English
- Tổng quan
- Nội dung
- VB gốc
- Tiếng Anh
- Hiệu lực
- VB liên quan
- Lược đồ
-
Nội dung hợp nhất
Tính năng này chỉ có tại LuatVietnam.vn. Nội dung hợp nhất tổng hợp lại tất cả các quy định còn hiệu lực của văn bản gốc và các văn bản sửa đổi, bổ sung, đính chính... trên một trang. Việc hợp nhất văn bản gốc và những văn bản, Thông tư, Nghị định hướng dẫn khác không làm thay đổi thứ tự điều khoản, nội dung.
Khách hàng chỉ cần xem Nội dung hợp nhất là có thể nắm bắt toàn bộ quy định hiện hành đang áp dụng, cho dù văn bản gốc đã qua nhiều lần chỉnh sửa, bổ sung.
- Tải về
Lưu
Đây là tiện ích dành cho tài khoản
Tiêu chuẩn
hoặc
Nâng cao
. Vui lòng Đăng nhập tài khoản để xem chi tiết.
Theo dõi VB
Đây là tiện ích dành cho tài khoản
Tiêu chuẩn
hoặc
Nâng cao
. Vui lòng Đăng nhập tài khoản để xem chi tiết.
Báo lỗi
In
- Báo lỗi
- Gửi liên kết tới Email
- Chia sẻ:
-
Quyết định 7464/QĐ-UBND TP.HCM 2026 phê duyệt Đề án nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông nghiệp
Ngày cập nhật: Thứ Ba, 10/11/2026 11:57 (GMT+7)
| Cơ quan ban hành: | Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh |
Số công báo:
Số công báo là mã số ấn phẩm được đăng chính thức trên ấn phẩm thông tin của Nhà nước. Mã số này do Chính phủ thống nhất quản lý.
|
Đang cập nhật |
| Số hiệu: | 7464/QĐ-UBND | Ngày đăng công báo: | Đang cập nhật |
| Loại văn bản: | Quyết định | Người ký: | Bùi Minh Thạnh |
| Trích yếu: | Về việc phê duyệt Đề án Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026 – 2030, định hướng 2045 | ||
|
Ngày ban hành:
Ngày ban hành là ngày, tháng, năm văn bản được thông qua hoặc ký ban hành.
|
09/11/2026 |
Ngày hết hiệu lực:
Ngày hết hiệu lực là ngày, tháng, năm văn bản chính thức không còn hiệu lực (áp dụng).
|
Đang cập nhật |
|
Ngày áp dụng:
Ngày áp dụng là ngày, tháng, năm văn bản chính thức có hiệu lực (áp dụng).
|
Đã biết
|
Tình trạng hiệu lực:
Cho biết trạng thái hiệu lực của văn bản đang tra cứu: Chưa áp dụng, Còn hiệu lực, Hết hiệu lực, Hết hiệu lực 1 phần; Đã sửa đổi, Đính chính hay Không còn phù hợp,...
|
Đã biết
|
| Lĩnh vực: | Giáo dục-Đào tạo-Dạy nghề Nông nghiệp-Lâm nghiệp | ||
TÓM TẮT QUYẾT ĐỊNH 7464/QĐ-UBND
Nội dung tóm tắt đang được cập nhật, Quý khách vui lòng quay lại sau!
Quyết định 7464/QĐ-UBND PDF (Bản có dấu đỏ) Tình trạng hiệu lực: Đã biết
Hiệu lực: Đã biết
Tình trạng hiệu lực: Đã biết
ỦY BAN NHÂN DÂN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Số: /QĐ-UBND
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2026
QUYẾT ĐỊNH
Về việc phê duyệt Đề án Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông nghiệp
cho lao động nông thôn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
giai đoạn 2026 – 2030, định hướng 2045
ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Căn cứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương ngày 16 tháng 6 năm 2025;
Căn cứ Luật Việc làm số 74/2025/QH15 ngày 16 tháng 6 năm 2025;
Căn cứ Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 ngày 10 tháng 12 năm
2025;
Căn cứ Kết luận số 219-KL/TW ngày 26 tháng 11 năm 2025 của Bộ Chính trị về
tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung
ương Đảng (khóa XIII) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn
đến năm 2045;
Căn cứ Chỉ thị số 37-CT/TW ngày 10 tháng 7 năm 2024 của Ban Bí thư về đổi
mới công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa,
hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn;
Căn cứ Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16 tháng 6 năm 2022 của Ban Chấp hành
Trung ương Đảng về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến
năm 2045;
Căn cứ Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12 tháng 6 năm 2025 của Quốc hội
về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh;
Căn cứ Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11 tháng 12 năm 2025 của Quốc hội
phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới,
giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và
miền núi giai đoạn 2026 - 2035;
Căn cứ Nghị định số 338/2025/NĐ-CP ngày 25 tháng 12 năm 2025 của Chính
phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về chính sách hỗ trợ tạo việc làm;
Căn cứ Quyết định số 46/2015/QĐ-TTg ngày 28 tháng 9 năm 2015 của Thủ
tướng Chính phủ quy định chính sách hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp, đào tạo dưới 03
tháng;
7464
09
11
2
Căn cứ Quyết định số 2239/QĐ-TTg ngày 31 tháng 12 năm 2021 của
Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp giai đoạn
2021–2030, tầm nhìn đến năm 2045;
Căn cứ Quyết định số 326/QĐ-TTg ngày 24 tháng 02 năm 2026 của
Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch thực hiện Chỉ thị số 37-CT/TW ngày 10 tháng
7 năm 2024 của Ban Bí thư;
Căn cứ Quyết định số 328/QĐ-TTg ngày 24 tháng 02 năm 2026 của
Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình “Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo
nghề nông thôn đến năm 2030”;
Căn cứ Quyết định số 2060/QĐ-BNNMT ngày 01 tháng 6 năm 2026 của Bộ
trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc phê duyệt Kế hoạch đào tạo nâng cao
chất lượng lao động ngành nông nghiệp, hình thành lực lượng nông dân số, nông dân
chuyên nghiệp và đội ngũ quản trị hợp tác xã hiện đại giai đoạn 2026–2030;
Căn cứ Chỉ thị số 42-CT/TU ngày 13 tháng 3 năm 2025 của Ban Thường vụ
Thành ủy Thành phố về triển khai thực hiện Chỉ thị số 37-CT/TW của Ban Bí thư trên
địa bàn Thành phố;
Căn cứ Quyết định số 4514/QĐ-UBND ngày 29 tháng 12 năm 2023 của Ủy ban
nhân dân Thành phố ban hành Chương trình phát triển nông nghiệp đô thị trên địa bàn
Thành phố giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050;
Căn cứ Công văn số 2867/UBND-ĐT ngày 09 tháng 4 năm 2026 của
Ủy ban nhân dân Thành phố về việc triển khai công tác đào tạo nghề nông nghiệp cho
lao động nông thôn trên địa bàn Thành phố năm 2026;
Căn cứ Kế hoạch số 254/KH-UBND ngày 13 tháng 01 năm 2025 của
Ủy ban nhân dân Thành phố về triển khai thực hiện Kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm
trong chuyến thăm và làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố;
Căn cứ Kế hoạch số 457/KH-UBND ngày 19 tháng 8 năm 2026 của Ủy ban nhân
dân Thành phố về việc thực hiện chương trình đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề
nông thôn đến năm 2030 trên địa bàn Thành phố;
Căn cứ Kế hoạch số 30/KH-UBND ngày 03 tháng 7 năm 2025 của Ủy ban nhân dân
Thành phố về thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TU của Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố;
Căn cứ Quyết định số 333/QĐ-UBND ngày 15 tháng 01 năm 2026 của Ủy ban
nhân dân Thành phố về mục tiêu tổng quát, chỉ tiêu, giải pháp chủ yếu phát triển kinh
tế - xã hội và Chương trình công tác năm 2026 (Phụ lục III giao Sở Nông nghiệp và
Môi trường xây dựng Đề án trình Ủy ban nhân dân Thành phố);
Xét đề nghị của Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tại Tờ trình số
31199/TTr-SNNMT-CCPTNT ngày 18 tháng 9 năm 2026, Báo cáo số 38238/BC-
3
SNNMT-CCPTNT ngày 02 tháng 11 năm 2026 và ý kiến của Thành viên Ủy ban nhân
dân Thành phố.
QUYẾT ĐỊNH:
Điều 1. Phê duyệt Đề án “Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông
nghiệp cho lao động nông thôn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026 -
2030, định hướng 2045” (Đính kèm Đề án) với các nội dung trọng tâm như sau:
1. Mục tiêu
1.1. Mục tiêu tổng quát:
- Nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông
thôn Thành phố trong giai đoạn 2026 – 2030, định hướng 2045.
- Góp phần phát triển nguồn nhân lực nông thôn có kỹ năng, có khả năng thích
ứng với chuyển dịch cơ cấu kinh tế và thị trường lao động.
- Tạo việc làm bền vững, nâng cao thu nhập và chất lượng sống của người dân
nông thôn; qua đó đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng nông thôn mới đi vào
chiều sâu, bền vững và hài hòa với quá trình phát triển đô thị.
1.2. Mục tiêu cụ thể
- Đổi mới toàn diện, nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề cho lao động
nông thôn; góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động, cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm,
tăng thu nhập cho người lao động, rút ngắn khoảng cách về tỷ lệ lao động qua đào tạo
giữa khu vực nông thôn và thành thị.
- Tập trung đào tạo nhân lực có chất lượng phục vụ sản xuất nông nghiệp tiên
tiến, hiện đại; đào tạo để chuyển đổi một bộ phận lao động nông thôn sang làm công
nghiệp, dịch vụ, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông
thôn và hội nhập quốc tế.
- Đào tạo nguồn nhân lực nông thôn gắn xây dựng nông thôn mới hiện đại, giàu
đẹp, bản sắc, bền vững, gắn với đô thị hóa và thích ứng biến đổi khí hậu; đào tạo thực
chất, đi theo chiều sâu, hiệu quả, bền vững, lấy cư dân nông thôn làm chủ thể, đem lại
chuyển biến tích cực, rõ nét hơn về chuyển đổi nghề nghiệp, tạo việc làm, thu nhập cho
người dân.
- Giai đoạn 2026 – 2027: Tập trung rà soát, chuẩn hóa danh mục ngành nghề,
chương trình và phương thức đào tạo theo nhu cầu của thị trường lao động và đặc thù
từng địa bàn nông thôn. Phấn đấu số lao động nông thôn được đào tạo nghề nông nghiệp
cùng tỷ lệ có việc làm sau đào tạo đạt tỷ lệ cao hơn giai đoạn trước, ưu tiên các nhóm
lao động yếu thế và lao động chuyển đổi sinh kế.
- Giai đoạn 2028 – 2030: Tập trung nâng cao chất lượng đào tạo và tính bền vững
của việc làm sau đào tạo; mở rộng đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, gắn với
4
nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ – du lịch nông thôn và kinh tế xanh. Phấn đấu đến
năm 2030, tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo có việc làm ổn định.
- Định hướng 2045: Phát triển đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo hướng
hiện đại, linh hoạt và gắn với nhu cầu thị trường lao động. Hệ thống đào tạo nghề gắn
chặt với doanh nghiệp, hợp tác xã và các mô hình kinh tế nông thôn bền vững. Phấn
đấu đến năm 2045, trình độ kỹ năng nghề của lao động nông thôn tiệm cận với mặt
bằng chung của các nước trong khu vực ASEAN.
2. Phạm vi, đối tượng và yêu cầu thực hiện
2.1. Phạm vi thực hiện
- Phạm vi về không gian: Toàn bộ địa bàn Thành phố, trong đó trọng tâm tập
trung vào các xã, phường, đặc khu còn hoạt động sản xuất nông nghiệp, ngành nghề
truyền thống, đang trong quá trình xây dựng nông thôn mới hoặc chịu tác động mạnh
của đô thị hóa.
