầu.

2. Thời hạn hoãn phiên tòa sơ thẩm không được quá 30 ngày kể từ ngày ra

quyết định hoãn phiên tòa.

3. Trong thời hạn hoãn phiên tòa theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều

này, Tòa án xử lý như sau:

a) Trường hợp bị cáo đã khắc phục toàn bộ hậu quả thì ra quyết định

đình chỉ vụ án, quyết định đình chỉ vụ án đối với bị cáo theo quy định của Bộ

luật này;

b) Trường hợp bị cáo không khắc phục toàn bộ hậu quả thì Tòa án ra

quyết định tạm đình chỉ vụ án, thời hạn tạm đình chỉ theo quy định tại Điều

148 của Bộ luật này. Khi hết thời hạn tạm đình chỉ, nếu bị cáo vẫn không

khắc phục toàn bộ hậu quả thì Tòa án ra quyết định phục hồi vụ án và tiếp

tục giải quyết vụ án theo thủ tục chung.

4. Quyết định hoãn phiên tòa có các nội dung chính:

a) Ngày, tháng, năm ra quyết định;

b) Tên Tòa án và họ tên Thẩm phán, Hội thẩm, Thư ký Tòa án;

c) Họ tên Kiểm sát viên thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử tại

phiên tòa;

d) Vụ án được đưa ra xét xử;

đ) Lý do của việc hoãn phiên tòa;

e) Thời gian, địa điểm mở lại phiên tòa.

5. Quyết định hoãn phiên tòa phải được Thẩm phán chủ tọa phiên tòa

thay mặt Hội đồng xét xử ký tên. Trường hợp Thẩm phán chủ tọa phiên tòa

vắng mặt hoặc bị thay đổi thì Chánh án Tòa án ra quyết định hoãn phiên tòa.

195

Quyết định hoãn phiên tòa phải được thông báo ngay cho những người

tham gia tố tụng được Tòa án triệu tập theo quyết định đưa vụ án ra xét xử;

gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày ra quyết định.

Điều 303. Giới hạn của việc xét xử

1. Tòa án xét xử những bị cáo và những hành vi theo tội danh mà Viện

kiểm sát truy tố và Tòa án đã quyết định đưa vụ án ra xét xử.

2. Tòa án có thể xét xử bị cáo theo khoản khác với khoản mà Viện kiểm

sát đã truy tố trong cùng một điều luật hoặc về một tội khác bằng hoặc nhẹ hơn

tội mà Viện kiểm sát đã truy tố.

3. Trường hợp xét thấy cần xét xử bị cáo về tội danh nặng hơn tội danh

Viện kiểm sát truy tố thì Tòa án trả hồ sơ để Viện kiểm sát truy tố lại và thông

báo rõ lý do cho bị cáo hoặc người đại diện của bị cáo, người bào chữa biết; nếu

Viện kiểm sát vẫn giữ tội danh đã truy tố thì Tòa án có quyền xét xử bị cáo về

tội danh nặng hơn đó.

Điều 304. Việc ra bản án, quyết định của Tòa án

1. Bản án phải được Hội đồng xét xử thảo luận và thông qua tại phòng

nghị án.

2. Quyết định về việc thay đổi thành viên Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên,

Thư ký Tòa án, người giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người

dịch thuật, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ vụ án, hoãn phiên tòa, bắt tạm giam hoặc

trả tự do cho bị cáo phải được thảo luận, thông qua tại phòng nghị án và được

lập văn bản.

3. Quyết định các vấn đề khác được Hội đồng xét xử thảo luận và thông

qua tại phòng xử án không phải lập văn bản nhưng phải được ghi vào biên bản

phiên tòa.

Mục IV.

THỦ TỤC BẮT ĐẦU PHIÊN TÒA

Điều 305. Chuẩn bị khai mạc phiên tòa

196

Trước khi khai mạc phiên tòa, Thư ký Tòa án phải tiến hành các công

việc:

1. Kiểm tra sự có mặt của những người được Tòa án triệu tập; nếu có

người vắng mặt thì phải nêu lý do;

2. Phổ biến nội quy phiên tòa.

Điều 306. Khai mạc phiên tòa

1. Thẩm phán chủ tọa phiên tòa khai mạc phiên tòa và đọc quyết định đưa

vụ án ra xét xử.

2. Thư ký Tòa án báo cáo Hội đồng xét xử về sự có mặt, vắng mặt của

những người được Tòa án triệu tập và lý do vắng mặt.

3. Chủ tọa phiên tòa kiểm tra lại sự có mặt của những người có mặt tại

phiên tòa theo giấy triệu tập của Tòa án và kiểm tra lý lịch, phổ biến quyền và

nghĩa vụ của họ.

Điều 307. Giải quyết việc đề nghị thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm,

Kiểm sát viên, Thư ký Tòa án, người giám định, người định giá tài sản,

người phiên dịch, người dịch thuật

Chủ toạ phiên tòa phải hỏi Kiểm sát viên và những người tham gia tố tụng

có mặt tại phiên tòa xem họ có đề nghị thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm, Kiểm sát

viên, Thư ký Tòa án, người giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch,

người dịch thuật hay không, lý do của việc đề nghị thay đổi. Nếu có người đề

nghị thì Hội đồng xét xử xem xét, quyết định.

Điều 308. Cam đoan của người phiên dịch, người dịch thuật, người

giám định, người định giá tài sản

Sau khi giải thích quyền và nghĩa vụ cho người phiên dịch, người dịch

thuật, người giám định, người định giá tài sản thì chủ tọa phiên tòa yêu cầu

những người này phải cam đoan làm tròn nhiệm vụ.

Điều 309. Cam đoan của người làm chứng, cách ly người làm chứng

1. Sau khi giải thích quyền và nghĩa vụ cho người làm chứng, chủ tọa

phiên tòa yêu cầu người làm chứng phải cam đoan khai trung thực.

197

2. Trước khi người làm chứng được hỏi về vụ án, chủ tọa phiên tòa quyết

định biện pháp để cho những người làm chứng không nghe được lời khai của

nhau hoặc tiếp xúc với những người có liên quan. Trường hợp lời khai của bị

cáo và người làm chứng có ảnh hưởng lẫn nhau thì chủ tọa phiên tòa phải quyết

định cách ly bị cáo với người làm chứng trước khi hỏi người làm chứng.

Điều 310. Giải quyết yêu cầu về xem xét chứng cứ và hoãn phiên tòa

khi có người vắng mặt

Chủ tọa phiên tòa phải hỏi Kiểm sát viên và những người tham gia tố tụng

có mặt tại phiên tòa xem có ai yêu cầu triệu tập thêm người làm chứng hoặc yêu

cầu đưa thêm vật chứng, tài liệu ra xem xét hay không. Nếu có người tham gia

tố tụng vắng mặt hoặc tuy có mặt tại phiên tòa nhưng vì lý do sức khỏe không

thể tham gia tố tụng thì chủ tọa phiên tòa phải hỏi xem có ai yêu cầu hoãn phiên

tòa hay không; nếu có người yêu cầu thì Hội đồng xét xử xem xét, quyết định.

Mục V.

THỦ TỤC TRANH TỤNG TẠI PHIÊN TÒA

Điều 311. Công bố bản cáo trạng

Trước khi tiến hành xét hỏi, Kiểm sát viên công bố bản cáo trạng và trình

bày ý kiến bổ sung (nếu có). Ý kiến bổ sung không được làm xấu đi tình trạng

của bị cáo.

Điều 312. Trình tự xét hỏi

1. Hội đồng xét xử phải xác định đầy đủ những tình tiết về từng sự việc,

từng tội trong vụ án và từng người. Chủ tọa phiên tòa điều hành việc hỏi, quyết

định người hỏi trước, hỏi sau theo thứ tự hợp lý.

2. Khi xét hỏi từng người, chủ tọa phiên tòa hỏi trước sau đó quyết định

để Thẩm phán, Hội thẩm, Kiểm sát viên, người bào chữa, người bảo vệ quyền và

lợi ích hợp pháp của đương sự thực hiện việc hỏi.

Người tham gia tố tụng tại phiên tòa có quyền đề nghị chủ tọa phiên tòa

hỏi thêm về những tình tiết cần làm sáng tỏ.

198

Người giám định, người định giá tài sản được hỏi về những vấn đề có liên

quan đến việc giám định, định giá tài sản.

3. Khi xét hỏi, Hội đồng xét xử xem xét vật chứng có liên quan trong vụ

án.

Điều 313. Công bố lời khai trong giai đoạn điều tra, truy tố

1. Nếu người được xét hỏi có mặt tại phiên tòa thì Hội đồng xét xử, Kiểm

sát viên không được công bố lời khai của họ trong giai đoạn điều tra, truy tố.

2. Chỉ được công bố những lời khai trong giai đoạn điều tra, truy tố khi

thuộc một trong các trường hợp:

a) Lời khai của người được xét hỏi tại phiên tòa mâu thuẫn với lời khai

của họ trong giai đoạn điều tra, truy tố;

b) Người được xét hỏi không khai tại phiên tòa hoặc không nhớ những lời

khai của mình trong giai đoạn điều tra, truy tố;

c) Người được xét hỏi đề nghị công bố lời khai của họ trong giai đoạn

điều tra, truy tố;

d) Người được xét hỏi vắng mặt hoặc đã chết.

3. Trường hợp đặc biệt cần giữ bí mật nhà nước, giữ gìn thuần phong mỹ

tục của dân tộc, giữ bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật đời tư của cá

nhân, bí mật gia đình theo yêu cầu của người tham gia tố tụng hoặc tự xét thấy

cần thiết thì Hội đồng xét xử không công bố tài liệu có trong hồ sơ vụ án.

Điều 314. Hỏi bị cáo

1. Chủ tọa phiên tòa phải quyết định hỏi riêng từng bị cáo. Nếu lời khai

của bị cáo này có thể ảnh hưởng đến lời khai của bị cáo khác thì chủ tọa phiên

tòa phải cách ly họ. Bị cáo bị cách ly được thông báo lại nội dung lời khai của bị

cáo trước và có quyền đặt câu hỏi đối với bị cáo đó.

2. Bị cáo trình bày ý kiến về bản cáo trạng và những tình tiết của vụ án.

Hội đồng xét xử hỏi thêm về những điểm mà bị cáo trình bày chưa đầy đủ hoặc

có mâu thuẫn.

Kiểm sát viên hỏi bị cáo về những chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan đến

việc buộc tội, gỡ tội và những tình tiết khác của vụ án.

199

Người bào chữa hỏi bị cáo về những chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan

đến việc bào chữa và tình tiết khác của vụ án.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự hỏi bị cáo

về những tình tiết liên quan đến việc bảo vệ quyền và lợi ích của đương sự.

Những người tham gia tố tụng tại phiên tòa có quyền đề nghị chủ toạ

phiên tòa hỏi thêm về những tình tiết liên quan đến họ.

3. Nếu bị cáo không trả lời các câu hỏi thì Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên,

người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự

tiếp tục hỏi những người khác và xem xét vật chứng, tài liệu có liên quan đến vụ

án.

Khi được chủ tọa phiên tòa đồng ý, bị cáo được đặt câu hỏi với bị cáo

khác về các vấn đề có liên quan đến bị cáo.

Điều 315. Hỏi bị hại, đương sự hoặc người đại diện của họ

Bị hại, đương sự hoặc người đại diện của họ trình bày những tình tiết của

vụ án có liên quan đến họ. Sau đó, Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên, người bào

chữa và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự hỏi thêm

về những điểm mà họ trình bày chưa đầy đủ hoặc có mâu thuẫn.

Khi được chủ tọa phiên tòa đồng ý, bị cáo có thể hỏi bị hại, đương sự hoặc

người đại diện của họ về các vấn đề có liên quan đến bị cáo.

Điều 316. Hỏi người làm chứng

1. Việc hỏi phải được tiến hành riêng đối với từng người làm chứng và

không để cho những người làm chứng khác biết được nội dung xét hỏi đó.

2. Khi hỏi người làm chứng, Hội đồng xét xử phải hỏi rõ về quan hệ giữa

họ với bị cáo và các đương sự trong vụ án. Chủ tọa phiên tòa yêu cầu người làm

chứng trình bày rõ những tình tiết của vụ án mà họ đã biết, sau đó hỏi thêm về

những điểm mà họ khai chưa đầy đủ hoặc có mâu thuẫn. Kiểm sát viên, người

bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự có thể

hỏi thêm người làm chứng.

Khi được chủ tọa phiên tòa đồng ý, bị cáo có thể hỏi người làm chứng về

các vấn đề có liên quan đến bị cáo.

200

3. Sau khi đã trình bày xong, người làm chứng ở lại phòng xử án để có thể

được hỏi thêm.

4. Trường hợp có căn cứ xác định người làm chứng, người thân thích của

họ bị xâm hại hoặc bị đe dọa xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, tài sản, danh

dự, nhân phẩm thì Hội đồng xét xử phải quyết định biện pháp bảo vệ họ theo

quy định của Bộ luật này và pháp luật khác có liên quan.

5. Trường hợp cần thiết, Tòa án quyết định hỏi người làm chứng qua

mạng máy tính, mạng viễn thông.

Điều 317. Xem xét vật chứng

1. Vật chứng, ảnh hoặc biên bản xác nhận vật chứng được đưa ra để xem

xét tại phiên tòa.

Khi cần thiết, Hội đồng xét xử có thể cùng với Kiểm sát viên, người bào

chữa, người khác tham gia phiên tòa đến xem xét tại chỗ những vật chứng không

thể đưa đến phiên tòa được. Việc xem xét vật chứng tại chỗ được lập biên bản

theo quy định tại Điều 140 của Bộ luật này.

2. Kiểm sát viên, người bào chữa, người khác tham gia phiên tòa có quyền

trình bày nhận xét của mình về vật chứng. Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên,

người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự có

thể hỏi thêm người tham gia phiên tòa về những vấn đề có liên quan đến vật

chứng.

Điều 318. Nghe, xem nội dung được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh

Trường hợp cần kiểm tra chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án

hoặc khi bị cáo tố cáo bị bức cung, dùng nhục hình, Hội đồng xét xử quyết định

việc cho nghe, xem nội dung được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh liên quan

tại phiên tòa.

Điều 319. Xem xét tại chỗ

Khi xét thấy cần thiết, Hội đồng xét xử có thể cùng với Kiểm sát viên,

người bào chữa, người khác tham gia phiên tòa đến xem xét nơi đã xảy ra tội

phạm hoặc địa điểm khác có liên quan đến vụ án. Kiểm sát viên, người bào

chữa, người khác tham gia phiên tòa có quyền trình bày nhận xét của mình về

201

nơi đã xảy ra tội phạm hoặc địa điểm khác có liên quan đến vụ án. Hội đồng xét

xử có thể hỏi thêm người tham gia phiên tòa về những vấn đề có liên quan đến

nơi đó.

Việc xem xét tại chỗ được lập biên bản theo quy định tại Điều 140 của Bộ

luật này.

Điều 320. Trình bày, công bố báo cáo, tài liệu của cơ quan, tổ chức

Báo cáo, tài liệu của cơ quan, tổ chức về những tình tiết của vụ án do đại

diện cơ quan, tổ chức đó trình bày; trường hợp không có đại diện của cơ quan, tổ

chức tham dự thì Hội đồng xét xử công bố báo cáo, tài liệu tại phiên tòa.

Kiểm sát viên, bị cáo, người bào chữa, người khác tham gia phiên tòa có

quyền nhận xét về báo cáo, tài liệu đó và hỏi thêm người đại diện của cơ quan,

tổ chức, người khác tham gia phiên tòa về những vấn đề liên quan đến báo cáo,

tài liệu đó.

Điều 321. Hỏi người giám định, người định giá tài sản

1. Hội đồng xét xử tự mình hoặc theo đề nghị của Kiểm sát viên, người

bào chữa, người khác tham gia phiên tòa yêu cầu người giám định, người định

giá tài sản trình bày kết luận của mình về vấn đề được giám định, định giá tài

sản. Khi trình bày, người giám định, người định giá tài sản có quyền giải thích

bổ sung về kết luận giám định, định giá tài sản, căn cứ để đưa ra kết luận giám

định, định giá tài sản.

2. Kiểm sát viên, người bào chữa, người tham gia tố tụng khác có mặt tại

phiên tòa có quyền nhận xét về kết luận giám định, định giá tài sản, được hỏi

những vấn đề còn chưa rõ hoặc có mâu thuẫn trong kết luận giám định, định giá

tài sản hoặc có mâu thuẫn với những tình tiết khác của vụ án.

3. Trường hợp người giám định, người định giá tài sản không có mặt tại

phiên tòa thì chủ tọa phiên tòa công bố kết luận giám định, định giá tài sản.

4. Khi xét thấy cần thiết, Hội đồng xét xử quyết định giám định bổ sung

hoặc giám định lại, định giá lại tài sản.

Điều 322. Điều tra viên, Kiểm sát viên, người khác có thẩm quyền tiến

hành tố tụng, người tham gia tố tụng trình bày ý kiến

202

Khi xét thấy cần thiết, Hội đồng xét xử tự mình hoặc theo đề nghị của

người tham gia tố tụng yêu cầu Điều tra viên, Kiểm sát viên, người khác có thẩm

quyền tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng trình bày ý kiến để làm rõ

những quyết định, hành vi tố tụng trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử.

Điều 323. Kết thúc việc xét hỏi

Khi xét thấy những tình tiết của vụ án đã được xem xét đầy đủ thì chủ tọa

phiên tòa hỏi Kiểm sát viên, bị cáo, người bào chữa, người khác tham gia phiên

tòa xem họ có yêu cầu xét hỏi vấn đề gì nữa không. Nếu không có yêu cầu xét

hỏi thì kết thúc việc xét hỏi; nếu có người yêu cầu và xét thấy yêu cầu đó là cần

thiết thì chủ tọa phiên tòa quyết định tiếp tục việc xét hỏi.

Điều 324. Kiểm sát viên rút quyết định truy tố hoặc kết luận về tội

nhẹ hơn tại phiên tòa

Sau khi kết thúc việc xét hỏi, Kiểm sát viên có thể rút một phần hoặc toàn

bộ quyết định truy tố hoặc kết luận về tội nhẹ hơn.

Điều 325. Trình tự phát biểu khi tranh luận

1. Sau khi kết thúc việc xét hỏi, Kiểm sát viên trình bày luận tội; nếu thấy

không có căn cứ để kết tội thì rút toàn bộ quyết định truy tố và đề nghị Tòa án

tuyên bố bị cáo không có tội.

2. Bị cáo trình bày lời bào chữa; người bào chữa trình bày lời bào chữa

cho bị cáo; bị cáo, người đại diện của bị cáo có quyền bổ sung ý kiến bào chữa.

3. Bị hại, đương sự, người đại diện của họ trình bày ý kiến để bảo vệ

quyền và lợi ích của mình; nếu có người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho

họ thì người này có quyền trình bày, bổ sung ý kiến.

4. Trường hợp vụ án được khởi tố theo yêu cầu của bị hại thì bị hại hoặc

người đại diện của họ trình bày, bổ sung ý kiến sau khi Kiểm sát viên trình bày

luận tội.

Điều 326. Luận tội của Kiểm sát viên

1. Luận tội của Kiểm sát viên phải căn cứ vào những chứng cứ, tài liệu, đồ

vật đã được kiểm tra tại phiên tòa và ý kiến của bị cáo, người bào chữa, người

203

bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự, người tham gia tố tụng

khác tại phiên tòa.

2. Nội dung luận tội phải phân tích, đánh giá khách quan, toàn diện, đầy

đủ những chứng cứ xác định có tội, chứng cứ xác định vô tội; tính chất, mức độ

nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội; hậu quả do hành vi phạm tội gây ra;

nhân thân và vai trò của bị cáo trong vụ án; tội danh, hình phạt, áp dụng điểm,

khoản, điều của Bộ luật Hình sự, những tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách

nhiệm hình sự; mức bồi thường thiệt hại, xử lý vật chứng, biện pháp tư pháp;

nguyên nhân, điều kiện phạm tội và những tình tiết khác có ý nghĩa đối với vụ

án.

3. Đề nghị kết tội bị cáo theo toàn bộ hay một phần nội dung bản cáo

trạng hoặc kết luận về tội nhẹ hơn; đề nghị mức hình phạt chính, hình phạt bổ

sung, biện pháp tư pháp, trách nhiệm bồi thường thiệt hại, xử lý vật chứng.

4. Kiến nghị các biện pháp phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật.

Điều 327. Tranh luận tại phiên tòa

1. Bị cáo, người bào chữa, người tham gia tố tụng khác có quyền trình bày

ý kiến, đưa ra chứng cứ, tài liệu và lập luận của mình để đối đáp với Kiểm sát

viên về những chứng cứ xác định có tội, chứng cứ xác định vô tội; tính chất,

mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội; hậu quả do hành vi phạm

tội gây ra; nhân thân và vai trò của bị cáo trong vụ án; những tình tiết tăng nặng,

giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, mức hình phạt; trách nhiệm dân sự, xử lý vật

chứng, biện pháp tư pháp; nguyên nhân, điều kiện phạm tội và những tình tiết

khác có ý nghĩa đối với vụ án.

Bị cáo, người bào chữa, người tham gia tố tụng khác có quyền đưa ra đề

nghị của mình.

2. Kiểm sát viên phải đưa ra chứng cứ, tài liệu và lập luận để đối đáp đến

cùng từng ý kiến của bị cáo, người bào chữa, người tham gia tố tụng khác tại

phiên tòa.

Người tham gia tranh luận có quyền đáp lại ý kiến của người khác.

3. Chủ toạ phiên tòa không được hạn chế thời gian tranh luận, phải tạo

điều kiện cho Kiểm sát viên, bị cáo, người bào chữa, bị hại, người tham gia tố

204

tụng khác tranh luận, trình bày hết ý kiến nhưng có quyền cắt những ý kiến

không liên quan đến vụ án và ý kiến lặp lại.

Chủ tọa phiên tòa yêu cầu Kiểm sát viên phải đáp lại những ý kiến của

người bào chữa, người tham gia tố tụng khác mà những ý kiến đó chưa được

Kiểm sát viên tranh luận.

4. Hội đồng xét xử phải lắng nghe, ghi nhận đầy đủ ý kiến của Kiểm sát

viên, bị cáo, người bào chữa, người tham gia tranh luận tại phiên tòa để đánh giá

khách quan, toàn diện sự thật của vụ án. Trường hợp không chấp nhận ý kiến

của những người tham gia phiên tòa thì Hội đồng xét xử phải nêu rõ lý do và

được ghi trong bản án.

Điều 328. Trở lại việc xét hỏi

Nếu qua tranh luận mà thấy còn có tình tiết vụ án chưa được hỏi, chưa

được làm sáng tỏ thì Hội đồng xét xử phải quyết định trở lại việc xét hỏi. Xét

hỏi xong phải tiếp tục tranh luận.

Điều 329. Bị cáo nói lời sau cùng

1. Sau khi những người tham gia tranh luận không trình bày gì thêm, chủ

tọa phiên tòa tuyên bố kết thúc tranh luận.

2. Bị cáo được nói lời sau cùng. Không được đặt câu hỏi khi bị cáo nói lời

sau cùng. Nếu trong lời nói sau cùng, bị cáo trình bày thêm tình tiết mới có ý

nghĩa quan trọng đối với vụ án thì Hội đồng xét xử phải quyết định trở lại việc

hỏi. Hội đồng xét xử có quyền yêu cầu bị cáo không được trình bày những điểm

không liên quan đến vụ án nhưng không được hạn chế thời gian đối với bị cáo.

Điều 330. Xem xét việc rút quyết định truy tố hoặc kết luận về tội nhẹ

hơn tại phiên tòa

1. Khi Kiểm sát viên rút một phần quyết định truy tố hoặc kết luận về tội

nhẹ hơn thì Hội đồng xét xử vẫn tiếp tục xét xử vụ án.

2. Trường hợp Kiểm sát viên rút toàn bộ quyết định truy tố thì trước khi

nghị án, Hội đồng xét xử yêu cầu những người tham gia phiên tòa trình bày ý

kiến về việc rút quyết định truy tố đó.

Mục VI.

205

NGHỊ ÁN VÀ TUYÊN ÁN

Điều 331. Nghị án

1. Chỉ Thẩm phán và Hội thẩm mới có quyền nghị án. Việc nghị án phải

được tiến hành tại phòng nghị án.

Chủ tọa phiên tòa chủ trì việc nghị án có trách nhiệm đưa ra từng vấn đề

của vụ án phải được giải quyết để Hội đồng xét xử thảo luận, quyết định. Chủ

tọa phiên tòa tự mình hoặc phân công một thành viên Hội đồng xét xử ghi biên

bản nghị án. Các thành viên Hội đồng xét xử phải giải quyết tất cả các vấn đề

của vụ án bằng cách biểu quyết theo đa số về từng vấn đề. Hội thẩm biểu quyết

trước, Thẩm phán biểu quyết sau cùng. Nếu không có ý kiến nào chiếm đa số thì

phải thảo luận và biểu quyết lại từng ý kiến của các thành viên Hội đồng xét xử

đã đưa ra để xác định ý kiến chiếm đa số. Người có ý kiến thiểu số có quyền

trình bày ý kiến của mình bằng văn bản và được đưa vào hồ sơ vụ án.

2. Việc nghị án chỉ được căn cứ vào những chứng cứ, tài liệu đã được

thẩm tra tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện chứng cứ của vụ án,

ý kiến của Kiểm sát viên, bị cáo, người bào chữa, người tham gia tố tụng khác.

3. Các vấn đề của vụ án phải được giải quyết khi nghị án gồm:

a) Vụ án có thuộc trường hợp tạm đình chỉ hoặc thuộc trường hợp trả hồ

sơ để điều tra bổ sung hay không;

b) Tính hợp pháp của những chứng cứ, tài liệu do Cơ quan điều tra, Điều

tra viên, Viện kiểm sát, Kiểm sát viên thu thập; do luật sư, bị can, bị cáo, người

tham gia tố tụng khác cung cấp;

c) Có hay không có căn cứ kết tội bị cáo. Trường hợp đủ căn cứ kết tội thì

phải xác định rõ điểm, khoản, điều của Bộ luật Hình sự được áp dụng;

d) Hình phạt, biện pháp tư pháp áp dụng đối với bị cáo; trách nhiệm bồi

thường thiệt hại; vấn đề dân sự trong vụ án hình sự;

đ) Bị cáo có thuộc trường hợp miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt

hay không;

e) Án phí hình sự, án phí dân sự; xử lý vật chứng; tài sản bị kê biên, tài

khoản bị phong tỏa;

206

g) Tính hợp pháp của hành vi, quyết định tố tụng của Điều tra viên, Kiểm

sát viên, người bào chữa trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử;

h) Kiến nghị phòng ngừa tội phạm, khắc phục vi phạm.

4. Trường hợp Kiểm sát viên rút toàn bộ quyết định truy tố thì Hội đồng

xét xử vẫn giải quyết những vấn đề của vụ án theo trình tự quy định tại khoản 1

Điều này. Nếu có căn cứ xác định bị cáo không có tội thì Hội đồng xét xử tuyên

bị cáo không có tội; nếu thấy việc rút quyết định truy tố không có căn cứ thì

quyết định tạm đình chỉ vụ án và kiến nghị Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấp

hoặc Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp.

5. Trường hợp vụ án có nhiều tình tiết phức tạp thì Hội đồng xét xử có thể

quyết định kéo dài thời gian nghị án nhưng không quá 07 ngày kể từ ngày kết

thúc tranh luận tại phiên tòa. Hội đồng xét xử phải thông báo cho những người

có mặt tại phiên tòa và người tham gia tố tụng vắng mặt tại phiên tòa biết giờ,

ngày, tháng, năm và địa điểm tuyên án.

