Công văn 1077/TANDTC-VP 2025 trả lời kiến nghị của cử tri về việc tăng biên chế hoặc cơ chế phụ cấp đảm bảo đời sống cho Thẩm phán, Thư ký và cán bộ tố tụng làm việc tại Tòa án khu vực vùng khó khăn

Kính gửi: Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa

Tòa án nhân dân tối cao nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Thanh Hóa do Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội chuyển đến theo Công văn số 1691/UBDNGS15 ngày 28/10/2025 với nội dung: “Đề nghị xem xét cơ chế tạm thời cho phép tăng biên chế có điều kiện hoặc cơ chế phụ cấp/đảm bảo đời sống cho Thẩm phán, Thư ký và cán bộ tố tụng làm việc tại Tòa án khu vực vùng khó khăn trong thời hạn chuyển đổi; có cơ chế, chính sách tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các cơ quan tiến hành tố tụng phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới”.

Tòa án nhân dân tối cao trân trọng cảm ơn Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa đã quan tâm, phản ánh các kiến nghị của cử tri đối với hoạt động của Tòa án nhân dân. Về nội dung kiến nghị, Tòa án nhân dân tối cao trả lời như sau:

1. Đối với đề nghị xem xét cơ chế tạm thời cho phép tăng biên chế có điều kiện hoặc cơ chế phụ cấp/đảm bảo đời sống cho Thẩm phán, Thư ký và cán bộ tố tụng làm việc tại Tòa án khu vực vùng khó khăn trong thời hạn chuyến đổi

1.1. Đối với kiến nghị về cơ chế tạm thời cho phép tăng biên chế có điều kiện

Năm 2012, Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao biên chế cho Tòa án nhân dân các cấp là 15.237 người (Số lượng vụ việc phải giải quyết thuộc thẩm quyền của Tòa án tại thời điếm này là 360.941 vụ, việc/năm). Giai đoạn 2022-2026, số biên chế được cấp có thẩm quyền giao cho Tòa án nhân dân các cấp là 15.237 người (bằng số biên chế được giao năm 2012) nhưng số lượng vụ, việc Tòa án phải giải quyết đã tăng gần 200% so với thời điểm năm 2012 (tính đến ngày 30/9/2024, số lượng các loại vụ, việc thuộc thẩm quyền phải giải quyết của Tòa án nhân dân các cấp là 653.082 vụ, việc/năm). Trong đó, các tranh chấp về dân sự, hành chính tăng trung bình khoảng 10%/năm với tính chất của các vụ việc ngày càng phức tạp, đòi hỏi phải bố trí nhân lực đảm bảo về số lượng và chất lượng đế đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong tình hình mới. Đặc thù vị trí việc làm trong Tòa án nhân dân hầu hết có tính chất không thể thay thế bằng trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin như các công việc hành chính thông thường, việc sử dụng công nghệ thông tin chỉ có tính chất hỗ trợ công việc (ví dụ: lấy lời khai, tống đạt, thu thập chứng cứ, hòa giải, xét xử...). Bên cạnh đó, Tòa án nhân dân các cấp nói chung, Tòa án nhân dân khu vực nói riêng cần bố trí biên chế để thực hiện các cam kết, thỏa thuận quốc tế về bảo vệ các quyền của trẻ em, người chưa thành niên đã được ghi nhận trong các văn kiện quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Kiến nghị của cử tri về việc xem xét cơ chế tạm thời cho phép tăng biên chế có điều kiện đối với Tòa án là cần thiết trong bối cảnh khối lượng và tính chất phức tạp của công việc ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, trong bối cảnh toàn bộ hệ thống chính trị thực hiện chủ trương của Trung ương về tinh gọn bộ máy, cơ cấu đội ngũ gắn với tinh giản biên chế, Ban Thường vụ Đảng ủy Tòa án nhân dân tối cao đã đề ra nhiều giải pháp để khắc phục khó khăn, đồng thời đề nghị cấp có thẩm quyền quan tâm, xem xét, tạo điều kiện cho Tòa án nhân dân được tiếp tục giữ ổn định biên chế hiện nay trong giai đoạn 2026-2031 (là 15.237 người).