- Phạm vi về thời gian: Chương trình được triển khai trong giai đoạn 2026 –
2030 và định hướng 2045.
2.2. Đối tượng áp dụng
- Lao động trong độ tuổi lao động sinh sống tại khu vực nông thôn, vùng ven đô,
vùng chuyển đổi mục đích sử dụng đất thuộc Thành phố có nhu cầu học nghề, chuyển
đổi nghề nghiệp hoặc nâng cao kỹ năng nghề.
- Lao động nông thôn từ đủ 15 tuổi trở lên; lao động tại vùng nguyên liệu, dự án
trọng điểm, hợp tác xã, trang trại, doanh nghiệp; ưu tiên hộ nghèo, cận nghèo, mới thoát
nghèo, người dân tộc thiểu số, vùng hải đảo.
- Lao động nông nghiệp bị thu hồi đất, lao động đứt gãy sinh kế do quá trình đô
thị hóa, công nghiệp hóa và tái cơ cấu kinh tế.
- Lao động yếu thế (phụ nữ, lao động lớn tuổi, người khuyết tật có khả năng lao động).
- Lao động tại các doanh nghiệp, hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông
nghiệp, chế biến và dịch vụ nông thôn.
- Đội ngũ nhà giáo, nghệ nhân, nông dân sản xuất kinh doanh giỏi, cán bộ khuyến
nông, chuyên gia kỹ thuật tham gia đào tạo.
2.3. Yêu cầu thực hiện
- Chỉ tiêu và chương trình đào tạo phải xuất phát từ nhu cầu tuyển dụng thực tế
của doanh nghiệp, hợp tác xã và yêu cầu phát triển của từng ngành hàng, chuỗi giá trị
chứ không đào tạo theo khả năng cung ứng.
- Tăng thời lượng thực hành thực tế, học trực tiếp tại trang trại, mô hình trình diễn và
hợp tác xã; rèn luyện kỹ năng vận hành thiết bị công nghệ, tự động hóa và xử lý rủi ro mùa
vụ.
5
- Xây dựng khung định mức chi trả riêng cho từng nhóm nghề (nông nghiệp công
nghệ cao, nông nghiệp sinh thái, thủy sản, chế biến sâu) và nâng mức hỗ trợ tiền ăn,
tiền đi lại cho người học tương xứng với điều kiện kinh tế.
- Xóa bỏ rào cản độ tuổi, cho phép người lao động được đào tạo lại hoặc đào tạo
nâng cao mô-đun khi chuyển đổi sinh kế; tổ chức lớp học linh hoạt ngoài giờ hành chính
hoặc đào tạo lưu động tại vùng sản xuất.
- Bổ sung các nội dung về thương mại điện tử, livestream bán sản phẩm OCOP,
lập nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc, quản trị chi phí và tiếp cận thị trường tín chỉ
carbon.
- Thiết kế chương trình đào tạo chuyên biệt tương thích với 5 cụm không gian
kinh tế sau khi sắp xếp đơn vị hành chính.
3. Nội dung và nhiệm vụ trọng tâm
3.1. Các nội dung chính thực hiện
(1) Đào tạo theo 05 vùng sinh thái – kinh tế đặc thù:
- Vùng 1. Nông nghiệp đô thị và dịch vụ sinh thái (Nhà Bè, Bình Chánh, Hóc
Môn, Thuận An, Tân Bình, Tân Phú...): Tập trung nông nghiệp không gian hẹp, nhà
màng, thủy canh, Aquaponics, IoT, cảnh quan đô thị, chăm sóc thú cưng, xử lý chất
thải.
- Vùng 2. Nông nghiệp đa giá trị gắn với du lịch và làng nghề (Bình Lợi, Bà
Điểm, Xuân Thới Sơn, Long Phước, Dầu Tiếng, Xuyên Mộc, Long Sơn, Côn Đảo...):
Tập trung tạo hình bonsai, OCOP, quản trị homestay, farmstay, ẩm thực, thuyết minh
tại điểm, thương mại điện tử.
- Vùng 3. Sản xuất hàng hóa quy mô lớn và nông nghiệp công nghệ cao (Phú
Giáo, Bắc Tân Uyên, Bến Cát, Châu Đức, Ngãi Giao...): Tập trung nông nghiệp chính
xác, thiết bị bay không người lái (drone), IoT, chế biến sâu, bảo quản lạnh, công nghệ
vi sinh xử lý chất thải.
- Vùng 4. Kinh tế biển và sinh thái ven biển (Cần Giờ, Thạnh An, Long Sơn,
Long Điền, Phước Hải, Côn Đảo...): Tập trung chứng chỉ thuyền trưởng, máy trưởng,
nuôi trồng thủy sản sinh thái, du lịch biển, tinh chế muối thảo dược, chế biến hải sản.
- Vùng 5. Chuyển đổi sinh kế và tái cơ cấu lao động (Bến Cát, Tân Uyên, Châu
Đức, Phước Hòa, Thuận Giao, Phú Giáo...): Tập trung kỹ thuật công nghiệp, cơ khí,
hàn, logistics, dịch vụ khu công nghiệp, quản trị tài chính hộ gia đình, kỹ năng xuất
khẩu lao động.
(2). Đào tạo theo 04 mắt xích trong chuỗi giá trị nông nghiệp:
- Khâu Đầu vào và Tổ chức sản xuất: Tập trung kỹ thuật kinh tế tuần hoàn, nông
nghiệp chính xác, vận hành IoT/drone và quản trị Hợp tác xã hiện đại.
6
- Khâu Sơ chế và Chế biến sâu: Ứng dụng công nghệ sấy thăng hoa, chiết xuất
tinh dầu, tinh chế muối gia vị, chế biến thủy hải sản nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch
và khắc phục tình trạng “được mùa mất giá”.
- Khâu Thương mại và Tiếp thị số: Đào tạo livestream bán hàng trên sàn TMĐT
(TikTok, Shopee), tạo mã QR truy xuất nguồn gốc, ghi nhật ký điện tử và chuẩn hóa
OCOP 3-5 sao.
- Khâu Tích hợp Dịch vụ và Du lịch nông nghiệp: Nghiệp vụ vận hành
farmstay/homestay, hướng dẫn viên bản địa, chế biến ẩm thực đặc sản và truyền thông
văn hóa.
(3) Đào tạo theo 05 nhóm đối tượng lao động trọng tâm:
- Nông dân lớn tuổi và lao động truyền thống: Đào tạo theo phương thức “cầm
tay chỉ việc” trực tiếp tại vườn, ngắn hạn, linh hoạt; xóa bỏ rào cản khống chế độ tuổi
hỗ trợ.
- Thanh niên nông thôn và bộ đội xuất ngũ: Đào tạo nông dân số, ứng dụng IoT,
khởi nghiệp nông nghiệp công nghệ cao và liên kết xuất khẩu lao động nông nghiệp kỹ
thuật cao.
- Phụ nữ nông thôn: Đào tạo sinh kế tại gia, chế biến nông sản, nấm, thủ công
mỹ nghệ, livestream bán hàng linh hoạt thời gian.
- Lao động đứt gãy sinh kế (mất đất, ngư dân giải bản): Đào tạo cấp tốc lấy chứng
chỉ thuyền trưởng, máy trưởng, kỹ thuật công nghiệp, chuyển đổi sinh kế bền vững.
- Đồng bào dân tộc thiểu số và nhóm yếu thế: Đào tạo gắn với bảo tồn văn hóa
bản địa, du lịch cộng đồng và sinh kế dễ thực hiện.
(4) Danh mục các nhóm ngành nghề ưu tiên đào tạo:
- Nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp đô thị (nhà màng, thủy canh,
Aquaponics, IoT, tự động hóa, cảnh quan, sinh vật cảnh, thú cưng).
- Chế biến sâu và nâng cao giá trị nông sản (sấy thăng hoa, bảo quản lạnh, chiết
xuất tinh dầu, chế biến thủy hải sản, tinh chế muối gia vị, bao bì OCOP).
- Dịch vụ du lịch nông nghiệp và thích ứng sinh thái (quản trị farmstay, homestay,
du lịch sinh thái cộng đồng, ẩm thực bản địa, nuôi tôm sinh thái).
- Thương mại điện tử và chuyển đổi số (livestream bán hàng, sàn TMĐT, mã
QR, nhật ký điện tử, quản trị dữ liệu sản xuất).
- Năng lực quản trị, hợp tác xã và tài chính (quản trị HTX hiện đại, thuế điện tử,
xây dựng phương án kinh doanh, quản trị tài chính hộ gia đình).
3.2. Các nhiệm vụ trọng tâm
7
- Ban hành danh mục nghề nông nghiệp - nông thôn; tham mưu Nghị quyết chính
sách đặc thù; rà soát chuẩn hóa cơ sở giáo dục nghề nghiệp; xây dựng cơ chế đặt hàng
và đối ứng ngân sách với doanh nghiệp.
- Số hóa dữ liệu đào tạo nghề; xây dựng kho học liệu số/video vi mô (Micro-
learning); tích hợp chứng chỉ, bằng cấp của học viên lên ứng dụng VNeID để bảo chứng
năng lực cho doanh nghiệp.
- Chuẩn hóa giáo trình theo nhu cầu thực tế; tổ chức đào tạo theo đơn đặt hàng;
kết nối việc làm đầu ra; vận hành tư vấn trực tiếp tại trung tâm hành chính công cấp xã
và hệ thống Chatbot AI tư vấn 24/7.
- Thí điểm các mô hình không gian thực hành nghề; cải tạo trang thiết bị giáo
dục nghề nghiệp; xây dựng dự án “Chợ nghề nông nghiệp - nông thôn”, dự án du lịch
nông thôn OCOP, Game Online đào tạo nghề, ứng dụng Bác sĩ nông nghiệp AI, và dự
án Nông dân số.
- Xây dựng tổng đài hotline “Bác sĩ nhà nông”; đào tạo lao động đi làm việc ở
nước ngoài theo hợp đồng; triển khai mô hình “Chuyển giao ngược” từ nguồn lực phái
cử quốc tế.
- Tổ chức hội nghị thường niên đánh giá kết quả thực hiện; tổng kết toàn diện Đề
án giai đoạn 2026 – 2030 và công bố Chiến lược nhân lực nông thôn tầm nhìn 2045.
4. Các Nhóm giải pháp thực hiện chương trình
4.1. Hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù
- Phân vùng quản lý thể chế đào tạo nghề.
- Chuyển hướng ngân sách vùng đô thị hóa sang dịch vụ mảng xanh/cảnh quan.
- Phân cấp cho cấp xã điều chỉnh danh mục nghề mở có thời gian đào tạo dưới 15
ngày.
- Tháo gỡ vướng mắc lắp đặt công trình phụ trợ (nhà màng, kho sơ chế) trên 5-
10% diện tích đất nông nghiệp.
- Nâng mức hỗ trợ tiền ăn, đi lại lên 150.000 - 200.000 đồng/ngày.
- Xóa bỏ giới hạn số lần học nghề đối với hộ thu hồi đất.
- Linh hoạt độ tuổi hỗ trợ cho lao động trên 60 tuổi.
- Thù lao nghệ nhân/thợ giỏi 1,5 - 2,0 triệu đồng/ngày.
4.2. Đổi mới phương thức đào tạo và mô hình liên kết
- Triển khai cơ chế đặt hàng đào tạo đối ứng tài chính 50-50 hoặc 70-30 với doanh
nghiệp.
- Áp dụng mô hình “Đào tạo kép” tại hiện trường với 80% thời lượng thực hành.
8
- Thành lập Tổ đào tạo lưu động “cầm tay chỉ việc” đến tận trang trại, bè nuôi, xã
đảo.
- Bãi bỏ rào cản bằng cấp sư phạm chính quy cho nghệ nhân/kỹ sư thực chiến.
