Tiêu chuẩn TCVN 14472-21:2025 Thiết bị đo điện - Kiểm tra chấp nhận - Yêu cầu cho công tơ điện cơ

TIÊU CHUẨN QUỐC GIA

TCVN 14472-21:2025

IEC 62058-21:2008

THIẾT BỊ ĐO ĐIỆN (XOAY CHIỀU) - KIỂM TRA CHẤP NHẬN - PHẦN 21: YÊU CẦU CỤ THỂ DÙNG CHO CÔNG TƠ KIỂU ĐIỆN CƠ ĐO ĐIỆN NĂNG TÁC DỤNG (CẤP CHÍNH XÁC 0,5; 1 VÀ 2)

Electricity metering equipment (AC) - Acceptance inspection - Part 21: Particular requirements for electromechanical meters for active energy (classes 0,5, 1 and 2)

Lời nói đầu

TCVN 14472-21:2025 hoàn toàn tương đương với IEC 62058-21:2008;

TCVN 14472-21:2025 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/E1 Máy điện và khí cụ điện biên soạn, Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam đề nghị, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

Bộ TCVN 14472 (IEC 62058), Thiết bị đo điện (xoay chiều) - Kiểm tra chấp nhận gồm các tiêu chuẩn sau:

- TCVN 14472-11:2025 (IEC 62058-11:2008), Phần 11: Phương pháp chung để kiểm tra chấp nhận;

- TCVN 14472-21:2025 (IEC 62058-21:2008), Phần 21: Yêu cầu cụ thể dùng cho công tơ kiểu điện cơ đo điện năng tác dụng (cấp chính xác 0,5; 1 và 2);

- TCVN 14472-31:2025 (IEC 62058-31:2008), Phần 31: Yêu cầu cụ thể dùng cho công tơ kiểu tĩnh đo điện năng tác dụng (cấp chính xác 0,2 S; 0,5 S; 1 và 2).

THIẾT BỊ ĐO ĐIỆN (XOAY CHIỀU) - KIỂM TRA CHẤP NHẬN - PHẦN 21: YÊU CẦU CỤ THỂ DÙNG CHO CÔNG TƠ KIỂU ĐIỆN CƠ ĐO ĐIỆN NĂNG TÁC DỤNG (CẤP CHÍNH XÁC 0,5; 1 VÀ 2)

Electricity metering equipment (AC) - Acceptance inspection - Part 21: Particular requirements for electromechanical meters for active energy (classes 0,5, 1 and 2)

1 Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu cụ thể để kiểm tra chấp nhận công tơ kiểu điện cơ hoạt động thông qua máy biến dòng hoặc được nối trực tiếp với lưới điện, được chế tạo mới dùng để đo điện năng tác dụng (cấp chính xác 0,5; 1 và 2) được phân phối theo lô với số lượng trên 50. Phương pháp chấp nhận các lô nhỏ hơn cần theo thỏa thuận giữa nhà chế tạo và khách hàng.

Quá trình được đề cập trong tiêu chuẩn này về cơ bản được thiết kế để kiểm tra chấp nhận giữa nhà chế tạo và người mua.

CHÚ THÍCH: Tiêu chuẩn này cũng có thể được sử dụng cho các mục đích khác, ví dụ để hỗ trợ kiểm tra xác nhận ban đầu.

2 Tài liệu viện dẫn

Các tài liệu viện dẫn sau đây là cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi.

TCVN 14472-11:2025 (IEC 62058-11:2008), Thiết bị đo điện (xoay chiều) - Kiểm tra chấp nhận - Phần 11: Phương pháp chung để kiểm tra chấp nhận

ISO/IEC GUIDE 98:1995, Guide to the Expression of Uncertainty in Measurement (Hướng dẫn trình bày độ không đảm bảo đo)

3 Thuật ngữ và định nghĩa

Áp dụng thuật ngữ, định nghĩa, ký hiệu và chữ viết tắt trong TCVN 14472-11 (IEC 62058-11).

4 Điều kiện thử nghiệm

4.1 Nơi kiểm tra

Áp dụng 5.15 của TCVN 14472-11 (IEC 62058-11).

4.2 Điều kiện tham chiếu

Các thử nghiệm phải được thử nghiệm trong các điều kiện được nêu trong Bảng 1 và Bảng 2 như dưới đây.

Bảng 1 - Mất cân bằng điện áp và dòng điện đối với công tơ nhiều pha

Bảng 2 - Các điều kiện tham chiếu

4.3 Độ không đảm bảo đo của sai số phần trăm

Quá trình đo phải sao cho độ không đảm bảo đo của sai số phần trăm không nên vượt quá một phần năm giới hạn sai số phần trăm đối với điểm thử nghiệm cho trước ở các điều kiện tham chiếu.

Để xác định độ không đảm bảo đo, xem ISO/IEC GUIDE 98.

