Công văn 197/LĐLSVN-BTV 2026 về đề nghị xem xét tạm đình chỉ thực hiện một số điều khoản trong Nghị định 109/2026/NĐ-CP

2. Việc tước Chứng chỉ hành nghề luật sư dẫn đến việc phải thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư và thu hồi Thẻ Luật sư nên cần xem xét thận trọng

Theo Nghị định số 109/2026/NĐ-CP, có 17 hành vi vi phạm hành chính của luật sư trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp có thể bị Chủ tịch ủy ban Nhân dân cấp xã xử phạt tiền và áp dụng hình phạt bổ sung là “tước quyền sử dụng Chứng chỉ hành nghề luật sư có thời hạn". Trong khi hình phạt chính đối với các hành vi quy định tại các điều khoản nêu trên là phạt tiền từ khoảng 7.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng thì hình thức xử phạt bổ sung quy định tại các điểm a, b khoản 9 Điều 8, điểm a, b khoản 4 Điều 12 Nghị định 109/2026/NĐ-CP là “Tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề luật sư hoặc giấy phép hành nghề luật sư” có thời hạn.

Việc tước quyền sử dụng Chứng chỉ hành nghề luật sư hoặc giấy phép hành nghề luật sư dù chỉ 01 tháng cũng là hình thức xử phạt rất nặng đối với luật sư, vì bị tước Chứng chỉ hành nghề luật sư đồng nghĩa với việc luật sư sẽ bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư và xóa tên khỏi danh sách luật sư. Điểm h khoản 1 Điều 18 Luật Luật sư quy định “Bị xử phạt hành chính bằng hình thức tước quyền sử dụng Chứng chỉ hành nghề luật sư có thời hạn” thuộc một trong những trường hợp Bộ trưởng Bộ Tư pháp thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư; đồng thời, khi một luật sư bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư thì luật sư đó sẽ bị xóa tên khỏi danh sách luật sư theo quy định tại khoản 3 Điều 42 Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam. Do đó, nếu luật sư bị xử phạt hành chính và bị tước Chứng chỉ hành nghề trong thời hạn dù rất ngắn (chỉ là 01 tháng) thì các chế tài có tính nghiêm khắc của Luật Luật sư và Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam sẽ tự động được áp dụng và luật sư bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư, thu Thẻ Luật sư và bị xóa tên. Hình thức xử phạt tước quyền sử dụng Chứng chỉ hành nghề luật sư có thời hạn có tính nghiêm khắc và do vậy, việc áp dụng cần được tiến hành theo thủ tục chặt chẽ, thận trọng hơn.

3. Một số tác động và khả năng phát sinh vướng mắc trong thực tiễn khi Nghị định 109/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành

Quy định tại Điều 84 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 18/5/2026 sẽ tác động và ảnh hưởng nhất định đến các quan hệ của luật sư khi tham gia cung cấp dịch vụ pháp lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các chủ thể trong xã hội. Thực tiễn cho thấy, luật sư tham gia tư vấn, bảo vệ quyền lợi cho người dân trong các vụ tranh chấp, khiếu nại hành chính liên quan trực tiếp đến các quyết định của chính quyền địa phương về đất đai, xây dựng, môi trường, phòng cháy chữa cháy... Việc Ủy ban Nhân dân cấp xã là một bên trong tranh chấp, khiếu nại hành chính đồng thời được trao quyền tước chứng chỉ hành nghề luật sư (được quy định tại Điều 8, Điều 12 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP) đối với luật sư là người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho tổ chức, cá nhân có quyền lợi đối lập với Ủy ban Nhân dân cấp xã sẽ tạo tâm lý e ngại và triệt tiêu tính độc lập, khách quan của luật sư khi bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân là khách hàng yêu cầu luật sư cung cấp dịch vụ pháp lý.

Chức năng xã hội của luật sư được quy định tại Điều 3, Điều 5 Luật Luật sư là bảo vệ công lý, bảo đảm quyền con người, quyền công dân và xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN và đảm bảo nguyên tắc độc lập, trung thực, tôn trọng sự thật khách quan trên cơ sở pháp luật và đạo đức nghề nghiệp luật sư.

4. Kiến nghị, đề xuất

4.1. Liên đoàn Luật sư Việt Nam đề nghị Chính phủ xem xét, tạm dừng hiệu lực thi hành quy định tại Điều 8, Điều 12 và khoản 1 Điều 84 Nghị định 109/2026/NĐ-CP ngày 01/04/2026 của Chính phủ về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch UBND cấp xã để đảm bảo phù hợp với Luật Luật sư và không xung đột với Nghị định số 118/2021/NĐ-CP ngày 23/12/2021 và Nghị định số 121/2025/NĐ-CP ngày 11/06/2025 của Chính phủ.

4.2. Liên đoàn Luật sư Việt Nam đề nghị Chính phủ tổ chức rà soát lại các hành vi vi phạm hành chính có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là tước Chứng chỉ hành nghề luật sư thuộc thẩm của Chủ tịch Ủy ban Nhân dân cấp xã được quy định trong Nghị định 109/2026/NĐ-CP.

4.3. Đề nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận thực hiện việc giám sát công tác xây dựng và thi hành pháp luật theo Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/04/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, trong đó có việc xây dựng và thi hành Nghị định 109/2026/NĐ-CP, góp phần xây dựng đội ngũ luật sư có chất lượng, xây dựng nghề luật sư ngày càng phát triển để đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.

Liên đoàn Luật sư Việt Nam trân trọng cảm ơn sự quan tâm, chỉ đạo của Chính phủ và sự phối hợp của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam,

Trân trọng./.