4.3. Gắn đào tạo với phát triển sinh kế, khởi nghiệp và xuất khẩu lao động
- Thành lập mô hình “Hội quán nông dân”, Hotline “Bác sĩ cây trồng”.
- Hỗ trợ vay vốn tín chấp từ Ngân hàng Chính sách xã hội.
- Đào tạo kỹ năng số, livestream bán hàng.
- Quy hoạch chuỗi điểm bán OCOP nội thành.
- Liên kết xuất khẩu lao động nông nghiệp công nghệ cao sang Nhật Bản, Úc, Israel
(chỉ tiêu 2.000 người) gắn với mô hình “Chuyển giao ngược” khi trở về.
4.4. Chuyển đổi số toàn diện công tác quản lý và đào tạo
- Xây dựng dữ liệu lớn cung - cầu lao động nông thôn.
- Cấp Hồ sơ kỹ năng số trên VNeID cho học viên.
- Vận hành Chợ nghề nông nghiệp số; ứng dụng AI, EdTech, Micro-learning,
VR trong giảng dạy.
- Đảm bảo 100% sản phẩm OCOP có mã QR truy xuất nguồn gốc và nhật ký
điện tử.
5. Nguồn vốn thực hiện
Từ nguồn ngân sách nhà nước theo phân cấp quản lý ngân sách hiện hành, lồng
ghép từ các Chương trình, dự án khác có liên quan và các nguồn vốn hợp pháp khác
theo quy định của pháp luật
Điều 2. Tổ chức thực hiện
1. Sở Nông nghiệp và Môi trường
- Là cơ quan đầu mối tham mưu Ủy ban nhân dân Thành phố triển khai Đề án;
chủ trì thực hiện các nhiệm vụ thuộc chức năng, nhiệm vụ được giao; phối hợp với các
sở, ban, ngành, địa phương và các cơ quan, đơn vị có liên quan tổ chức triển khai đồng
bộ các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp của Đề án.
- Theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình và kết quả thực hiện; kịp thời tham mưu
Ủy ban nhân dân Thành phố xem xét, chỉ đạo giải quyết các khó khăn, vướng mắc phát
sinh; tổ chức sơ kết, tổng kết và đề xuất điều chỉnh, bổ sung các nhiệm vụ, giải pháp
khi cần thiết, bảo đảm phù hợp với yêu cầu thực tiễn và định hướng phát triển ngành
nông nghiệp Thành phố.
2. Các sở, ban, ngành Thành phố
9
Sở Giáo dục và Đào tạo, Ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao, Sở Tài
chính, Sở Nội vụ, Sở Công Thương, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Văn hóa và Thể thao,
Sở Dân tộc và Tôn giáo, Công an Thành phố và các cơ quan có liên quan căn cứ chức năng,
nhiệm vụ được giao và nội dung phân công tại Đề án, các phụ lục kèm theo, chủ trì hoặc
phối hợp tổ chức thực hiện các nhiệm vụ thuộc lĩnh vực quản lý; bảo đảm sự phối hợp đồng
bộ, tránh chồng chéo trong quá trình triển khai.
3. Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu
Căn cứ điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, cơ cấu sản xuất và nhu cầu lao động tại
địa phương, chủ động rà soát, xác định nhu cầu đào tạo nghề nông nghiệp; đối tượng, ngành
nghề và hình thức đào tạo; phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở giáo dục nghề
nghiệp, doanh nghiệp, hợp tác xã tổ chức đào tạo gắn với nhu cầu việc làm, sản xuất, kinh
doanh và sinh kế của người lao động; theo dõi, đánh giá hiệu quả sau đào tạo và thực hiện
chế độ báo cáo theo quy định.
4. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức chính trị -
xã hội, hiệp hội và các tổ chức có liên quan:
Căn cứ chức năng, năng lực và nhu cầu thực tế, tham gia xây dựng, cập nhật
chương trình đào tạo; tổ chức đào tạo, thực hành nghề; phối hợp kết nối việc làm, tiêu
thụ sản phẩm, chuyển giao khoa học - công nghệ và hỗ trợ người lao động phát triển
sản xuất, kinh doanh sau đào tạo; huy động các nguồn lực hợp pháp tham gia thực hiện
Đề án. Nhiệm vụ cụ thể, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, tiến độ và lộ trình thực hiện
được xác định tại Đề án và các phụ lục kèm theo; các cơ quan, đơn vị được giao nhiệm vụ
có trách nhiệm chủ động tổ chức thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ và quy định hiện
hành.
Điều 3. Hiệu lực thi hành
Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký.
Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân Thành phố, Giám đốc Sở Nông nghiệp và
Môi trường, Giám đốc các sở, Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị có liên quan và Chủ tịch
Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./.
Nơi nhận:
- Như điều 3;
- TTUB: CT, các PCT;
- VPUB: CVP, các PCVP;
- Phòng ĐT (HĐT);
- Lưu: VT (ĐT/Thi)
TM. ỦY BAN NHÂN DÂN
KT. CHỦ TỊCH
PHÓ CHỦ TỊCH
Bùi Minh Thạnh
ỦY BAN NHÂN DÂN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
ĐỀ ÁN
ĐỔI MỚI, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ NÔNG
NGHIỆP CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH
PHỐ HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN 2026 - 2030, ĐỊNH HƯỚNG 2045
(Kèm theo Quyết định số /QĐ-UBND ngày tháng năm 2026
của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh)
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
2026
MỤC LỤC
Phần I: MỞ ĐẦU ............................................................................................... 1
I. BỐI CẢNH VÀ SỰ CẦN THIẾT XÂY DỰNG ĐỀ ÁN ............................ 1
II. CĂN CỨ PHÁP LÝ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN ................................................. 3
1. Cơ sở pháp lý Trung ương .............................................................................. 3
2. Cơ sở pháp lý của địa phương ......................................................................... 5
III. QUAN ĐIỂM VÀ MỤC TIÊU CỦA ĐỀ ÁN ........................................... 6
1. Quan điểm ....................................................................................................... 6
2. Mục tiêu của Đề án .......................................................................................... 7
IV. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ QUY MÔ THỰC HIỆN .......................... 8
1. Đối tượng của Đề án ....................................................................................... 8
2. Phạm vi thực hiện Đề án ................................................................................. 9
3. Quy mô thực hiện Đề án ................................................................................. 9
V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU LẬP ĐỀ ÁN ........................................ 9
Phần II: NỘI DUNG ....................................................................................... 14
I. KHÁI QUÁT BỐI CẢNH KINH TẾ – XÃ HỘI VÀ LAO ĐỘNG NÔNG
NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ............................................. 14
1. Không gian phát triển mới và đặc điểm kinh tế – xã hội của Thành phố Hồ
Chí Minh............................................................................................................ 14
2. Không gian nông nghiệp và quá trình tái cấu trúc sinh kế nông thôn .......... 17
3. Đặc điểm kinh tế – xã hội và phân bố lao động nông thôn ........................... 18
4. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế và yêu cầu mới về kỹ năng nghề ...................... 19
5. Tác động của sắp xếp đơn vị hành chính đối với tổ chức đào tạo nghề ....... 21
6. Những vấn đề đặt ra đối với đổi mới đào tạo nghề nông nghiệp giai đoạn
2026–2030 ......................................................................................................... 22
II. TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI THỰC HIỆN CÔNG TÁC ĐÀO TẠO
NGHỀ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM GIAI ĐOẠN 2021–
2025 ................................................................................................................... 23
1. Thực trạng triển khai thực hiện công tác đào tạo nghề nông nghiệp giai đoạn
2021-2025 .......................................................................................................... 23
1.1. Tổng quan về mạng lưới và quy mô đào tạo nghề nông nghiệp ................ 23
1.2. Ngành nghề, chương trình và phương thức đào tạo ................................... 24
1.3. Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý ........................................................... 25
1.4. Cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài liệu và nguồn học tập ............................. 26
1.5. Khả năng tiếp cận và mức độ tham gia của người học .............................. 27
1.6. Kết quả đào tạo, việc làm và thu nhập của người học ............................... 28
1.7. Hỗ trợ khởi nghiệp, sinh kế và tiếp cận nguồn vốn sau đào tạo ................ 29
2. Chính sách hỗ trợ và liên kết trong đào tạo nghề nông nghiệp ..................... 30
2.1. Chính sách hỗ trợ đào tạo nghề nông nghiệp và lao động nông thôn ........ 30
2.2. Liên kết giữa cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, hợp tác xã và đơn vị sản xuất 32
2.3. Gắn đào tạo nghề với nhu cầu thị trường lao động và phát triển sản xuất 32
3. Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn đào tạo nghề nông nghiệp giai đoạn 2021–
2025 ................................................................................................................... 32
3.1. Những vấn đề nổi bật đang đặt ra .............................................................. 32
3.2. Những yêu cầu mới đối với công tác đào tạo nghề nông nghiệp giai đoạn
2026–2030 ......................................................................................................... 34
4. Đánh giá tổng hợp công tác đào tạo nghề nông nghiệp giai đoạn 2021-2025
........................................................................................................................... 35
4.1. Điểm mạnh ................................................................................................. 35
4.2. Điểm hạn chế .............................................................................................. 35
4.3. Cơ hội ......................................................................................................... 36
4.4. Thách thức .................................................................................................. 36
III. NỘI DUNG THỰC HIỆN ĐỀ ÁN GIAI ĐOẠN 2026–2030, ĐỊNH
HƯỚNG ĐẾN NĂM 2045 .............................................................................. 37
1. Nhu cầu đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn trên địa bàn
TP.HCM giai đoạn 2026–2030 ......................................................................... 37
1.1. Bối cảnh và động lực mới làm thay đổi nhu cầu đào tạo nghề .................. 37
1.2. Nhu cầu đào tạo nghề theo từng vùng sinh thái – kinh tế .......................... 40
1.2.1. Vùng nông nghiệp đô thị và dịch vụ sinh thái ........................................ 42
1.2.2. Vùng nông nghiệp đa giá trị gắn với du lịch và làng nghề ..................... 43
1.2.3. Vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn và nông nghiệp công nghệ cao ..... 44
1.2.4. Vùng kinh tế biển và sinh thái ven biển .................................................. 45
1.2.5. Vùng chuyển đổi sinh kế và tái cơ cấu lao động .................................... 45
1.3. Nhu cầu đào tạo nghề nông nghiệp theo chuỗi giá trị nông nghiệp ........... 46
1.3.1. Khâu đầu vào và Tổ chức Sản xuất ......................................................... 48
1.3.2. Khâu Sơ chế và Chế biến sâu .................................................................. 48
1.3.3. Khâu Thương mại, Tiếp thị và Chuyển đổi số ........................................ 49
1.3.4. Khâu Tích hợp Dịch vụ và Du lịch Nông nghiệp ................................... 49
1.4. Phân tích nhu cầu đào tạo nghề nông nghiệp theo nhóm đối tượng lao động
........................................................................................................................... 50
1.4.1. Nhóm nông dân lớn tuổi và lao động nông nghiệp truyền thống ........... 51
1.4.2. Nhóm thanh niên nông thôn và bộ đội xuất ngũ ..................................... 52
1.4.3. Nhóm phụ nữ nông thôn nhàn rỗi ........................................................... 52
1.4.4. Nhóm lao động bị đứt gãy sinh kế .......................................................... 53
1.4.5. Nhóm đồng bào dân tộc thiểu số và lao động hoàn lương, yếu thế ........ 53
1.5. Nhu cầu đào tạo theo các ngành nghề ưu tiên ............................................ 53