6. Kết thúc việc nghị án, Hội đồng xét xử phải quyết định một trong các

vấn đề:

a) Ra bản án và tuyên án;

b) Trở lại việc xét hỏi và tranh luận nếu có tình tiết vụ án chưa được xét

hỏi, chưa được làm sáng tỏ;

c) Trả hồ sơ vụ án để Viện kiểm sát điều tra bổ sung; yêu cầu Viện kiểm

sát bổ sung tài liệu, chứng cứ;

d) Tạm đình chỉ vụ án.

Hội đồng xét xử phải thông báo cho những người có mặt tại phiên tòa và

người tham gia tố tụng vắng mặt tại phiên tòa về các quyết định tại điểm c và

điểm d khoản này.

Điều 332. Tuyên án

Chủ tọa phiên tòa hoặc một thành viên khác của Hội đồng xét xử đọc bản

án. Trường hợp xét xử kín thì chỉ đọc phần quyết định trong bản án. Sau khi đọc

xong có thể giải thích thêm về việc chấp hành bản án và quyền kháng cáo.

Điều 333. Trả tự do cho bị cáo

207

Trong các trường hợp sau đây, Hội đồng xét xử phải tuyên bố trả tự do

ngay tại phiên tòa cho bị cáo đang bị tạm giam, nếu họ không bị tạm giam về

một tội phạm khác:

1. Bị cáo không có tội;

2. Bị cáo được miễn trách nhiệm hình sự hoặc được miễn hình phạt;

3. Bị cáo bị xử phạt bằng hình phạt không phải là hình phạt tù;

4. Bị cáo bị xử phạt tù nhưng được hưởng án treo;

5. Thời hạn phạt tù bằng hoặc ngắn hơn thời gian bị cáo đã bị tạm giam.

Điều 334. Bắt tạm giam bị cáo sau khi tuyên án

1. Trường hợp bị cáo đang bị tạm giam mà bị xử phạt tù nhưng xét thấy

cần tiếp tục tạm giam để bảo đảm thi hành án thì Hội đồng xét xử ra quyết định

tạm giam bị cáo, trừ trường hợp được quy định tại khoản 4 và khoản 5 Điều 333

của Bộ luật này.

2. Trường hợp bị cáo không bị tạm giam nhưng bị xử phạt tù thì họ chỉ bị

bắt tạm giam để chấp hành hình phạt khi bản án đã có hiệu lực pháp luật. Hội

đồng xét xử có thể ra quyết định bắt tạm giam bị cáo ngay tại phiên tòa nếu có

căn cứ cho thấy bị cáo có thể trốn hoặc tiếp tục phạm tội.

3. Thời hạn tạm giam bị cáo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này là

45 ngày kể từ ngày tuyên án.

4. Trường hợp bị cáo bị xử phạt tử hình thì Hội đồng xét xử quyết định

trong bản án việc tiếp tục tạm giam bị cáo để bảo đảm thi hành án.

Chương XXIII

XÉT XỬ PHÚC THẨM

Mục I. TÍNH CHẤT CỦA XÉT XỬ PHÚC THẨM

VÀ QUYỀN KHÁNG CÁO, KHÁNG NGHỊ

Điều 335. Tính chất của xét xử phúc thẩm

208

1. Xét xử phúc thẩm là việc Tòa án cấp trên trực tiếp xét xử lại vụ án hoặc

xét lại quyết định sơ thẩm mà bản án, quyết định sơ thẩm đối với vụ án đó chưa

có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo hoặc kháng nghị.

2. Quyết định sơ thẩm bị kháng cáo, kháng nghị là quyết định tạm đình

chỉ, quyết định đình chỉ vụ án, quyết định tạm đình chỉ vụ án đối với bị can, bị

cáo, quyết định đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo và quyết định khác của Tòa

án cấp sơ thẩm theo quy định của Bộ luật này, Luật Tư pháp người chưa thành

niên.

Điều 336. Người có quyền kháng cáo

1. Bị cáo, bị hại, người đại diện của họ có quyền kháng cáo bản án hoặc

quyết định sơ thẩm.

2. Người bào chữa có quyền kháng cáo để bảo vệ lợi ích của người chưa

thành niên, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất mà mình bào chữa.

3. Nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người đại diện của họ có quyền

kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến việc bồi thường thiệt

hại.

4. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người đại diện của

họ có quyền kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến quyền lợi,

nghĩa vụ của họ.

5. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự là người

chưa thành niên hoặc người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất có quyền

kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của

người mà mình bảo vệ.

6. Người được Tòa án tuyên không có tội có quyền kháng cáo về các căn

cứ mà bản án sơ thẩm đã xác định là họ không có tội.

Điều 337. Thủ tục kháng cáo

1. Người kháng cáo phải gửi đơn kháng cáo đến Tòa án đã xét xử sơ thẩm

hoặc Tòa án cấp phúc thẩm.

Trường hợp bị cáo đang bị tạm giam, Giám thị Trại tạm giam, Trưởng

Nhà tạm giữ, Trưởng phân trại thuộc trại tạm giam phải bảo đảm cho bị cáo thực

209

hiện quyền kháng cáo, nhận đơn kháng cáo và chuyển cho Tòa án cấp sơ thẩm

đã ra bản án, quyết định bị kháng cáo.

Người kháng cáo có thể trình bày trực tiếp với Tòa án đã xét xử sơ thẩm

hoặc Tòa án cấp phúc thẩm về việc kháng cáo. Tòa án phải lập biên bản về việc

kháng cáo theo quy định tại Điều 140 của Bộ luật này.

Tòa án cấp phúc thẩm đã lập biên bản về việc kháng cáo hoặc nhận được

đơn kháng cáo thì phải gửi biên bản hoặc đơn kháng cáo cho Tòa án cấp sơ thẩm

để thực hiện theo quy định chung.

2. Đơn kháng cáo có các nội dung chính:

a) Ngày, tháng, năm làm đơn kháng cáo;

b) Họ tên, địa chỉ của người kháng cáo;

c) Lý do và yêu cầu của người kháng cáo;

d) Chữ ký hoặc điểm chỉ của người kháng cáo.

3. Kèm theo đơn kháng cáo hoặc cùng với việc trình bày trực tiếp là

chứng cứ, tài liệu, đồ vật bổ sung (nếu có) để chứng minh tính có căn cứ của

kháng cáo.

Điều 338. Thời hạn kháng cáo

1. Thời hạn kháng cáo đối với bản án sơ thẩm là 15 ngày kể từ ngày tuyên

án. Đối với bị cáo, đương sự vắng mặt tại phiên tòa thì thời hạn kháng cáo tính

từ ngày họ nhận được bản án hoặc ngày bản án được niêm yết theo quy định của

pháp luật.

2. Thời hạn kháng cáo đối với quyết định sơ thẩm là 07 ngày kể từ ngày

người có quyền kháng cáo nhận được quyết định.

3. Ngày kháng cáo được xác định như sau:

a) Trường hợp đơn kháng cáo gửi qua dịch vụ bưu chính thì ngày kháng

cáo là ngày theo dấu bưu chính nơi gửi;

b) Trường hợp đơn kháng cáo gửi qua Giám thị Trại tạm giam, Trưởng

Nhà tạm giữ, Trưởng phân trại thuộc trại tạm giamthì ngày kháng cáo là ngày

Giám thị Trại tạm giam, Trưởng Nhà tạm giữ, Trưởng phân trại thuộc trại tạm

210

giam nhận được đơn. Giám thị Trại tạm giam, Trưởng Nhà tạm giữ, Trưởng

phân trại thuộc trại tạm giam phải ghi rõ ngày nhận đơn và ký xác nhận vào đơn;

c) Trường hợp người kháng cáo nộp đơn kháng cáo tại Tòa án thì ngày

kháng cáo là ngày Tòa án nhận đơn. Trường hợp người kháng cáo trình bày trực

tiếp với Tòa án thì ngày kháng cáo là ngày Tòa án lập biên bản về việc kháng

cáo.

Điều 339. Thủ tục tiếp nhận và xử lý kháng cáo

1. Sau khi nhận được đơn kháng cáo hoặc biên bản về việc kháng cáo,

Tòa án cấp sơ thẩm phải vào sổ tiếp nhận và kiểm tra tính hợp lệ của đơn kháng

cáo theo quy định của Bộ luật này.

2. Trường hợp đơn kháng cáo hợp lệ thì Tòa án cấp sơ thẩm thông báo về

việc kháng cáo theo quy định tại Điều 343 của Bộ luật này.

3. Trường hợp đơn kháng cáo hợp lệ nhưng nội dung kháng cáo chưa rõ

thì Tòa án cấp sơ thẩm phải thông báo ngay cho người kháng cáo để làm rõ.

4. Trường hợp nội dung đơn kháng cáo đúng quy định của Bộ luật này

nhưng quá thời hạn kháng cáo thì Tòa án cấp sơ thẩm yêu cầu người kháng cáo

trình bày lý do và xuất trình chứng cứ, tài liệu, đồ vật (nếu có) để chứng minh lý

do nộp đơn kháng cáo quá hạn là chính đáng.

5. Trường hợp người làm đơn kháng cáo không có quyền kháng cáo thì

trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận đơn, Tòa án trả lại đơn và thông báo

bằng văn bản cho người làm đơn, Viện kiểm sát cùng cấp. Văn bản thông báo

phải ghi rõ lý do của việc trả lại đơn.

Việc trả lại đơn có thể bị khiếu nại trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận

được thông báo. Việc giải quyết khiếu nại được thực hiện theo quy định tại

Chương XXXIII của Bộ luật này.

Điều 340. Kháng cáo quá hạn

1. Việc kháng cáo quá hạn được chấp nhận nếu có lý do bất khả kháng

hoặc do trở ngại khách quan mà người kháng cáo không thể thực hiện được việc

kháng cáo trong thời hạn do Bộ luật này quy định.

211

2. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được đơn kháng cáo quá hạn,

Tòa án cấp sơ thẩm phải gửi đơn kháng cáo, bản tường trình của người kháng

cáo về lý do kháng cáo quá hạn và chứng cứ, tài liệu, đồ vật kèm theo (nếu có)

cho Tòa án cấp phúc thẩm.

3. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được đơn kháng cáo quá hạn

và chứng cứ, tài liệu, đồ vật kèm theo (nếu có), Tòa án cấp phúc thẩm thành lập

Hội đồng gồm ba Thẩm phán để xem xét kháng cáo quá hạn. Hội đồng xét

kháng cáo quá hạn có quyền ra quyết định chấp nhận hoặc không chấp nhận

kháng cáo quá hạn và phải ghi rõ lý do của việc chấp nhận hoặc không chấp

nhận trong quyết định.

4. Phiên họp xét kháng cáo quá hạn phải có sự tham gia của Kiểm sát viên

Viện kiểm sát cùng cấp. Trong thời hạn 03 ngày trước ngày xét đơn kháng cáo

quá hạn, Tòa án cấp phúc thẩm gửi bản sao đơn kháng cáo quá hạn và chứng cứ,

tài liệu kèm theo (nếu có) cho Viện kiểm sát cùng cấp. Kiểm sát viên phát biểu

quan điểm của Viện kiểm sát về việc xét kháng cáo quá hạn.

5. Quyết định của Hội đồng xét kháng cáo quá hạn được gửi cho người

kháng cáo quá hạn, Tòa án cấp sơ thẩm và Viện kiểm sát cùng cấp với Tòa án

cấp phúc thẩm.

Trường hợp Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận kháng cáo quá hạn thì Tòa

án cấp sơ thẩm phải tiến hành các thủ tục do Bộ luật này quy định và gửi hồ sơ

vụ án cho Tòa án cấp phúc thẩm.

Điều 341. Kháng nghị của Viện kiểm sát

1. Viện kiểm sát cùng cấp, Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp có quyền

kháng nghị bản án hoặc quyết định sơ thẩm.

2. Quyết định kháng nghị của Viện kiểm sát có các nội dung chính:

a) Ngày, tháng, năm ra quyết định kháng nghị và số của quyết định kháng

nghị;

b) Tên của Viện kiểm sát ra quyết định kháng nghị;

c) Kháng nghị đối với toàn bộ hay một phần bản án, quyết định sơ thẩm;

d) Lý do, căn cứ kháng nghị và yêu cầu của Viện kiểm sát;

212

đ) Họ tên, chức vụ của người ký quyết định kháng nghị.

Điều 342. Thời hạn kháng nghị

1. Thời hạn kháng nghị của Viện kiểm sát cùng cấp đối với bản án của

Tòa án cấp sơ thẩm là 15 ngày, của Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp là 30 ngày

kể từ ngày Tòa án tuyên án.

2. Thời hạn kháng nghị của Viện kiểm sát cùng cấp đối với quyết định của

Tòa án cấp sơ thẩm là 07 ngày, của Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp là 15 ngày

kể từ ngày Tòa án ra quyết định.

Điều 343. Thông báo về việc kháng cáo, gửi quyết định kháng nghị

1. Việc kháng cáo phải được Tòa án cấp sơ thẩm thông báo bằng văn bản

cho Viện kiểm sát cùng cấp và những người liên quan đến kháng cáo trong thời

hạn 07 ngày kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo. Thông báo phải nêu rõ yêu cầu

của người kháng cáo.

2. Trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày ra quyết định kháng nghị, Viện kiểm

sát phải gửi quyết định kháng nghị kèm theo chứng cứ, tài liệu, đồ vật bổ sung

(nếu có) cho Tòa án đã xét xử sơ thẩm, gửi quyết định kháng nghị cho bị cáo và

những người liên quan đến kháng nghị. Viện kiểm sát đã kháng nghị phải gửi

quyết định kháng nghị cho Viện kiểm sát khác có thẩm quyền kháng nghị.

3. Người tham gia tố tụng nhận được thông báo về việc kháng cáo, kháng

nghị có quyền gửi văn bản nêu ý kiến của mình về nội dung kháng cáo, kháng

nghị cho Tòa án cấp phúc thẩm. Ý kiến của họ được đưa vào hồ sơ vụ án.

Điều 344. Hậu quả của việc kháng cáo, kháng nghị

Những phần của bản án, quyết định của Tòa án bị kháng cáo, kháng nghị

thì chưa được đưa ra thi hành, trừ trường hợp quy định tại Điều 368 của Bộ luật

này. Khi có kháng cáo, kháng nghị đối với toàn bộ bản án, quyết định thì toàn bộ

bản án, quyết định chưa được đưa ra thi hành, trừ trường hợp quy định tại Điều

368 của Bộ luật này.

Tòa án cấp sơ thẩm phải gửi hồ sơ vụ án, kháng cáo, kháng nghị và chứng

cứ, tài liệu, đồ vật kèm theo (nếu có) cho Tòa án cấp phúc thẩm trong thời hạn

07 ngày kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

213

Điều 345. Thụ lý vụ án

1. Ngay sau khi nhận được hồ sơ vụ án có kháng cáo, kháng nghị và

chứng cứ, tài liệu, đồ vật kèm theo (nếu có), Tòa án cấp phúc thẩm phải vào sổ

thụ lý.

2. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày thụ lý vụ án, Chánh án Tòa án cấp

phúc thẩm phân công Thẩm phán làm chủ tọa phiên tòa, phiên họp.

Điều 346. Chuyển hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát

1. Sau khi thụ lý vụ án, Tòa án cấp phúc thẩm phải chuyển hồ sơ vụ án

cho Viện kiểm sát cùng cấp. Trong thời hạn 15 ngày đối với Viện kiểm sát nhân

dân cấp tỉnh và Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu, 20 ngày đối với Viện kiểm

sát nhân dân tối cao, Viện kiểm sát quân sự trung ương kể từ ngày nhận được hồ

sơ vụ án, Viện kiểm sát phải trả lại hồ sơ vụ án cho Tòa án. Trường hợp vụ án

thuộc loại tội đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp thì thời hạn này có thể kéo dài

nhưng không quá 25 ngày đối với Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện kiểm

sát quân sự cấp quân khu, 30 ngày đối với Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Viện

kiểm sát quân sự trung ương.

2. Trường hợp Tòa án cấp phúc thẩm nhận được chứng cứ, tài liệu, đồ vật

bổ sung trước khi xét xử thì phải chuyển chứng cứ, tài liệu, đồ vật này cho Viện

kiểm sát cùng cấp. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được chứng cứ, tài

liệu, đồ vật bổ sung thì Viện kiểm sát phải trả lại cho Tòa án.

Điều 347. Thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo, kháng nghị

1. Trước khi bắt đầu phiên tòa hoặc tại phiên tòa phúc thẩm, người kháng

cáo có quyền thay đổi, bổ sung kháng cáo, Viện kiểm sát ra quyết định kháng

nghị có quyền thay đổi, bổ sung kháng nghị nhưng không được làm xấu hơn tình

trạng của bị cáo; người kháng cáo rút một phần hoặc toàn bộ kháng cáo; Viện

kiểm sát ra quyết định kháng nghị hoặc Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp có

quyền rút một phần hoặc toàn bộ kháng nghị.

2. Việc thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo, kháng nghị trước khi mở phiên

tòa phải lập văn bản và gửi cho Tòa án cấp phúc thẩm. Tòa án cấp phúc thẩm

phải thông báo cho Viện kiểm sát, bị cáo và những người có liên quan đến kháng

cáo, kháng nghị biết về việc thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo, kháng nghị. Việc

214

thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo, kháng nghị tại phiên tòa được ghi vào biên bản

phiên tòa.

3. Trường hợp người kháng cáo rút một phần kháng cáo, Viện kiểm sát rút

một phần kháng nghị tại phiên tòa mà xét thấy không liên quan đến kháng cáo,

kháng nghị khác thì Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định về việc rút một phần

kháng cáo, kháng nghị và quyết định đình chỉ xét xử phần kháng cáo, kháng

nghị đó trong bản án phúc thẩm.

Điều 348. Hiệu lực của bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án không

có kháng cáo, kháng nghị

Bản án, quyết định và những phần của bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa

án không bị kháng cáo, kháng nghị thì có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời

hạn kháng cáo, kháng nghị.

Mục II.

THỦ TỤC XÉT XỬ PHÚC THẨM

Điều 349. Tòa án có thẩm quyền xét xử phúc thẩm

1. Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền xét xử phúc thẩm bản án,

quyết định của Tòa án nhân dân khu vực bị kháng cáo, kháng nghị.

2. Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao có thẩm quyền xét xử phúc

thẩm bản án, quyết định của Tòa án nhân dân cấp tỉnh bị kháng cáo, kháng nghị.

3. Tòa án quân sự cấp quân khu có thẩm quyền xét xử phúc thẩm bản án,

quyết định của Tòa án quân sự khu vực bị kháng cáo, kháng nghị.

4. Tòa án quân sự trung ương có thẩm quyền xét xử phúc thẩm bản án,

quyết định của Tòa án quân sự cấp quân khu bị kháng cáo, kháng nghị.

Điều 350. Phạm vi xét xử phúc thẩm

Tòa án cấp phúc thẩm xem xét phần nội dung của bản án, quyết định bị

kháng cáo, kháng nghị. Nếu xét thấy cần thiết, có thể xem xét các phần khác của

bản án, quyết định không bị kháng cáo, kháng nghị.

Điều 351. Thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm

215

1. Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án quân sự cấp quân khu phải mở phiên

tòa phúc thẩm trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ vụ án; trường

hợp xét xử vụ án về tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có mức cao nhất của khung

hình phạt đến 20 năm tù thì thời hạn mở phiên tòa phúc thẩm là 90 ngày kể từ

ngày nhận được hồ sơ vụ án.

Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án quân sự trung ương phải

mở phiên tòa phúc thẩm trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ vụ

án.

2. Trong thời hạn 45 ngày đối với Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án quân

sự cấp quân khu, 75 ngày đối với Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao, Tòa

án quân sự trung ương kể từ ngày thụ lý vụ án, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa

phải ra một trong các quyết định:

a) Đình chỉ xét xử phúc thẩm;

b) Đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm.

3. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày ra quyết định đưa vụ án ra xét xử,

Tòa án phải mở phiên tòa phúc thẩm.

4. Chậm nhất là 10 ngày trước khi mở phiên tòa, Tòa án cấp phúc thẩm

phải gửi quyết định đưa vụ án ra xét xử cho Viện kiểm sát cùng cấp, người bào

chữa, bị hại, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự, người

kháng cáo, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến kháng cáo, kháng nghị.

Điều 352. Áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp

cưỡng chế

1. Sau khi thụ lý vụ án, Tòa án cấp phúc thẩm có quyền quyết định việc áp

dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế.

Việc áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp tạm giam do Chánh án, Phó

Chánh án Tòa án; Thẩm phán giữ chức vụ Chánh tòa, Phó Chánh tòa Tòa Phúc

thẩm Tòa án nhân dân tối cao quyết định. Việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ các

biện pháp ngăn chặn khác, biện pháp cưỡng chế do Thẩm phán chủ tọa phiên tòa

quyết định.

216

2. Thời hạn tạm giam để chuẩn bị xét xử không được quá thời hạn chuẩn

bị xét xử phúc thẩm quy định tại Điều 351 của Bộ luật này.

Trường hợp còn thời hạn tạm giam bị cáo mà xét thấy cần phải tiếp tục

tạm giam bị cáo thì Tòa án cấp phúc thẩm sử dụng thời hạn tạm giam theo quyết

định tạm giam của Tòa án cấp sơ thẩm. Trường hợp đã hết thời hạn tạm giam bị

cáo theo quyết định tạm giam của Tòa án cấp sơ thẩm thì Chánh án, Phó Chánh

án Tòa án, Thẩm phán giữ chức vụ Chánh tòa, Phó Chánh tòa Tòa Phúc thẩm

Tòa án nhân dân tối cao ra quyết định tạm giam mới.

Đối với bị cáo đang bị tạm giam, nếu xét thấy cần tiếp tục tạm giam để

hoàn thành việc xét xử thì Hội đồng xét xử ra quyết định tạm giam cho đến khi

kết thúc phiên tòa.

3. Đối với bị cáo đang bị tạm giam bị xử phạt tù mà đến ngày kết thúc

phiên tòa thời hạn tạm giam đã hết thì Hội đồng xét xử ra quyết định tạm giam

bị cáo để bảo đảm việc thi hành án, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 và

khoản 5 Điều 333 của Bộ luật này.

Đối với bị cáo không bị tạm giam nhưng bị xử phạt tù thì Hội đồng xét xử

có thể ra quyết định bắt tạm giam bị cáo ngay sau khi tuyên án.

Thời hạn tạm giam là 45 ngày kể từ ngày tuyên án.

Điều 353. Đình chỉ xét xử phúc thẩm

1. Tòa án cấp phúc thẩm đình chỉ việc xét xử phúc thẩm đối với vụ án mà

người kháng cáo đã rút toàn bộ kháng cáo, Viện kiểm sát đã rút toàn bộ kháng

nghị. Việc đình chỉ xét xử phúc thẩm trước khi mở phiên tòa do Thẩm phán chủ

tọa phiên tòa quyết định, tại phiên tòa do Hội đồng xét xử quyết định. Bản án sơ

thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày Tòa án cấp phúc thẩm ra quyết định đình

chỉ xét xử phúc thẩm.

2. Trường hợp người kháng cáo rút một phần kháng cáo, Viện kiểm sát rút

một phần kháng nghị trước khi mở phiên tòa mà xét thấy không liên quan đến

kháng cáo, kháng nghị khác thì Thẩm phán chủ tọa phiên tòa phải ra quyết định

đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với phần kháng cáo, kháng nghị đã rút.

3. Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm ghi rõ lý do đình chỉ và các nội

dung theo quy định tại khoản 2 Điều 139 của Bộ luật này.

217

Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ra quyết định, Tòa án cấp phúc thẩm

phải gửi quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm cho Viện kiểm sát cùng cấp, Tòa

án đã xét xử sơ thẩm, người bào chữa, bị hại, đương sự, người bảo vệ quyền và

lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự, người kháng cáo, người có quyền lợi,

nghĩa vụ liên quan đến kháng cáo, kháng nghị.

Điều 354. Sự có mặt của thành viên Hội đồng xét xử phúc thẩm, Thư

ký Tòa án

1. Phiên tòa chỉ được tiến hành khi có đủ thành viên Hội đồng xét xử và

Thư ký Tòa án. Các thành viên Hội đồng xét xử phải xét xử vụ án từ khi bắt đầu

cho đến khi kết thúc phiên tòa.

2. Trường hợp có Thẩm phán không tiếp tục tham gia xét xử vụ án nhưng

có Thẩm phán dự khuyết tham gia phiên tòa từ đầu thì những người này được

thay thế làm thành viên Hội đồng xét xử. Trường hợp Thẩm phán chủ tọa phiên

tòa không tiếp tục tham gia xét xử được thì Thẩm phán là thành viên Hội đồng

xét xử làm chủ toạ phiên tòa và Thẩm phán dự khuyết được bổ sung làm thành

viên Hội đồng xét xử.

3. Trường hợp không có Thẩm phán dự khuyết hoặc phải thay đổi chủ tọa

phiên tòa mà không có Thẩm phán để thay thế thì phải hoãn phiên tòa.

4. Trường hợp Thư ký Tòa án bị thay đổi hoặc không thể tiếp tục tham gia

phiên tòa thì Tòa án vẫn có thể xét xử vụ án nếu có Thư ký Tòa án dự khuyết;

nếu không có người thay thế thì tạm ngừng phiên tòa.

Điều 355. Sự có mặt của Kiểm sát viên

1. Kiểm sát viên Viện kiểm sát cùng cấp phải có mặt để thực hành quyền

công tố, kiểm sát xét xử tại phiên tòa, nếu Kiểm sát viên vắng mặt thì phải hoãn

phiên tòa. Đối với vụ án có tính chất nghiêm trọng, phức tạp thì có thể có nhiều

Kiểm sát viên. Trường hợp Kiểm sát viên không thể có mặt tại phiên tòa thì

Kiểm sát viên dự khuyết có mặt tại phiên tòa từ đầu được thay thế để thực hành

quyền công tố, kiểm sát xét xử tại phiên tòa.

2. Trường hợp Kiểm sát viên bị thay đổi hoặc không thể tiếp tục thực hành

quyền công tố, kiểm sát xét xử mà không có Kiểm sát viên dự khuyết để thay thế

thì Hội đồng xét xử hoãn phiên tòa.

218

Điều 356. Sự có mặt của người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi

ích hợp pháp của bị hại, đương sự, người kháng cáo, người có quyền lợi,

nghĩa vụ liên quan đến kháng cáo, kháng nghị

1. Người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại,

đương sự, người kháng cáo, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến kháng

cáo, kháng nghị được triệu tập đến phiên tòa thì phải có mặt tại phiên tòa. Nếu

có người vắng mặt thì Hội đồng xét xử giải quyết:

a) Trường hợp người bào chữa vắng mặt lần thứ nhất vì lý do bất khả

kháng hoặc do trở ngại khách quan thì phải hoãn phiên tòa, trừ trường hợp bị

cáo đồng ý xét xử vắng mặt người bào chữa. Trường hợp người bào chữa vắng

mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan hoặc được

triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt thì Tòa án vẫn tiến hành xét xử.

Trường hợp phải chỉ định người bào chữa theo quy định tại khoản 1 Điều

81 của Bộ luật này mà người bào chữa vắng mặt thì phải hoãn phiên tòa, trừ

trường hợp bị cáo hoặc người đại diện của bị cáo đồng ý xét xử vắng mặt người

bào chữa;

b) Trường hợp người kháng cáo, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

đến kháng cáo, kháng nghị là bị hại, đương sự và người đại diện của họ, người

bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự vắng mặt không vì lý do

bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan thì Hội đồng xét xử vẫn tiến

hành xét xử. Trường hợp những người này vắng mặt vì lý do bất khả kháng hoặc

do trở ngại khách quan thì Hội đồng xét xử có thể tiến hành xét xử nhưng không

được ra bản án hoặc quyết định không có lợi cho bị hại, đương sự;

c) Bị cáo có kháng cáo hoặc bị kháng cáo, bị kháng nghị nếu vắng mặt vì

lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan thì Hội đồng xét xử có thể vẫn

tiến hành xét xử nhưng không được ra bản án, quyết định không có lợi cho bị

cáo. Nếu sự vắng mặt của bị cáo vì lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách

quan và sự vắng mặt đó không gây trở ngại cho việc xét xử thì Hội đồng xét xử

vẫn tiến hành xét xử.

