Công văn 647/CT-CS 2026 của Cục Thuế về việc tháo gỡ khó khăn thanh toán không dùng tiền mặt khi thu mua gỗ, lâm sản của người dân

Kính gửi: Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí.

Cục Thuế nhận được Phiếu chuyển số 90/PC-VPCP ngày 08/1/2026 của Văn phòng Chính Phủ đối với văn bản số 101/HHG-VP ngày 29/12/2025 của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam gửi Thủ tướng Chính phủ về tháo gỡ khó khăn thanh toán không dùng tiền mặt khi thu mua gỗ, lâm sản của người dân. Về vấn đề này, Cục Thuế có ý kiến như sau:

Qua nghiên cứu, rà soát văn bản số 101/HHG-VP ngày 29/12/2025, Cục Thuế thấy rằng nội dung vướng mắc của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam liên quan đến việc thực thi chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025. Do đó, căn cứ Quyết định số 372/QĐ-BTC ngày 26/2/2025 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí, Cục Thuế chuyển vướng mắc tại văn bản số 101/HHG-VP cho Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí xem xét và hướng dẫn đơn vị thực hiện.

(Hồ sơ gốc văn bản số 101/HHG-VP ngày 29/12/2025 của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam gửi kèm theo).

Xin chân thành cảm ơn sự phối hợp công tác của Quý Cục./.

PHIẾU CHUYỂN
________

Văn phòng Chính phủ nhận được văn bản số 101/HHG-VP ngày 29 tháng 12 năm 2025 của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam gửi Thủ tướng Chính phủ về tháo gỡ khó khăn thanh toán không dùng tiền mặt khi thu mua gỗ, lâm sản của người dân.

Thực hiện Quy chế làm việc của Chính phủ ban hành kèm theo Nghị định số 39/2022/NĐ-CP ngày 18 tháng 6 năm 2022, Văn phòng Chính phủ chuyển văn bản nêu trên của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam đến các cơ quan để xem xét, xử lý theo đúng thẩm quyền, đúng quy định pháp luật./.

Kính gửi: Thủ tướng Chính phủ

Ngành công nghiệp gỗ nước tự sử dụng khoảng 75% nguyên liệu từ nguồn cung trong nước, chủ yếu là gỗ rừng trồng của trên 1 triệu hộ nông dân phân bố rải rác trong cả nước. Cùng với việc tạo động lực thị trường cho một bộ phận khá đông dân cư nông thôn trồng rừng để có thu nhập, cải thiện sinh kế và góp phần cải thiện môi trường sinh thái, công nghiệp gỗ tạo việc làm cho 519 nghìn người lao động tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng sản phẩm gỗ và lâm sản phục vụ xuất khẩu và tiêu dùng nội địa.

Với nỗ lực của các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu gỗ và sự đồng hành của các cơ quan quản lý Nhà nước, năm 2025 kim ngạch xuất khẩu gỗ và lâm sản ngoài đỗ ước tính đạt trên 18 tỷ USD, với tăng trưởng 5% và đóng góp gần 1/3 tổng giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Tuy nhiên, các doanh nghiệp gỗ gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là thuế xuất khẩu sản phẩm gỗ vào Mỹ ở mức 25% và có nguy cơ tăng lên 50% từ 1/1/2026, nếu hai nước không đạt thỏa thuận song phương về thuế, trong khi thị trường Mỹ chiếm trên 55% tổng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm gỗ của Việt Nam. Trong nước, giá nguyên liệu đầu vào tăng 10-15% do lụt bão và rừng trồng bị thiệt hại nhiều.