1.5.1. Nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp đô thị ................................ 55
1.5.2. Chế biến sâu và nâng cao giá trị nông sản .............................................. 55
1.5.3. Dịch vụ du lịch nông nghiệp và thích ứng sinh thái ............................... 56
1.5.4. Thương mại điện tử và chuyển đổi số ..................................................... 56
1.5.5. Nghề phi nông nghiệp và chuyển đổi việc làm ....................................... 56
1.5.6. Năng lực quản trị, hợp tác xã và tài chính .............................................. 56
2. Triển khai công tác đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn trên
địa bàn TP.HCM giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2045 ................ 57
2.1. Đào tạo nghề nông nghiệp gắn với tái cơ cấu kinh tế nông thôn và phát
triển không gian kinh tế mới ............................................................................. 57
2.2. Đào tạo nghề nông nghiệp theo nhu cầu doanh nghiệp và thị trường lao
động ................................................................................................................... 60
2.3. Đào tạo nghề nông nghiệp theo định hướng phát triển kỹ năng số và năng
lực thích ứng nghề nghiệp cho lao động nông thôn .......................................... 63
2.4. Đào tạo nghề nông nghiệp gắn với phát triển sinh kế bền vững và xây dựng
nông thôn mới nâng cao .................................................................................... 66
2.5. Đào tạo nghề nông nghiệp theo nhóm đối tượng và đặc thù vùng sau sắp
xếp đơn vị hành chính ....................................................................................... 69
2.6. Đổi mới phương thức tổ chức đào tạo nghề nông nghiệp .......................... 73
2.7. Định hướng công tác đào tạo nghề nông nghiệp tầm nhìn đến năm 2045. 77
3. Kế hoạch đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn trên địa bàn
TP.HCM đến năm 2030 .................................................................................... 78
3.1. Chỉ tiêu đào tạo nghề nông nghiệp đến năm 2030 ..................................... 78
3.2. Kế hoạch đào tạo theo vùng, nhóm đối tượng và ngành nghề ưu tiên....... 80
3.2.1. Kế hoạch phân bổ theo 05 vùng sinh thái – kinh tế đặc thù ................... 80
3.2.2. Kế hoạch đào tạo theo nhóm đối tượng ưu tiên ...................................... 81
3.2.3. Kế hoạch theo 06 nhóm ngành nghề ưu tiên ........................................... 82
3.2.4. Kế hoạch đào tạo cho nhóm đối tượng chưa qua đào tạo ....................... 82
3.2.5. Kế hoạch đào tạo cho nhóm đối tượng đào tạo lại .................................. 83
3.2.6. Kế hoạch đào tạo cho nhóm đối tượng bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ
năng nghề theo từng cấp độ tương ứng ............................................................. 83
3.3. Lộ trình thực hiện giai đoạn 2026–2030 ……………………………...…83
4. Dự kiến hiệu quả thực hiện đề án .................................................................. 84
4.1. Hiệu quả nâng cao chất lượng và quy mô đào tạo nghề nông nghiệp ....... 84
4.2. Hiệu quả phát triển kỹ năng, việc làm và thu nhập của lao động nông thôn
........................................................................................................................... 84
4.3. Hiệu quả tăng cường liên kết giữa đào tạo nghề, doanh nghiệp, hợp tác xã
và thị trường lao động ....................................................................................... 85
4.4. Hiệu quả phát triển nguồn nhân lực phục vụ nông nghiệp công nghệ cao,
nông nghiệp sinh thái và phát triển bền vững ................................................... 85
4.5. Hiệu quả đổi mới quản lý, chuyển đổi số và nâng cao năng lực thích ứng
của hệ thống đào tạo nghề ................................................................................. 86
IV. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN ĐỀ ÁN GIAI ĐOẠN 2026–2030 ................ 86
1. Giải pháp về hoàn thiện cơ chế, chính sách .................................................. 86
1.1. Rà soát, tái cấu trúc và hoàn thiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề ........... 86
1.2. Đổi mới chính sách hỗ trợ chi phí đào tạo ................................................. 87
1.3. Chính sách khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia đào tạo ...... 87
2. Giải pháp về tổ chức mạng lưới đào tạo nghề nông nghiệp và nâng cao năng
lực của cơ sở đào tạo ......................................................................................... 88
2.1. Rà soát, quy hoạch và phân vùng lại mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp
........................................................................................................................... 88
2.2. Nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên và huy động chuyên gia thực tiễn 88
2.3. Đổi mới cơ chế đầu tư mô hình trình diễn gắn đào tạo với thực địa ......... 89
2.4. Nâng cao chất lượng giáo trình, tài liệu học tập và phương pháp đào tạo 89
2.5. Xây dựng khung chương trình đào tạo chuyên biệt cho các địa phương .. 89
3. Giải pháp gắn đào tạo nghề nông nghiệp với nhu cầu thị trường lao động và
doanh nghiệp ..................................................................................................... 90
4. Giải pháp hỗ trợ việc làm, khởi nghiệp và phát triển sinh kế bền vững ....... 90
4.1. Thiết lập mô hình hợp tác giữa Nhà nước – cơ sở đào tạo – doanh nghiệp,
hợp tác xã .......................................................................................................... 90
4.2. Hỗ trợ việc làm và kết nối cung – cầu lao động ........................................ 90
4.3. Hỗ trợ khởi nghiệp và phát triển sinh kế .................................................... 91
4.4. Hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm và phát triển thị trường ...................................... 91
5. Giải pháp về chuyển đổi số trong đào tạo nghề nông nghiệp và quản lý lao
động nông thôn .................................................................................................. 91
5.1. Xây dựng cơ sở dữ liệu về lao động và đào tạo nghề ................................ 91
5.2. Định danh lao động bằng “Hồ sơ kỹ năng số” (Digital Skills Passport) ... 92
5.3. Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong tư vấn và định hướng nghề nghiệp 92
5.4. Đổi mới phương thức đào tạo và phát triển hệ sinh thái EdTech trong nông
nghiệp ................................................................................................................ 92
5.5. Tích hợp công nghệ số cốt lõi vào chương trình đào tạo ........................... 93
5.6. Minh bạch hóa chuỗi giá trị nông sản thông qua truy xuất nguồn gốc số . 93
5.7. Xây dựng hệ thống thông tin phục vụ quản lý và điều hành ..................... 93
5.8. Chỉ số đánh giá hiệu quả chuyển đổi số (KPIs) ......................................... 93
6. Giải pháp về truyền thông, tư vấn hướng nghiệp và nâng cao nhận thức xã
hội ...................................................................................................................... 94
6.1. Chiến lược truyền thông phân tầng ............................................................ 94
6.2. Thiết lập hệ sinh thái điểm tư vấn và truyền thông .................................... 95
6.3. Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả truyền thông hướng nghiệp ........................ 95
V. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ ÁN GIAI ĐOẠN 2026–2030 ................... 95
1. Trách nhiệm của các sở, ban, ngành Thành phố ........................................... 95
1.1. Sở Nông nghiệp và Môi trường ................................................................. 95
1.2. Sở Giáo dục và Đào tạo ............................................................................ 977
1.3. Sở Dân tộc và Tôn giáo .............................................................................. 97
1.4. Sở Văn hóa và Thể thao ............................................................................. 97
1.5. Sở Tài chính ............................................................................................... 98
1.6. Sở Nội vụ .................................................................................................... 98
1.7. Sở Công Thương ........................................................................................ 98
2. Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân phường, xã, đặc khu (Cấp cơ sở trực tiếp)
........................................................................................................................... 99
3. Trách nhiệm của các tổ chức chính trị – xã hội ............................................ 99
3.1. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố ........................................ 99
3.2. Hội Nông dân Thành phố ........................................................................... 99
3.3. Hội Liên hiệp Phụ nữ Thành phố ............................................................. 100
3.4. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Thành phố ..................................................... 100
4. Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội, các tổ chức tín dụng và các quỹ hỗ
trợ phát triển .................................................................................................... 100
5. Trách nhiệm của các cơ sở GDNN, doanh nghiệp, HTX và Ban Quản lý các
Khu chế xuất – Khu công nghiệp – Khu công nghệ cao - Khu Nông nghiệp
công nghệ cao .................................................................................................. 100
5.1. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp ............................................................... 100
5.2. Doanh nghiệp nông nghiệp, chế biến và thương mại dịch vụ ................ 1011
5.3. Hợp tác xã nông nghiệp ........................................................................... 101
5.4. Ban Quản lý các Khu chế xuất, Khu công nghiệp, Khu công nghệ cao .. 101
Phần III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ..................................................... 102
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 104
Phụ lục I: DANH MỤC NGHỀ NÔNG NGHIỆP......................................106
Phụ lục II: DANH MỤC DỰ ÁN.................................................................117
Phụ lục III: CHỈ TIÊU ĐĂNG KÝ ĐÀO TẠO NGHỀ NÔNG NGHIỆP
CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN GIAI ĐOẠN 2027 – 2030....................118
Phụ lục IV: DANH MỤC CÁC NỘI DUNG, NHIỆM VỤ THỰC HIỆN
CHUNG ĐỀ ÁN ĐỔI MỚI, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO
NGHỀ NÔNG NGHIỆP CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN 2026 – 2030, ĐỊNH HƯỚNG
NĂM 2045.......................................................................................................121
Phụ lục V: KHÁI TOÁN NGUỒN VỐN THỰC HIỆN ĐỀ ÁN ĐỔI MỚI,
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ NÔNG NGHIỆP CHO
LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ
MINH GIAI ĐOẠN 2026 – 2030, ĐỊNH HƯỚNG NĂM 2045..................130
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
1. Từ viết tắt Tiếng Việt
Ký hiệu
Diễn giải
BĐKH
Biến đổi khí hậu
BQL
Ban Quản lý
BVTV
Bảo vệ thực vật
CĐS
Chuyển đổi số
CTMTQG
Chương trình Mục tiêu Quốc gia
ĐTHT
Đông trùng hạ thảo
ĐTN
Đào tạo nghề
GDNN
Giáo dục nghề nghiệp
GDTX
Giáo dục thường xuyên
HĐND
Hội đồng nhân dân
HTX
Hợp tác xã
HV
Hội viên
HVND
Hội viên Nông dân
KCN
Khu công nghiệp
KCX
Khu chế xuất
KOC
Người tiêu dùng có sức ảnh hưởng
(Key Opinion Consumer)
LD / LDNT
Lao động / Lao động nông thôn
MXH
Mạng xã hội
ND
Nông dân
NDXSKDG
Nông dân sản xuất kinh doanh giỏi
NN / NN CNC
Nông nghiệp / Nông nghiệp công
nghệ cao
Ký hiệu
Diễn giải
P.