2. Khi xét thấy cần thiết, Tòa án cấp phúc thẩm quyết định triệu tập những

người khác tham gia phiên tòa.

219

Điều 357. Hoãn phiên tòa phúc thẩm

1. Tòa án cấp phúc thẩm chỉ được hoãn phiên tòa khi thuộc một trong các

trường hợp:

a) Có một trong những căn cứ quy định tại các điều 57, 58, 354, 355 và

356 của Bộ luật này;

b) Cần phải xác minh, thu thập bổ sung chứng cứ, tài liệu, đồ vật mà

không thể thực hiện được ngay tại phiên tòa.

Trường hợp hoãn phiên tòa thì vụ án phải được xét xử lại từ đầu.

2. Thời hạn hoãn phiên tòa phúc thẩm được thực hiện theo quy định tại

khoản 2 Điều 302 của Bộ luật này.

3. Quyết định hoãn phiên tòa phúc thẩm phải được chủ tọa phiên tòa thay

mặt Hội đồng xét xử ký tên. Trường hợp chủ tọa phiên tòa vắng mặt hoặc bị

thay đổi thì Chánh án Tòa án, Thẩm phán giữ chức vụ Chánh tòa Tòa Phúc thẩm

Tòa án nhân dân tối cao ký quyết định hoãn phiên tòa.

Quyết định hoãn phiên tòa phải thông báo ngay cho những người tham gia

tố tụng có mặt tại phiên tòa; gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp và những người

vắng mặt tại phiên tòa trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày ra quyết định.

Điều 358. Bổ sung, xem xét chứng cứ, tài liệu, đồ vật

1. Trước khi xét xử hoặc tại phiên tòa phúc thẩm, Viện kiểm sát có thể tự

mình hoặc theo yêu cầu của Tòa án bổ sung chứng cứ mới; người đã kháng cáo

và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến kháng cáo, kháng nghị, người bào

chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự cũng có

quyền bổ sung chứng cứ, tài liệu, đồ vật.

2. Chứng cứ cũ, chứng cứ mới, tài liệu, đồ vật mới bổ sung đều phải được

xem xét tại phiên tòa phúc thẩm. Bản án phúc thẩm phải căn cứ vào cả chứng cứ

cũ và chứng cứ mới.

Điều 359. Thủ tục phiên tòa phúc thẩm

1. Thủ tục bắt đầu phiên tòa và thủ tục tranh tụng tại phiên tòa phúc thẩm

được tiến hành như phiên tòa sơ thẩm nhưng trước khi xét hỏi, một thành viên

220

của Hội đồng xét xử trình bày tóm tắt nội dung vụ án, quyết định của bản án sơ

thẩm, nội dung kháng cáo, kháng nghị.

2. Chủ tọa phiên tòa hỏi người kháng cáo có thay đổi, bổ sung, rút kháng

cáo hay không; nếu có thì chủ tọa phiên tòa yêu cầu Kiểm sát viên trình bày ý

kiến về việc thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo.

Chủ tọa phiên tòa hỏi Kiểm sát viên có thay đổi, bổ sung, rút kháng nghị

hay không; nếu có thì chủ tọa phiên tòa yêu cầu bị cáo và những người liên quan

đến kháng nghị trình bày ý kiến về việc thay đổi, bổ sung, rút kháng nghị.

3. Khi tranh tụng tại phiên tòa, Kiểm sát viên, người khác liên quan đến

kháng cáo, kháng nghị phát biểu ý kiến về nội dung kháng cáo, kháng nghị;

Kiểm sát viên phát biểu quan điểm của Viện kiểm sát về việc giải quyết vụ án.

Điều 360. Thẩm quyền của Hội đồng xét xử phúc thẩm đối với bản án

sơ thẩm

1. Hội đồng xét xử phúc thẩm có quyền:

a) Không chấp nhận kháng cáo, kháng nghị và giữ nguyên bản án sơ

thẩm;

b) Sửa bản án sơ thẩm;

c) Hủy bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án để điều tra lại hoặc xét xử

lại;

d) Hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ vụ án;

đ) Đình chỉ việc xét xử phúc thẩm.

2. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

Điều 361. Không chấp nhận kháng cáo, kháng nghị và giữ nguyên bản

án sơ thẩm

Tòa án cấp phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo, kháng nghị và giữ

nguyên bản án sơ thẩm khi xét thấy các quyết định của bản án sơ thẩm có căn cứ

và đúng pháp luật.

Điều 362. Sửa bản án sơ thẩm

221

1. Khi có căn cứ xác định bản án sơ thẩm đã tuyên không đúng với tính

chất, mức độ, hậu quả của hành vi phạm tội, nhân thân bị cáo hoặc có tình tiết

mới thì Hội đồng xét xử phúc thẩm có quyền sửa bản án sơ thẩm như sau:

a) Miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt cho bị cáo; không áp

dụng hình phạt bổ sung; không áp dụng biện pháp tư pháp;

b) Áp dụng điều, khoản của Bộ luật Hình sự về tội nhẹ hơn;

c) Giảm hình phạt cho bị cáo;

d) Giảm mức bồi thường thiệt hại và sửa quyết định xử lý vật chứng;

đ) Chuyển sang hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn;

e) Giữ nguyên hoặc giảm mức hình phạt tù và cho hưởng án treo;

g) Miễn, giảm án phí.

2. Trường hợp Viện kiểm sát kháng nghị hoặc bị hại kháng cáo yêu cầu thì

Hội đồng xét xử phúc thẩm có thể:

a) Tăng hình phạt, áp dụng điều, khoản của Bộ luật Hình sự về tội nặng

hơn; áp dụng hình phạt bổ sung; áp dụng biện pháp tư pháp;

b) Tăng mức bồi thường thiệt hại;

c) Chuyển sang hình phạt khác thuộc loại nặng hơn;

d) Không cho bị cáo hưởng án treo;

đ) Tăng án phí.

Nếu có căn cứ thì Hội đồng xét xử vẫn có thể giảm hình phạt, áp dụng

điều, khoản của Bộ luật Hình sự về tội nhẹ hơn, chuyển sang hình phạt khác

thuộc loại nhẹ hơn, giữ nguyên mức hình phạt tù và cho hưởng án treo, giảm

mức bồi thường thiệt hại, miễn, giảm án phí.

3. Trường hợp có căn cứ, Hội đồng xét xử phúc thẩm có thể sửa bản án sơ

thẩm theo quy định tại khoản 1 Điều này cho những bị cáo không kháng cáo

hoặc không bị kháng cáo, kháng nghị.

Điều 363. Hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại hoặc xét xử lại

1. Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại trong các

trường hợp:

222

a) Có căn cứ cho rằng cấp sơ thẩm bỏ lọt tội phạm, người phạm tội hoặc

để khởi tố, điều tra về tội nặng hơn tội đã tuyên trong bản án sơ thẩm;

b) Việc điều tra ở cấp sơ thẩm không đầy đủ mà cấp phúc thẩm không thể

bổ sung được;

c) Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng trong giai đoạn điều tra, truy

tố.

2. Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm để xét xử lại ở cấp sơ

thẩm với thành phần Hội đồng xét xử mới trong các trường hợp:

a) Hội đồng xét xử sơ thẩm không đúng thành phần mà Bộ luật này quy

định;

b) Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng trong giai đoạn xét xử sơ

thẩm;

c) Người được Tòa án cấp sơ thẩm tuyên không có tội nhưng có căn cứ

cho rằng người đó đã phạm tội;

d) Miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt hoặc áp dụng biện pháp tư

pháp đối với bị cáo không có căn cứ;

đ) Bản án sơ thẩm có sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật

nhưng không thuộc trường hợp Hội đồng xét xử phúc thẩm sửa bản án theo quy

định tại Điều 362 của Bộ luật này.

3. Khi hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại hoặc xét xử lại, Hội đồng xét xử

phúc thẩm phải ghi rõ lý do của việc hủy bản án sơ thẩm.

4. Khi hủy bản án sơ thẩm để xét xử lại, Hội đồng xét xử phúc thẩm

không quyết định trước những chứng cứ mà Tòa án cấp sơ thẩm cần phải chấp

nhận hoặc cần phải bác bỏ, cũng như không quyết định trước về điểm, khoản,

điều của Bộ luật Hình sự cần áp dụng và hình phạt đối với bị cáo.

5. Trường hợp hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại hoặc xét xử lại mà thời

hạn tạm giam đối với bị cáo đã hết và xét thấy cần phải tiếp tục tạm giam bị cáo

thì Hội đồng xét xử phúc thẩm ra quyết định tiếp tục tạm giam bị cáo cho đến

khi Viện kiểm sát hoặc Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý lại vụ án.

223

Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên hủy bản án sơ thẩm, hồ sơ vụ án

phải được chuyển cho Viện kiểm sát hoặc Tòa án cấp sơ thẩm để giải quyết theo

thủ tục chung quy định tại Bộ luật này.

Điều 364. Hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ vụ án

1. Khi có một trong các căn cứ quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 163,

của Bộ luật này thì Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm, tuyên bị cáo

không có tội và đình chỉ vụ án.

2. Khi có một trong các căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 161, các khoản

3, 4, 5, 6 và 7 Điều 163 của Bộ luật này thì Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy bản

án sơ thẩm và đình chỉ vụ án.

Điều 365. Điều tra lại hoặc xét xử lại vụ án hình sự

1. Sau khi Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại

thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án cấp sơ thẩm có thẩm quyền tiến

hành điều tra, truy tố, xét xử lại vụ án theo thủ tục chung quy định tại Bộ luật

này.

2. Sau khi Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm để xét xử lại thì

Tòa án cấp sơ thẩm có thẩm quyền tiến hành xét xử lại vụ án theo thủ tục chung

quy định tại Bộ luật này.

Điều 366. Thẩm quyền của Hội đồng phúc thẩm đối với quyết định sơ

thẩm

1. Hội đồng phúc thẩm có quyền:

a) Không chấp nhận kháng cáo, kháng nghị và giữ nguyên quyết định của

Tòa án cấp sơ thẩm khi xét thấy các quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm có căn

cứ và đúng pháp luật;

b) Sửa quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm;

c) Hủy quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa

án cấp sơ thẩm để tiếp tục giải quyết vụ án.

2. Quyết định phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày ra quyết định.

Điều 367. Thủ tục phúc thẩm đối với quyết định sơ thẩm

224

1. Khi phúc thẩm đối với quyết định sơ thẩm bị kháng cáo, kháng nghị thì

Hội đồng xét xử phúc thẩm phải triệu tập người kháng cáo, người bào chữa,

người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, người có quyền lợi, nghĩa

vụ liên quan đến kháng cáo, kháng nghị tham gia phiên họp. Trường hợp họ

vắng mặt thì Hội đồng xét xử phúc thẩm vẫn tiến hành phiên họp.

2. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày thụ lý hồ sơ vụ án, Tòa án phải mở

phiên họp để xem xét quyết định sơ thẩm bị kháng cáo, kháng nghị.

Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ra quyết định mở phiên họp, Hội đồng

xét xử phúc thẩm phải mở phiên họp. Trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày ra

quyết định thì Tòa án phải chuyển hồ sơ vụ án kèm theo quyết định mở phiên

họp cho Viện kiểm sát cùng cấp. Trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận được

hồ sơ vụ án, Viện kiểm sát phải trả hồ sơ vụ án cho Tòa án.

3. Tại phiên họp, một thành viên của Hội đồng xét xử phúc thẩm trình bày

tóm tắt nội dung quyết định sơ thẩm, nội dung kháng cáo, kháng nghị và chứng

cứ, tài liệu, đồ vật kèm theo (nếu có).

Kiểm sát viên Viện kiểm sát cùng cấp phải có mặt tại phiên họp và phát

biểu quan điểm của Viện kiểm sát về việc giải quyết kháng cáo, kháng nghị

trước khi Hội đồng xét xử phúc thẩm ra quyết định.

Phần thứ năm

MỘT SỐ QUY ĐỊNH VỀ THI HÀNH BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH CỦA TÒA

ÁN

Chương XXIV

BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH ĐƯỢC THI HÀNH NGAY VÀ THẨM QUYỀN

RA QUYẾT ĐỊNH THI HÀNH ÁN

Điều 368. Bản án, quyết định của Tòa án được thi hành ngay

Trường hợp bị cáo đang bị tạm giam mà Tòa án cấp sơ thẩm quyết định

đình chỉ vụ án, tuyên bị cáo không có tội, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình

phạt cho bị cáo, hình phạt không phải là hình phạt tù hoặc phạt tù nhưng cho

hưởng án treo hoặc khi thời hạn phạt tù bằng hoặc ngắn hơn thời hạn đã tạm

225

giam thì bản án hoặc quyết định của Tòa án được thi hành ngay, mặc dù vẫn có

thể bị kháng cáo, kháng nghị.

Hình phạt cảnh cáo được thi hành ngay tại phiên tòa.

Điều 369. Thẩm quyền và thủ tục ra quyết định thi hành án

1. Chánh án Tòa án đã xét xử sơ thẩm có thẩm quyền ra quyết định thi

hành án hoặc ủy thác cho Chánh án Tòa án khác cùng cấp ra quyết định thi hành

án.

2. Thời hạn ra quyết định thi hành án là 07 ngày kể từ ngày bản án, quyết

định sơ thẩm có hiệu lực pháp luật hoặc kể từ ngày nhận được bản án, quyết

định phúc thẩm, quyết định giám đốc thẩm, quyết định tái thẩm.

Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được quyết định ủy thác thi hành

của Chánh án Tòa án đã xét xử sơ thẩm thì Chánh án Tòa án được ủy thác phải

ra quyết định thi hành án.

3. Trường hợp người bị kết án phạt tù đang tại ngoại thì quyết định thi

hành án phạt tù phải ghi rõ trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được quyết

định, người đó phải có mặt tại cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh để

thi hành án.

Trường hợp người bị kết án phạt tù đang tại ngoại mà bỏ trốn thì Chánh

án Tòa án đã ra quyết định thi hành án yêu cầu cơ quan thi hành án hình sự

Công an cấp tỉnh nơi người bị kết án phạt tù đang tại ngoại ra quyết định truy nã.

Điều 370. Giải thích, sửa chữa bản án, quyết định của Tòa án

1. Cơ quan thi hành án hình sự, cơ quan thi hành án dân sự, Viện kiểm sát,

người bị kết án, bị hại, đương sự liên quan đến việc thi hành án có quyền yêu

cầu Tòa án đã ra bản án, quyết định giải thích, sửa chữa những điểm chưa rõ

trong bản án, quyết định để thi hành.

2. Thẩm phán chủ tọa phiên tòa đã ra bản án, quyết định có trách nhiệm

giải thích, sửa chữa những điểm chưa rõ trong bản án, quyết định của Tòa án.

Trường hợp Thẩm phán chủ tọa phiên tòa không thể thực hiện được thì việc giải

thích, sửa chữa do Chánh án Tòa án đã ra bản án, quyết định đó thực hiện.

Điều 371. Giải quyết kiến nghị đối với bản án, quyết định của Tòa án

226

1. Trường hợp cơ quan thi hành án hình sự, cơ quan thi hành án dân sự

kiến nghị về việc xem xét lại bản án, quyết định của Tòa án theo thủ tục giám

đốc thẩm thì Tòa án có thẩm quyền có trách nhiệm trả lời trong thời hạn 90 ngày

kể từ ngày nhận được văn bản kiến nghị. Trường hợp vụ án phức tạp thì thời hạn

trả lời có thể kéo dài nhưng không quá 120 ngày kể từ ngày nhận được văn bản

kiến nghị.

2. Trường hợp cơ quan thi hành án hình sự, cơ quan thi hành án dân

sự kiến nghị về việc xem xét lại bản án, quyết định của Tòa án theo thủ tục tái

thẩm thì Viện kiểm sát có thẩm quyền có trách nhiệm trả lời trong thời hạn

nêu tại khoản 1 Điều này.

Chương XXV

MỘT SỐ THỦ TỤC VỀ THI HÀNH ÁN TỬ HÌNH, XÉT THA TÙ

TRƯỚC THỜI HẠN CÓ ĐIỀU KIỆN, XÓA ÁN TÍCH

Điều 372. Thủ tục xem xét bản án tử hình trước khi thi hành

1. Thủ tục xem xét bản án tử hình trước khi thi hành được thực hiện:

a) Sau khi bản án tử hình có hiệu lực pháp luật, hồ sơ vụ án phải được gửi

ngay cho Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và bản án phải được gửi ngay cho

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao;

b) Sau khi đã xem xét hồ sơ vụ án để quyết định kháng nghị hoặc quyết

định không kháng nghị giám đốc thẩm Tòa án nhân dân tối cao phải chuyển hồ

sơ vụ án cho Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày

nhận được hồ sơ vụ án, Viện kiểm sát nhân dân tối cao phải trả lại hồ sơ vụ án

cho Tòa án nhân dân tối cao.

Trường hợp có căn cứ kháng nghị tái thẩm thì Tòa án nhân dân tối cao

phải chuyển ngay hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát nhân dân tối cao để xem xét

kháng nghị theo thủ tục tái thẩm;

c) Trong thời hạn 02 tháng kể từ ngày nhận được hồ sơ vụ án, Chánh án

Tòa án nhân dân tối cao phải quyết định kháng nghị hoặc quyết định không

kháng nghị giám đốc thẩm, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao phải

227

quyết định kháng nghị hoặc quyết định không kháng nghị giám đốc thẩm hoặc

tái thẩm;

d) Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật, người

bị kết án được gửi đơn xin ân giảm lên Chủ tịch nước;

đ) Bản án tử hình được thi hành nếu Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao không kháng nghị theo thủ tục giám

đốc thẩm hoặc tái thẩm và người bị kết án không có đơn xin ân giảm lên Chủ

tịch nước.

Trường hợp bản án tử hình bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc

tái thẩm mà Hội đồng giám đốc thẩm, Hội đồng tái thẩm Tòa án nhân dân tối

cao quyết định không chấp nhận kháng nghị và giữ nguyên bản án tử hình thì

Tòa án nhân dân tối cao phải thông báo ngay cho người bị kết án biết để họ làm

đơn xin ân giảm hình phạt tử hình;

e) Trường hợp người bị kết án có đơn xin ân giảm gửi Chủ tịch nước thì

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao

có ý kiến trình Chủ tịch nước về việc xét đơn xin ân giảm. Trường hợp Chủ tịch

nước quyết định ân giảm thì Chánh án Tòa án đã xét xử sơ thẩm ra quyết định

chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân cho người bị kết án. Hết thời hạn

01 năm kể từ ngày nhận được ý kiến của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao,

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao mà Chủ tịch nước không có quyết

định ân giảm thì cơ quan có thẩm quyền thông báo ngay về việc không có quyết

định ân giảm của Chủ tịch nước để Chánh án Tòa án đã xét xử sơ thẩm tổ chức

việc thi hành bản án tử hình theo quy định.

2. Khi có căn cứ quy định tại khoản 3 Điều 40 của Bộ luật Hình sự thì

Chánh án Tòa án đã xét xử sơ thẩm không ra quyết định thi hành án tử hình và

báo cáo Chánh án Tòa án nhân dân tối cao để xem xét chuyển hình phạt tử hình

thành tù chung thân cho người bị kết án.

3. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Viện trưởng

Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc

phòng quy định chi tiết Điều này.

Điều 373. Thủ tục xét tha tù trước thời hạn có điều kiện

228

1. Trại giam; Trại tạm giam thuộc Bộ Công an, Trại tạm giam thuộc Bộ

Quốc phòng, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, cơ quan thi hành án

hình sự cấp quân khu có trách nhiệm lập hồ sơ đề nghị tha tù trước thời hạn và

chuyển cho Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân

khu, Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án quân sự cấp quân khu nơi phạm nhân

đang chấp hành án phạt tù.

Hồ sơ đề nghị tha tù trước thời hạn gồm:

a) Đơn xin tha tù trước thời hạn của phạm nhân kèm theo cam kết không

vi phạm pháp luật, các nghĩa vụ phải chấp hành khi được tha tù trước thời hạn;

b) Bản sao bản án có hiệu lực pháp luật; quyết định thi hành án;

c) Bản sao quyết định giảm thời hạn chấp hành án phạt tù đối với người bị

kết án về tội phạm nghiêm trọng trở lên;

d) Văn bản, tài liệu thể hiện việc chấp hành xong hình phạt bổ sung là

hình phạt tiền, án phí, các nghĩa vụ dân sự;

đ) Tài liệu về cá nhân, hoàn cảnh gia đình của phạm nhân;

e) Kết quả xếp loại chấp hành án phạt tù quý, 06 tháng, năm; quyết định

khen thưởng hoặc giấy xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về việc phạm nhân

lập công (nếu có);

g) Văn bản đề nghị tha tù trước thời hạn của cơ quan lập hồ sơ.

2. Văn bản đề nghị tha tù trước thời hạn của cơ quan lập hồ sơ gồm các

nội dung chính:

a) Số, ngày, tháng, năm của văn bản;

b) Họ tên, chức vụ, chữ ký của người có thẩm quyền đề nghị;

c) Họ tên, giới tính, năm sinh, nơi cư trú của phạm nhân; nơi phạm nhân

chấp hành thời gian thử thách;

d) Thời gian đã chấp hành án phạt tù; thời gian chấp hành án phạt tù còn

lại;

đ) Nhận xét và đề nghị của cơ quan lập hồ sơ.

229

3. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ đề nghị tha tù trước

thời hạn, Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu

phải ra văn bản thể hiện quan điểm về việc đề nghị tha tù trước thời hạn có điều

kiện của cơ quan đề nghị.

Trường hợp Viện kiểm sát yêu cầu cơ quan lập hồ sơ bổ sung tài liệu thì

trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu, cơ quan lập hồ sơ phải bổ

sung tài liệu và gửi cho Viện kiểm sát, Tòa án.

4. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ của cơ quan đề

nghị, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân

khu phải mở phiên họp xét tha tù trước thời hạn có điều kiện; đồng thời thông

báo bằng văn bản cho Viện kiểm sát cùng cấp để cử Kiểm sát viên tham gia

phiên họp. Trường hợp Tòa án yêu cầu cơ quan lập hồ sơ bổ sung tài liệu thì

trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu, cơ quan lập hồ sơ phải bổ

sung tài liệu và gửi cho Tòa án, Viện kiểm sát.

5. Hội đồng xét tha tù trước thời hạn có điều kiện gồm Chánh án và 02

Thẩm phán, do Chánh án làm Chủ tịch Hội đồng.

6. Tại phiên họp, một thành viên của Hội đồng trình bày tóm tắt hồ sơ đề

nghị. Kiểm sát viên trình bày quan điểm của Viện kiểm sát về việc đề nghị xét

tha tù trước thời hạn có điều kiện của cơ quan đề nghị và việc tuân thủ pháp luật

trong việc xét, quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện. Đại diện cơ quan đã

lập hồ sơ đề nghị có thể trình bày bổ sung để làm rõ việc đề nghị tha tù trước

thời hạn.

7. Phiên họp xét tha tù trước thời hạn có điều kiện được lập biên bản. Biên

bản ghi rõ ngày, tháng, năm, địa điểm mở phiên họp; thành phần tham gia phiên

họp; nội dung, diễn biến phiên họp và quyết định của Hội đồng về việc chấp

nhận hoặc không chấp nhận đề nghị tha tù trước thời hạn có điều kiện đối với

từng phạm nhân.

Sau khi kết thúc phiên họp, Kiểm sát viên xem biên bản phiên họp, yêu

cầu ghi những sửa đổi, bổ sung (nếu có) vào biên bản phiên họp; Chủ tịch Hội

đồng phải kiểm tra biên bản, cùng với thư ký phiên họp ký vào biên bản.

230

8. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ra quyết định tha tù trước thời hạn

có điều kiện, Tòa án phải gửi quyết định cho phạm nhân, Viện kiểm sát cùng

cấp, Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp, cơ quan đã lập hồ sơ đề nghị, Tòa án đã ra

quyết định thi hành án, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, cấp quân

khu, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người được tha tù trước thời hạn về cư trú, đơn

vị quân đội được giao quản lý người đó, Sở Tư pháp nơi Tòa án đã ra quyết định

có trụ sở.

9. Ngay sau khi nhận được quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện,

cơ sở giam giữ phải tổ chức công bố quyết định này và thực hiện các thủ tục thi

hành quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện. Trong thời gian thử thách mà

người được tha tù trước thời hạn có điều kiện không vi phạm các quy định tại

khoản 4 Điều 66 của Bộ luật Hình sự thì khi hết thời gian thử thách, cơ quan thi

hành án hình sự Công an cấp tỉnh, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu nơi

đã quản lý họ có trách nhiệm cấp giấy chứng nhận chấp hành xong án phạt tù.

10. Trường hợp người được tha tù trước thời hạn vi phạm quy định tại

khoản 4 Điều 66 của Bộ luật Hình sự thì cơ quan thi hành án hình sự Công an

cấp tỉnh nơi người được tha tù trước thời hạn về cư trú, đơn vị quân đội được

giao quản lý người đó phải lập hồ sơ chuyển đến Viện kiểm sát và Tòa án đã ra

quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện để xem xét, hủy quyết định đã ban

hành và buộc người đó phải chấp hành phần hình phạt tù còn lại chưa chấp hành.

Trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ đề nghị, Tòa án phải

mở phiên họp để xem xét, quyết định.

Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ra quyết định hủy bỏ quyết định tha tù

trước thời hạn có điều kiện, Tòa án phải gửi quyết định cho cơ quan, cá nhân

quy định tại khoản 8 Điều này.

11. Viện kiểm sát có quyền kháng nghị, phạm nhân có quyền khiếu nại đối

với quyết định về việc chấp nhận hoặc không chấp nhận đề nghị tha tù trước thời

hạn có điều kiện, quyết định hủy quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện.

Trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết kháng nghị, khiếu nại các quyết

định quy định tại khoản này được thực hiện theo quy định tại Chương XXIII và

Chương XXXIII của Bộ luật này.

231

Điều 374. Thủ tục xóa án tích

1. Trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu của người được

đương nhiên xóa án tích và xét thấy có đủ điều kiện quy định tại Điều 70 của Bộ

luật Hình sự thì cơ quan có thẩm quyền cấp Phiếu lý lịch tư pháp là họ không có

án tích.

2. Những trường hợp quy định tại Điều 71 và Điều 72 của Bộ luật Hình sự

thì việc xóa án tích do Tòa án quyết định. Người bị kết án phải có đơn gửi Tòa

án đã xét xử sơ thẩm vụ án có nhận xét của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi họ cư

trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi họ làm việc, học tập.

Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được đơn của người bị kết án,

Tòa án đã xét xử sơ thẩm chuyển tài liệu về việc xin xoá án tích cho Viện kiểm

sát cùng cấp. Trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận tài liệu do Tòa án chuyển

đến, Viện kiểm sát cùng cấp có ý kiến bằng văn bản và chuyển lại tài liệu cho

Tòa án.

Nếu xét thấy đủ điều kiện thì trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận tài

liệu do Viện kiểm sát chuyển đến, Chánh án Tòa án đã xét xử sơ thẩm phải ra

quyết định xóa án tích; trường hợp chưa đủ điều kiện thì quyết định bác đơn xin

xóa án tích.

Trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày ra quyết định xóa án tích hoặc quyết

định bác đơn xin xóa án tích, Tòa án đã ra quyết định phải gửi quyết định này

cho người bị kết án, Viện kiểm sát cùng cấp, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi họ cư

trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi họ làm việc, học tập.

Phần thứ sáu

XÉT LẠI BẢN ÁN VÀ QUYẾT ĐỊNH ĐÃ CÓ HIỆU LỰC PHÁP LUẬT

Chương XXVI

THỦ TỤC GIÁM ĐỐC THẨM

Điều 375. Tính chất của giám đốc thẩm

Giám đốc thẩm là xét lại bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực

pháp luật nhưng bị kháng nghị vì phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng

trong việc giải quyết vụ án.

232

Điều 376. Căn cứ để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm

Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị theo

thủ tục giám đốc thẩm khi có một trong các căn cứ:

1. Kết luận trong bản án, quyết định của Tòa án không phù hợp với những

tình tiết khách quan của vụ án;

2. Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng trong điều tra, truy tố, xét xử

dẫn đến sai lầm nghiêm trọng trong việc giải quyết vụ án;

3. Có sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật.

Điều 377. Phát hiện bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật cần

xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm

1. Người bị kết án, cơ quan, tổ chức và mọi cá nhân có quyền phát hiện vi

phạm pháp luật trong bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật và

thông báo cho người có thẩm quyền kháng nghị.

2. Tòa án quân sự cấp quân khu thực hiện việc kiểm tra bản án, quyết định

đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án quân sự khu vực để phát hiện vi phạm pháp

luật và kiến nghị Chánh án Tòa án quân sự trung ương xem xét kháng nghị.

3. Khi thực hiện công tác giám đốc việc xét xử, kiểm sát việc xét xử hoặc

qua các nguồn thông tin khác mà Tòa án, Viện kiểm sát phát hiện vi phạm pháp

luật trong bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật thì thông báo

ngay bằng văn bản cho người có thẩm quyền kháng nghị.

Điều 378. Những người có quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc

thẩm

1. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân

tối cao có quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án, quyết định đã

có hiệu lực pháp luật của Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân

dân cấp tỉnh; bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án khác khi xét

thấy cần thiết, trừ quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

2. Chánh án Tòa án quân sự trung ương, Viện trưởng Viện kiểm sát quân

sự trung ương có quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án, quyết

233

định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án quân sự cấp quân khu, Tòa án quân sự

khu vực.

3. Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân

dân cấp tỉnh có quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án, quyết định

đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân khu vực trong phạm vi tỉnh, thành

phố.

Điều 379. Thủ tục thông báo bản án, quyết định của Tòa án đã có

hiệu lực pháp luật cần xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm

1. Khi phát hiện vi phạm pháp luật trong bản án, quyết định của Tòa án đã

có hiệu lực pháp luật thì người bị kết án, cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo

bằng văn bản hoặc trình bày trực tiếp với người có thẩm quyền kháng nghị hoặc

với Tòa án, Viện kiểm sát nơi gần nhất kèm theo chứng cứ, tài liệu, đồ vật (nếu

có).

2. Văn bản thông báo có các nội dung chính:

a) Ngày, tháng, năm;

b) Tên, địa chỉ của cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo;

c) Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật bị phát hiện có

vi phạm pháp luật;

d) Nội dung vi phạm pháp luật được phát hiện;

đ) Kiến nghị người có thẩm quyền xem xét kháng nghị.

3. Người thông báo là cá nhân phải ký tên hoặc điểm chỉ; trường hợp cơ

quan, tổ chức thông báo thì người đại diện theo pháp luật của cơ quan, tổ chức

đó phải ký tên và đóng dấu.

Điều 380. Thủ tục tiếp nhận thông báo bản án, quyết định của Tòa án

đã có hiệu lực pháp luật cần xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm

1. Khi nhận được thông báo bằng văn bản thì Tòa án, Viện kiểm sát phải

vào sổ nhận thông báo.

2. Khi người bị kết án, cơ quan, tổ chức, cá nhân trình bày trực tiếp về vi

phạm pháp luật trong bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật thì

Tòa án, Viện kiểm sát phải lập biên bản; nếu người thông báo cung cấp chứng

234

cứ, tài liệu, đồ vật thì Tòa án, Viện kiểm sát phải lập biên bản thu giữ. Biên bản

được lập theo quy định tại Điều 140 của Bộ luật này.

3. Tòa án, Viện kiểm sát đã nhận thông báo, lập biên bản phải gửi ngay

thông báo, biên bản kèm theo chứng cứ, tài liệu, đồ vật (nếu có) cho người có

thẩm quyền kháng nghị và thông báo bằng văn bản cho người bị kết án, cơ quan,

tổ chức, cá nhân đã kiến nghị, đề nghị biết.

Điều 381. Chuyển hồ sơ vụ án để xem xét kháng nghị theo thủ tục

giám đốc thẩm

1. Trường hợp cần thiết phải nghiên cứu hồ sơ vụ án để xem xét kháng

nghị theo thủ tục giám đốc thẩm thì Tòa án, Viện kiểm sát có thẩm quyền yêu

cầu bằng văn bản để Tòa án đang quản lý hồ sơ chuyển hồ sơ vụ án.

Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được văn bản yêu cầu, Tòa án

đang quản lý hồ sơ vụ án phải chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án, Viện kiểm sát đã

yêu cầu.

2. Trường hợp Tòa án và Viện kiểm sát cùng có văn bản yêu cầu thì Tòa

án đang quản lý hồ sơ vụ án chuyển hồ sơ cho cơ quan yêu cầu trước và thông

báo cho cơ quan yêu cầu sau biết.

Điều 382. Tạm đình chỉ thi hành bản án, quyết định bị kháng nghị

giám đốc thẩm

Người ra quyết định kháng nghị giám đốc thẩm đối với bản án, quyết định

đã có hiệu lực pháp luật thì có quyền quyết định tạm đình chỉ thi hành bản án,

quyết định đó.

Quyết định tạm đình chỉ thi hành bản án, quyết định bị kháng nghị giám

đốc thẩm phải gửi cho Tòa án, Viện kiểm sát nơi đã xét xử sơ thẩm, phúc thẩm

và cơ quan thi hành án có thẩm quyền.

Điều 383. Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm

Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm có các nội dung chính:

1. Số, ngày, tháng, năm của quyết định;

2. Người có thẩm quyền ra quyết định;

3. Số, ngày, tháng, năm của bản án, quyết định bị kháng nghị;

235

4. Nhận xét, phân tích những vi phạm pháp luật, sai lầm của bản án, quyết

định bị kháng nghị;

5. Căn cứ pháp luật để quyết định kháng nghị;

6. Quyết định kháng nghị toàn bộ hay một phần bản án, quyết định;

7. Tên của Tòa án có thẩm quyền giám đốc thẩm vụ án;

8. Yêu cầu của người kháng nghị.

Điều 384. Thời hạn kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm

1. Việc kháng nghị theo hướng không có lợi cho người bị kết án chỉ được

tiến hành trong thời hạn 01 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp

luật.

2. Việc kháng nghị theo hướng có lợi cho người bị kết án có thể được tiến

hành bất cứ lúc nào, cả trong trường hợp người bị kết án đã chết mà cần minh

oan cho họ.

3. Việc kháng nghị về dân sự trong vụ án hình sự đối với đương sự được

thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

4. Nếu không có căn cứ để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm thì

người có quyền kháng nghị phải trả lời bằng văn bản cho cơ quan, tổ chức, cá

nhân đã kiến nghị biết rõ lý do của việc không kháng nghị.

Điều 385. Gửi quyết định kháng nghị giám đốc thẩm

1. Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm phải gửi ngay cho Tòa án đã ra

bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị, người bị kết án, cơ

quan thi hành án hình sự, cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền và những

người khác có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến nội dung kháng nghị.

2. Trường hợp Chánh án Tòa án nhân dân tối cao kháng nghị thì quyết

định kháng nghị kèm theo hồ sơ vụ án phải gửi ngay cho Tòa án có thẩm quyền

giám đốc thẩm.

Trường hợp Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự

trung ương kháng nghị thì quyết định kháng nghị kèm theo hồ sơ vụ án phải

được gửi ngay cho Viện kiểm sát có thẩm quyền.

236

Tòa án có thẩm quyền giám đốc thẩm phải gửi quyết định kháng nghị kèm

theo hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát cùng cấp. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày

nhận được hồ sơ vụ án, Viện kiểm sát phải gửi lại hồ sơ vụ án cho Tòa án.

3. Trường hợp Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Viện trưởng

Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự trung ương

kháng nghị thì quyết định kháng nghị kèm theo hồ sơ vụ án phải gửi ngay cho

Tòa án có thẩm quyền giám đốc thẩm.

Điều 386. Thay đổi, bổ sung, rút kháng nghị

1. Trước khi mở phiên tòa hoặc tại phiên tòa giám đốc thẩm, người kháng

nghị có quyền bổ sung, thay đổi kháng nghị nếu chưa hết thời hạn kháng nghị.

Việc bổ sung, thay đổi kháng nghị trước khi mở phiên tòa phải bằng quyết định

và được gửi theo quy định tại khoản 1 Điều 385 của Bộ luật này. Việc bổ sung,

thay đổi kháng nghị tại phiên tòa được ghi vào biên bản phiên tòa.

2. Trước khi bắt đầu hoặc tại phiên tòa giám đốc thẩm, người kháng nghị

có quyền rút một phần hoặc toàn bộ kháng nghị. Việc rút kháng nghị trước khi

mở phiên tòa phải bằng quyết định; việc rút kháng nghị tại phiên tòa được ghi

vào biên bản phiên tòa.

3. Trường hợp rút toàn bộ kháng nghị trước khi mở phiên tòa thì Chánh án

Tòa án có thẩm quyền giám đốc thẩm ra quyết định đình chỉ xét xử giám đốc

thẩm. Trường hợp rút toàn bộ kháng nghị tại phiên tòa thì Hội đồng xét xử ra

quyết định đình chỉ xét xử giám đốc thẩm.

Trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày ra quyết định, Tòa án gửi quyết định

đình chỉ xét xử giám đốc thẩm cho những người quy định tại khoản 1 Điều 385

của Bộ luật này và Viện kiểm sát cùng cấp.

Điều 387. Thẩm quyền giám đốc thẩm

1. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao giám đốc thẩm bằng Hội

đồng xét xử gồm năm Thẩm phán đối với bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp

luật của Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa

án quân sự trung ương bị kháng nghị.

2. Hội đồng toàn thể Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao giám đốc thẩm

đối với bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật quy định tại khoản 1 Điều

237

này nhưng có tính chất phức tạp hoặc bản án, quyết định đã được Hội đồng

Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao giám đốc thẩm bằng Hội đồng xét xử gồm

năm Thẩm phán nhưng không thống nhất khi biểu quyết thông qua quyết định

về việc giải quyết vụ án.

Khi Hội đồng toàn thể Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giám

đốc thẩm thì phải có ít nhất hai phần ba tổng số thành viên tham gia, do Chánh

án Tòa án nhân dân tối cao làm chủ tọa phiên tòa. Quyết định của Hội đồng toàn

thể Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao phải được quá nửa tổng số thành viên

Hội đồng biểu quyết tán thành; nếu không được quá nửa tổng số thành viên của

Hội đồng toàn thể Thẩm phán tán thành thì phải hoãn phiên tòa. Trong thời hạn

30 ngày kể từ ngày ra quyết định hoãn phiên tòa thì Hội đồng toàn thể Thẩm

phán phải mở phiên tòa xét xử lại vụ án.

3. Ủy ban Thẩm phán Tòa án quân sự trung ương giám đốc thẩm đối với

bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án quân sự cấp quân khu,

Tòa án quân sự khu vực bị kháng nghị. Khi xét xử giám đốc thẩm thì phải có ít

nhất hai phần ba tổng số thành viên của Ủy ban Thẩm phán Tòa án quân sự

trung ương tham gia, do Chánh án Tòa án quân sự trung ương làm chủ tọa phiên

tòa. Quyết định của Ủy ban Thẩm phán phải được quá nửa tổng số thành viên

biểu quyết tán thành; nếu không được quá nửa tổng số thành viên của Ủy ban

Thẩm phán tán thành thì phải hoãn phiên tòa. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày

ra quyết định hoãn phiên tòa thì Ủy ban Thẩm phán phải mở phiên tòa xét xử lại

vụ án.

4. Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp tỉnh giám đốc thẩm đối với

bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân khu vực bị

kháng nghị. Khi xét xử giám đốc thẩm thì phải có ít nhất hai phần ba tổng số

thành viên của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp tỉnh tham gia, do Chánh

án Tòa án nhân dân cấp tỉnh làm chủ tọa phiên tòa. Quyết định của Ủy ban

Thẩm phán phải được quá nửa tổng số thành viên biểu quyết tán thành; nếu

không được quá nửa tổng số thành viên của Ủy ban Thẩm phán tán thành thì

phải hoãn phiên tòa. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày ra quyết định hoãn phiên

tòa thì Ủy ban Thẩm phán phải mở phiên tòa xét xử lại vụ án.

238

5. Bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị thuộc thẩm

quyền giám đốc thẩm của các cấp khác nhau thì Hội đồng Thẩm phán Tòa án

nhân dân tối cao giám đốc thẩm toàn bộ vụ án.

Điều 388. Những người tham gia phiên tòa giám đốc thẩm

1. Phiên tòa giám đốc thẩm phải có sự tham gia của Kiểm sát viên Viện

kiểm sát cùng cấp.

2. Trường hợp xét thấy cần thiết hoặc có căn cứ sửa một phần bản án,

quyết định đã có hiệu lực pháp luật, Tòa án phải triệu tập người bị kết án, người

bào chữa và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc kháng nghị

tham gia phiên tòa giám đốc thẩm; nếu họ vắng mặt thì phiên tòa giám đốc thẩm

vẫn được tiến hành.

Điều 389. Chuẩn bị phiên tòa giám đốc thẩm

Chánh án Tòa án phân công một Thẩm phán là thành viên Hội đồng giám

đốc thẩm làm bản thuyết trình về vụ án. Bản thuyết trình tóm tắt nội dung vụ án

và các bản án, quyết định của các cấp Tòa án, nội dung của kháng nghị.

Bản thuyết trình và các tài liệu có liên quan phải gửi cho các thành viên

Hội đồng giám đốc thẩm chậm nhất là 07 ngày trước ngày mở phiên tòa giám

đốc thẩm.

Điều 390. Thời hạn mở phiên tòa giám đốc thẩm

Trong thời hạn 04 tháng kể từ ngày nhận được quyết định kháng nghị kèm

theo hồ sơ vụ án, Tòa án có thẩm quyền giám đốc thẩm phải mở phiên tòa.

Điều 391. Thủ tục phiên tòa giám đốc thẩm

1. Sau khi chủ tọa phiên tòa khai mạc phiên tòa, một thành viên Hội đồng

giám đốc thẩm trình bày bản thuyết trình về vụ án. Các thành viên khác của Hội

đồng giám đốc thẩm hỏi thêm Thẩm phán thuyết trình về những điểm chưa rõ

trước khi thảo luận và phát biểu ý kiến của mình về việc giải quyết vụ án.

Trường hợp Viện kiểm sát kháng nghị thì Kiểm sát viên trình bày nội dung

kháng nghị.

239

2. Trường hợp người bị kết án, người bào chữa, người có quyền lợi, nghĩa

vụ liên quan đến kháng nghị có mặt tại phiên tòa thì những người này được trình

bày ý kiến về những vấn đề mà Hội đồng giám đốc thẩm yêu cầu.

Kiểm sát viên phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát về quyết định kháng

nghị và việc giải quyết vụ án.

Kiểm sát viên, người tham gia tố tụng tại phiên tòa giám đốc thẩm tranh

tụng về những vấn đề liên quan đến việc giải quyết vụ án. Chủ tọa phiên tòa

phải tạo điều kiện cho Kiểm sát viên, người tham gia tố tụng trình bày hết ý

kiến, tranh luận dân chủ, bình đẳng trước Tòa án.

3. Các thành viên Hội đồng giám đốc thẩm phát biểu ý kiến của mình và

thảo luận. Hội đồng giám đốc thẩm biểu quyết về việc giải quyết vụ án và công

bố quyết định về việc giải quyết vụ án.

Điều 392. Phạm vi giám đốc thẩm

Hội đồng giám đốc thẩm phải xem xét toàn bộ vụ án mà không chỉ hạn

chế trong nội dung của kháng nghị.

Điều 393. Thẩm quyền của Hội đồng giám đốc thẩm

1. Không chấp nhận kháng nghị và giữ nguyên bản án, quyết định đã có

hiệu lực pháp luật bị kháng nghị.

2. Hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và giữ nguyên bản án,

quyết định đúng pháp luật của Tòa án cấp sơ thẩm hoặc Tòa án cấp phúc thẩm bị

hủy, sửa không đúng pháp luật.

3. Hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật để điều tra lại hoặc xét

xử lại.

4. Hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và đình chỉ vụ án.

5. Sửa bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật.

6. Đình chỉ xét xử giám đốc thẩm.

Điều 394. Không chấp nhận kháng nghị và giữ nguyên bản án, quyết

định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị

240

Hội đồng giám đốc thẩm không chấp nhận kháng nghị và giữ nguyên bản

án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị khi xét thấy bản án, quyết

định đó có căn cứ và đúng pháp luật.

Điều 395. Hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và giữ

nguyên bản án, quyết định đúng pháp luật của Tòa án cấp sơ thẩm hoặc

Tòa án cấp phúc thẩm bị hủy, sửa không đúng pháp luật

Hội đồng giám đốc thẩm ra quyết định hủy bản án, quyết định đã có hiệu

lực pháp luật và giữ nguyên bản án, quyết định đúng pháp luật của Tòa án cấp

sơ thẩm hoặc Tòa án cấp phúc thẩm nhưng bị hủy, sửa không đúng pháp luật.

Điều 396. Hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật để điều tra

lại hoặc xét xử lại

Hội đồng giám đốc thẩm hủy một phần hoặc toàn bộ bản án, quyết định đã

có hiệu lực pháp luật để điều tra lại hoặc xét xử lại nếu có một trong các căn cứ

quy định tại Điều 376 của Bộ luật này. Nếu hủy để xét xử lại thì tùy trường hợp,

Hội đồng giám đốc thẩm có thể quyết định xét xử lại từ cấp sơ thẩm hoặc cấp

phúc thẩm.

Trường hợp xét thấy cần tiếp tục tạm giam bị cáo thì Hội đồng giám đốc

thẩm ra quyết định tạm giam cho đến khi Viện kiểm sát hoặc Tòa án thụ lý lại vụ

án.

Điều 397. Hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và đình chỉ

vụ án

Hội đồng giám đốc thẩm hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật

và đình chỉ vụ án nếu có một trong các căn cứ quy định tại Điều 163 của Bộ luật

này.

Điều 398. Sửa bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật

Hội đồng giám đốc thẩm sửa bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật

khi có đủ các điều kiện:

1. Các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án đã rõ ràng, đầy đủ;

241

2. Việc sửa bản án, quyết định không làm thay đổi bản chất của vụ án,

không làm xấu đi tình trạng của người bị kết án, không gây bất lợi cho bị hại,

đương sự.

Điều 399. Quyết định giám đốc thẩm

1. Hội đồng giám đốc thẩm ra quyết định giám đốc thẩm nhân danh nước

Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

2. Quyết định giám đốc thẩm có các nội dung:

a) Ngày, tháng, năm và địa điểm mở phiên tòa;

b) Họ tên các thành viên Hội đồng giám đốc thẩm;

c) Họ tên Kiểm sát viên thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử phiên

tòa;

d) Tên vụ án mà Hội đồng đưa ra xét xử giám đốc thẩm;

đ) Tên, tuổi, địa chỉ của người bị kết án và những người khác có quyền

lợi, nghĩa vụ liên quan theo quyết định giám đốc thẩm;

e) Tóm tắt nội dung vụ án, phần quyết định của bản án, quyết định đã có

hiệu lực pháp luật bị kháng nghị;

g) Quyết định kháng nghị, căn cứ kháng nghị;

h) Nhận định của Hội đồng giám đốc thẩm, trong đó phải phân tích những

căn cứ để chấp nhận hoặc không chấp nhận kháng nghị;

i) Điểm, khoản, điều của Bộ luật Tố tụng hình sự, Bộ luật Hình sự mà Hội

đồng giám đốc thẩm căn cứ để ra quyết định;

k) Quyết định của Hội đồng giám đốc thẩm.

Điều 400. Hiệu lực của quyết định giám đốc thẩm và việc gửi quyết

định giám đốc thẩm

1. Quyết định của Hội đồng giám đốc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ

ngày ra quyết định.

2. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ra quyết định, Hội đồng giám đốc

thẩm phải gửi quyết định giám đốc thẩm cho người bị kết án, người đã kháng

nghị; Viện kiểm sát cùng cấp; Viện kiểm sát, Tòa án nơi đã xét xử sơ thẩm, phúc

242

thẩm; cơ quan thi hành án hình sự, cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền,

người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc kháng nghị hoặc người đại diện

của họ; thông báo bằng văn bản cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người bị kết án

cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người bị kết án làm việc, học tập.

Điều 401. Thời hạn chuyển hồ sơ vụ án để điều tra lại hoặc xét xử lại

Nếu Hội đồng giám đốc thẩm quyết định hủy bản án, quyết định đã có

hiệu lực pháp luật để điều tra lại thì trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày ra quyết

định, hồ sơ vụ án phải được chuyển cho Viện kiểm sát cùng cấp để điều tra lại

theo thủ tục chung quy định tại Bộ luật này.

Nếu Hội đồng giám đốc thẩm quyết định hủy bản án, quyết định đã có

hiệu lực pháp luật để xét xử lại vụ án ở cấp sơ thẩm hoặc ở cấp phúc thẩm thì

trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày ra quyết định, hồ sơ vụ án phải được chuyển

cho Tòa án có thẩm quyền để xét xử lại theo thủ tục chung quy định tại Bộ luật

này.

Chương XXVII

THỦ TỤC TÁI THẨM

Điều 402. Tính chất của tái thẩm

Tái thẩm là xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án

nhưng bị kháng nghị vì có tình tiết mới được phát hiện có thể làm thay đổi cơ

bản nội dung của bản án, quyết định mà Tòa án không biết được khi ra bản án,

quyết định đó.

Điều 403. Căn cứ để kháng nghị theo thủ tục tái thẩm

Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị theo

thủ tục tái thẩm khi có một trong các căn cứ:

1. Có căn cứ chứng minh lời khai của người làm chứng, kết luận giám

định, kết luận định giá tài sản, lời dịch của người phiên dịch, bản dịch thuật có

những điểm quan trọng không đúng sự thật;

243

2. Có tình tiết mà Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán, Hội thẩm do

không biết được mà kết luận không đúng làm cho bản án, quyết định của Tòa án

đã có hiệu lực pháp luật không đúng sự thật khách quan của vụ án;

3. Vật chứng, biên bản về hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, biên bản hoạt

động tố tụng khác hoặc những chứng cứ, tài liệu, đồ vật khác trong vụ án bị giả

mạo hoặc không đúng sự thật;

4. Những tình tiết khác làm cho bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu

lực pháp luật không đúng sự thật khách quan của vụ án.

Điều 404. Thông báo và xác minh những tình tiết mới được phát hiện

1. Người bị kết án, cơ quan, tổ chức và mọi cá nhân có quyền phát hiện

tình tiết mới của vụ án và thông báo kèm theo các tài liệu liên quan cho Viện

kiểm sát hoặc Tòa án. Trường hợp Tòa án nhận được thông báo hoặc tự mình

phát hiện tình tiết mới của vụ án thì phải thông báo ngay bằng văn bản kèm theo

các tài liệu liên quan cho Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền kháng nghị

tái thẩm. Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền kháng nghị tái thẩm ra quyết

định xác minh những tình tiết đó.

2. Viện kiểm sát phải xác minh những tình tiết mới; khi xét thấy cần thiết,

Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền kháng nghị tái thẩm yêu cầu Cơ quan

điều tra có thẩm quyền xác minh tình tiết mới của vụ án và chuyển kết quả xác

minh cho Viện kiểm sát.

3. Khi tiến hành xác minh tình tiết mới của vụ án, Viện kiểm sát, Cơ quan

điều tra có quyền áp dụng các biện pháp điều tra tố tụng theo quy định của Bộ

luật này.

Điều 405. Những người có quyền kháng nghị theo thủ tục tái thẩm

1. Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có quyền kháng nghị theo

thủ tục tái thẩm đối với bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án

các cấp, trừ quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

2. Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự trung ương có quyền kháng nghị

theo thủ tục tái thẩm đối với bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa

án quân sự cấp quân khu, Tòa án quân sự khu vực.

244

3. Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh có quyền kháng nghị theo

thủ tục tái thẩm đối với bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án

nhân dân khu vực thuộc phạm vi tỉnh, thành phố.

Điều 406. Thời hạn kháng nghị theo thủ tục tái thẩm

1. Tái thẩm theo hướng không có lợi cho người bị kết án chỉ được thực

hiện trong thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 27 của Bộ

luật Hình sự và thời hạn kháng nghị không được quá 01 năm kể từ ngày Viện

kiểm sát nhận được tin báo về tình tiết mới được phát hiện.

2. Tái thẩm theo hướng có lợi cho người bị kết án thì không hạn chế về

thời gian và được thực hiện cả trong trường hợp người bị kết án đã chết mà cần

minh oan cho họ.

3. Việc kháng nghị về dân sự trong vụ án hình sự đối với đương sự được

thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

Điều 407. Thẩm quyền của Hội đồng tái thẩm

1. Không chấp nhận kháng nghị và giữ nguyên bản án, quyết định đã có

hiệu lực pháp luật bị kháng nghị.

2. Hủy bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật để điều tra

lại hoặc xét xử lại.

3. Hủy bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật và đình chỉ

vụ án.

4. Đình chỉ việc xét xử tái thẩm.

Điều 408. Các thủ tục khác về tái thẩm

Các thủ tục khác về tái thẩm được thực hiện theo các quy định về thủ tục

giám đốc thẩm quy định tại Bộ luật này.

Chương XXVIII

THỦ TỤC XEM XÉT LẠI QUYẾT ĐỊNH CỦA HỘI ĐỒNG THẨM

PHÁN TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO

245

Điều 409. Yêu cầu, kiến nghị, đề nghị xem xét lại quyết định của Hội

đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao

1. Khi có căn cứ xác định quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án

nhân dân tối cao có vi phạm pháp luật nghiêm trọng hoặc phát hiện tình tiết

quan trọng mới có thể làm thay đổi cơ bản nội dung quyết định mà Hội đồng

Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao không biết được khi ra quyết định đó, nếu

Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc

hội, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao kiến nghị, Chánh án Tòa án

nhân dân tối cao đề nghị thì Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối phải mở

phiên họp để xem xét lại quyết định đó.

2. Trường hợp Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu thì Chánh án Tòa án

nhân dân tối cao có trách nhiệm báo cáo Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân

tối cao để xem xét lại quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối

cao.

3. Trường hợp Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Viện trưởng

Viện kiểm sát nhân dân tối cao kiến nghị thì Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân

dân tối cao mở phiên họp xem xét kiến nghị đó.

Trường hợp Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đề nghị thì báo cáo Hội

đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao mở phiên họp xem xét đề nghị đó.

Điều 410. Thành phần tham dự phiên họp của Hội đồng Thẩm phán

Tòa án nhân dân tối cao để xem xét kiến nghị, đề nghị

1. Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao phải tham dự phiên họp của

Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao để xem xét kiến nghị của Ủy ban

Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, kiến nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát

nhân dân tối cao hoặc đề nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.