Trong bối cảnh đó, theo phản ánh của các doanh nghiệp ngành gỗ tại hầu hết các địa phương trong cả nước, trong những ngày gần đây, doanh nghiệp không thể thu mua nguyên liệu gỗ rừng trồng của nông dân do ngày 15/12/2025 Chính phủ ban hành Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), trong đó Khoản b Điều 9 quy định khi mua hàng có giá trị trên 5 triệu đồng phải thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt. Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam nhận thức rằng đây là quyết định hướng tới việc minh bạch hóa dòng tiền, tăng cường quản lý và chống gian lận thuế, đồng thời giúp truy xuất được nguồn gốc gỗ tới chủ rừng. Tuy nhiên, quy định này hiện đang gây ra những trở ngại rất lớn do chưa phù hợp với thực tế thu mua lâm sản tại các địa phương vì những lý do sau đây:

- Các hộ trồng rừng phần lớn sinh sống ở vùng sâu, vùng xa, điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, đa phần chưa có tài khoản ngân hàng, chưa quen sử dụng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt, cơ sở hạ tầng và các dịch vụ ngân hàng tại nhiều khu vực còn rất hạn chế.

- Doanh nghiệp không mua được nguyên liệu phục vụ sản xuất do các chủ rừng chưa hiểu rõ Nghị định 320/2025/NĐ-CP và vẫn yêu cầu thanh toán bằng tiền mặt. Hệ quả là doanh nghiệp không thể thu mua nguyên liệu. Còn nếu chấp nhận thanh toán bằng tiền mặt thì doanh nghiệp chế biến - xuất khẩu không đủ chứng từ theo quy định và sẽ bị loại chi phí đầu vào. Vì vậy, hoạt động sản xuất kinh doanh bị đình trệ, chuỗi cung gỗ bị đứt gãy, ảnh hưởng tới an sinh của hơn 1 triệu hộ trồng rừng và gần 4 ngàn doanh nghiệp chế biến - xuất khẩu sản phẩm gỗ.

- Về quản lý chuỗi cung gỗ trong nước, các doanh nghiệp ngành gỗ đang tuân thủ các quy định tại Thông tư số 26/2025/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Theo phản ánh của các địa phương và các doanh nghiệp, Nghị định 320 có hiệu lực từ ngày 15/12/2025 đang gây xung đột giữa yêu cầu quản lý thuế với điều kiện kinh tế - xã hội tại các vùng khó khăn và cần có lộ trình để các bên liên quan có thể tuân thủ.

Để đảm bảo luật pháp được thực thi nhưng vẫn sát với thực tiễn đời sống, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam kính đề nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính và các bộ ngành có liên quan xem xét và áp dụng các giải pháp cấp bách sau đây:

1. Cơ chế đặc thù theo địa bàn: Trước mắt, cho phép áp dụng cơ chế thanh toán tiền mặt có kiểm soát đối với hoạt động thu mua lâm sản trực tiếp từ hộ dân tại các vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn để tránh đứt gãy chuỗi cung ứng lâm sản, ảnh hưởng rất xấu tới doanh nghiệp chế biến - xuất khẩu.

2. Lộ trình chuyển tiếp: Cho phép áp dụng một giai đoạn chuyển tiếp 02 năm để các địa phương hoàn thiện hạ tầng ngân hàng, các cơ quan thuế phổ cập thông tin và cùng doanh nghiệp hướng dẫn người dân làm quen với phương thức thanh toán mới và triệt để tuân thủ Nghị định 320.

3. Công nhận chứng từ thay thế: Trong giai đoạn này đề nghị các cơ quan thuế chấp nhận tính vào chi phí hợp lệ nếu doanh nghiệp cung cấp đủ bộ hồ sơ xác minh, bao gồm: Bảng kê thu mua lâm sản (ghi rõ thông tin định danh người bán); Biên bản giao nhận hàng hóa; Danh sách hộ dân có xác nhận của chính quyền cơ sở (UBND xã hoặc Kiểm lâm địa bàn).

4. Tăng cường năng lực cho doanh nghiệp: Đề nghị Thủ tướng Chính phủ giao các bộ, ngành liên quan xây dựng và ban hành hướng dẫn cụ thể, tổ chức tập huấn, hỗ trợ doanh nghiệp và các chủ thể khác có tham gia chuỗi cung ứng gỗ và lâm sản nâng cao năng lực quản lý, hoàn thiện hồ sơ, chứng từ và đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về thanh toán theo quy định của pháp luật.