Phường
QH
Quốc hội
SP
Sản phẩm
THT
Tổ hợp tác
THCS / THPT
Trung học cơ sở / Trung học phổ
thông
TMĐT
Thương mại điện tử
TP.HCM / TPHCM
Thành phố Hồ Chí Minh
TTg
Thủ tướng Chính phủ
UBND
Ủy ban nhân dân
2. Từ viết tắt và thuật ngữ Tiếng Anh
Ký hiệu
Cụm từ đầy đủ
Diễn giải
AI
Artificial Intelligence
Trí tuệ nhân tạo
Aquaponics
Aquaculture &
Hydroponics
Hệ thống tuần hoàn kết hợp nuôi
trồng thủy sản và trồng rau thủy
canh
Big Data
//
Dữ liệu lớn
Blockchain
//
Công nghệ chuỗi khối (phục vụ
bảo mật và truy xuất nguồn gốc)
Dashboard
//
Bảng thông tin điều hành
Digital Skills
Passport
//
Hồ sơ kỹ năng số
Drone
Unmanned Aerial
Vehicle (UAV)
Thiết bị bay không người lái
EdTech
Educational
Technology
Công nghệ giáo dục
Ký hiệu
Cụm từ đầy đủ
Diễn giải
ESG
Environmental, Social,
and Governance
Bộ tiêu chuẩn về Môi trường, Xã
hội và Quản trị doanh nghiệp
FAO
Food and Agriculture
Organization
Tổ chức Lương thực và Nông
nghiệp Liên Hợp Quốc
Farmstay
//
Mô hình du lịch trải nghiệm lưu trú
tại trang trại nông nghiệp
GIS
Geographic
Information System
Hệ thống thông tin địa lý
GlobalGAP
Global Good
Agricultural Practice
Tiêu chuẩn Thực hành Nông
nghiệp Tốt Toàn cầu
GPS
Global Positioning
System
Hệ thống định vị toàn cầu
Homestay
//
Mô hình du lịch trải nghiệm lưu trú
tại nhà dân
Hybrid
Learning
//
Phương pháp học tập kết hợp (trực
tuyến và trực tiếp)
ILO
International Labour
Organization
Tổ chức Lao động Quốc tế
IoT
Internet of Things
Internet vạn vật
KPIs
Key Performance
Indicators
Bộ chỉ số đo lường và đánh giá
hiệu quả công việc
Micro-learning
//
Phương pháp học tập vi mô (học
qua video ngắn, bài giảng ngắn)
MOOC
Massive Open Online
Course
Khóa học trực tuyến đại chúng mở
OCOP
One Commune One
Product
Chương trình "Mỗi xã một sản
phẩm"
OECD
Organisation for
Economic Co-
operation and
Development
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh
tế
Ký hiệu
Cụm từ đầy đủ
Diễn giải
QR Code
Quick Response Code
Mã phản hồi nhanh (Mã vạch hai
chiều truy xuất thông tin)
RAS
Recirculating
Aquaculture System
Hệ thống nuôi trồng thủy sản tuần
hoàn
Smart Logistics
//
Logistics thông minh
VietGAP
Vietnamese Good
Agricultural Practices
Quy trình Thực hành Sản xuất
Nông nghiệp Tốt tại Việt Nam
VNeID
Vietnam Electronic
Identification
Ứng dụng định danh điện tử quốc
gia
VR
Virtual Reality
Công nghệ thực tế ảo
ĐỀ ÁN
ĐỔI MỚI, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ NÔNG
NGHIỆP CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH
PHỐ HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN 2026 – 2030, ĐỊNH HƯỚNG 2045
Phần I:
MỞ ĐẦU
I. BỐI CẢNH VÀ SỰ CẦN THIẾT XÂY DỰNG ĐỀ ÁN
Sự chuyển dịch mạnh mẽ của nền kinh tế toàn cầu sang mô hình kinh tế
số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn đang đặt ra những yêu cầu cấp thiết về chất
lượng nguồn nhân lực. Cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư với sự tích hợp
của trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và tự động hóa đã làm thay đổi
cấu trúc thị trường lao động, dẫn đến sự tinh giản các công việc giản đơn và gia
tăng nhu cầu về lao động có kỹ năng số (World Bank, 2023). Đối với lao động
nông thôn, đây vừa là thách thức về nguy cơ bị đào thải, vừa là cơ hội để tiếp
cận các mô hình sản xuất nông nghiệp thông minh và dịch vụ hiện đại. Trong
giai đoạn 2026–2030, việc không kịp thời thích ứng với các tiêu chuẩn kỹ năng
mới sẽ khiến lao động nông thôn rơi vào bẫy thu nhập thấp và mất đi lợi thế cạnh
tranh trên thị trường lao động.
Tại Việt Nam, Chính phủ tiếp tục khẳng định nông nghiệp, nông dân, nông
thôn là thành phần chiến lược trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước. Nghị quyết số 19-NQ/TW (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2022) về
nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã
nhấn mạnh mục tiêu đào tạo nghề nông nghiệp gắn với nhu cầu thị trường và
chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn. Bên cạnh đó, Chiến lược phát triển giáo
dục nghề nghiệp giai đoạn 2021–2030 (Thủ tướng Chính phủ, 2021) cũng đặt ra
mục tiêu đột phá về chất lượng đào tạo nhằm tạo ra đội ngũ lao động có tay nghề
cao. Việc xây dựng đề án cho giai đoạn 2026–2030, định hướng 2045 tại Thành
phố Hồ Chí Minh là bước cụ thể hóa các chủ trương lớn của Trung ương, nhằm
đảm bảo sự đồng bộ trong chính sách phát triển bền vững giữa thành thị và nông
thôn.
Thành phố Hồ Chí Minh trước sáp nhập đang trải qua tốc độ đô thị hóa
nhanh chóng tại các địa phương ngoại thành (Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh,
Nhà Bè, Cần Giờ), dẫn đến diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp đáng kể để
nhường chỗ cho các khu công nghiệp và hạ tầng đô thị. Bên cạnh đó, tháng
7/2025 sau khi sắp xếp đơn vị hành chính thêm Bình Dương và Bà Rịa – Vũng
Tàu nên khu vực nông thôn ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay đã mở rộng hơn
trước rất nhiều (Quốc hội, 2025). Theo báo cáo tổng kết giai đoạn 2021–2025,
mặc dù công tác đào tạo nghề nông nghiệp đã đạt được những chỉ số khả quan
về số lượng, tuy nhiên tỷ lệ lao động nông thôn làm đúng nghề sau đào tạo và có
thu nhập bền vững vẫn chưa đạt kỳ vọng (Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí
Minh, 2024). Sự chuyển dịch từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp đô
thị, nông nghiệp công nghệ cao và du lịch sinh thái đòi hỏi một chương trình đào
2
tạo chuyên sâu hơn, không chỉ dừng lại ở kỹ thuật sản xuất mà còn bao gồm kỹ
năng quản trị, tiếp thị và ứng dụng công nghệ thông tin.
Trong giai đoạn 2021–2025, Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai các kế
hoạch đào tạo nghề nông nghiệp và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn
trong bối cảnh chịu tác động kép của quá trình đô thị hóa nhanh và những biến
động sâu sắc của thị trường lao động do đại dịch COVID-19 để lại. Các kế hoạch
đã góp phần nâng cao tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo, hỗ trợ chuyển đổi
nghề nghiệp cho một bộ phận lao động nông nghiệp và tạo điều kiện cải thiện
sinh kế tại khu vực ngoại thành. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2026–2030, bối
cảnh phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố đã và đang xuất hiện những đặc
điểm mới, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục xây dựng một đề án đào tạo nghề
nông nghiệp cho lao động nông thôn với tầm nhìn dài hạn hơn, cách tiếp cận tích
hợp hơn và định hướng phát triển bền vững rõ nét hơn.
Xây dựng Đề án là yêu cầu khách quan nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu
lao động phù hợp với định hướng phát triển “Kinh tế tri thức” của Thành phố Hồ
Chí Minh. Khi Thành phố tập trung vào các ngành công nghiệp mũi nhọn và
dịch vụ cao cấp, lao động nông thôn cần được tái đào tạo để chuyển sang khu
vực phi nông nghiệp hoặc nâng cao năng lực trong các mô hình nông nghiệp
hiện đại. Nếu thiếu một đề án mang tính chiến lược, khoảng cách về năng suất
lao động và thu nhập giữa khu vực nông thôn và thành thị sẽ ngày càng nới rộng,
gây áp lực lên hệ thống an sinh xã hội và trực tiếp ảnh hưởng đến mục tiêu phát
triển kinh tế bao trùm của Thành phố.
Thứ nhất, về bối cảnh kinh tế - xã hội, Thành phố Hồ Chí Minh đang bước
vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế, tài chính,
đổi mới sáng tạo của khu vực Đông Nam Á. Quá trình đô thị hóa không còn diễn
ra theo ranh giới hành chính cứng mà lan tỏa mạnh mẽ sang khu vực nông thôn,
đặc biệt tại các khu vực ngoại thành mới. Không gian nông thôn vì vậy đang
chuyển dịch từ “vùng sản xuất nông nghiệp truyền thống” sang “không gian phát
triển đa chức năng”, nơi đan xen giữa nông nghiệp đô thị, công nghiệp - dịch vụ,
du lịch sinh thái và các hình thức kinh tế mới. Sự chuyển dịch này làm thay đổi
sâu sắc cơ cấu việc làm, nhu cầu kỹ năng và phương thức mưu sinh của lao động
nông thôn, đòi hỏi hệ thống đào tạo nghề nông nghiệp phải được tái cấu trúc
tương ứng.
Thứ hai, về thị trường lao động, giai đoạn 2026–2030 được dự báo sẽ
chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của các yêu cầu về kỹ năng mới, đặc biệt là kỹ
năng số, kỹ năng thích ứng, kỹ năng làm việc linh hoạt và khả năng học tập suốt
đời. Lao động nông thôn, vốn có xuất phát điểm thấp về trình độ học vấn và khả
năng tiếp cận thông tin, đứng trước nguy cơ bị gạt ra ngoài lề của quá trình
chuyển đổi kinh tế nếu không được trang bị đầy đủ năng lực nghề nghiệp phù
hợp. Trong khi đó, nhiều ngành nghề truyền thống ở nông thôn đang suy giảm
sức hấp dẫn và hiệu quả kinh tế, làm gia tăng tình trạng lao động trung niên, lao
động lớn tuổi khó tìm kiếm việc làm ổn định. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết
3
phải thiết kế các chương trình đào tạo nghề nông nghiệp linh hoạt, thực tiễn, phù
hợp với đặc điểm nhân khẩu học và năng lực tiếp thu của lao động nông thôn.
Thứ ba, trong bối cảnh triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây
dựng nông thôn mới giai đoạn 2021–2025 và định hướng nông thôn mới nâng
cao, kiểu mẫu sau năm 2025, đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn
không chỉ còn là một chính sách an sinh xã hội mà đã trở thành một trụ cột của
chiến lược phát triển nông thôn bền vững. Chất lượng nguồn nhân lực nông thôn
ngày càng được xem là yếu tố quyết định khả năng duy trì các tiêu chí nông thôn
mới, đặc biệt là các tiêu chí liên quan đến thu nhập, tổ chức sản xuất, việc làm,
môi trường và chất lượng sống. Do đó, việc tiếp tục xây dựng đề án đào tạo nghề
nông nghiệp cho lao động nông thôn giai đoạn 2026–2030 là yêu cầu tất yếu
nhằm bảo đảm tính liên tục, kế thừa và nâng cao hiệu quả của các chính sách đã
triển khai trước đó.
Thứ tư, từ góc độ quản trị chính sách công, việc xây dựng đề án mới còn
xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương thức can thiệp của Nhà nước trong lĩnh vực
đào tạo nghề nông nghiệp. Thực tiễn giai đoạn 2021–2025 cho thấy đào tạo nghề
nông nghiệp cho lao động nông thôn chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được gắn
chặt với nhu cầu của thị trường lao động địa phương, sự tham gia của doanh
nghiệp và các mô hình sinh kế cụ thể. Do đó, đề án giai đoạn 2026–2030 cần
chuyển mạnh từ cách tiếp cận “đào tạo theo khả năng cung ứng” sang “đào tạo
theo nhu cầu”, từ hỗ trợ ngắn hạn sang đầu tư phát triển năng lực dài hạn, từ
quản lý hành chính sang quản trị dựa trên kết quả và tác động.
Từ những phân tích trên có thể khẳng định rằng việc xây dựng Đề án đào
tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn ở Thành phố Hồ Chí Minh giai
đoạn 2026–2030 là yêu cầu khách quan, cấp thiết và có ý nghĩa chiến lược. Đề
án không chỉ nhằm giải quyết việc làm trước mắt cho lao động nông thôn mà
còn hướng tới mục tiêu dài hạn là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo nền
tảng cho phát triển nông thôn bền vững, bao trùm và thích ứng trong bối cảnh đô
thị hóa và chuyển đổi kinh tế sâu rộng của Thành phố.
II. CĂN CỨ PHÁP LÝ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN
1. Cơ sở pháp lý Trung ương
- Luật Việc làm số 74/2025/QH15 ngày 16 tháng 6 năm 2025;
- Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 ngày 10 tháng 12 năm
2025;
- Kết luận số 219-KL/TW ngày 26 tháng 11 năm 2025 của Bộ Chính trị
về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp
hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến
năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Khẳng định vai trò trọng yếu của nông
nghiệp, nông dân, nông thôn trong phát triển đất nước; đặt mục tiêu đến năm
2030 phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh.