Nếu độ không đảm bảo đo vượt quá giới hạn này thì việc kiểm tra định lượng có thể không thực hiện được. Sẽ chỉ có thể kiểm tra định tính, và các giới hạn sai số phần trăm phải được hiệu chỉnh bằng cách sử dụng công thức sau:

trong đó

e(l, cosφ) là giới hạn sai số phần trăm đối với điểm thử nghiệm cho trước ở các điều kiện tham chiếu;

U là độ không đảm bảo đo.

VÍ DỤ: Nếu, đối với một điểm thử nghiệm cho trước, giới hạn sai số phần trăm ở các điều kiện tham chiếu là

e(l, cosφ) = ± 2 %; và

U = 0,5 %;

thì

e _corr (l, cosφ) = ± (6/5 • 2,0 - 0,5) = ±1,9 %.

Thay cho giới hạn ban đầu, áp dụng giới hạn sau hiệu chỉnh này.

Bảng 3 đưa ra các giới hạn sai số phần trăm được hiệu chỉnh với độ không đảm bảo đo, sử dụng công thức trên.

Bảng 3 - Các giới hạn sai số phần trăm được hiệu chỉnh theo độ không đảm bảo

4.4 Nắp và kẹp chì

Công tơ phải được kiểm tra và thử nghiệm với các nắp và kẹp chì của nhà chế tạo không bị vỡ.

CHÚ THÍCH: Nếu có yêu cầu về thử nghiệm các khía cạnh cơ khí, các điều kiện cần theo thỏa thuận giữa nhà chế tạo và người mua.

5 Quy trình kiểm tra

5.1 Các thử nghiệm cần thực hiện và phương pháp kiểm tra

Bảng 4 quy định các đặc tính cần xem xét, phân loại các sự không phù hợp, và (các) phương pháp kiểm tra cần áp dụng, có tham chiếu kế hoạch lấy mẫu trong TCVN 14472-11 (IEC 62058-11).

Bảng 4 - Thử nghiệm chấp nhận và phương pháp kiểm tra

Đối với các thử nghiệm khác nhau, nếu các kế hoạch lấy mẫu đưa ra các kích cỡ mẫu khác nhau thì số lượng mẫu phải bằng cỡ mẫu lớn nhất. Cỡ mẫu nhỏ hơn phải được chọn ngẫu nhiên từ mẫu lớn hơn.

5.2 Các thử nghiệm sơ bộ và ổn định trước

Công tơ được chọn để kiểm tra phải được xem xét bằng mắt để kiểm tra xác nhận rằng chúng thuộc cùng một kiểu, ghi nhãn đúng theo quy định và không có công tơ nào có dấu hiệu hư hại. Công tơ phải phù hợp với chấp nhận kiểu và chúng phải có cùng đặc tính về điện áp và dòng điện.

Trước các thử nghiệm, công tơ phải được cấp điện ở điện áp tham chiếu và mang tải với dòng điện quy định dưới đây, ở hệ số công suất bằng một để đạt đến ổn định nhiệt.

Giá trị dòng điện phải bằng 0,1 l _b đối với công tơ nối trực tiếp hoặc 0,1 l _n đối với công tơ hoạt động qua máy biến dòng.

Các thử nghiệm phải được thực hiện theo trình tự dưới đây.

5.3 Thử nghiệm số 1: Thử nghiệm điện áp xoay chiều

Thử nghiệm điện áp xoay chiều phải được thực hiện theo Bảng 5.

Điện áp thử nghiệm về cơ bản phải là hình sin, có tần số trong khoảng từ 45 Hz đến 65 Hz, và đặt trong 2 s. Nguồn điện phải có khả năng cung cấp tối thiểu 500 VA. Thời gian tăng và thời gian giảm của điện áp thử nghiệm phải ≤ 2 s. Các mạch điện phụ trợ có điện áp tham chiếu bằng hoặc nhỏ hơn 40 V phải được nối đất.

Trong thử nghiệm này, không được xảy ra phóng điện bề mặt, phóng điện đánh thủng hoặc phóng điện đâm xuyên.

Bảng 5 - Thử nghiệm điện áp xoay chiều

Nếu nhà chế tạo cung cấp bằng chứng cho thấy thử nghiệm đã được thực hiện trên từng hạng mục trước khi kiểm tra chấp nhận thì thử nghiệm này không phải thực hiện nữa.

5.4 Thử nghiệm số 2: Thử nghiệm điều kiện không tải

Khi công tơ được mang điện ở điện áp tham chiếu, ở hệ số công suất bằng một và với dòng điện thử nghiệm được đặt vào, và được nối như thể hiện trên sơ đồ đấu nối thì đĩa quay không được quay hết một vòng.

Đối với các thanh ghi kiểu tang trống, các điều kiện này chỉ áp dụng đối với loại một tang trống chuyển động.

Giá trị dòng điện thử nghiệm phải là 0,001 l _b trong trường hợp công tơ nối trực tiếp hoặc 0,001 l _n trong trường hợp công tơ được hoạt động thông qua máy biến dòng.