Bên cạnh đó, Tòa án nhân dân tối cao đã chỉ đạo, hướng dẫn các Tòa án nhân dân thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó có cơ chế tăng cường phân cấp quản lý cán bộ cho Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh. Trên cơ sở số lượng biên chế được giao, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh chủ động bố trí, sử dụng và cân đối số lượng biên chế được giao giữa các Tòa án thuộc quyền quản lý, tăng cường nhân lực cho Tòa án nhân dân khu vực phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ; định kỳ hằng năm rà soát và có phương án điều chỉnh để giảm áp lực cho những đơn vị có nhiều án, bảo đảm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

1.2. Đối với kiến nghị về việc ban hành cơ chế phụ cấp/đảm bảo đời sống cho Thẩm phán, Thư ký và cán bộ tố tụng làm việc tại Tòa án khu vực vùng khó khăn trong thời hạn chuyển đổi

Trong thời gian qua, các chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức Tòa án nhân dân đã từng bước được quan tâm. Tuy nhiên, tiền lương và chế độ đãi ngộ của Nhà nước đối với cán bộ Tòa án nói chung, người giữ chức danh tư pháp nói riêng chưa ngang tầm với yêu cầu nhiệm vụ và tính đặc thù của hoạt động xét xử. Chính sách ưu tiên về tiền lương, phụ cấp đối với Thẩm phán, Thẩm tra viên Tòa án, Thư ký Tòa án mặc dù đã được quy định tại Luật Tổ chức Tòa án nhân dân nhưng chưa được cụ thể hóa, phụ thuộc vào cải cách tiền lương chung của hệ thống chính trị. Vì vậy, chưa tạo sức thu hút đối với nguồn nhân lực chất lượng và bảo đảm ổn định đời sống của cán bộ Tòa án sau sắp xếp tổ chức bộ máy, nhất là đội ngũ cán bộ Tòa án khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn.

Để giải quyết một phần khó khăn nêu trên, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Quy định về một số chế độ, chính sách hỗ trợ đối với cán bộ, công chức luân chuyển, điều động, biệt phái trong hệ thống Tòa án nhân dân[1]. Đối với cán bộ, công chức Tòa án chịu tác động của việc sắp xếp tổ chức bộ máy, Tòa án nhân dân tối cao đã có văn bản đề nghị Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ xem xét, tiếp tục bố trí kinh phí hỗ trợ, trong đó có nội dung đề nghị Chính phủ ban hành Nghị quyết hỗ trợ kinh phí đối với công chức, người lao động ngành Tòa án nhân dân làm việc xa nhà, bù đắp chi phí phát sinh do làm việc xa nhà và tạo tâm lý yên tâm công tác cho đội ngũ cán bộ Tòa án tại các đơn vị mới sau sắp xếp. Sau khi chính sách này được ban hành, Tòa án nhân dân tối cao sẽ có cơ sở pháp lý và nguồn kinh phí để thực hiện trong các Tòa án.

2. Đối với kiến nghị về việc có cơ chế, chính sách tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các cơ quan tiến hành tố tụng phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới

Việc đổi mới, sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của Tòa án nhân dân các cấp đã đặt ra những yêu cầu mới về tổ chức hoạt động và bảo đảm cơ sở vật chất cho hoạt động của các Tòa án. Nhiều trụ sở Tòa án hiện không còn phù hợp về công năng, diện tích; một số đơn vị hình thành sau sắp xếp cần được đầu tư trang thiết bị làm việc; yêu cầu về hạ tầng phục vụ xét xử trực tuyến, an toàn thông tin, chuyển đổi số ngày càng cao... Trong bối cảnh các loại tội phạm và tranh chấp gia tăng với tính chất, mức độ ngày càng phức tạp, đa dạng, nhiệm vụ của Tòa án nhân dân các cấp ngày càng nặng nề, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc bảo đảm điều kiện vật chất, kỹ thuật tương xứng để phục vụ công tác xét xử, nhất là đối với các Tòa án nhân dân khu vực - nơi được tăng thẩm quyền trực tiếp giải quyết sơ thẩm các loại vụ, việc tại cơ sở. Trước yêu cầu nhiệm vụ nêu trên, ngành Tòa án cần được bổ sung nguồn lực đầu tư và kinh phí thường xuyên để đảm bảo hoàn thành đúng tiến độ và có chất lượng các nhiệm vụ công tác. Tòa án nhân dân tối cao trân trọng đề nghị Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa tiếp tục quan tâm, có ý kiến đối với Quốc hội, Chính phủ để có giải pháp tổng thể giải quyết thực trạng khó khăn nêu trên của ngành Tòa án, sớm ban hành cơ chế, chính sách bổ sung nguồn lực để Tòa án nhân dân nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động trong thời gian tới.

Trên đây là nội dung trả lời đối với kiến nghị của cử tri tỉnh Thanh Hóa, Tòa án nhân dân tối cao trân trọng cảm ơn và mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm hơn nữa của cử tri, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa đối với công tác của Tòa án nhân dân trong thời gian tới./.