Theo đó, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã đề ra nhiệm vụ giải pháp thực
4
hiện trong công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn, cụ thể: “Hỗ trợ đào
tạo, chuyển giao công nghệ để người nông dân dần dần hình thành tư duy sản
xuất kinh tế hàng hóa lớn, chuyên nghiệp, hiện đại; ứng dụng rộng rãi các thành
tựu khoa học – công nghệ trong sản xuất, thu hoạch, bảo quản, chế biến; có kiến
thức và kỹ năng số, đặc biệt là thương mại điện tử; chủ động thích ứng biến động
thị trường, thiên tai, dịch bệnh; có tinh thần trách nhiệm và hợp tác cùng phát
triển. Ưu tiên bồi dưỡng nguồn nhân lực cho vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào
dân tộc thiểu số, ven biển, hải đảo”;
- Chỉ thị số 37-CT/TW ngày 10 tháng 7 năm 2024 của Ban Bí thư về đổi
mới công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn đáp ứng yêu cầu công nghiệp
hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn;
- Nghị quyết số 85/NQ-CP ngày 04 tháng 4 năm 2026 của Chính phủ về
Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Kết luận số 219-KL/TW ngày
26 tháng 11 năm 2025 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19-
NQ/TW ngày 16 tháng 6 năm 2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về
nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045;
- Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16 tháng 6 năm 2022 của Ban Chấp hành
Trung ương Đảng về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn
đến năm 2045;
- Nghị quyết số 26-NQ/CP ngày 27 tháng 02 năm 2023 của Chính phủ ban
hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 19-NQ/TW
về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045;
- Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12 tháng 6 năm 2025 của Quốc hội
về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh;
- Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11 tháng 12 năm 2025 của Quốc hội
phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn
mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc
thiểu số và miền núi giai đoạn 2026–2035;
- Nghị quyết số 424/NQ-CP ngày 30 tháng 12 năm 2025 của Chính phủ
về việc ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 257/2025/QH15
ngày 11 tháng 12 năm 2025 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương
trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát
triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026–
2035;
- Nghị định số 338/2025/NĐ-CP ngày 25 tháng 12 năm 2025 của Chính
phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về chính sách hỗ trợ tạo việc
làm;
- Quyết định số 46/2015/QĐ-TTg ngày 28 tháng 9 năm 2015 của Thủ
tướng Chính phủ quy định chính sách hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp, đào tạo dưới
03 tháng;
5
- Quyết định số 2239/QĐ-TTg ngày 31 tháng 12 năm 2021 của Thủ tướng
Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp giai
đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2045;
- Quyết định số 326/QĐ-TTg ngày 24 tháng 02 năm 2026 của Thủ tướng
Chính phủ ban hành Kế hoạch thực hiện Chỉ thị số 37-CT/TW ngày 10 tháng 7
năm 2024 của Ban Bí thư về đổi mới công tác đào tạo nghề cho lao động nông
thôn đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn;
- Quyết định số 328/QĐ-TTg ngày 24 tháng 02 năm 2026 của Thủ tướng
Chính phủ phê duyệt Chương trình “Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề
nông thôn đến năm 2030”;
- Quyết định số 2060/QĐ-BNNMT ngày 01 tháng 6 năm 2026 của Bộ
trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc phê duyệt Kế hoạch đào tạo nâng
cao chất lượng lao động ngành nông nghiệp, hình thành lực lượng nông dân số,
nông dân chuyên nghiệp và đội ngũ quản trị hợp tác xã hiện đại giai đoạn 2026–
2030;
- Thông báo số 678/TB-VPCP ngày 09 tháng 12 năm 2025 của Văn phòng
Chính phủ về Kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng tại Diễn
đàn Kinh tế hợp tác, Hợp tác xã năm 2025;
- Thông báo số 806/TB-BNNMT ngày 26 tháng 01 năm 2026 của Bộ
Nông nghiệp và Môi trường về ý kiến kết luận, chỉ đạo của Bộ trưởng Trần Đức
Thắng tại Hội nghị Tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ trọng
tâm năm 2026 của Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn.
2. Cơ sở pháp lý của địa phương
- Chỉ thị số 42-CT/TU ngày 13 tháng 3 năm 2025 của Ban Thường vụ
Thành ủy TP.HCM về triển khai thực hiện Chỉ thị số 37-CT/TW ngày 10 tháng
7 năm 2024 của Ban Bí thư về “Đổi mới công tác đào tạo nghề cho lao động
nông thôn đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông
thôn” trên địa bàn TP.HCM;
- Quyết định số 3787/QĐ-UBND ngày 25 tháng 6 năm 2026 của Ủy ban
nhân dân Thành phố về ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình
hành động số 19-CTrHĐ/TU ngày 17 tháng 4 năm 2026 của Ban Chấp hành
Đảng bộ Thành phố tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16 tháng
6 năm 2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp,
nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo Kết luận số
219-KL/TW ngày 26 tháng 11 năm 2025 của Bộ Chính trị;
- Quyết định số 4514/QĐ-UBND ngày 29 tháng 12 năm 2023 của Ủy ban
nhân dân Thành phố ban hành Chương trình phát triển nông nghiệp đô thị trên
địa bàn TP.HCM giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050;
- Quyết định số 333/QĐ-UBND ngày 15 tháng 01 năm 2026 của Ủy ban
nhân dân Thành phố về mục tiêu tổng quát, chỉ tiêu, giải pháp chủ yếu phát triển
kinh tế - xã hội và Chương trình công tác năm 2026; trong đó tại Phụ lục III,
6
“giao Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng Đề án Đổi mới, nâng cao chất
lượng công tác đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn trên địa bàn
TP.HCM giai đoạn 2026–2030, trình Ủy ban nhân dân trong Tháng 6 năm 2026”;
- Công văn số 2867/UBND-ĐT ngày 09 tháng 4 năm 2026 của Ủy ban
nhân dân Thành phố về việc triển khai công tác đào tạo nghề nông nghiệp cho
lao động nông thôn trên địa bàn TP.HCM năm 2026;
- Kế hoạch số 254/KH-UBND ngày 13 tháng 01 năm 2025 của Ủy ban
nhân dân Thành phố về triển khai thực hiện Thông báo số 99-TB/VPTW ngày
12 tháng 9 năm 2024 của Văn phòng Trung ương Đảng về Kết luận của Tổng Bí
thư Tô Lâm trong chuyến thăm và làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy
TP.HCM; trong đó “giao Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Sở
Nông nghiệp và Môi trường) xây dựng Kế hoạch Đào tạo nghề nông nghiệp cho
lao động nông thôn trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2026–2030”;
- Kế hoạch số 457/KH-UBND ngày 19 tháng 08 năm 2026 về “Thực hiện
chương trình đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông thôn đến năm
2030” trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh;
- Kế hoạch số 30/KH-UBND ngày 03 tháng 7 năm 2025 của Ủy ban nhân
dân Thành phố về thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TU ngày 13 tháng 3 năm 2025 của
Ban Thường vụ Thành ủy về triển khai thực hiện Chỉ thị số 37-CT/TW của Ban
Bí thư về “Đổi mới công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn đáp ứng yêu
cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn” trên địa bàn
TP.HCM;
- Chương trình hành động số 19-CTrHĐ/TU ngày 17 tháng 4 năm 2026
của Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19-
NQ/TW ngày 16 tháng 6 năm 2022 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII
về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045
theo Kết luận số 219-KL/TW ngày 26 tháng 11 năm 2025 của Bộ Chính trị.
- Từ những cơ sở pháp lý nêu trên, để tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng
công tác đào tạo nghề nông nghiệp không bị gián đoạn, nhất quán từ đường lối
của Đảng đến chính sách, chương trình hành động của Chính phủ, cũng như các
văn bản chỉ đạo của Ủy ban nhân dân Thành phố, việc xây dựng Đề án Đổi mới,
nâng cao chất lượng công tác đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn
trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2026–2030 là rất cần thiết.
III. QUAN ĐIỂM VÀ MỤC TIÊU CỦA ĐỀ ÁN
1. Quan điểm
- Thứ nhất, đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn trong giai
đoạn 2026–2030 được xác định là thành phần quan trọng của chiến lược phát
triển nguồn nhân lực TP.HCM theo hướng bền vững, bao trùm và thích ứng, gắn
với mục tiêu xây dựng nông thôn mới hiện đại, nông nghiệp sinh thái và nông
dân văn minh.
7
- Thứ hai, đổi mới toàn diện hình thức tổ chức và nội dung đào tạo nghề
cho lao động nông thôn, tiếp cận theo hướng lấy người học làm trung tâm, lấy
nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động và định hướng phát triển kinh tế – xã
hội của từng địa bàn làm căn cứ xây dựng ngành nghề và phương thức giảng dạy
– học tập.
- Thứ ba, chương trình đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn
có mối liên kết chặt chẽ với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn của
TP.HCM theo hướng nông nghiệp đô thị, phát huy vai trò chủ thể của nông dân,
doanh nghiệp, chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ sang sản xuất, kinh
doanh theo chuỗi giá trị và giải quyết việc làm tại chỗ.
- Thứ tư, bảo đảm công bằng xã hội và bao trùm trong tiếp cận đào tạo
nghề nông nghiệp đối với lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát
nghèo, lao động trung niên, lao động nữ, lao động bị thu hồi đất nông nghiệp,
lao động là người dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế khác là quan điểm xuyên
suốt của đề án.
- Thứ năm, đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn giai đoạn
2026–2030 phải được triển khai trên cơ sở tăng cường liên kết đa ngành, đa chủ
thể, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo và điều phối, doanh nghiệp và hợp
tác xã là chủ thể sử dụng lao động, còn các cơ sở đào tạo đóng vai trò cung ứng
dịch vụ đào tạo linh hoạt, chất lượng và gắn với thực tiễn sản xuất – kinh doanh.
2. Mục tiêu của Đề án
2.1. Mục tiêu chung
Mục tiêu chung của Đề án là nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề
nông nghiệp cho lao động nông thôn TP.HCM trong giai đoạn 2026–2030, định
hướng 2045, góp phần phát triển nguồn nhân lực nông thôn có kỹ năng, có khả
năng thích ứng với chuyển dịch cơ cấu kinh tế và thị trường lao động; tạo việc
làm bền vững, nâng cao thu nhập và chất lượng sống của người dân nông thôn;
qua đó đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng nông thôn mới đi vào chiều
sâu, bền vững và hài hòa với quá trình phát triển đô thị.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Đổi mới toàn diện, nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề cho lao
động nông thôn; góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động, cơ cấu kinh tế, giải
quyết việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, rút ngắn khoảng cách về tỷ lệ
lao động qua đào tạo giữa khu vực nông thôn và thành thị.
- Tập trung đào tạo nhân lực có chất lượng phục vụ sản xuất nông nghiệp
tiên tiến, hiện đại; đào tạo để chuyển đổi một bộ phận lao động nông thôn sang
làm công nghiệp, dịch vụ, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông
nghiệp, nông thôn và hội nhập quốc tế.
- Đào tạo nguồn nhân lực nông thôn gắn xây dựng nông thôn mới hiện đại,
giàu đẹp, bản sắc, bền vững, gắn với đô thị hóa và thích ứng biến đổi khí hậu;
đào tạo thực chất, đi theo chiều sâu, hiệu quả, bền vững, lấy cư dân nông thôn
8
làm chủ thể, đem lại chuyển biến tích cực, rõ nét hơn về chuyển đổi nghề nghiệp,
tạo việc làm, thu nhập cho người dân.