2. Đại diện Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội được mời tham dự

phiên họp của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao để xem xét kiến

nghị của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội.

3. Trường hợp xét thấy cần thiết, Tòa án nhân dân tối cao có thể mời cơ

quan, tổ chức, cá nhân có liên quan tham dự phiên họp.

Điều 411. Chuẩn bị mở phiên họp xem xét kiến nghị, đề nghị

246

1. Sau khi nhận được kiến nghị của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của

Quốc hội, của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao hoặc sau khi Chánh

án Tòa án nhân dân tối cao có văn bản đề nghị xem xét lại quyết định của Hội

đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao gửi cho Viện

kiểm sát nhân dân tối cao bản sao văn bản kiến nghị hoặc đề nghị đó kèm theo

hồ sơ vụ án để Viện kiểm sát nhân dân tối cao chuẩn bị ý kiến phát biểu tại

phiên họp xem xét kiến nghị, đề nghị.

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao tổ chức thẩm định hồ sơ để báo cáo Hội

đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xem xét, quyết định tại phiên họp.

2. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được kiến nghị của Ủy ban

Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, kiến nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát

nhân dân tối cao hoặc kể từ ngày Chánh án Tòa án nhân dân tối cao có văn bản

đề nghị thì Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao phải mở phiên họp

xem xét kiến nghị, đề nghị đó và thông báo bằng văn bản cho Viện trưởng Viện

kiểm sát nhân dân tối cao về thời gian, địa điểm mở phiên họp xem xét kiến

nghị, đề nghị.

Điều 412. Thủ tục mở phiên họp xem xét kiến nghị, đề nghị

1. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao tự mình hoặc phân công một thành

viên Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao trình bày tóm tắt nội dung vụ

án và quá trình giải quyết vụ án.

2. Đại diện Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Chánh án Tòa án

nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có kiến nghị, đề

nghị xem xét lại quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao

trình bày về các vấn đề sau:

a) Nội dung kiến nghị, đề nghị;

b) Căn cứ kiến nghị, đề nghị;

c) Phân tích chứng cứ cũ và chứng cứ mới bổ sung (nếu có) để làm rõ việc

vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa

án nhân dân tối cao hoặc những tình tiết quan trọng mới có thể làm thay đổi cơ

bản nội dung quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

247

3. Trường hợp xem xét kiến nghị của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của

Quốc hội hoặc xem xét đề nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao thì Viện

trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao phát biểu ý kiến về tính có căn cứ và hợp

pháp của kiến nghị, đề nghị; nêu rõ quan điểm và lý do nhất trí hoặc không nhất

trí với kiến nghị, đề nghị đó.

4. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thảo luận và biểu quyết

theo đa số về việc nhất trí hoặc không nhất trí với kiến nghị, đề nghị xem xét lại

quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

5. Trường hợp nhất trí với kiến nghị của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của

Quốc hội, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao hoặc đề nghị của Chánh

án Tòa án nhân dân tối cao thì Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao

quyết định về việc mở phiên họp để xem xét lại quyết định của mình.

6. Mọi diễn biến tại phiên họp xem xét kiến nghị, đề nghị và các quyết

định được thông qua tại phiên họp được ghi vào biên bản phiên họp và lưu hồ sơ

xem xét kiến nghị, đề nghị.

Điều 413. Thông báo kết quả phiên họp xem xét kiến nghị, đề nghị

Sau khi kết thúc phiên họp, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao

gửi văn bản thông báo kết quả phiên họp về việc nhất trí hoặc không nhất trí

kiến nghị, đề nghị cho Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Viện trưởng

Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Văn bản thông báo phải nêu rõ lý do của việc

nhất trí hoặc không nhất trí với kiến nghị, đề nghị đó.

Trường hợp không nhất trí kết quả xem xét kiến nghị, đề nghị của Hội

đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thì Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của

Quốc hội, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân

dân tối cao có quyền báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.

Điều 414. Thẩm định hồ sơ vụ án; xác minh, thu thập chứng cứ, tài

liệu, đồ vật

1. Trường hợp có yêu cầu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc có quyết

định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao nhất trí xem xét lại quyết

định của mình thì Chánh án Tòa án nhân dân tối cao tổ chức việc thẩm định hồ

248

sơ vụ án và tổ chức việc xác minh, thu thập chứng cứ, tài liệu, đồ vật trong

trường hợp cần thiết.

2. Việc thẩm định hồ sơ vụ án, xác minh, thu thập chứng cứ, tài liệu, đồ

vật phải làm rõ có hay không có vi phạm pháp luật nghiêm trọng hoặc có hay

không có tình tiết quan trọng mới làm thay đổi cơ bản nội dung quyết định của

Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

Điều 415. Thời hạn mở phiên họp xem xét lại quyết định của Hội

đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao

1. Trong thời hạn 04 tháng kể từ ngày nhận được yêu cầu của Ủy ban

Thường vụ Quốc hội hoặc kể từ ngày có quyết định của Hội đồng Thẩm phán

Tòa án nhân dân tối cao nhất trí xem xét lại quyết định của mình, Hội đồng

Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao phải mở phiên họp.

2. Tòa án nhân dân tối cao gửi cho Viện kiểm sát nhân dân tối cao văn bản

thông báo về thời gian, địa điểm mở phiên họp xem xét lại quyết định của Hội

đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao kèm theo hồ sơ vụ án trong trường

hợp có yêu cầu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Điều 416. Thủ tục và thẩm quyền xem xét lại quyết định của Hội đồng

Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao

1. Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao phải tham dự phiên họp

xem xét lại quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao và phát

biểu quan điểm về việc có hay không có vi phạm pháp luật nghiêm trọng hoặc

có hay không có tình tiết mới quan trọng làm thay đổi cơ bản nội dung quyết

định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao và quan điểm về việc

giải quyết vụ án.

2. Sau khi nghe Chánh án Tòa án nhân dân tối cao báo cáo, nghe ý kiến

của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, của cơ quan, tổ chức, cá nhân

có liên quan tham dự (nếu có), Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao

quyết định:

a) Không chấp nhận yêu cầu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, kiến nghị

của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân

249

dân tối cao, đề nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và giữ nguyên quyết

định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao;

b) Hủy quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, hủy

bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật có vi phạm pháp luật và quyết định

về nội dung vụ án;

c) Hủy quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, hủy

bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và xác định trách nhiệm bồi thường

thiệt hại theo quy định của pháp luật;

d) Hủy quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, hủy

bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật có vi phạm pháp luật để điều tra lại

hoặc xét xử lại.

3. Quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao phải

được ít nhất ba phần tư tổng số thành viên của Hội đồng Thẩm phán Tòa án

nhân dân tối cao biểu quyết tán thành.

Điều 417. Gửi quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân

tối cao về việc xem xét lại quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân

dân tối cao

Sau khi Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ra một trong các

quyết định quy định tại Điều 416 của Bộ luật này, Tòa án nhân dân tối cao gửi

quyết định cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của

Quốc hội, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và

Tòa án đã giải quyết vụ án và những người có liên quan.

Phần thứ bảy

THỦ TỤC ĐẶC BIỆT

Chương XXIX

THỦ TỤC TỐ TỤNG TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ PHÁP

NHÂN

Điều 418. Phạm vi áp dụng

250

Thủ tục tố tụng đối với pháp nhân bị tố giác, báo tin về tội phạm, kiến

nghị khởi tố, bị điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án được tiến hành theo quy

định của Chương này, đồng thời theo những quy định khác của Bộ luật này

không trái với quy định của Chương này.

Điều 419. Khởi tố vụ án, thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án

hình sự

1. Khi xác định có dấu hiệu tội phạm do pháp nhân thực hiện thì cơ quan

có thẩm quyền ra quyết định khởi tố vụ án hình sự theo quy định tại các điều

149, 159 và 160 của Bộ luật này.

2. Căn cứ, trình tự, thủ tục thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án hình

sự được thực hiện theo quy định tại Điều 162 của Bộ luật này.

Điều 420. Khởi tố bị can, thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố bị can

đối với pháp nhân

1. Khi có đủ căn cứ xác định pháp nhân đã thực hiện hành vi mà Bộ luật

Hình sự quy định là tội phạm thì cơ quan có thẩm quyền ra quyết định khởi tố bị

can đối với pháp nhân.

2. Quyết định khởi tố bị can đối với pháp nhân ghi rõ thời gian, địa điểm

ra quyết định; họ tên, chức vụ người ra quyết định; tên và địa chỉ của pháp nhân

theo quyết định thành lập của cơ quan có thẩm quyền; tội danh, điều khoản của

Bộ luật Hình sự đã áp dụng; thời gian, địa điểm phạm tội và những tình tiết khác

của tội phạm.

Nếu pháp nhân bị khởi tố về nhiều tội khác nhau thì trong quyết định khởi

tố bị can đối với pháp nhân phải ghi rõ từng tội danh và điều, khoản của Bộ luật

Hình sự đã áp dụng.

3. Thẩm quyền, trình tự, thủ tục khởi tố bị can, thay đổi, bổ sung quyết

định khởi tố bị can đối với pháp nhân được thực hiện theo quy định tại Điều 185

và 186 của Bộ luật này.

Điều 421. Người đại diện theo pháp luật của pháp nhân tham gia tố

tụng

251

1. Mọi hoạt động tố tụng của pháp nhân bị truy cứu trách nhiệm hình sự

được thông qua người đại diện theo pháp luật của pháp nhân. Pháp nhân phải cử

và bảo đảm cho người đại diện theo pháp luật của mình tham gia đầy đủ các

hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án theo yêu cầu của cơ quan,

người có thẩm quyền.

Trường hợp người đại diện theo pháp luật của pháp nhân bị khởi tố, điều

tra, truy tố, xét xử hoặc không thể tham gia tố tụng được thì pháp nhân phải cử

người khác làm người đại diện theo pháp luật của mình tham gia tố tụng. Trường

hợp pháp nhân thay đổi người đại diện thì pháp nhân phải thông báo ngay cho

cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Tại thời điểm khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử mà pháp nhân không có

người đại diện theo pháp luật hoặc có nhiều người cùng là đại diện theo pháp

luật thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng chỉ định một người đại diện cho

pháp nhân tham gia tố tụng.

2. Người đại diện theo pháp luật của pháp nhân tham gia tố tụng phải

thông báo cho cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng họ tên, ngày, tháng, năm

sinh, quốc tịch, dân tộc, tôn giáo, giới tính, nghề nghiệp, chức vụ của mình. Nếu

có sự thay đổi những thông tin này thì người đại diện theo pháp luật phải thông

báo ngay cho cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Điều 422. Quyền và nghĩa vụ của người đại diện theo pháp luật của

pháp nhân

1. Người đại diện theo pháp luật của pháp nhân có quyền:

a) Được thông báo kết quả giải quyết nguồn tin về tội phạm;

b) Được biết lý do pháp nhân mà mình đại diện bị khởi tố;

c) Được thông báo, được giải thích về quyền và nghĩa vụ quy định tại

Điều này;

d) Được nhận quyết định khởi tố bị can đối với pháp nhân; quyết định

thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố bị can đối với pháp nhân; quyết định phê

chuẩn quyết định khởi tố bị can đối với pháp nhân; quyết định phê chuẩn quyết

định thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố bị can đối với pháp nhân; quyết định

áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp cưỡng chế; bản kết luận điều tra; quyết định

252

đình chỉ, tạm đình chỉ điều tra; quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ vụ án; bản cáo

trạng; quyết định đưa vụ án ra xét xử; bản án, quyết định của Tòa án và quyết

định tố tụng khác theo quy định của Bộ luật này;

đ) Trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không buộc phải đưa ra lời khai

chống lại pháp nhân mà mình đại diện hoặc buộc phải thừa nhận pháp nhân mà

mình đại diện có tội;

e) Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

g) Đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người giám

định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật theo quy định

của Bộ luật này;

h) Tự bào chữa, nhờ người bào chữa cho pháp nhân;

i) Được đọc, ghi chép bản sao tài liệu hoặc tài liệu đã được số hóa liên

quan đến việc buộc tội, gỡ tội hoặc bản sao tài liệu khác liên quan đến việc bào

chữa cho pháp nhân kể từ khi kết thúc điều tra khi có yêu cầu;

k) Tham gia phiên tòa, đề nghị chủ tọa phiên tòa hỏi hoặc tự mình hỏi

những người tham gia phiên tòa nếu được chủ tọa đồng ý; tranh luận tại phiên

tòa;

l) Phát biểu ý kiến sau cùng trước khi nghị án;

m) Xem biên bản phiên tòa, yêu cầu ghi những sửa đổi, bổ sung vào biên

bản phiên tòa;

n) Kháng cáo bản án, quyết định của Tòa án;

o) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng.

2. Người đại diện theo pháp luật của pháp nhân có nghĩa vụ:

a) Có mặt theo giấy triệu tập của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Trường hợp vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan

thì có thể bị dẫn giải;

b) Chấp hành quyết định, yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền tiến

hành tố tụng.

253

Điều 423. Biện pháp cưỡng chế đối với pháp nhân

1. Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt

động điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế sau

đây đối với pháp nhân bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử:

a) Kê biên tài sản liên quan đến hành vi phạm tội của pháp nhân;

b) Phong tỏa tài khoản của pháp nhân liên quan đến hành vi phạm tội của

pháp nhân;

c) Tạm đình chỉ có thời hạn hoạt động của pháp nhân liên quan đến hành

vi phạm tội của pháp nhân;

d) Buộc nộp một khoản tiền để bảo đảm thi hành án.

2. Thời hạn áp dụng các biện pháp cưỡng chế quy định tại khoản 1 Điều

này không được quá thời hạn điều tra, truy tố, xét xử.

Điều 424. Kê biên tài sản

1. Kê biên tài sản áp dụng đối với pháp nhân bị khởi tố, điều tra, truy tố,

xét xử về tội mà Bộ luật Hình sự quy định hình phạt tiền hoặc để bảo đảm bồi

thường thiệt hại.

2. Chỉ kê biên phần tài sản tương ứng với mức có thể bị tịch thu, phạt tiền

hoặc bồi thường thiệt hại. Tài sản bị kê biên được giao cho người đứng đầu pháp

nhân có trách nhiệm bảo quản; nếu để xảy ra việc tiêu dùng, sử dụng trái phép,

chuyển nhượng, đánh tráo, cất giấu, hủy hoại tài sản bị kê biên thì người này

phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

3. Khi kê biên tài sản của pháp nhân phải có mặt những người sau:

a) Người đại diện theo pháp luật của pháp nhân;

b) Đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã nơi pháp nhân có tài sản bị kê biên;

c) Người chứng kiến.

4. Thẩm quyền, trình tự, thủ tục kê biên tài sản được thực hiện theo quy

định tại Điều 135 của Bộ luật này.

Điều 425. Phong tỏa tài khoản

254

1. Phong tỏa tài khoản áp dụng đối với pháp nhân bị khởi tố, điều tra, truy

tố, xét xử về tội mà Bộ luật Hình sự quy định hình phạt tiền hoặc để bảo đảm bồi

thường thiệt hại và có căn cứ xác định pháp nhân đó có tài khoản tại tổ chức tín

dụng hoặc Kho bạc Nhà nước.

2. Phong tỏa tài khoản cũng được áp dụng đối với tài khoản của cá nhân,

tổ chức khác nếu có căn cứ xác định số tiền trong tài khoản đó liên quan đến

hành vi phạm tội của pháp nhân.

3. Chỉ phong tỏa số tiền trong tài khoản tương ứng với mức có thể phạt

tiền hoặc bồi thường thiệt hại.

4. Cơ quan có thẩm quyền phong tỏa tài khoản phải giao quyết định phong

tỏa tài khoản cho đại diện tổ chức tín dụng hoặc Kho bạc Nhà nước đang quản lý

tài khoản của pháp nhân hoặc tài khoản của cá nhân, tổ chức khác liên quan đến

hành vi phạm tội của pháp nhân.

5. Thẩm quyền, trình tự, thủ tục phong tỏa tài khoản được thực hiện theo

quy định tại Điều 136 của Bộ luật này.

Điều 426. Tạm đình chỉ có thời hạn hoạt động của pháp nhân liên

quan đến hành vi phạm tội của pháp nhân; buộc nộp một khoản tiền để bảo

đảm thi hành án

1. Tạm đình chỉ có thời hạn hoạt động của pháp nhân chỉ áp dụng khi có

căn cứ xác định hành vi phạm tội của pháp nhân gây thiệt hại hoặc có khả năng

gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe của con người, môi trường hoặc trật tự, an

toàn xã hội.

Người có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 119 của Bộ luật này có

quyền ra quyết định tạm đình chỉ có thời hạn hoạt động của pháp nhân. Quyết

định tạm đình chỉ hoạt động của pháp nhân của những người quy định tại điểm a

khoản 1 Điều 119 của Bộ luật này phải được Viện kiểm sát có thẩm quyền phê

chuẩn trước khi thi hành.

Thời hạn tạm đình chỉ hoạt động của pháp nhân không được quá thời hạn

điều tra, truy tố, xét xử theo quy định của Bộ luật này. Thời hạn tạm đình chỉ đối

với pháp nhân bị kết án không quá thời hạn kể từ khi tuyên án cho đến thời điểm

pháp nhân chấp hành án.

255

2. Buộc nộp một khoản tiền để bảo đảm thi hành án áp dụng đối với pháp

nhân bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử về tội mà Bộ luật Hình sự quy định hình

phạt tiền hoặc để bảo đảm bồi thường thiệt hại.

Chỉ buộc nộp một khoản tiền để bảo đảm thi hành án tương ứng với mức

có thể bị phạt tiền hoặc để bồi thường thiệt hại.

Người có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 119 của Bộ luật này có

quyền ra quyết định buộc pháp nhân phải nộp một khoản tiền để bảo đảm thi

hành án. Quyết định buộc pháp nhân phải nộp một khoản tiền để bảo đảm thi

hành án của những người quy định tại điểm a khoản 1 Điều 119 của Bộ luật này

phải được Viện kiểm sát có thẩm quyền phê chuẩn trước khi thi hành.

Chính phủ quy định chi tiết trình tự, thủ tục, mức tiền phải nộp để bảo

đảm thi hành án; việc tạm giữ, hoàn trả, nộp ngân sách nhà nước số tiền đã nộp.

Điều 427. Triệu tập người đại diện theo pháp luật của pháp nhân

1. Khi triệu tập người đại diện theo pháp luật của pháp nhân, người có

thẩm quyền tiến hành tố tụng phải gửi giấy triệu tập. Giấy triệu tập ghi rõ họ tên,

chỗ ở hoặc làm việc của người đại diện theo pháp luật của pháp nhân; giờ, ngày,

tháng, năm, địa điểm có mặt, gặp ai và trách nhiệm về việc vắng mặt không vì lý

do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan.

2. Giấy triệu tập được gửi cho người đại diện theo pháp luật của pháp

nhân hoặc pháp nhân nơi người đó làm việc hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi

người đại diện theo pháp luật của pháp nhân cư trú. Cơ quan, tổ chức nhận được

giấy triệu tập có trách nhiệm chuyển ngay giấy triệu tập cho người đại diện theo

pháp luật của pháp nhân.

Khi nhận giấy triệu tập, người đại diện theo pháp luật của pháp nhân phải

ký nhận và ghi rõ ngày, giờ nhận. Người chuyển giấy triệu tập phải chuyển phần

giấy triệu tập có ký nhận của người đại diện cho cơ quan đã triệu tập; nếu người

đại diện không ký nhận thì phải lập biên bản về việc đó và gửi cho cơ quan triệu

tập; nếu người đại diện vắng mặt thì có thể giao giấy triệu tập cho một người đủ

18 tuổi trở lên trong gia đình để ký xác nhận và chuyển cho người đại diện.

3. Người đại diện theo pháp luật của pháp nhân phải có mặt theo giấy

triệu tập. Trường hợp vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở

256

ngại khách quan thì người có thẩm quyền tiến hành tố tụng có thể ra quyết định

dẫn giải.

Điều 428. Những vấn đề cần phải chứng minh khi tiến hành tố tụng

đối với pháp nhân bị buộc tội

1. Có hành vi phạm tội xảy ra hay không, thời gian, địa điểm và những

tình tiết khác của hành vi phạm tội thuộc trách nhiệm hình sự của pháp nhân

theo quy định của Bộ luật Hình sự.

2. Lỗi của pháp nhân, lỗi của cá nhân là thành viên của pháp nhân.

3. Tính chất và mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội của pháp nhân gây

ra.

4. Những tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự và tình tiết

khác liên quan đến miễn hình phạt.

5. Nguyên nhân và điều kiện phạm tội.

Điều 429. Lấy lời khai người đại diện theo pháp luật của pháp nhân

1. Việc lấy lời khai người đại diện theo pháp luật của pháp nhân phải do

Điều tra viên, cán bộ điều tra của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số

hoạt động điều tra thực hiện tại nơi tiến hành điều tra, tại trụ sở Cơ quan điều

tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra hoặc tại trụ

sở của pháp nhân. Trước khi lấy lời khai, Điều tra viên, cán bộ điều tra phải

thông báo cho Kiểm sát viên và người bào chữa thời gian, địa điểm lấy lời khai.

Khi xét thấy cần thiết, Kiểm sát viên tham gia việc lấy lời khai.

2. Trước khi tiến hành lấy lời khai lần đầu, Điều tra viên, cán bộ điều tra

của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải giải

thích cho người đại diện theo pháp luật của pháp nhân biết rõ quyền và nghĩa vụ

quy định tại Điều 422 của Bộ luật này và phải ghi vào biên bản. Có thể cho

người đại diện theo pháp luật của pháp nhân tự viết lời khai của mình.

3. Không được lấy lời khai người đại diện theo pháp luật của pháp nhân

vào ban đêm.

4. Kiểm sát viên lấy lời khai người đại diện theo pháp luật của pháp nhân

trong trường hợp người này không thừa nhận hành vi phạm tội của pháp nhân,

257

khiếu nại hoạt động điều tra hoặc có căn cứ xác định việc điều tra vi phạm pháp

luật hoặc trong trường hợp khác khi xét thấy cần thiết.

Việc Kiểm sát viên lấy lời khai người đại diện theo pháp luật của pháp

nhân cũng được tiến hành theo quy định tại Điều này.

5. Việc lấy lời khai của người đại diện theo pháp luật của pháp nhân tại trụ

sở Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động

điều tra phải được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh.

Việc lấy lời khai của người đại diện theo pháp luật của pháp nhân tại các

địa điểm khác được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh theo yêu cầu của người

đại diện, của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

6. Biên bản lấy lời khai người đại diện theo pháp luật của pháp nhân được

lập theo quy định tại Điều 184 của Bộ luật này.

Điều 430. Tạm đình chỉ điều tra, đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án,

đình chỉ bị can, bị cáo

1. Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt

động điều tra ra quyết định tạm đình chỉ điều tra khi đã trưng cầu giám định, yêu

cầu định giá tài sản nhưng chưa có kết quả hoặc đã yêu cầu nước ngoài tương

trợ tư pháp nhưng chưa kết thúc theo quy định của Luật Tương trợ tư pháp về

hình sự mà đã hết thời hạn điều tra. Trong trường hợp này, việc giám định, định

giá tài sản tiếp tục được tiến hành cho đến khi có kết quả; việc tương trợ tư pháp

tiếp tục được tiến hành cho đến khi kết thúc theo quy định của Luật Tương trợ tư

pháp về hình sự.

2. Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt

động điều tra ra quyết định đình chỉ điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án ra quyết định

đình chỉ vụ án, đình chỉ bị can, bị cáo là pháp nhân khi thuộc một trong các

trường hợp:

a) Không có sự việc phạm tội;

b) Hành vi của pháp nhân không cấu thành tội phạm;

c) Hành vi phạm tội của pháp nhân đã có bản án hoặc quyết định đình chỉ

vụ án có hiệu lực pháp luật;

258

d) Hết thời hạn điều tra mà không chứng minh được pháp nhân thực hiện

tội phạm;

đ) Hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.

Điều 431. Thẩm quyền và thủ tục xét xử đối với pháp nhân

1. Tòa án có thẩm quyền xét xử vụ án hình sự về các tội phạm do pháp

nhân thực hiện là Tòa án nơi pháp nhân thực hiện tội phạm. Trường hợp tội

phạm được thực hiện tại nhiều nơi khác nhau thì Tòa án có thẩm quyền xét xử là

Tòa án nơi pháp nhân đó có trụ sở chính hoặc nơi có chi nhánh của pháp nhân

đó thực hiện tội phạm.

2. Việc xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm đối với pháp

nhân phạm tội được thực hiện theo thủ tục chung quy định tại Phần thứ tư và

Phần thứ sáu của Bộ luật này. Phiên tòa xét xử đối với pháp nhân phải có mặt

người đại diện theo pháp luật của pháp nhân, Kiểm sát viên Viện kiểm sát cùng

cấp; có mặt bị hại hoặc người đại diện của bị hại.

Điều 432. Thẩm quyền, thủ tục thi hành án đối với pháp nhân

1. Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền ra quyết định thi

hành hình phạt tiền đối với pháp nhân. Trình tự, thủ tục thi hành hình phạt tiền

được thực hiện theo quy định của Luật Thi hành án dân sự.

2. Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thi hành các hình phạt khác và các

biện pháp tư pháp quy định tại Bộ luật Hình sự đối với pháp nhân theo quy định

của pháp luật.

3. Trường hợp pháp nhân bị kết án thực hiện chia, tách, hợp nhất, sáp

nhập thì pháp nhân kế thừa các quyền và nghĩa vụ của pháp nhân bị kết án có

trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thi hành án phạt tiền, bồi thường thiệt hại.

Điều 433. Thủ tục đương nhiên xóa án tích đối với pháp nhân

Trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu của pháp nhân

được đương nhiên xóa án tích và xét thấy có đủ điều kiện quy định tại Điều 89

của Bộ luật Hình sự thì Chánh án Tòa án đã xét xử sơ thẩm vụ án cấp giấy

chứng nhận pháp nhân đã được xóa án tích.

Chương XXX

259

THỦ TỤC ÁP DỤNG BIỆN PHÁP BẮT BUỘC CHỮA BỆNH

Điều 434. Điều kiện và thẩm quyền áp dụng biện pháp bắt buộc chữa

bệnh

1. Khi có căn cứ cho rằng người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội

không có năng lực trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 21 của Bộ luật

Hình sự thì tuỳ từng giai đoạn tố tụng, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án

phải trưng cầu giám định pháp y tâm thần.

2. Căn cứ kết luận giám định pháp y tâm thần, Viện kiểm sát quyết định

áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong giai đoạn điều tra, truy tố; Tòa án

quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong giai đoạn xét xử và thi

hành án.

Điều 435. Điều tra đối với người bị nghi về năng lực trách nhiệm hình

sự

1. Đối với vụ án mà có căn cứ cho rằng người thực hiện hành vi nguy

hiểm cho xã hội không có năng lực trách nhiệm hình sự, Cơ quan điều tra phải

làm sáng tỏ:

a) Hành vi nguy hiểm cho xã hội đã xảy ra;

b) Tình trạng tâm thần và bệnh tâm thần của người có hành vi nguy hiểm

cho xã hội;

c) Người có hành vi nguy hiểm cho xã hội có mất khả năng nhận thức

hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình hay không.

2. Khi tiến hành tố tụng, Cơ quan điều tra phải bảo đảm có người bào

chữa tham gia tố tụng từ khi xác định được người có hành vi nguy hiểm cho xã

hội mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả

năng điều khiển hành vi. Người đại diện của người đó có thể tham gia tố tụng

trong trường hợp cần thiết.