CHÚ THÍCH: Không giống trong thử nghiệm điển hình, thử nghiệm này được thực hiện ở dòng điện nhỏ vì các điều kiện thử nghiệm là khác nhau.

5.5 Thử nghiệm số 3: Thử nghiệm khởi động

Khi công tơ được cấp điện ở điện áp tham chiếu, (và trong trường hợp công tơ nhiều pha với tải cân bằng) và được nối như thể hiện trên sơ đồ đấu nối, đĩa quay phải khởi động và tạo thành nhiều hơn một vòng ở dòng điện cho trong Bảng 6.

Đối với công tơ có các thanh ghi kiểu tang trống, thử nghiệm này phải được thực hiện với không quá hai tang trống chuyển động.

Bảng 6 - Giá trị dòng điện trong thử nghiệm khởi động

5.6 Thử nghiệm từ số 4 đến số 9: Thử nghiệm cấp chính xác

Các thử nghiệm cấp chính xác đối với các công tơ một pha hoặc nhiều pha phải được thực hiện ở các điểm thử nghiệm quy định trong Bảng 7, theo trình tự thể hiện trong bảng, mà không đợi đạt được cân bằng nhiệt giữa các phép đo.

Bảng 7 - Điểm thử nghiệm cấp chính xác và giới hạn sai số phần trăm

5.7 Thử nghiệm số 10: Kiểm tra xác nhận thanh ghi

Thử nghiệm này phải được thực hiện bằng cách đo lượng năng lượng đủ, để kiểm tra xác nhận rằng cấp chính xác của các gia số trong số đọc của thanh ghi tốt hơn ±1,0 %.

Thử nghiệm phải được thực hiện đối với mỗi công tơ trên tối thiểu một thanh ghi biểu giá.

5.8 Các thử nghiệm khác

Nhà chế tạo và khách hàng có thể thỏa thuận việc thực hiện thử nghiệm các khía cạnh chức năng và cơ khí bổ sung bất kỳ.

Phương pháp kiểm tra - thử nghiệm 100 %, kiểm tra định tính hoặc kiểm tra định lượng - và các điều kiện chấp nhận phải theo thỏa thuận giữa nhà chế tạo và khách hàng.

Một số ví dụ về thử nghiệm cơ khí được cho dưới đây:

• lưới của thanh ghi;

• các mối hàn;

• độ kín của vít;

• mạt kim loại, vụn kim loại và bụi kim loại đặc biệt là ở khe hở không khí của (các) nam châm phanh;

• hạng mục mong muốn bất kỳ khác.

6 Tiêu chí chấp nhận và không chấp nhận lô, thải bỏ các lô không được chấp nhận

Xem TCVN 14472-11 (IEC 62058-11), 5.18 và các điều liên quan đối với từng chương trình kiểm tra.

7 Báo cáo thử nghiệm và đánh giá

Các kết quả thử nghiệm của mẫu phải được ghi lại và đánh giá theo tờ kiểm tra được cho trong Bảng 8 dưới đây.

CHÚ THÍCH: Các thử nghiệm theo thỏa thuận giữa nhà chế tạo và người mua có thể được bổ sung.

Đối với các cỡ mẫu lớn hơn, có thể cần một số tờ kiểm tra. Các kết quả phải được đánh giá trên tờ cuối cùng. Trong trường hợp này, dòng “Kết quả” diễn đạt lại “Tiếp tục ở tờ kiểm tra tiếp theo”. Ô “Số lô” có thể được sử dụng để đánh số các tờ kiểm tra kể cả các kết quả thử nghiệm của lô.

Đối với các kế hoạch lấy mẫu hai lần, có thể cần hai bộ tờ kiểm tra.

Bảng 8 - Tờ kiểm tra

Thư mục tài liệu tham khảo

[1] IEC 62052-11:2003 ^[1] , Electricity metering equipment (a.c.) - General requirements, tests and test conditions - Part 11: Metering equipment (Thiết bị đo điện (xoay chiều) - Yêu cầu chung, thử nghiệm và điều kiện thử nghiệm - Phần 11: Công tơ điện)

[2] TCVN 7589-11:2007 (IEC 62053-11:2003), Thiết bị đo điện (xoay chiều) - Yêu cầu cụ thể - Phần 11: Công tơ kiểu điện cơ đo điện năng tác dụng (cấp chính xác 0,5; 1 và 2)

MỤC LỤC

Lời nói đầu

1 Phạm vi áp dụng

2 Tài liệu viện dẫn

3 Thuật ngữ, định nghĩa, ký hiệu và chữ viết tắt

4 Điều kiện thử nghiệm

5 Quy trình kiểm tra

6 Tiêu chí chấp nhận và không chấp nhận lô, thải bỏ lô không chấp nhận

7 Báo cáo thử nghiệm và đánh giá

Thư mục tài liệu tham khảo