- Giai đoạn 2026–2027: Tập trung rà soát, chuẩn hóa danh mục ngành
nghề, chương trình và phương thức đào tạo theo nhu cầu của thị trường lao động
và đặc thù từng địa bàn nông thôn. Phấn đấu số lao động nông thôn được đào tạo
nghề nông nghiệp cùng tỷ lệ có việc làm sau đào tạo đạt tỷ lệ cao hơn giai đoạn
trước, ưu tiên các nhóm lao động yếu thế và lao động chuyển đổi sinh kế.
- Giai đoạn 2028–2030: Tập trung nâng cao chất lượng đào tạo và tính bền
vững của việc làm sau đào tạo; mở rộng đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh
nghiệp, gắn với nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ – du lịch nông thôn và kinh
tế xanh. Phấn đấu đến năm 2030, tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo có việc
làm ổn định.
- Định hướng 2045: Phát triển đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo
hướng hiện đại, linh hoạt và gắn với nhu cầu thị trường lao động. Hệ thống đào
tạo nghề gắn chặt với doanh nghiệp, hợp tác xã và các mô hình kinh tế nông thôn
bền vững. Lao động nông thôn được nâng cao kỹ năng nghề, thích ứng với
chuyển đổi số, nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế xanh. Phấn đấu đến năm
2045, trình độ kỹ năng nghề của lao động nông thôn tiệm cận với mặt bằng chung
của các nước trong khu vực ASEAN. Qua đó góp phần xây dựng nông thôn hiện
đại, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đời sống người dân.
IV. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ QUY MÔ THỰC HIỆN
1. Đối tượng của Đề án
Đề án đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn TP.HCM giai
đoạn 2026 – 2030, định hướng 2045 tập trung vào các nhóm đối tượng sau:
- Đối tượng thụ hưởng đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn
+ Lao động trong độ tuổi lao động đang sinh sống tại khu vực nông thôn,
vùng ven đô, vùng chuyển đổi mục đích sử dụng đất thuộc TP.HCM, có nhu cầu
học nghề, chuyển đổi nghề nghiệp hoặc nâng cao kỹ năng nghề;
+ Lao động nông thôn từ đủ 15 tuổi trở lên; lao động vùng nguyên liệu,
dự án trọng điểm, HTX, trang trại, doanh nghiệp; ưu tiên hộ nghèo, cận nghèo,
mới thoát nghèo, người dân tộc thiểu số, vùng hải đảo;
+ Lao động nông nghiệp bị thu hồi đất, nghề hạn chế phát sinh, lao động
chuyển đổi sinh kế do quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa và tái cơ cấu kinh
tế;
+ Lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, lao động
là người dân tộc thiểu số, lao động yếu thế (phụ nữ, lao động trung niên, lao động
lớn tuổi, người khuyết tật có khả năng lao động);
+ Lao động nông thôn tham gia hoặc có nhu cầu tham gia các mô hình
kinh tế nông thôn mới như nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp đô thị, du
lịch nông thôn, làng nghề, hợp tác xã, kinh tế hộ và kinh tế xanh;
9
+ Lao động tại các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp
(nông nghiệp chế biến, dịch vụ nông nghiệp, kinh doanh các sản phẩm nông,
lâm, ngư nghiệp…);
- Đội ngũ tham gia đào tạo gồm: Nhà giáo, nghệ nhân, nông dân sản xuất
giỏi, cán bộ khuyến nông, chuyên gia.
- Cơ sở tham gia đào tạo: Các cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp; học
viện, trường, viện nghiên cứu, trung tâm đào tạo; doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ
chức, cá nhân tham gia đào tạo nghề và đào tạo nâng cao chất lượng lao động
nông nghiệp.
- Các tổ chức, cá nhân có liên quan: Các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp,
hiệp hội ngành hàng, tổ chức khoa học công nghệ, tổ chức quốc tế và các tổ chức,
cá nhân khác có liên quan đến hoạt động đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn
nhân lực nông nghiệp.
2. Phạm vi thực hiện Đề án
- Về không gian: Toàn bộ địa bàn TP.HCM, trong đó trọng tâm tập trung
vào 120 xã, phường, đặc khu còn hoạt động sản xuất nông nghiệp, ngành nghề
truyền thống, đang trong quá trình xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới hiện
đại hoặc chịu tác động mạnh của đô thị hóa, phát triển công nghiệp, dịch vụ và
du lịch.
- Về thời gian: Số liệu hiện trạng được phân tích, đánh giá theo giai đoạn
2021 - 2025 và năm 2026. Số liệu không có trong niên giám thống kê, phải tiến
hành điều tra thời điểm được sử dụng số liệu thời điểm điều tra năm 2026. Những
chỉ tiêu định hướng được xác định đến năm 2030, định hướng đến năm 2045.
3. Quy mô thực hiện Đề án
Quy mô thực hiện Đề án được xác định trên cơ sở quy mô dân số nông
thôn, lực lượng lao động và nhu cầu đào tạo nghề nông nghiệp thực tế tại
TP.HCM sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Trong đó, ưu tiên phân bổ quy mô
đào tạo cho các địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh, tỷ lệ lao động chuyển đổi
sinh kế cao và các khu vực phát triển mạnh nông nghiệp công nghệ cao, công
nghiệp – dịch vụ và du lịch. Quy mô đào tạo được điều chỉnh linh hoạt theo từng
năm, gắn với nhu cầu thị trường lao động, khả năng tiếp nhận của doanh nghiệp
và hiệu quả việc làm sau đào tạo, nhằm bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực và
đạt được mục tiêu phát triển bền vững khu vực nông thôn.
V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU LẬP ĐỀ ÁN
Nhằm bảo đảm tính khoa học, độ tin cậy, tính đại diện và giá trị ứng dụng
thực tiễn cao nhất trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng không gian
phát triển sau khi hợp nhất địa giới hành chính, Đề án được xây dựng dựa trên
sự kết hợp chặt chẽ giữa các phương pháp nghiên cứu liên ngành: nghiên cứu
định lượng kết hợp định tính, phương pháp kế thừa dữ liệu kết hợp điều tra xã
hội học thực chứng diện rộng và chuỗi tọa đàm, tham vấn chuyên gia sâu. Quy
trình và hệ thống phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm:
10
1. Phương pháp truyền thống (Thu thập, xử lý, phân tích số liệu thống
kê và tổng hợp hệ thống)
- Thu thập và xử lý dữ liệu thứ cấp: Thu thập, rà soát và hệ thống hóa hệ
thống văn kiện, nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ (Nghị quyết số 19-
NQ/TW, Kết luận 219-KL/TW, Chỉ thị 37-CT/TW, Nghị quyết 202/2025/QH15,
Quyết định 328/QĐ-TTg, Quyết định 2060/QĐ-BNNMT); các chiến lược, quy
hoạch phát triển kinh tế – xã hội và báo cáo tổng kết giai đoạn 2021–2025 của
TP.HCM, tỉnh Bình Dương (cũ) và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ). Khai thác và
chuẩn hóa các nguồn dữ liệu thống kê chính thức từ Niên giám thống kê, báo
cáo chuyên đề của các cơ quan chuyên môn và số liệu đào tạo thực tế từ 478 cơ
sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn Thành phố.
- Phân tích số liệu thống kê: Ứng dụng các công cụ thống kê mô tả, so sánh
đa chiều, phân tổ thống kê và phân tích chuỗi thời gian để làm rõ: (i) Hiện trạng
quy mô, cơ cấu, chất lượng và xu hướng già hóa của lực lượng lao động nông
thôn; (ii) Cơ cấu ngành nghề đào tạo, tỷ lệ lao động có chứng chỉ sơ cấp và tỷ lệ
có việc làm sau đào tạo giai đoạn 2021–2025; (iii) Đánh giá tương quan giữa
cung – cầu đào tạo nghề trên từng cụm địa bàn.
- Tổng hợp theo hệ thống: Xử lý và liên kết các nguồn dữ liệu nhằm phân
tích mối quan hệ hữu cơ giữa công tác đào tạo nghề với quá trình tái cơ cấu
ngành nông nghiệp, quy hoạch vùng chuyên canh công nghệ cao, phát triển kinh
tế tuần hoàn, chuyển đổi số và lộ trình xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu
mẫu của Thành phố.
2. Phương pháp điều tra nhanh có sự tham gia (PRA), khảo sát thực
địa và số hóa dữ liệu
Phương pháp PRA (Participatory Rural Appraisal) được triển khai sâu
rộng nhằm thu thập thông tin thực tế từ người dân, nông hộ, chủ trang trại và
chính quyền cơ sở theo Kế hoạch của Sở Nông nghiệp và Môi trường (Công văn
số 20907/SNNMT-CCPTNT):
- Khảo sát diện rộng tại 120 xã, phường, đặc khu: Tổ chức 13 đợt công tác
thực địa trực tiếp (trong tháng 08 năm 2026) chia làm 02 đoàn công tác liên
ngành do Chi cục Phát triển nông thôn chủ trì phối hợp cùng các chuyên gia của
Viện Nghiên cứu Khoa học xã hội và Nhân văn, thuộc Trường Đại học Khoa
học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG-HCM). Đoàn khảo sát đã làm việc trực tiếp tại
các điểm tập trung đại diện cho toàn bộ các cụm địa bàn: Cần Giờ, Nhà Bè, Bình
Chánh, Hóc Môn, Củ Chi, Thủ Đức, Dầu Tiếng, Bàu Bàng, Phú Giáo, Bến Cát,
Thuận An, Long Điền, Xuyên Mộc, Ngãi Giao, Vũng Tàu, Tân Thành và đặc
khu Côn Đảo.
- Kết hợp điều tra trực tiếp và số hóa qua biểu mẫu trực tuyến (Google
Form / Bảng tính số): Phát hành phiếu khảo sát hành chính trực tiếp kết hợp biểu
mẫu số hóa trực tuyến gửi đến 120 xã, phường, đặc khu để tổng hợp dữ liệu toàn
diện về hiện trạng lao động, nhu cầu học nghề và phân luồng chỉ tiêu giai đoạn
2026–2030 (đạt tổng nhu cầu 19.866 lượt người đăng ký).
11
- Khảo sát nông hộ và người học: Thực hiện phiếu khảo sát trực tiếp đối
với các nông hộ, ngư dân ven biển, diêm dân, hộ bị thu hồi đất và đồng bào dân
tộc thiểu số tại các địa phương (Bình Chánh, Vĩnh Lộc, Cần Giờ, Thạnh An, Phú
Giáo, Châu Pha...) nhằm đánh giá: Trình độ học vấn, rào cản chi phí và thời gian,
nhu cầu học kỹ năng số (livestream, lập mã QR, ghi nhật ký điện tử) và nguyện
vọng hỗ trợ vốn, cây con giống sau khóa học.
- Khảo sát thực tế mô hình sản xuất và cơ sở đào tạo: Khảo sát thực địa
điều kiện cơ sở vật chất, năng lực thực hành tại các mô hình tiêu biểu: Vùng
chuyên canh mai vàng Bình Lợi, rau thủy canh Hưng Long, vùng ca cao Châu
Đức, tôm sinh thái tán rừng Cần Giờ, các cơ sở chế biến nấm công nghệ cao tại
Phú Mỹ, Phú Giáo... nhằm đánh giá khả năng đặt hàng đào tạo và tiếp nhận học
viên vào thực hành, làm việc.
3. Phương pháp phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm và chuỗi tọa đàm
chuyên gia
- Phỏng vấn sâu đa chiều (In-depth Interview): Xây dựng và thực hiện các
bộ công cụ phỏng vấn sâu chuyên biệt đối với 05 nhóm chủ thể trọng tâm:
+ Nhóm Cán bộ quản lý cấp cơ sở (UBND xã, phường, đặc khu): Phỏng
vấn về áp lực giải quyết việc làm tại chỗ, chuyển đổi sinh kế cho người dân mất
đất, vướng mắc pháp lý về xây dựng công trình phụ trợ trên đất nông nghiệp và
cơ chế quản lý dữ liệu lao động địa phương.