Điều 436. Áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong giai đoạn

điều tra

1. Khi Cơ quan điều tra trưng cầu giám định pháp y tâm thần mà kết quả

giám định xác định bị can mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng

260

nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi thì Cơ quan điều tra gửi văn bản đề

nghị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh cùng kết luận giám định cho Viện

kiểm sát có thẩm quyền để xem xét, quyết định.

Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị của Cơ

quan điều tra cùng kết luận giám định, Viện kiểm sát quyết định áp dụng biện

pháp chữa bệnh đối với bị can hoặc yêu cầu Cơ quan điều tra trưng cầu giám

định bổ sung, giám định lại nếu thấy chưa đủ căn cứ để quyết định.

2. Trường hợp Viện kiểm sát ra quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc

chữa bệnh thì Cơ quan điều tra phải ra quyết định tạm đình chỉ hoặc đình chỉ

điều tra đối với bị can.

Điều 437. Quyết định của Viện kiểm sát trong giai đoạn truy tố

1. Sau khi nhận được hồ sơ vụ án và bản kết luận điều tra, nếu có căn cứ

cho rằng bị can không có năng lực trách nhiệm hình sự thì Viện kiểm sát trưng

cầu giám định pháp y tâm thần.

2. Căn cứ vào kết luận giám định, Viện kiểm sát có thể ra một trong các

quyết định:

a) Tạm đình chỉ vụ án và áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh;

b) Đình chỉ vụ án và áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh;

c) Trả hồ sơ để điều tra bổ sung;

d) Truy tố bị can trước Tòa án.

3. Ngoài quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh, Viện kiểm sát

có thể giải quyết vấn đề khác liên quan đến vụ án.

Điều 438. Quyết định của Tòa án trong giai đoạn xét xử

1. Sau khi thụ lý vụ án, nếu có căn cứ cho rằng bị can, bị cáo không có

năng lực trách nhiệm hình sự thì Tòa án trưng cầu giám định pháp y tâm thần.

2. Căn cứ vào kết luận giám định, Tòa án có thể ra một trong những quyết

định:

a) Quyết định tạm đình chỉ hoặc đình chỉ vụ án và áp dụng biện pháp bắt

buộc chữa bệnh;

261

b) Trả hồ sơ để điều tra lại hoặc điều tra bổ sung;

c) Miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt và áp dụng biện pháp

bắt buộc chữa bệnh;

d) Đưa vụ án ra xét xử.

3. Ngoài quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh, Tòa án có thể

giải quyết vấn đề bồi thường thiệt hại hoặc vấn đề khác liên quan đến vụ án.

Điều 439. Áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh đối với người đang

chấp hành án phạt tù

1. Trường hợp có căn cứ cho rằng người đang chấp hành án phạt tù mắc

bệnh tâm thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng

điều khiển hành vi thì Trại giam, Trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự

Công an cấp tỉnh đề nghị Tòa án nhân dân khu vực, Tòa án quân sự cấp quân

khu nơi người bị kết án chấp hành án phạt tù trưng cầu giám định pháp y tâm

thần.

2. Căn cứ kết luận giám định pháp y tâm thần, Chánh án Tòa án nhân dân

khu vực hoặc Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu nơi người bị kết án đang

chấp hành án phạt tù ra quyết định tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù và áp

dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh.

Sau khi có kết luận khỏi bệnh hoặc có kết luận đủ khả năng nhận thức, đủ

khả năng điều khiển hành vi, người đó phải tiếp tục chấp hành án phạt tù nếu

không có lý do để miễn chấp hành hình phạt tù.

Điều 440. Khiếu nại, kháng cáo, kháng nghị

1. Việc khiếu nại và giải quyết khiếu nại quyết định của Viện kiểm sát về

việc áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh được thực hiện theo quy định tại

Chương XXXIII của Bộ luật này.

2. Việc kháng cáo, kháng nghị quyết định của Tòa án về việc áp dụng biện

pháp bắt buộc chữa bệnh được thực hiện như đối với quyết định sơ thẩm quy

định tại Bộ luật này.

262

3. Quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh có hiệu lực thi hành

cho đến khi có quyết định khác thay thế hoặc hủy bỏ quyết định áp dụng biện

pháp bắt buộc chữa bệnh.

Điều 441. Đình chỉ thi hành biện pháp bắt buộc chữa bệnh

1. Biện pháp bắt buộc chữa bệnh được thực hiện ở cơ sở khám bệnh, chữa

bệnh do Viện kiểm sát hoặc Tòa án chỉ định theo quy định của pháp luật.

2. Khi có thông báo của thủ trưởng cơ sở khám bệnh, chữa bệnh về việc

người bị bắt buộc chữa bệnh đã khỏi bệnh hoặc có đủ khả năng nhận thức, đủ

khả năng điều khiển hành vi thì cơ quan đã đề nghị áp dụng biện pháp bắt buộc

chữa bệnh hoặc Viện kiểm sát, Tòa án đã ra quyết định áp dụng biện pháp bắt

buộc chữa bệnh trưng cầu giám định pháp y tâm thần về tình trạng bệnh của

người bị bắt buộc chữa bệnh.

Căn cứ kết luận giám định về việc người bị bắt buộc chữa bệnh đã khỏi

bệnh hoặc có đủ khả năng nhận thức, đủ khả năng điều khiển hành vi, Viện kiểm

sát, Tòa án ra quyết định đình chỉ thi hành biện pháp bắt buộc chữa bệnh.

3. Quyết định đình chỉ thi hành biện pháp bắt buộc chữa bệnh phải được

cơ quan đã đề nghị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh hoặc Viện kiểm sát,

Tòa án gửi ngay cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và người đại diện của người bị

bắt buộc chữa bệnh.

4. Các hoạt động tố tụng, việc chấp hành hình phạt đã bị tạm đình chỉ có

thể được phục hồi theo quy định của Bộ luật này.

Chương XXXI

THỦ TỤC RÚT GỌN

Điều 442. Phạm vi, nguyên tắc áp dụng thủ tục rút gọn

1. Thủ tục rút gọn đối với việc điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm, xét xử

phúc thẩm được thực hiện theo quy định của Chương này và những quy định

khác của Bộ luật này không trái với quy định của Chương này.

2. Việc áp dụng thủ tục rút gọn phải bảo đảm xác định đúng sự thật

khách quan, toàn diện, đầy đủ của vụ án; bảo đảm quyền con người, quyền

263

công dân, quyền bào chữa, quyền và lợi ích hợp pháp khác của người tham

gia tố tụng.

Việc nhận tội của người bị buộc tội không thay thế trách nhiệm chứng

minh tội phạm của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng và không được

coi là chứng cứ duy nhất để kết tội.

3. Trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn theo quy định tại khoản 2 Điều

443 của Bộ luật này thì việc nhận tội, chấp nhận hình phạt phải được thực

hiện trên cơ sở tự nguyện, phù hợp với chứng cứ khách quan của vụ án.

Trong vụ án có nhiều bị can, bị cáo thì thủ tục rút gọn được áp dụng

đối với vụ án khi các bị can, bị cáo đều tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình

phạt.

Trường hợp có bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt

nhưng có bị can, bị cáo không nhận tội thì có thể tách vụ án đối với bị can, bị

cáo đã nhận tội để giải quyết theo thủ tục rút gọn nếu việc tách vụ án không

ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan, toàn diện của vụ án.

Trường hợp không thể tách vụ án thì vụ án được giải quyết theo thủ tục

chung; bị can, bị cáo đã tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được xem

xét hưởng khoan hồng theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Điều 443. Điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn

1. Thủ tục rút gọn phải được áp dụng trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét

xử sơ thẩm ngay khi có đủ các điều kiện sau:

a) Người thực hiện hành vi phạm tội bị bắt quả tang hoặc người đó tự thú,

đầu thú;

b) Sự việc phạm tội đơn giản, chứng cứ rõ ràng;

c) Tội phạm đã thực hiện là tội phạm ít nghiêm trọng, nghiêm trọng.

2. Thủ tục rút gọn có thể được áp dụng trong giai đoạn điều tra, truy tố,

xét xử sơ thẩm khi có đủ các điều kiện sau:

a) Bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt, biện pháp tư

pháp; tự nguyện khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại để được hưởng

khoan hồng theo quy định của Bộ luật này và Bộ luật Hình sự;

264

b) Có biên bản ghi nhận việc tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt,

biện pháp tư pháp; việc lập biên bản có sự tham gia của người bào chữa theo

quy định của Bộ luật này;

c) Có đầy đủ chứng cứ chứng minh tội phạm; việc nhận tội phù hợp

với các chứng cứ khác của vụ án;

d) Không thuộc trường hợp tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, trừ các tội

phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tội phạm tham nhũng chức vụ;

đ) Không thuộc trường hợp vụ án khi xử lý có ảnh hưởng đến an ninh

quốc gia, chính trị, đối ngoại.

3. Thủ tục rút gọn được áp dụng trong xét xử phúc thẩm khi vụ án chỉ có

kháng cáo, kháng nghị giảm nhẹ hình phạt, cho bị cáo hưởng án treo, giảm

trách nhiệm dân sự hoặc nội dung khác có lợi cho bị cáo.

Điều 444. Quyết định áp dụng thủ tục rút gọn

1. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi vụ án có đủ điều kiện quy định tại

khoản 1 Điều 443 của Bộ luật này, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án phải

ra quyết định áp dụng thủ tục rút gọn.

2. Khi có đủ điều kiện quy định khoản 2 Điều 443 của Bộ luật này thì

Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án giải thích cho bị can, bị cáo và người

bào chữa của họ về quyền được áp dụng thủ tục rút gọn, nếu bị can, bị cáo

đồng ý thì Cơ quan điều tra có văn bản đề nghị Viện kiểm sát xem xét ra quyết

định áp dụng thủ tục rút gọn trong giai đoạn điều tra; Viện kiểm sát ra quyết

định áp dụng thủ tục rút gọn trong giai đoạn truy tố; Tòa án ra quyết định áp

dụng thủ tục rút gọn trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm.

3. Thủ tục rút gọn được áp dụng kể từ khi ra quyết định cho đến khi kết

thúc việc xét xử phúc thẩm, trừ trường hợp bị hủy bỏ theo quy định tại Điều 446

của Bộ luật này.

4. Quyết định áp dụng thủ tục rút gọn được giao cho bị can, bị cáo hoặc

người đại diện của họ, gửi cho người bào chữa trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra

quyết định.

265

Quyết định áp dụng thủ tục rút gọn của Cơ quan điều tra, Tòa án được gửi

cho Viện kiểm sát có thẩm quyền trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định.

5. Trường hợp xét thấy quyết định áp dụng thủ tục rút gọn của Cơ quan

điều tra không đúng pháp luật thì trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được

quyết định, Viện kiểm sát phải ra quyết định hủy bỏ quyết định áp dụng thủ tục

rút gọn và gửi cho Cơ quan điều tra.

6. Trường hợp xét thấy quyết định áp dụng thủ tục rút gọn của Tòa án

không đúng pháp luật thì Viện kiểm sát kiến nghị với Chánh án Tòa án đã ra

quyết định. Chánh án Tòa án phải xem xét, trả lời trong thời hạn 24 giờ kể từ khi

nhận được kiến nghị của Viện kiểm sát.

7. Quyết định áp dụng thủ tục rút gọn theo khoản 1 Điều này có thể bị

khiếu nại. Bị can, bị cáo hoặc người đại diện của họ có quyền khiếu nại quyết

định áp dụng thủ tục rút gọn; thời hiệu khiếu nại là 05 ngày kể từ ngày nhận

được quyết định. Khiếu nại được gửi đến Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa

án đã ra quyết định áp dụng thủ tục rút gọn và phải được giải quyết trong thời

hạn 03 ngày, kể từ ngày nhận được khiếu nại.

Điều 445. Biên bản cam kết tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt

1. Trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn theo khoản 2 Điều 443 của Bộ

luật này thì việc lập biên bản được thực hiện như sau:

a) Giai đoạn điều tra, Kiểm sát viên chủ trì, phối hợp với Điều tra viên

lập biên bản với bị can, người bào chữa; có sự tham gia của người tham gia

tố tụng khác khi thấy cần thiết;

b) Giai đoạn truy tố, Kiểm sát viên lập biên bản với bị can, người bào

chữa; có sự tham gia của người tham gia tố tụng khác khi thấy cần thiết;

c) Giai đoạn chuẩn bị xét xử, Thẩm phán chủ trì lập biên bản với bị

can, bị cáo, người bào chữa, có sự tham gia của Kiểm sát viên; người tham

gia tố tụng khác tham gia vào việc lập biên bản khi thấy cần thiết.

2. Biên bản ghi nhận việc tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt

phải nêu rõ:

266

a) Nội dung bị can, bị cáo thừa nhận hành vi phạm tội, tội danh, các

tình tiết của vụ án phù hợp với chứng cứ đã thu thập;

b) Việc khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại, thực hiện nghĩa vụ

dân sự và nghĩa vụ khác;

c) Mức hình phạt, biện pháp tư pháp Viện kiểm sát dự kiến đề nghị Tòa

án xem xét áp dụng;

d) Ý kiến của bị can, bị cáo và người bào chữa.

Việc lập biên bản phải được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh.

3. Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp Chánh

án Tòa án nhân dân tối cao, Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc

phòng quy định chi tiết Điều này.

Điều 446. Hủy bỏ quyết định áp dụng thủ tục rút gọn

1. Quyết định áp dụng thủ tục rút gọn quy định tại khoản 1 Điều 444

của Bộ luật này bị hủy bỏ khi một trong các điều kiện quy định tại điểm b và

điểm c khoản 1 Điều 443 của Bộ luật này không còn hoặc vụ án thuộc trường

hợp tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ vụ án hoặc trả hồ sơ để điều tra bổ sung.

Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định áp dụng

thủ tục rút gọn và giải quyết vụ án theo thủ tục chung quy định tại Bộ luật này.

2. Quyết định áp dụng thủ tục rút gọn quy định tại khoản 2 Điều 444

của Bộ luật này bị hủy bỏ khi một trong các điều kiện quy định tại các khoản

2 Điều 443 của Bộ luật này không còn. Viện kiểm sát, Tòa án ra quyết định

hủy bỏ quyết định áp dụng thủ tục rút gọn và giải quyết vụ án theo thủ tục

chung.

3. Quyết định hủy bỏ quyết định áp dụng thủ tục rút gọn được giao cho

bị can, bị cáo hoặc người đại diện của họ, gửi cho người bào chữa, bị hại và

những người tham gia tố tụng khác có liên quan.

Quyết định hủy bỏ quyết định áp dụng thủ tục rút gọn của Cơ quan

điều tra, Tòa án phải được gửi cho Viện kiểm sát có thẩm quyền. Việc giao,

gửi quyết định được thực hiện trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định.

267

4. Thời hạn tố tụng của vụ án được tính tiếp theo thủ tục chung quy định

tại Bộ luật này kể từ khi có quyết định hủy bỏ quyết định áp dụng thủ tục rút

gọn.

Điều 447. Tạm giữ, tạm giam để điều tra, truy tố, xét xử

1. Căn cứ, thẩm quyền và thủ tục tạm giữ, tạm giam được thực hiện theo

quy định của Bộ luật này.

2. Đối với trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 443 của Bộ luật này

thì thời hạn tạm giữ không được quá 03 ngày kể từ ngày Cơ quan điều tra nhận

người bị bắt; thời hạn tạm giam trong giai đoạn điều tra không quá 20 ngày,

trong giai đoạn truy tố không quá 05 ngày, trong giai đoạn xét xử sơ thẩm không

quá 17 ngày, trong giai đoạn xét xử phúc thẩm không quá 22 ngày, kể từ ngày ra

quyết định áp dụng thủ tục rút gọn.

3. Đối với trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 443 của Bộ luật này

thì thời hạn tạm giam đối với bị can, bị cáo không quá thời hạn để điều tra,

truy tố, xét xử theo thủ tục rút gọn quy định Điều 452 và tại khoản 2 các điều

448, 449 và 450 của Bộ luật này.

Điều 448. Điều tra

1. Thời hạn điều tra đối với trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 443

của Bộ luật này là 20 ngày kể từ ngày ra quyết định khởi tố vụ án.

2. Thời hạn điều tra đối với trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 443

của Bộ luật này không quá một phần hai thời hạn điều tra theo quy định tại

Điều 178 của Bộ luật này.

3. Việc điều tra theo thủ tục rút gọn chỉ tiến hành các hoạt động điều

tra cần thiết để làm rõ những vấn đề cần chứng minh của vụ án.

4. Khi kết thúc điều tra, Cơ quan điều tra ra quyết định đề nghị truy tố.

Quyết định đề nghị truy tố ghi tóm tắt hành vi phạm tội, thủ đoạn, động

cơ, mục đích phạm tội, tính chất, mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra;

việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế; việc

thu giữ, tạm giữ tài liệu, đồ vật và xử lý vật chứng; đặc điểm nhân thân của bị

can, những tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự; lý do và căn cứ đề

268

nghị truy tố; tội danh, điểm, khoản, điều của Bộ luật Hình sự được áp dụng; ghi

rõ thời gian, địa điểm, họ tên và chữ ký của người ra quyết định.

Đối với trường hợp nêu tại khoản 2 Điều 443 của Bộ luật này, quyết

định đề nghị truy tố còn phải nêu rõ nội dung bị can tự nguyện nhận tội, chấp

nhận hình phạt và kết quả thực hiện cam kết để được hưởng khoan hồng.

5. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định đề nghị truy tố, Cơ quan

điều tra phải giao quyết định đề nghị truy tố cho bị can hoặc người đại diện của

bị can, gửi cho người bào chữa, bị hại, đương sự hoặc người đại diện của họ và

chuyển quyết định đề nghị truy tố cùng hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát.

Điều 449. Quyết định truy tố

1. Đối với trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn quy định tại khoản 1

Điều 443 của Bộ luật này thì trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận được

quyết định đề nghị truy tố và hồ sơ vụ án, Viện kiểm sát ra một trong các quyết

định:

a) Truy tố bị can trước Tòa án bằng quyết định truy tố;

b) Không truy tố bị can và ra quyết định đình chỉ vụ án;

c) Trả hồ sơ để điều tra bổ sung;

d) Tạm đình chỉ vụ án;

đ) Đình chỉ vụ án.

2. Đối với trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn quy định tại khoản 2

Điều 443 của Bộ luật này thì tùy từng trường hợp xử lý như sau:

a) Trường hợp đã áp dụng thủ tục rút gọn ở giai đoạn điều tra thì trong

thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định đề nghị truy tố thì Viện

kiểm sát ra một trong các quyết định quy định tại khoản 1 Điều này;

b) Trường hợp đến giai đoạn truy tố Viện kiểm sát mới xem xét quyết

định áp dụng thủ tục rút gọn thì trong thời hạn không quá một phần hai thời

hạn truy tố quy định tại Điều 246 của Bộ luật này thì Viện kiểm sát ra một

trong các quyết định quy định tại khoản 1 Điều này.

3. Quyết định truy tố ghi tóm tắt hành vi phạm tội, thủ đoạn, động cơ, mục

đích phạm tội, tính chất, mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra; việc áp

269

dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế; việc thu giữ,

tạm giữ tài liệu, đồ vật và việc xử lý vật chứng; đặc điểm nhân thân của bị can,

những tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, nêu rõ lý do và căn cứ

truy tố; tội danh, điểm, khoản, điều của Bộ luật Hình sự được áp dụng; ghi rõ

thời gian, địa điểm, họ tên và chữ ký của người ra quyết định.

Đối với trường hợp nêu tại khoản 2 Điều 443 của Bộ luật này, quyết

định truy tố còn phải nêu rõ nội dung bị can tự nguyện nhận tội, chấp nhận

hình phạt, kết quả thực hiện cam kết để được hưởng khoan hồng và hình

phạt đề nghị Tòa án áp dụng.

4. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định truy tố, Viện kiểm sát

phải giao quyết định cho bị can hoặc người đại diện của họ; gửi cho Cơ quan

điều tra, người bào chữa, bị hại, đương sự hoặc người đại diện của họ và chuyển

quyết định truy tố cùng hồ sơ vụ án cho Tòa án.

Điều 450. Chuẩn bị xét xử sơ thẩm

1. Đối với trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn quy định tại khoản 1

Điều 443 của Bộ luật này thì trong rong thời hạn 10 ngày kể từ ngày thụ lý vụ

án, Thẩm phán được phân công xét xử ra một trong các quyết định:

a) Đưa vụ án ra xét xử;

b) Trả hồ sơ để điều tra bổ sung;

c) Tạm đình chỉ vụ án;

d) Đình chỉ vụ án.

2. Đối với trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn quy định tại khoản 2

Điều 443 của Bộ luật này thì tùy từng trường hợp xử lý như sau:

a) Trường hợp đã áp dụng thủ tục rút gọn ở giai đoạn truy tố thì trong

thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định đề nghị truy tố, Tòa án ra

một trong các quyết định quy định tại khoản 1 Điều này;

b) Trường hợp đến giai đoạn chuẩn bị xét xử Tòa án mới xem xét quyết

định áp dụng thủ tục rút gọn thì trong thời hạn không quá một phần hai thời

hạn chuẩn bị xét xử quy định tại Điều 282 của Bộ luật này, Tòa án ra một

trong các quyết định quy định tại khoản 1 Điều này.

270

3. Trường hợp quyết định đưa vụ án ra xét xử thì trong thời hạn 07 ngày

kể từ ngày ra quyết định, Tòa án phải mở phiên tòa xét xử vụ án.

4. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa

án cấp sơ thẩm phải gửi quyết định đó cho Viện kiểm sát cùng cấp; giao cho bị

cáo hoặc người đại diện của bị cáo; gửi cho người bào chữa, bị hại, đương sự

hoặc người đại diện của họ.

Điều 451. Phiên tòa xét xử sơ thẩm

1. Phiên tòa xét xử sơ thẩm theo thủ tục rút gọn do một Thẩm phán tiến

hành.

2. Sau phần thủ tục bắt đầu phiên tòa, Kiểm sát viên công bố quyết định

truy tố.

3. Việc xét hỏi, tranh luận tại phiên tòa được tiến hành khi thấy cần

thiết nhưng chỉ tập trung vào những chứng cứ, tình tiết của vụ án còn có ý

kiến khác nhau hoặc cần được làm rõ. Phiên tòa sơ thẩm không tiến hành

nghị án.

4. Trường hợp vụ án áp dụng thủ tục rút gọn theo khoản 2 Điều 443

của Bộ luật này thì tại phiên tòa, Thẩm phán phải xem xét, đánh giá các nội

dung sau:

a) Tính tự nguyện của việc nhận tội, chấp nhận hình phạt; sự phù hợp

giữa việc nhận tội và chứng cứ của vụ án;

b) Tính hợp pháp, khách quan của biên bản ghi nhận việc tự nguyện

nhận tội, chấp nhận hình phạt;

c) Mức hình phạt, biện pháp tư pháp Viện kiểm sát đề nghị;

d) Những vấn đề khác liên quan đến vụ án khi thấy cần thiết.

5. Trước khi Thẩm phán quyết định áp dụng hình phạt đối với trường

hợp nêu tại khoản 4 Điều này, Kiểm sát viên, người bào chữa phát biểu ý

kiến, bị cáo nói lời sau cùng.

Thẩm phán ra bản án theo quy định tại Điều 260 của Bộ luật này, trong

đó nêu rõ:

271

a) Ý kiến của bị cáo, người bào chữa, người khác tham gia phiên tòa

(nếu có) về việc tự nguyện nhận tội, nhận hình phạt;

b) Nhận định của Thẩm phán về việc tự nguyện nhận tội, chấp nhận

hình phạt của bị cáo, tính hợp pháp, khách quan của biên bản ghi nhận việc

cam kết và hình phạt do Viện kiểm sát đề nghị;

c) Quyết định của Thẩm phán về tội danh, điểm, khoản, điều của Bộ

luật Hình sự, mức hình phạt được áp dụng với bị cáo, án phí và các vấn đề

khác.

6. Thẩm phán quyết định mức hình phạt theo đề nghị của Viện kiểm

sát; trường hợp cần áp dụng hình phạt nghiêm khắc hơn mức Viện kiểm sát

đề nghị làm thay đổi căn cứ bị cáo đã chấp nhận theo cam kết thì phải nêu rõ

lý do trong bản án.

7. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Viện trưởng

Viện kiểm sát nhân dân tối cao quy định chi tiết Điều này.

Điều 452. Chuẩn bị xét xử phúc thẩm

1. Việc nhận và thụ lý hồ sơ vụ án được Tòa án cấp phúc thẩm thực hiện

theo thủ tục chung quy định tại Bộ luật này.

Sau khi thụ lý vụ án, Tòa án phải chuyển ngay hồ sơ vụ án cho Viện kiểm

sát cùng cấp. Trong thời hạn 05 ngày Viện kiểm sát phải trả hồ sơ vụ án cho Tòa

án.

2. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày thụ lý vụ án, Thẩm phán được phân

công xét xử ra một trong các quyết định:

a) Đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm;

b) Đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án.

3. Trường hợp quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm thì trong thời hạn

07 ngày kể từ ngày ra quyết định, Tòa án phải mở phiên tòa xét xử vụ án.

4. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa

án cấp phúc thẩm phải gửi quyết định đó cho Viện kiểm sát cùng cấp, người bào

chữa; giao cho bị cáo hoặc người đại diện của bị cáo, bị hại, đương sự hoặc

người đại diện của họ.

272

Điều 453. Phiên tòa xét xử phúc thẩm

1. Việc xét xử phúc thẩm theo thủ tục rút gọn do một Thẩm phán tiến

hành, có Kiểm sát viên tham gia phiên tòa.

2. Thẩm phán chỉ xem xét trong phạm vi kháng cáo, kháng nghị và ra

bản án, quyết định trên cơ sở hồ sơ vụ án và kết quả tại phiên tòa.

3. Tòa án triệu tập người tham gia tố tụng liên quan đến kháng cáo,

kháng nghị tham gia phiên tòa khi thấy cần thiết. Trong trường hợp này, việc

xét hỏi, tranh luận được thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều 451 của Bộ

luật này.

4. Phiên tòa xét xử phúc thẩm không tiến hành nghị án.

5. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Viện trưởng

Viện kiểm sát nhân dân tối cao quy định chi tiết Điều này.

Chương XXXII

XỬ LÝ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ HOẠT ĐỘNG TỐ TỤNG HÌNH SỰ

Điều 454. Xử lý người có hành vi cản trở hoạt động tố tụng của cơ

quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng

Người bị buộc tội, người tham gia tố tụng khác có một trong các hành vi

sau đây thì tuỳ mức độ vi phạm có thể bị cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố

tụng quyết định áp giải, dẫn giải, phạt cảnh cáo, phạt tiền, tạm giữ hành chính,

buộc khắc phục hậu quả hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của

luật:

1. Làm giả, hủy hoại chứng cứ gây trở ngại cho việc giải quyết vụ việc, vụ

án;

2. Khai báo gian dối hoặc cung cấp tài liệu sai sự thật;

3. Từ chối khai báo hoặc từ chối cung cấp tài liệu, đồ vật;

4. Người giám định, người định giá tài sản kết luận gian dối hoặc từ chối

kết luận giám định, định giá tài sản mà không vì lý do bất khả kháng hoặc không

do trở ngại khách quan;

273

5. Lừa dối, đe doạ, mua chuộc, sử dụng vũ lực nhằm ngăn cản người làm

chứng ra làm chứng hoặc buộc người khác ra làm chứng gian dối;

6. Lừa dối, đe doạ, mua chuộc, sử dụng vũ lực nhằm ngăn cản người bị

hại tham gia tố tụng hoặc buộc người bị hại khai báo gian dối;

7. Lừa dối, đe doạ, mua chuộc, sử dụng vũ lực nhằm ngăn cản người giám

định, người định giá tài sản thực hiện nhiệm vụ hoặc buộc người giám định,

người định giá tài sản kết luận sai với sự thật khách quan;

8. Lừa dối, đe doạ, mua chuộc, sử dụng vũ lực nhằm ngăn cản người

phiên dịch, người dịch thuật thực hiện nhiệm vụ hoặc buộc người phiên dịch,

người dịch thuật dịch gian dối;

9. Lừa dối, đe doạ, mua chuộc, sử dụng vũ lực nhằm ngăn cản đại diện cơ

quan, tổ chức, cá nhân khác tham gia tố tụng;

10. Xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người có thẩm quyền tiến

hành tố tụng; đe doạ, sử dụng vũ lực hoặc có hành vi khác cản trở hoạt động tố

tụng của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng;

11. Đã được triệu tập mà vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc

không do trở ngại khách quan và việc vắng mặt của họ gây trở ngại cho hoạt

động tố tụng;

12. Ngăn cản việc cấp, giao, nhận hoặc thông báo văn bản tố tụng của cơ

quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Điều 455. Xử lý người vi phạm nội quy phiên tòa

1. Người vi phạm nội quy phiên tòa thì tùy tính chất, mức độ vi phạm có

thể bị Thẩm phán chủ tọa phiên tòa quyết định xử phạt hành chính theo quy định

của pháp luật.

2. Chủ tọa phiên tòa có quyền ra quyết định buộc người vi phạm rời khỏi

phòng xử án hoặc tạm giữ hành chính. Cơ quan công an có nhiệm vụ bảo vệ trật

tự phiên tòa hoặc người có nhiệm vụ bảo vệ trật tự phiên tòa thi hành quyết định

của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa về việc buộc rời khỏi phòng xử án hoặc tạm

giữ hành chính người gây rối trật tự phiên tòa.

274

3. Trường hợp hành vi của người vi phạm nội quy phiên tòa có dấu hiệu

tội phạm thì Tòa án yêu cầu, kiến nghị khởi tố theo quy định của Bộ luật này.

4. Quy định tại Điều này cũng được áp dụng đối với người có hành vi vi

phạm tại phiên họp của Tòa án.

Điều 456. Hình thức xử phạt, thẩm quyền, trình tự, thủ tục xử phạt

Hình thức xử phạt, thẩm quyền, trình tự, thủ tục xử phạt đối với các hành

vi cản trở hoạt động tố tụng hình sự được thực hiện theo quy định của Luật Xử

lý vi phạm hành chính và pháp luật khác có liên quan.

Chương XXXIII

KHIẾU NẠI, TỐ CÁO TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ

Điều 457. Người có quyền khiếu nại

1. Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền khiếu nại quyết định, hành vi tố

tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng khi có căn cứ cho rằng

quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của

mình.

2. Đối với bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật, bản án,

quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án, cáo trạng hoặc quyết định truy

tố, quyết định áp dụng thủ tục rút gọn, quyết định của Hội đồng xét xử sơ thẩm,

Hội đồng xét xử phúc thẩm, Hội đồng giám đốc thẩm, Hội đồng tái thẩm, Hội

đồng xét giảm thời hạn hoặc miễn chấp hành hình phạt, tha tù trước thời hạn có

điều kiện nếu có khiếu nại, kháng cáo, kháng nghị thì giải quyết theo quy định

tại các chương XXII, XXIII, XXV, XXVI, XXVII và XXXI của Bộ luật này.

Điều 458. Các quyết định, hành vi tố tụng có thể bị khiếu nại

1. Quyết định tố tụng có thể bị khiếu nại là các quyết định của Thủ

trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Điều tra viên, Viện trưởng, Phó Viện

trưởng Viện kiểm sát, Kiểm sát viên, Chánh án, Phó Chánh án Tòa án, Thẩm

phán, người có thẩm quyền tiến hành một số hoạt động điều tra được ban hành

theo quy định của Bộ luật này và quyết định tố tụng quy định tại chương VII và

chương VIII của Luật Tư pháp người chưa thành niên.

275

2. Hành vi tố tụng có thể bị khiếu nại là hành vi được thực hiện trong hoạt

động tố tụng của Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Điều tra viên,

Cán bộ điều tra, Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát, Kiểm sát viên,

Kiểm tra viên, Chánh án, Phó Chánh án Tòa án, Thẩm phán, Thẩm tra viên,

người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra được thực hiện

theo quy định của Bộ luật này và hành vi tố tụng quy định tại chương VII và

chương VIII của Luật Tư pháp người chưa thành niên.

Điều 459. Thời hiệu khiếu nại

1. Thời hiệu khiếu nại là 15 ngày kể từ ngày người khiếu nại nhận được

hoặc biết được quyết định, hành vi tố tụng mà người đó cho rằng có vi phạm

pháp luật.

2. Trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan mà

người khiếu nại không thực hiện được quyền khiếu nại theo đúng thời hiệu thì

thời gian có lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan đó không tính vào

thời hiệu khiếu nại.

Điều 460. Quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại

1. Người khiếu nại có quyền:

a) Tự mình khiếu nại hoặc thông qua người bào chữa, người bảo vệ quyền

và lợi ích hợp pháp của đương sự hoặc người đại diện để khiếu nại;

b) Khiếu nại trong bất kỳ giai đoạn nào của quá trình giải quyết vụ án hình

sự;

c) Rút khiếu nại trong bất kỳ giai đoạn nào của quá trình giải quyết khiếu

nại;

d) Được nhận quyết định giải quyết khiếu nại;

đ) Được khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp đã bị xâm phạm, được bồi

thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

2. Người khiếu nại có nghĩa vụ:

a) Trình bày trung thực sự việc, cung cấp thông tin, tài liệu cho người giải

quyết khiếu nại; chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung trình bày và việc

cung cấp các thông tin, tài liệu đó;

276

b) Chấp hành quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật.

Điều 461. Quyền và nghĩa vụ của người bị khiếu nại

1. Người bị khiếu nại có quyền:

a) Được thông báo về nội dung khiếu nại;

b) Đưa ra bằng chứng về tính hợp pháp của quyết định, hành vi tố tụng bị

khiếu nại;

c) Được nhận quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định, hành vi tố

tụng của mình.

2. Người bị khiếu nại có nghĩa vụ:

a) Giải trình về quyết định, hành vi tố tụng bị khiếu nại; cung cấp các

thông tin, tài liệu liên quan khi cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền yêu

cầu;

b) Chấp hành quyết định giải quyết khiếu nại;

c) Bồi thường thiệt hại, bồi hoàn, khắc phục hậu quả do quyết định, hành

vi tố tụng trái pháp luật của mình gây ra theo quy định của pháp luật.

Điều 462. Thẩm quyền và thời hạn giải quyết khiếu nại quyết định,

hành vi tố tụng trong việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm

giữ, tạm giam

1. Khiếu nại đối với lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, lệnh bắt,

quyết định tạm giữ, lệnh tạm giam, quyết định tạm giam, quyết định phê chuẩn

việc bắt, quyết định gia hạn tạm giữ, quyết định gia hạn tạm giam và khiếu nại

các hành vi thực hiện các lệnh và quyết định đó phải được giải quyết ngay trong

thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được khiếu nại. Trường hợp cần phải có thời gian

để xác minh thêm thì thời hạn giải quyết không được quá 03 ngày kể từ ngày

nhận được khiếu nại.

2. Viện trưởng Viện kiểm sát có trách nhiệm giải quyết khiếu nại quyết

định, hành vi tố tụng trong việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm

giữ, tạm giam trong giai đoạn điều tra, truy tố. Cơ quan, người có thẩm quyền

trong việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam phải

chuyển ngay cho Viện kiểm sát thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra vụ

277

án, vụ việc khiếu nại của người bị giữ, người bị bắt, người bị tạm giữ, người bị

tạm giam trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được khiếu nại.

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Thủ trưởng, Phó Thủ

trưởng Cơ quan điều tra, Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Kiểm sát viên, Kiểm tra

viên, người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trong việc

giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam do Viện trưởng

Viện kiểm sát giải quyết.

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Phó Viện trưởng Viện

kiểm sát trong việc bắt, tạm giữ, tạm giam do Viện trưởng Viện kiểm sát giải

quyết.

Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại của Viện trưởng

Viện kiểm sát thì trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải

quyết khiếu nại, người khiếu nại có quyền khiếu nại đến Viện trưởng Viện kiểm

sát cấp trên trực tiếp. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại,

Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp phải xem xét, giải quyết. Quyết

định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp là quyết định có

hiệu lực pháp luật.

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Viện trưởng Viện kiểm

sát trong việc bắt, tạm giữ, tạm giam do Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực

tiếp xem xét, giải quyết. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại,

Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp phải xem xét, giải quyết. Quyết

định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp là quyết định có

hiệu lực pháp luật.

3. Tòa án có trách nhiệm giải quyết khiếu nại quyết định bắt, tạm giam

trong giai đoạn xét xử.

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Phó Chánh án trong việc

bắt, tạm giam do Chánh án Tòa án xem xét, giải quyết. Nếu không đồng ý với

quyết định giải quyết khiếu nại của Chánh án thì trong thời hạn 03 ngày kể từ

ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại, người khiếu nại có quyền khiếu

nại đến Chánh án Tòa án trên một cấp. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận

được khiếu nại, Chánh án Tòa án trên một cấp phải xem xét, giải quyết. Quyết

278

định giải quyết của Chánh án Tòa án trên một cấp là quyết định có hiệu lực pháp

luật.

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Chánh án Tòa án trong

việc bắt, tạm giam do Chánh án Tòa án trên một cấp xem xét, giải quyết. Trong

thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại, Chánh án Tòa án trên một cấp

phải xem xét, giải quyết. Quyết định giải quyết của Chánh án Tòa án trên một

cấp là quyết định có hiệu lực pháp luật.

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Thẩm phán giữ chức vụ

Phó Chánh tòa Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao trong việc bắt, tạm giam

do Chánh tòa Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao xem xét, giải quyết. Nếu

không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại của Chánh tòa Tòa Phúc thẩm

Tòa án nhân dân tối cao thì trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết

định giải quyết khiếu nại, người khiếu nại có quyền khiếu nại đến Chánh án Tòa

án nhân dân tối cao. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại,

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao phải xem xét, giải quyết. Quyết định giải

quyết của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao là quyết định có hiệu lực pháp luật.

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Thẩm phán giữ chức vụ

Chánh tòa Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao trong việc bắt, tạm giam do

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao xem xét, giải quyết. Trong thời hạn 07 ngày

kể từ ngày nhận được khiếu nại, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao phải xem xét,

giải quyết. Quyết định giải quyết của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao là quyết

định có hiệu lực pháp luật.

Điều 463. Thẩm quyền và thời hạn giải quyết khiếu nại đối với Điều

tra viên, Cán bộ điều tra, Phó Thủ trưởng và Thủ trưởng Cơ quan điều tra,

người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra

1. Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Điều tra viên, Cán bộ

điều tra, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra trừ khiếu nại về việc giữ người trong

trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam do Thủ trưởng Cơ quan điều tra

xem xét, giải quyết trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Nếu

không đồng ý với quyết định giải quyết của Thủ trưởng Cơ quan điều tra thì

trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại,

người khiếu nại có quyền khiếu nại đến Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm

279

quyền. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại, Viện trưởng

Viện kiểm sát có thẩm quyền phải xem xét, giải quyết. Quyết định giải quyết của

Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền là quyết định có hiệu lực pháp luật.

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Thủ trưởng Cơ quan

điều tra và các quyết định tố tụng của Cơ quan điều tra đã được Viện kiểm sát

phê chuẩn do Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền giải quyết trong thời hạn

07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Nếu không đồng ý với quyết định giải

quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền thì trong thời hạn 03 ngày

kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại, người khiếu nại có quyền

khiếu nại đến Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp. Trong thời hạn 15

ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại, Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực

tiếp phải xem xét, giải quyết. Quyết định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm

sát cấp trên trực tiếp là quyết định có hiệu lực pháp luật.

2. Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của cấp phó, cán bộ điều

tra của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trừ việc

giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ do cấp trưởng cơ quan được

giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra xem xét, giải quyết trong thời

hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Nếu không đồng ý với quyết định

giải quyết của cấp trưởng thì trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết

định giải quyết khiếu nại, người khiếu nại có quyền khiếu nại đến Viện kiểm sát

thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày

nhận được khiếu nại, Viện trưởng Viện kiểm sát phải xem xét, giải quyết. Quyết

định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát là quyết định có hiệu lực pháp

luật.

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của cấp trưởng cơ quan

được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra do Viện trưởng Viện

kiểm sát thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra xem xét, giải quyết. Trong

thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại, Viện trưởng Viện kiểm sát

phải xem xét, giải quyết. Quyết định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát là

quyết định có hiệu lực pháp luật.

Điều 464. Thẩm quyền và thời hạn giải quyết khiếu nại đối với Kiểm

sát viên, Kiểm tra viên, Phó Viện trưởng, Viện trưởng Viện kiểm sát, Phó

280

Viện trưởng và Viện trưởng Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm

Viện kiểm sát nhân dân tối cao

1. Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Kiểm sát viên, Kiểm

tra viên, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát do Viện trưởng Viện kiểm sát xem xét,

giải quyết trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Nếu không

đồng ý với quyết định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát thì trong thời

hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại, người khiếu

nại có quyền khiếu nại đến Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp. Trong thời hạn 15

ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại, Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp phải xem

xét, giải quyết. Quyết định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên

trực tiếp là quyết định có hiệu lực pháp luật.

2. Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Viện trưởng Viện

kiểm sát do Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp xem xét, giải quyết trong thời hạn

15 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Quyết định giải quyết của Viện trưởng

Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp là quyết định có hiệu lực pháp luật.

3. Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Phó Viện trưởng Viện

kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm sát viên và Kiểm tra viên công tác tại Viện

kiểm sát quân sự trung ương, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự trung ương

do Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát quân

sự trung ương xem xét, giải quyết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được

khiếu nại. Quyết định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối

cao, Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự trung ương là quyết định có hiệu lực

pháp luật.

Trường hợp khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Kiểm sát

viên, Kiểm tra viên, Phó Viện trưởng Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc

thẩm do Viện trưởng Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm xem xét, giải

quyết trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Nếu không đồng ý

với quyết định giải quyết của Viện trưởng Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc

thẩm thì trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết

khiếu nại, người khiếu nại có quyền khiếu nại đến Viện trưởng Viện kiểm sát

nhân dân tối cao. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại, Viện

281

trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao phải xem xét, giải quyết. Quyết định giải

quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao là quyết định có hiệu lực

pháp luật.

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Viện trưởng Viện Công

tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm do Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao

xem xét, giải quyết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại.

Quyết định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao là quyết

định có hiệu lực pháp luật.

Điều 465. Thẩm quyền và thời hạn giải quyết khiếu nại đối với Thẩm

phán, Thư ký Tòa án, Thẩm tra viên, Phó Chánh án, Chánh án Tòa án, Phó

Chánh tòa, Chánh tòa Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao

1. Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Thẩm phán, Thư ký

Tòa án, Thẩm tra viên, Phó Chánh án Tòa án nhân dân khu vực, Tòa án quân sự

khu vực trước khi mở phiên tòa do Chánh án Tòa án nhân dân khu vực, Chánh

án Tòa án quân sự khu vực giải quyết trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận

được khiếu nại.

Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết của Chánh án Tòa án nhân

dân khu vực, Chánh án Tòa án quân sự khu vực thì trong thời hạn 03 ngày kể từ

ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại, người khiếu nại có quyền khiếu

nại đến Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân

khu. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại, Chánh án Tòa án

nhân dân cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu phải xem xét, giải

quyết. Quyết định giải quyết của Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Chánh án

Tòa án quân sự cấp quân khu là quyết định có hiệu lực pháp luật.

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Chánh án Tòa án nhân

dân khu vực, Chánh án Tòa án quân sự khu vực trước khi mở phiên tòa do

Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu xem

xét, giải quyết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Quyết

định giải quyết của Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân

sự cấp quân khu là quyết định có hiệu lực pháp luật.

2. Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Thẩm phán, Thư ký

Tòa án, Thẩm tra viên, Phó Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án quân sự

282

cấp quân khu trước khi mở phiên tòa do Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh,

Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu xem xét, giải quyết trong thời hạn 07

ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Nếu không đồng ý với quyết định giải

quyết của Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp

quân khu thì trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết

khiếu nại, người khiếu nại có quyền khiếu nại đến Chánh án Tòa án nhân dân tối

cao, Chánh án Tòa án quân sự trung ương xem xét, giải quyết trong thời hạn 15

ngày. Quyết định giải quyết của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Chánh án

Tòa án quân sự trung ương là quyết định có hiệu lực pháp luật.

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Chánh án Tòa án nhân

dân cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu do Chánh án Tòa án nhân

dân tối cao, Chánh án Tòa án quân sự trung ương xem xét, giải quyết trong thời

hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Quyết định giải quyết của Chánh

án Tòa án nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án quân sự trung ương là quyết định

có hiệu lực pháp luật.

3. Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Thẩm phán Tòa án

nhân dân tối cao, Thẩm phán, Thư ký Tòa án, Thẩm tra viên công tác tại Tòa án

nhân dân tối cao, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Thẩm phán, Thư ký

Tòa án và Thẩm tra viên công tác tại Tòa án quân sự trung ương, Phó Chánh án

Tòa án quân sự trung ương do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Chánh án Tòa

án quân sự trung ương xem xét, giải quyết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày

nhận được khiếu nại. Quyết định giải quyết của Chánh án Tòa án nhân dân tối

cao, Chánh án Tòa án quân sự trung ương là quyết định có hiệu lực pháp luật.

Trường hợp khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Thẩm phán,

Thư ký Tòa án, Thẩm tra viên, Phó Chánh tòa Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân

tối cao trước khi mở phiên tòa do Chánh tòa Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối

cao xem xét, giải quyết trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại.

Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết của Chánh tòa Tòa Phúc thẩm Tòa

án nhân dân tối cao thì trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết định

giải quyết khiếu nại, người khiếu nại có quyền khiếu nại đến Chánh án Tòa án

nhân dân tối cao xem xét, giải quyết trong thời hạn 15 ngày. Quyết định giải

quyết của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao là quyết định có hiệu lực pháp luật.

283

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Chánh tòa Tòa Phúc

thẩm Tòa án nhân dân tối cao do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao xem xét, giải

quyết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Quyết định giải

quyết của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao là quyết định có hiệu lực pháp luật.

Điều 466. Người có quyền tố cáo

Cá nhân có quyền tố cáo với cơ quan, người có thẩm quyền về hành vi vi

phạm pháp luật của bất kỳ người có thẩm quyền tiến hành tố tụng nào gây thiệt

hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của

cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Điều 467. Quyền và nghĩa vụ của người tố cáo

1. Người tố cáo có quyền:

a) Gửi đơn hoặc trực tiếp tố cáo với cơ quan, người có thẩm quyền;

b) Yêu cầu giữ bí mật họ tên, địa chỉ, bút tích của mình;

c) Được nhận quyết định giải quyết tố cáo;

d) Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng bảo vệ khi bị đe doạ,

trù dập, trả thù.

2. Người tố cáo có nghĩa vụ:

a) Trình bày trung thực về nội dung tố cáo, cung cấp thông tin, tài liệu liên

quan đến việc tố cáo;

b) Nêu rõ họ tên, địa chỉ của mình;

c) Chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu cố ý tố cáo sai sự thật.

Điều 468. Quyền và nghĩa vụ của người bị tố cáo

1. Người bị tố cáo có quyền:

a) Được thông báo về nội dung tố cáo;

b) Đưa ra bằng chứng để chứng minh nội dung tố cáo là không đúng sự

thật;

c) Được nhận quyết định giải quyết tố cáo;

284

d) Được khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, được phục hồi

danh dự, được bồi thường thiệt hại do việc tố cáo không đúng gây ra;

đ) Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xử lý người tố cáo

sai sự thật.

2. Người bị tố cáo có nghĩa vụ:

a) Giải trình về hành vi bị tố cáo; cung cấp thông tin, tài liệu liên quan khi

cơ quan, người có thẩm quyền yêu cầu;

b) Chấp hành quyết định giải quyết tố cáo;

c) Bồi thường thiệt hại, bồi hoàn, khắc phục hậu quả do hành vi tố tụng

trái pháp luật của mình gây ra.

Điều 469. Thẩm quyền và thời hạn giải quyết tố cáo

1. Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của người có thẩm quyền tiến hành tố

tụng thuộc cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng nào thì người đứng đầu cơ

quan đó có thẩm quyền giải quyết.

Trường hợp người bị tố cáo là Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Viện trưởng

Viện kiểm sát thì Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Viện trưởng Viện kiểm sát cấp

trên trực tiếp có thẩm quyền giải quyết.

Trường hợp người bị tố cáo là Chánh án Tòa án nhân dân khu vực, Chánh

án Tòa án quân sự khu vực thì Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Chánh án

Tòa án quân sự cấp quân khu có thẩm quyền giải quyết.

Trường hợp người bị tố cáo là Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Chánh

án Tòa án quân sự cấp quân khu thì Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Chánh án

Tòa án quân sự trung ương có thẩm quyền giải quyết.

Trường hợp người bị tố cáo là Chánh án Tòa án quân sự trung ương thì

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao có thẩm quyền giải quyết.

Tố cáo hành vi tố tụng của người được giao nhiệm vụ tiến hành một số

hoạt động điều tra do Viện kiểm sát thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra

có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

2. Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật có dấu hiệu tội phạm thì được giải

quyết theo quy định tại Điều 151 của Bộ luật này.

285

3. Thời hạn giải quyết tố cáo không quá 30 ngày kể từ ngày nhận được tố

cáo; đối với vụ việc phức tạp thì thời hạn giải quyết tố cáo có thể kéo dài nhưng

không quá 60 ngày.

4. Tố cáo liên quan đến hành vi giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt,

tạm giữ, tạm giam trong giai đoạn điều tra, truy tố phải được Viện trưởng Viện

kiểm sát có thẩm quyền xem xét, giải quyết trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận

được tố cáo. Trường hợp phải xác minh thêm thì thời hạn không quá 03 ngày kể

từ ngày nhận được tố cáo.

Điều 470. Trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết

khiếu nại, tố cáo

1. Cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo trong phạm

vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết kịp thời,

đúng pháp luật khiếu nại, tố cáo và gửi văn bản giải quyết khiếu nại, tố cáo cho

người đã khiếu nại, tố cáo; xử lý nghiêm minh người vi phạm pháp luật; áp dụng

biện pháp bảo vệ người tố cáo khi có yêu cầu, ngăn chặn thiệt hại có thể xảy ra;

bảo đảm kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo được thi hành nghiêm chỉnh và phải

chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc giải quyết của mình.

2. Người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo mà không giải quyết,

thiếu trách nhiệm trong việc giải quyết, giải quyết trái pháp luật thì tùy tính chất,

mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu

gây thiệt hại thì phải bồi thường thiệt hại, bồi hoàn theo quy định của luật.

3. Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt

động điều tra, Tòa án có trách nhiệm thông báo việc tiếp nhận và gửi văn bản

giải quyết khiếu nại, tố cáo cho Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có

thẩm quyền.

Điều 471. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi kiểm sát việc

giải quyết khiếu nại, tố cáo

1. Viện kiểm sát có thẩm quyền và Viện kiểm sát cấp trên kiểm sát việc

giải quyết khiếu nại, tố cáo của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ

tiến hành một số hoạt động điều tra, Tòa án.

286

2. Khi kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, Viện kiểm sát có những

nhiệm vụ, quyền hạn:

a) Yêu cầu Cơ quan điều tra, Tòa án, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra ra quyết định giải quyết khiếu nại, ra văn bản

giải quyết tố cáo theo quy định tại Chương này;

b) Yêu cầu Cơ quan điều tra, Tòa án, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra tự kiểm tra việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của

cấp mình và cấp dưới; thông báo kết quả kiểm tra cho Viện kiểm sát;

c) Yêu cầu Cơ quan điều tra, Tòa án, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến

hành một số hoạt động điều tra cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan đến việc giải

quyết khiếu nại, tố cáo cho Viện kiểm sát;

d) Trực tiếp kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo tại Cơ quan điều tra,

cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, Tòa án cùng

cấp và cấp dưới;

đ) Ban hành kết luận kiểm sát; thực hiện quyền kiến nghị, kháng nghị, yêu

cầu Cơ quan điều tra, Tòa án, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt

động điều tra khắc phục vi phạm trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo.

3. Viện kiểm sát cấp trên có trách nhiệm thanh tra, kiểm tra việc giải quyết

khiếu nại, tố cáo của Viện kiểm sát cấp dưới. Viện kiểm sát nhân dân tối cao

thanh tra, kiểm tra việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của Viện kiểm sát các cấp.

Chương XXXIV

BẢO VỆ NGƯỜI TỐ GIÁC TỘI PHẠM, NGƯỜI LÀM CHỨNG, BỊ HẠI

VÀ NGƯỜI THAM GIA TỐ TỤNG KHÁC

Điều 472. Người được bảo vệ

1. Những người được bảo vệ gồm:

a) Người tố giác tội phạm;

b) Người làm chứng;

c) Bị hại;

287

d) Người thân thích của người tố giác tội phạm, người làm chứng, bị hại.

2. Người được bảo vệ có quyền:

a) Đề nghị được bảo vệ;

b) Được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ;

c) Được biết về việc áp dụng biện pháp bảo vệ; đề nghị thay đổi, bổ sung,

hủy bỏ biện pháp bảo vệ;

d) Được bồi thường thiệt hại, khôi phục danh dự, bảo đảm các quyền và

lợi ích hợp pháp trong thời gian bảo vệ.

3. Người được bảo vệ có nghĩa vụ:

a) Chấp hành nghiêm chỉnh các yêu cầu của cơ quan bảo vệ liên quan đến

việc bảo vệ;

b) Giữ bí mật thông tin bảo vệ;

c) Thông báo kịp thời đến cơ quan có trách nhiệm bảo vệ về những vấn đề

nghi vấn trong thời gian được bảo vệ.

Điều 473. Cơ quan, người có thẩm quyền quyết định áp dụng biện

pháp bảo vệ

1. Cơ quan có thẩm quyền áp dụng các biện pháp bảo vệ gồm:

a) Cơ quan điều tra của Công an nhân dân;

b) Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân.

2. Người có thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ gồm:

a) Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra của Công an nhân dân,

Điều tra viên thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 42 của Bộ luật này có

thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ đối với người được bảo vệ

trong các vụ việc, vụ án hình sự do cơ quan mình thụ lý, giải quyết, điều tra

hoặc theo đề nghị của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân có thẩm quyền,

đề nghị của Viện kiểm sát nhân dân tối cao;

b) Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân

có thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ đối với người được bảo

vệ trong các vụ việc, vụ án hình sự do cơ quan mình thụ lý, giải quyết, điều tra

288

hoặc theo đề nghị của Viện kiểm sát quân sự, Tòa án quân sự cùng cấp; đề nghị

của Viện kiểm sát quân sự trung ương.

3. Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân các cấp nếu xét thấy cần áp

dụng biện pháp bảo vệ đối với người được bảo vệ thì đề nghị Cơ quan điều tra

trực tiếp thụ lý vụ án hình sự ra quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ đối với

người được bảo vệ. Đề nghị phải được thể hiện bằng văn bản.

Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Cơ quan điều tra Viện

kiểm sát quân sự trung ương nếu xét thấy cần áp dụng biện pháp bảo vệ đối với

người được bảo vệ trong vụ việc, vụ án hình sự do cơ quan mình thụ lý, giải

quyết, điều tra thì báo cáo Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Viện

trưởng Viện kiểm sát quân sự trung ương có văn bản đề nghị với Cơ quan Cảnh

sát điều tra, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an, Cơ quan điều tra hình sự, Cơ

quan An ninh điều tra Bộ Quốc phòng ra quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ.

Điều 474. Các biện pháp bảo vệ

1. Khi có căn cứ xác định tính mạng, sức khỏe, tài sản, danh dự, nhân

phẩm của người được bảo vệ bị xâm hại hoặc bị đe dọa xâm hại do việc cung

cấp chứng cứ, tài liệu, thông tin liên quan đến tội phạm thì cơ quan, người có

thẩm quyền tiến hành tố tụng quyết định áp dụng những biện pháp sau đây để

bảo vệ họ:

a) Bố trí lực lượng, tiến hành các biện pháp nghiệp vụ, sử dụng vũ khí,

công cụ hỗ trợ và các phương tiện khác để canh gác, bảo vệ;

b) Hạn chế việc đi lại, tiếp xúc của người được bảo vệ để bảo đảm an toàn

cho họ;

c) Giữ bí mật và yêu cầu người khác giữ bí mật các thông tin liên quan

đến người được bảo vệ;

d) Di chuyển, giữ bí mật chỗ ở, nơi làm việc, học tập; thay đổi tung tích,

lý lịch, đặc điểm nhân dạng của người được bảo vệ, nếu được họ đồng ý;

đ) Răn đe, cảnh cáo, vô hiệu hóa các hành vi xâm hại người được bảo vệ;

ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi xâm hại theo quy định của pháp luật;

e) Các biện pháp bảo vệ khác theo quy định của pháp luật.

289

2. Việc áp dụng, thay đổi các biện pháp bảo vệ quy định tại khoản 1 Điều

này không được làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người được

bảo vệ.

Điều 475. Đề nghị, yêu cầu áp dụng các biện pháp bảo vệ

1. Người được bảo vệ có quyền làm văn bản đề nghị, yêu cầu cơ quan có

thẩm quyền áp dụng biện pháp bảo vệ. Văn bản đề nghị, yêu cầu có các nội dung

chính:

a) Ngày, tháng, năm;

b) Tên, địa chỉ của người đề nghị;

c) Lý do và nội dung đề nghị áp dụng biện pháp bảo vệ;

d) Chữ ký hoặc điểm chỉ của người đề nghị. Trường hợp đề nghị của cơ

quan, tổ chức thì người đại diện theo pháp luật của cơ quan, tổ chức đó ký tên và

đóng dấu.

2. Trường hợp khẩn cấp, người được bảo vệ trực tiếp đề nghị cơ quan,

người có thẩm quyền áp dụng biện pháp bảo vệ hoặc thông qua phương tiện

thông tin liên lạc nhưng sau đó phải thể hiện bằng văn bản đề nghị. Cơ quan,

người có thẩm quyền nhận được đề nghị, yêu cầu phải lập biên bản và đưa vào

hồ sơ bảo vệ.

3. Khi tiến hành tố tụng đối với vụ việc, vụ án, cơ quan được giao nhiệm

vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án nhận được đề

nghị, yêu cầu áp dụng biện pháp bảo vệ có trách nhiệm xem xét, đề nghị Cơ

quan điều tra cùng cấp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ. Trường

hợp Viện kiểm sát nhân dân khu vực, Tòa án nhân dân khu vực nhận được đề

nghị, yêu cầu bảo vệ thì đề nghị Cơ quan điều tra cấp tỉnh xem xét, quyết định

áp dụng biện pháp bảo vệ.

4. Cơ quan điều tra phải kiểm tra căn cứ, tính xác thực của đề nghị, yêu

cầu bảo vệ. Trường hợp xét thấy không cần thiết áp dụng biện pháp bảo vệ thì

phải giải thích rõ lý do cho người đã yêu cầu, đề nghị biết.

Điều 476. Quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ

1. Quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ gồm các nội dung chính:

290

a) Số, ngày, tháng, năm; địa điểm ra quyết định;

b) Chức vụ của người ra quyết định;

c) Căn cứ ra quyết định;

d) Họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi cư trú của người được bảo vệ;

đ) Biện pháp bảo vệ và thời gian bắt đầu thực hiện biện pháp bảo vệ.

2. Quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ được gửi cho người yêu cầu bảo

vệ, người được bảo vệ, Viện kiểm sát, Tòa án đã đề nghị áp dụng biện pháp bảo

vệ và cơ quan, tổ chức, đơn vị liên quan đến việc bảo vệ.

3. Sau khi ra quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ, Cơ quan điều tra có

thẩm quyền áp dụng phải tổ chức thực hiện ngay biện pháp bảo vệ. Trường hợp

cần thiết có thể phối hợp với các cơ quan, đơn vị trong Công an nhân dân, Quân

đội nhân dân để thực hiện việc bảo vệ.

4. Cơ quan điều tra đã ra quyết định áp dụng có thể thay đổi, bổ sung biện

pháp bảo vệ trong quá trình bảo vệ nếu xét thấy cần thiết.

5. Thời gian bảo vệ được tính từ khi áp dụng biện pháp bảo vệ cho đến khi

có quyết định chấm dứt áp dụng biện pháp bảo vệ.

Điều 477. Chấm dứt việc bảo vệ

1. Khi xét thấy căn cứ xâm hại hoặc đe dọa xâm hại tính mạng, sức khỏe,

tài sản, danh dự, nhân phẩm của người được bảo vệ không còn, Thủ trưởng Cơ

quan điều tra đã quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ phải ra quyết định chấm

dứt áp dụng biện pháp bảo vệ.

2. Quyết định chấm dứt áp dụng các biện pháp bảo vệ phải được gửi cho

người được bảo vệ, cơ quan đã đề nghị áp dụng biện pháp bảo vệ và cơ quan, tổ

chức, đơn vị liên quan đến việc bảo vệ.

Điều 478. Hồ sơ bảo vệ

1. Cơ quan điều tra đã ra quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ phải lập hồ

sơ bảo vệ.

2. Hồ sơ bảo vệ gồm:

291

a) Văn bản đề nghị, yêu cầu áp dụng biện pháp bảo vệ; biên bản về việc

đề nghị, yêu cầu áp dụng biện pháp bảo vệ;

b) Kết quả xác minh về hành vi xâm hại hoặc đe dọa xâm hại tính mạng,

sức khỏe, tài sản, danh dự, nhân phẩm của người được bảo vệ;

c) Tài liệu về hậu quả thiệt hại đã xảy ra (nếu có) và việc xử lý của cơ

quan có thẩm quyền;

d) Văn bản yêu cầu, đề nghị thay đổi, bổ sung, hủy bỏ biện pháp bảo vệ;

đ) Quyết định áp dụng, thay đổi, bổ sung, hủy bỏ biện pháp bảo vệ;

e) Tài liệu phản ánh diễn biến quá trình áp dụng biện pháp bảo vệ;

g) Văn bản yêu cầu, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân phối hợp bảo vệ;

h) Báo cáo kết quả thực hiện biện pháp bảo vệ;

i) Quyết định chấm dứt biện pháp bảo vệ;

k) Các văn bản, tài liệu khác có liên quan đến việc bảo vệ.

Phần thứ tám

HỢP TÁC QUỐC TẾ

Chương XXXV

NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG

Điều 479. Phạm vi hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự

1. Hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự là việc các cơ quan có thẩm

quyền của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và các cơ quan có thẩm

quyền của nước ngoài phối hợp, hỗ trợ nhau để thực hiện hoạt động phục vụ yêu

cầu điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự.

2. Hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự gồm tương trợ tư pháp về hình

sự; dẫn độ; tiếp nhận, chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù và các hoạt

động hợp tác quốc tế khác được quy định tại Bộ luật này, pháp luật về tương trợ

tư pháp và điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành

viên.

3. Hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã

hội chủ nghĩa Việt Nam được thực hiện theo quy định của điều ước quốc tế mà

292

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc theo nguyên tắc có đi có

lại, theo quy định của Bộ luật này, pháp luật về tương trợ tư pháp và quy định

khác của pháp luật Việt Nam có liên quan.

Điều 480. Nguyên tắc hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự

1. Hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự được thực hiện trên nguyên tắc

tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, không can thiệp vào

công việc nội bộ của nhau, bình đẳng và cùng có lợi, phù hợp với Hiến pháp,

pháp luật của Việt Nam và điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam là thành viên.

2. Trường hợp Việt Nam chưa ký kết hoặc chưa gia nhập điều ước quốc tế

có liên quan thì việc hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự được thực hiện theo

nguyên tắc có đi có lại nhưng không trái pháp luật Việt Nam, phù hợp với pháp

luật quốc tế và tập quán quốc tế.

Điều 481. Cơ quan trung ương trong hợp tác quốc tế về tố tụng hình

sự

1. Bộ Công an là Cơ quan trung ương của nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam trong hoạt động dẫn độ và chuyển giao người đang chấp hành

án phạt tù.

2. Viện kiểm sát nhân dân tối cao là Cơ quan trung ương của nước Cộng

hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong hoạt động tương trợ tư pháp về hình sự và

những hoạt động hợp tác quốc tế khác theo quy định của pháp luật.

Điều 482. Giá trị pháp lý của tài liệu, đồ vật thu thập được qua hợp

tác quốc tế trong tố tụng hình sự

Tài liệu, đồ vật do cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài thu thập theo

ủy thác tư pháp và hợp tác quốc tế khác trong tố tụng hình sự của cơ quan có

thẩm quyền của Việt Nam hoặc tài liệu, đồ vật do cơ quan có thẩm quyền của

nước ngoài gửi đến Việt Nam để yêu cầu, ủy thác truy cứu trách nhiệm hình sự

có thể được coi là chứng cứ. Trường hợp tài liệu, đồ vật này có đặc điểm quy

định tại Điều 89 của Bộ luật này thì có thể được coi là vật chứng.

Điều 483. Việc tiến hành tố tụng của người có thẩm quyền của Việt

Nam ở nước ngoài và người có thẩm quyền của nước ngoài ở Việt Nam

293

Việc tiến hành tố tụng của người có thẩm quyền của Việt Nam ở nước

ngoài và người có thẩm quyền của nước ngoài ở Việt Nam được thực hiện theo

quy định của điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành

viên hoặc thực hiện theo nguyên tắc có đi có lại.

Điều 484. Sự có mặt của người làm chứng, người giám định, người

đang bị tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù tại Việt Nam ở nước

ngoài; người làm chứng, người giám định, người đang bị tạm giam, người

đang chấp hành án phạt tù tại nước ngoài ở Việt Nam

1. Cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam có thể đề nghị cơ quan có thẩm

quyền của nước ngoài cho người làm chứng, người giám định, người đang bị

tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù tại nước được đề nghị có mặt ở Việt

Nam để phục vụ việc giải quyết vụ án hình sự.

2. Theo đề nghị của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài, cơ quan có thẩm

quyền của Việt Nam có thể cho phép người làm chứng, người giám định, người

đang bị tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù tại Việt Nam có mặt ở nước

đã đề nghị để phục vụ việc giải quyết vụ án hình sự.

Chương XXXVI

MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC QUỐC TẾ

Điều 485. Việc tiếp nhận, chuyển giao tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ

án

Việc tiếp nhận, chuyển giao tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án được thực

hiện theo quy định của điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam là thành viên, quy định của Bộ luật này, pháp luật về tương trợ tư pháp và

quy định khác của pháp luật Việt Nam có liên quan.

Điều 486. Xử lý trường hợp từ chối dẫn độ công dân Việt Nam

Theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài, cơ quan có

thẩm quyền của Việt Nam có trách nhiệm xem xét để truy cứu trách nhiệm hình

sự hoặc cho thi hành bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước ngoài đối với

công dân Việt Nam bị từ chối dẫn độ.

294

Điều 487. Trình tự, thủ tục xem xét, xử lý yêu cầu truy cứu trách

nhiệm hình sự đối với công dân Việt Nam bị từ chối dẫn độ

1. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ra quyết định từ chối dẫn độ công

dân Việt Nam, theo yêu cầu truy cứu trách nhiệm hình sự của cơ quan có thẩm

quyền của nước ngoài, Tòa án đã ra quyết định từ chối dẫn độ chuyển hồ sơ và

các tài liệu kèm theo của nước ngoài đến Viện kiểm sát nhân dân tối cao để xem

xét xử lý.

2. Viện kiểm sát nhân dân tối cao xem xét, xử lý yêu cầu của nước ngoài

về truy cứu trách nhiệm hình sự công dân Việt Nam bị từ chối dẫn độ theo quy

định của luật.

3. Việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử đối với người bị yêu cầu truy cứu

trách nhiệm hình sự được tiến hành theo quy định của Bộ luật này.

4. Cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam có thể yêu cầu cơ quan có thẩm

quyền của nước ngoài cung cấp, bổ sung chứng cứ, tài liệu, đồ vật để bảo đảm

việc điều tra, truy tố, xét xử có căn cứ, đúng pháp luật.

Điều 488. Điều kiện cho thi hành bản án, quyết định hình sự của Tòa

án nước ngoài đối với công dân Việt Nam bị từ chối dẫn độ

Bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước ngoài đối với công dân Việt

Nam bị từ chối dẫn độ có thể được thi hành tại Việt Nam khi có đủ các điều

kiện:

1. Có văn bản yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài về việc

thi hành bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước ngoài đối với công dân Việt

Nam bị từ chối dẫn độ;

2. Hành vi phạm tội mà công dân Việt Nam bị kết án ở nước ngoài cũng

cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam;

3. Bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước ngoài đối với công dân

Việt Nam đã có hiệu lực pháp luật và không còn thủ tục tố tụng nào đối với

người đó.

295

Điều 489. Trình tự, thủ tục xem xét yêu cầu thi hành bản án, quyết

định hình sự của Tòa án nước ngoài đối với công dân Việt Nam bị từ chối

dẫn độ

1. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu của cơ quan có

thẩm quyền của nước ngoài về việc thi hành bản án, quyết định hình sự của Tòa

án nước ngoài đối với công dân Việt Nam bị từ chối dẫn độ, Tòa án nhân dân

khu vực đã ra quyết định từ chối dẫn độ xem xét yêu cầu của nước ngoài.

2. Tòa án có thẩm quyền mở phiên họp bằng Hội đồng gồm ba Thẩm phán

để xem xét yêu cầu thi hành bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước ngoài

đối với công dân Việt Nam bị từ chối dẫn độ. Phiên họp phải có mặt của Kiểm

sát viên Viện kiểm sát cùng cấp, người bị yêu cầu thi hành bản án, quyết định

hình sự của Tòa án nước ngoài, luật sư hoặc người đại diện của họ (nếu có).

3. Sau khi khai mạc phiên họp, một thành viên của Hội đồng trình bày

những vấn đề liên quan đến yêu cầu thi hành bản án, quyết định hình sự của Tòa

án nước ngoài đối với công dân Việt Nam và nêu ý kiến về cơ sở pháp lý của

việc cho thi hành bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước ngoài đối với công

dân Việt Nam tại Việt Nam.

Kiểm sát viên phát biểu quan điểm của Viện kiểm sát về việc cho thi hành

bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước ngoài đối với công dân Việt Nam tại

Việt Nam.

Người bị yêu cầu thi hành bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước

ngoài, luật sư, người đại diện của người này trình bày ý kiến (nếu có).

Hội đồng thảo luận và quyết định theo đa số việc cho thi hành hoặc không

cho thi hành bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước ngoài đối với người bị

yêu cầu.

4. Quyết định cho thi hành bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước

ngoài đối với công dân Việt Nam tại Việt Nam phải ghi rõ thời hạn mà người đó

phải thi hành án phạt tù tại Việt Nam trên cơ sở xem xét, quyết định:

a) Trường hợp thời hạn của hình phạt do nước ngoài đã tuyên phù hợp với

pháp luật Việt Nam thì thời hạn phải thi hành án tại Việt Nam được quyết định

tương ứng với thời hạn đó;

296

b) Trường hợp tính chất hoặc thời hạn của hình phạt do Tòa án nước ngoài

đã tuyên không phù hợp pháp luật Việt Nam thì quyết định chuyển đổi hình phạt

cho phù hợp với pháp luật Việt Nam nhưng không được dài hơn hình phạt đã

tuyên của Tòa án nước ngoài.

5. Chậm nhất là 10 ngày kể từ ngày ra quyết định cho thi hành hoặc không

cho thi hành bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước ngoài, Tòa án nhân dân

khu vực gửi quyết định cho người bị yêu cầu thi hành, Viện kiểm sát nhân dân

cùng cấp, Bộ Công an để thực hiện.

Người bị yêu cầu thi hành bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước

ngoài có quyền kháng cáo, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp có quyền kháng

nghị trong thời hạn 15 ngày, Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh có quyền kháng

nghị trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày Tòa án nhân dân khu vực ra quyết định.

Tòa án nhân dân khu vực phải gửi hồ sơ và kháng cáo, kháng nghị cho

Tòa án nhân dân cấp tỉnh trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày hết thời hạn kháng

cáo, kháng nghị.

6. Trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ xem xét yêu cầu thi

hành bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước ngoài có kháng cáo, kháng

nghị, Tòa án nhân dân cấp tỉnh mở phiên họp xem xét quyết định của Tòa án

nhân dân khu vực bị kháng cáo, kháng nghị.

Thủ tục xem xét kháng cáo, kháng nghị đối với quyết định của Tòa án

nhân dân khu vực được thực hiện theo quy định tại Điều này.

7. Quyết định thi hành bản án, quyết định hình sự của Tòa án nước ngoài

đối với công dân Việt Nam tại Việt Nam có hiệu lực pháp luật gồm:

a) Quyết định của Tòa án nhân dân khu vực không bị kháng cáo, kháng

nghị;

b) Quyết định của Tòa án nhân dân cấp tỉnh.

8. Trình tự, thủ tục thi hành quyết định thi hành bản án, quyết định của

Tòa án nước ngoài đối với công dân Việt Nam tại Việt Nam được thực hiện theo

quy định Bộ luật này và Luật Thi hành án hình sự.

297

9. Khi nhận được thông báo về quyết định đặc xá, đại xá hoặc miễn, giảm

hình phạt của nước ngoài đối với công dân Việt Nam phạm tội ở nước ngoài bị

Việt Nam từ chối dẫn độ và người đó đang thi hành án tại Việt Nam thì Bộ Công

an gửi ngay thông báo đó cho Tòa án, Viện kiểm sát có thẩm quyền xem xét,

quyết định.

Điều 490. Các biện pháp ngăn chặn, căn cứ và thẩm quyền áp dụng

biện pháp ngăn chặn

1. Các biện pháp ngăn chặn để bảo đảm cho việc xem xét yêu cầu dẫn độ

hoặc thi hành quyết định dẫn độ gồm bắt, tạm giam, cấm đi khỏi nơi cư trú, đặt

tiền để bảo đảm, tạm hoãn xuất cảnh.

2. Biện pháp ngăn chặn chỉ được áp dụng đối với người bị xem xét yêu

cầu dẫn độ hoặc bị dẫn độ khi có đủ các điều kiện:

a) Tòa án đã có quyết định xem xét yêu cầu dẫn độ đối với người đó hoặc

quyết định dẫn độ đối với người đó đã có hiệu lực pháp luật;

b) Có căn cứ cho rằng người bị yêu cầu dẫn độ bỏ trốn hoặc gây khó khăn,

cản trở việc xem xét yêu cầu dẫn độ hoặc thi hành quyết định dẫn độ.

3. Chánh án, Phó Chánh án Tòa án nhân dân khu vực, Chánh án, Phó

Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh quyết định việc áp dụng các biện pháp ngăn

chặn quy định tại khoản 1 Điều này. Thẩm phán chủ tọa phiên họp xem xét yêu

cầu dẫn độ có quyền quyết định việc áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú,

biện pháp đặt tiền để bảo đảm sự có mặt của người bị yêu cầu dẫn độ tại phiên

họp.

Điều 491. Bắt tạm giam người bị yêu cầu dẫn độ

1. Việc bắt người bị yêu cầu dẫn độ để tạm giam hoặc thi hành quyết định

dẫn độ được thực hiện theo quy định tại Điều 119 của Bộ luật này.

2. Thời hạn tạm giam để xem xét yêu cầu dẫn độ không quá thời hạn trong

lệnh bắt giam của cơ quan có thẩm quyền của nước yêu cầu dẫn độ hoặc thời

hạn phải thi hành hoặc còn phải thi hành hình phạt tù trong bản án, quyết định

hình sự của Tòa án nước yêu cầu dẫn độ.

298

Trường hợp cần thiết, Tòa án nhân dân khu vực, Tòa án nhân dân cấp tỉnh

có thể gửi văn bản yêu cầu cơ quan có thẩm quyền của nước yêu cầu dẫn độ ra

lệnh, quyết định tạm giam hoặc gia hạn tạm giam người bị yêu cầu dẫn độ để

bảo đảm việc xem xét yêu cầu dẫn độ; văn bản yêu cầu được gửi thông qua Bộ

Công an.

Điều 492. Cấm đi khỏi nơi cư trú, tạm hoãn xuất cảnh

1. Cấm đi khỏi nơi cư trú là biện pháp ngăn chặn có thể áp dụng đối với

người bị yêu cầu dẫn độ có nơi cư trú rõ ràng nhằm bảo đảm sự có mặt của họ

theo giấy triệu tập của Tòa án.

Việc áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú được thực hiện theo quy

định tại Điều 130 của Bộ luật này.

Thời hạn áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú không được quá thời

hạn bảo đảm việc xem xét yêu cầu dẫn độ và thời hạn xem xét kháng cáo, kháng

nghị đối với quyết định dẫn độ hoặc quyết định từ chối dẫn độ theo quy định của

pháp luật về tương trợ tư pháp.

2. Tạm hoãn xuất cảnh là biện pháp ngăn chặn có thể áp dụng đối với

người bị yêu cầu dẫn độ nhằm bảo đảm sự có mặt của họ theo giấy triệu tập của

Tòa án.

Việc áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh được thực hiện theo quy định

tại Điều 131 của Bộ luật này.

Thời hạn áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh không được quá thời hạn

bảo đảm việc xem xét yêu cầu dẫn độ và thời hạn xem xét kháng cáo, kháng

nghị đối với quyết định dẫn độ hoặc quyết định từ chối dẫn độ theo quy định của

pháp luật về tương trợ tư pháp.

Điều 493. Đặt tiền để bảo đảm

1. Đặt tiền để bảo đảm là biện pháp ngăn chặn có thể áp dụng đối với

người bị yêu cầu dẫn độ căn cứ vào tình trạng tài sản của người đó nhằm bảo

đảm sự có mặt của họ theo giấy triệu tập của Tòa án.

2. Việc áp dụng biện pháp đặt tiền để bảo đảm thực hiện theo quy định tại

Điều 128 của Bộ luật này.

299

3. Thời hạn áp dụng biện pháp đặt tiền để bảo đảm không được quá thời

hạn bảo đảm việc xem xét yêu cầu dẫn độ và thời hạn xem xét kháng cáo, kháng

nghị đối với quyết định dẫn độ hoặc quyết định từ chối dẫn độ theo quy định của

pháp luật về tương trợ tư pháp.

Điều 494. Hủy bỏ hoặc thay thế biện pháp ngăn chặn

1. Khi Tòa án có thẩm quyền quyết định từ chối dẫn độ hoặc hết thời hạn

15 ngày kể từ ngày quyết định thi hành quyết định dẫn độ có hiệu lực mà nước

yêu cầu dẫn độ không tiếp nhận người bị dẫn độ thì mọi biện pháp ngăn chặn đã

áp dụng đều phải được hủy bỏ.

2. Người có thẩm quyền áp dụng biện pháp ngăn chặn quy định tại Điều

490 của Bộ luật này phải kịp thời hủy bỏ hoặc thay đổi biện pháp ngăn chặn do

mình quyết định nếu xét thấy có vi phạm pháp luật hoặc không còn cần thiết.

Điều 495. Giữ người trong trường hợp khẩn cấp trước khi có yêu cầu

dẫn độ

Việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp trước khi có yêu cầu dẫn độ

của cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài được thực hiện theo quy định của

điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và pháp

luật về dẫn độ.

Điều 496. Xử lý tài sản do phạm tội mà có

1. Cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam hợp tác với cơ quan có thẩm

quyền của nước ngoài trong việc truy tìm, tạm giữ, kê biên, phong tỏa, tịch thu,

xử lý tài sản do phạm tội mà có để phục vụ yêu cầu điều tra, truy tố, xét xử và

thi hành án hình sự.

2. Việc truy tìm, tạm giữ, kê biên, phong tỏa, tịch thu tài sản do phạm tội

mà có tại Việt Nam được thực hiện theo quy định của Bộ luật này và quy định

khác của pháp luật Việt Nam có liên quan.

3. Việc xử lý tài sản do phạm tội mà có tại Việt Nam thực hiện theo quy

định của điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên

hoặc theo thoả thuận trong từng vụ việc cụ thể giữa cơ quan có thẩm quyền của

Việt Nam và cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài có liên quan.

300

Điều 497. Phối hợp điều tra, áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc

biệt

1. Cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam có thể hợp tác với cơ quan có

thẩm quyền của nước ngoài trong việc phối hợp điều tra hoặc áp dụng các biện

pháp điều tra tố tụng đặc biệt. Việc hợp tác phối hợp điều tra hoặc áp dụng các

biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt được thực hiện trên cơ sở điều ước quốc tế

mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc theo thoả thuận

trong từng vụ việc cụ thể giữa cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam và cơ quan

có thẩm quyền của nước ngoài có liên quan.

2. Các hoạt động phối hợp điều tra thực hiện trên lãnh thổ nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam được thực hiện theo quy định của Bộ luật này và quy

định khác của pháp luật Việt Nam có liên quan.

Phần thứ chín

ĐIỀU KHOẢN THI HÀNH

Điều 498. Hiệu lực thi hành

1. Bộ luật này có hiệu lực thi hành từ ngày tháng năm 2028.

2. Bộ luật Tố tụng hình sự số số 101/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung

bởi Luật số 02/2021/QH15, Luật số 34/2024/QH15, Luật số 59/2024/QH15 và

Luật số 99/2025/QH15 hết hiệu lực kể từ ngày Bộ luật này có hiệu lực.

Điều 499. Quy định chi tiết

Chính phủ, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao quy

định chi tiết các điều, khoản được giao trong Bộ luật này.

Bộ luật này được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

khóa XVI, kỳ họp thứ 2 thông qua ngày tháng năm 2026.

CHỦ TỊCH QUỐC HỘI

Trần Thanh Mẫn

Bạn chưa Đăng nhập thành viên.

Đây là tiện ích dành cho tài khoản thành viên. Vui lòng Đăng nhập để xem chi tiết. Nếu chưa có tài khoản, vui lòng Đăng ký tại đây!

Hồ sơ dự án

Hồ sơ dự án tổng hợp toàn bộ tài liệu liên quan đến quá trình xây dựng Dự thảo đang xem.

Bạn chưa Đăng nhập thành viên.

Đây là tiện ích dành cho tài khoản Tiêu chuẩn hoặc Nâng cao. Vui lòng Đăng nhập để xem chi tiết Hồ sơ dự án

Nếu chưa có tài khoản, Đăng ký tại đây!

Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự

Bạn chưa Đăng nhập thành viên.

Đây là tiện ích dành cho tài khoản thành viên. Vui lòng Đăng nhập để xem chi tiết. Nếu chưa có tài khoản, vui lòng Đăng ký tại đây!

* Lưu ý: Để đọc được văn bản tải trên Luatvietnam.vn, bạn cần cài phần mềm đọc file DOC, DOCX và phần mềm đọc file PDF.

Hải Yến