+ Nhóm Cơ sở đào tạo và Chuyên gia kỹ thuật: Làm rõ khoảng cách giữa
giáo trình lý thuyết với công nghệ thực tế, giải pháp tháo gỡ quy định chi trả thù
lao để thu hút nghệ nhân, thợ giỏi và quy trình kiểm định chất lượng đầu ra.
+ Nhóm Doanh nghiệp, Hợp tác xã và Cơ sở sản xuất: Khảo sát nhu cầu
tuyển dụng thực tế, cơ chế phối hợp đối ứng ngân sách (50–50 hoặc 70–30), nhu
cầu bao tiêu sản phẩm và yêu cầu chuẩn kỹ năng nông nghiệp công nghệ cao,
logistics chuỗi lạnh.
+ Nhóm Lao động nông thôn và người học: Lắng nghe tâm tư, nguyện
vọng học nghề linh hoạt (“cầm tay chỉ việc”, học ngoài giờ hành chính), nhu cầu
tiếp cận vốn vay tín chấp và khả năng tự tạo việc làm.
+ Nhóm Tổ chức đoàn thể (Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn
Thanh niên): Khảo sát vai trò vận động hội viên, hỗ trợ phụ nữ nhàn rỗi phát
triển sinh kế tại gia và định hướng thanh niên tham gia nông nghiệp số, chuỗi
giá trị và xuất khẩu lao động.
- Chuỗi tọa đàm chuyên gia và làm việc liên ngành (Thực hiện trong suốt
tháng 8/2026):
+ Tọa đàm chuyên gia theo cụm xã, phường: Tổ chức chuỗi tọa đàm
chuyên đề tại các cụm địa phương nhằm thảo luận sâu về thực trạng đứt gãy
trong đào tạo nghề giai đoạn 2021–2025, nhận diện nhu cầu đào tạo đặc thù của
từng tiểu vùng và đề xuất các cơ chế phân cấp linh hoạt cho cấp cơ sở.
12
+ Hội thảo tham vấn ý kiến cán bộ Hội Nông dân: Làm việc với đại diện
hội viên, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân và các nông dân sản xuất kinh doanh
giỏi tại các xã, phường để tiếp thu nguyện vọng thực tế về các lớp đào tạo chuyển
giao công nghệ, quản trị hợp tác xã và phương thức tiếp cận thị trường.
+ Làm việc liên ngành với các cơ quan quản lý và đơn vị chuyên môn: Tổ
chức các buổi làm việc chuyên sâu với Sở Nội vụ, Sở Giáo dục và Đào tạo, Hội
Doanh nhân TP.HCM, Trung tâm Dịch vụ việc làm Thành phố Hồ Chí Minh,
Trung tâm Ươm tạo Doanh nghiệp Nông nghiệp Công nghệ cao (Ban Quản lý
Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP.HCM), Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp
TP.HCM, Trường Trung cấp Nông nghiệp TP.HCM... Các phiên làm việc tập
trung phân tích dự báo thị trường lao động, cơ chế đặt hàng đào tạo gắn với
doanh nghiệp, chính sách thu hút cử nhân trẻ về làm việc tại hợp tác xã và giải
pháp hoàn thiện cơ chế tài chính đặc thù cho Đề án.
+ Tọa đàm lấy ý kiến doanh nghiệp: Theo định hướng đổi mới đào tạo
nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn trong thời gian tới sẽ gắn với nhu cầu
của doanh nghiệp. Do vậy việc tổ chức tọa đàm lấy ý kiến doanh nghiệp là rất
cần thiết để nắm bắt nhu cầu và có những giải pháp kịp thời cho công tác đào tạo
nghề.
4. Phương pháp xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá
Xây dựng và chuẩn hóa hệ thống 07 nhóm tiêu chí khoa học nhằm đo
lường thực trạng, định hình chuẩn đầu ra và đánh giá hiệu quả tác động của Đề
án:
- Tiêu chí về nhu cầu và phân nhóm đối tượng thụ hưởng (độ tuổi, giới
tính, hộ mất đất, đối tượng chính sách).
- Tiêu chí về năng lực mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp và hạ tầng
thực hành công nghệ cao.
- Tiêu chí về chất lượng chương trình (tỷ lệ thực hành, tích hợp chuẩn kỹ
năng số, mô-đun hóa linh hoạt).
- Tiêu chí về hiệu quả việc làm và thu nhập sau đào tạo (tỷ lệ có việc, mức
tăng thu nhập, tỷ lệ làm đúng nghề).
- Tiêu chí về mức độ gắn kết "4 Nhà" (Nhà nước – Nhà trường – Doanh
nghiệp – Nông dân) trong chuỗi giá trị.
- Tiêu chí về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (cấp mã Hồ sơ kỹ năng số,
vận hành Chợ nghề nông thôn, kho bài giảng vi mô Micro-learning).
- Tiêu chí về tính bền vững, bảo vệ môi trường và khả năng nhân rộng mô
hình.
5. Phương pháp phân tích tài chính, kinh tế
- Phân tích chi phí – hiệu quả (Cost-Benefit Analysis): Đánh giá hiệu quả
kinh tế – xã hội của nguồn ngân sách nhà nước đầu tư cho đào tạo nghề; phân
13
tích tính khả thi của mô hình đặt hàng đào tạo đối ứng ngân sách linh hoạt giữa
Nhà nước và doanh nghiệp.
- Khái toán nhu cầu kinh phí và cơ cấu nguồn lực: Căn cứ định mức chi
hỗ trợ tiền ăn, tiền đi lại cho học viên diện chính sách (150.000–200.000
đồng/ngày), định mức thù lao thu hút nghệ nhân (1,5–2 triệu đồng/ngày), kinh
phí xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật (100–150 triệu đồng/mô hình) để xây
dựng khung khuyến nghị phân bổ ngân sách và huy động vốn xã hội hóa, vốn tín
dụng chính sách cho cả giai đoạn 2026–2030.
6. Phương pháp tổng hợp và phân tích hệ thống
Tiếp cận công tác đào tạo nghề nông nghiệp như một hệ thống kinh tế –
xã hội mở và khép kín theo chuỗi giá trị 04 mắt xích: (1) Đầu vào & Tổ chức sản
xuất (2) Sơ chế, chế biến sâu (3) Thương mại số (4) Tích hợp dịch vụ, du lịch
nông thôn. Phương pháp này giúp phân tích đa chiều các nguyên nhân cốt lõi
dẫn đến hạn chế của giai đoạn trước, từ đó thiết kế hệ thống giải pháp đồng bộ
từ thể chế chính sách, đổi mới giáo trình, phát triển đội ngũ đến liên kết thị trường
tiêu thụ.
7. Phương pháp bản đồ và ứng dụng công nghệ GIS
Phân vùng kinh tế – sinh thái phục vụ đào tạo: Sử dụng phương pháp
chồng ghép các lớp dữ liệu không gian để tích hợp 10 vùng quy hoạch chung
của Thành phố thành 05 Vùng Sinh thái – Kinh tế đặc thù phục vụ tổ chức đào
tạo (Vùng nông nghiệp đô thị; Vùng nông nghiệp đa giá trị và làng nghề; Vùng
sản xuất hàng hóa lớn và CNC; Vùng kinh tế biển và ven biển; Vùng chuyển đổi
sinh kế và tái cơ cấu lao động), bảo đảm việc phân bổ nguồn lực đào tạo sát với
lợi thế thực tế của từng địa bàn.
8. Phương pháp dự báo
Kết hợp phương pháp ngoại suy xu hướng, phân tích tương quan và
phương pháp xây dựng kịch bản để đưa ra các dự báo khoa học:
- Dự báo quy mô và sự dịch chuyển cơ cấu lao động nông thôn dưới tác
động của tốc độ đô thị hóa nhanh và việc triển khai các dự án hạ tầng liên vùng.
- Dự báo xu hướng thay đổi ngành nghề và nhu cầu kỹ năng mới của thị
trường lao động nông nghiệp (công nghệ IoT, AI trong quản lý mùa vụ, drone
nông nghiệp, tự động hóa, du lịch sinh thái, thương mại điện tử, thị trường tín
chỉ carbon) trong giai đoạn 2026–2030 và tầm nhìn đến năm 2045 làm cơ sở
hoạch định chiến lược đào tạo dài hạn.
14
Phần II
ĐỔI MỚI, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ NÔNG
NGHIỆP CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM,
GIAI ĐOẠN 2026–2030, ĐỊNH HƯỚNG 2045
I. KHÁI QUÁT BỐI CẢNH KINH TẾ – XÃ HỘI VÀ LAO ĐỘNG
NÔNG NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
1. Không gian phát triển mới và đặc điểm kinh tế – xã hội của Thành
phố Hồ Chí Minh
Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12 tháng 6 năm 2025 của Quốc
hội, Thành phố Hồ Chí Minh được hình thành trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện
tích tự nhiên và quy mô dân số của Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Bình Dương
và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây. Sự thay đổi này không chỉ mở rộng phạm
vi quản lý hành chính mà còn tạo lập một không gian phát triển mới có quy mô
lớn, đa dạng về địa hình, hệ sinh thái, cơ cấu kinh tế, dân cư và thị trường lao
động (Quốc hội, 2025).
Không gian phát triển mới của Thành phố bao gồm các khu vực đô thị mật
độ cao, các vành đai công nghiệp, vùng sản xuất nông nghiệp, vùng cửa sông,
ven biển, rừng ngập mặn và hải đảo. Các khu vực này có mức độ đô thị hóa, khả
năng tiếp cận thị trường, điều kiện sản xuất và cơ cấu sinh kế khác nhau. Vì vậy,
không thể tiếp cận lao động nông thôn và đào tạo nghề nông nghiệp như một
nhóm đồng nhất trên toàn địa bàn Thành phố.
Sự mở rộng không gian hành chính đồng thời làm thay đổi quan niệm về
“nông thôn” trong phạm vi Thành phố. Nông thôn hiện không còn là một không
gian tách biệt với đô thị. Nhiều khu vực nông thôn đang nằm trong quá trình đô
thị hóa, công nghiệp hóa và tái cấu trúc sử dụng đất. Người dân có thể đồng thời
tham gia sản xuất nông nghiệp, làm việc trong khu công nghiệp, kinh doanh dịch
vụ hoặc thực hiện các hoạt động thương mại trên nền tảng số. Sinh kế vì vậy
ngày càng mang tính đa hoạt động và đa nguồn thu nhập.
Đây là đặc điểm quan trọng đối với chính sách đào tạo nghề. Mục tiêu của
đào tạo không chỉ là nâng cao kỹ thuật sản xuất nông nghiệp mà còn phải hỗ trợ
người lao động thích ứng với quá trình chuyển đổi sinh kế. Đào tạo nghề cần
giúp người lao động có khả năng duy trì sản xuất trong những không gian còn
phù hợp với nông nghiệp, đồng thời có khả năng chuyển đổi sang các hoạt động
kinh tế khác khi đất đai, thị trường hoặc điều kiện sản xuất thay đổi.
Về điều kiện tự nhiên, Thành phố có nền khí hậu nhiệt đới gió mùa, nền
nhiệt tương đối cao và điều kiện sinh thái đa dạng. Đây là cơ sở để phát triển
nhiều loại hình sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, sự khác biệt về địa hình, nguồn
nước và vị trí địa lý cũng tạo ra những mức độ rủi ro khác nhau. Một số khu vực
chịu tác động rõ hơn của ngập lụt, triều cường, xâm nhập mặn, khô hạn và các
hiện tượng thời tiết cực đoan.
15
Bản đồ Thành phố Hồ Chí Minh sau khi sắp xếp đơn vị hành chính
(tháng 7/2025).
16
Biến đổi khí hậu vì vậy không chỉ là vấn đề môi trường mà ngày càng trở
thành vấn đề về năng lực nghề nghiệp. Người lao động nông nghiệp cần được
trang bị kiến thức về sử dụng nước tiết kiệm, quản lý đất, lựa chọn giống phù
hợp, sản xuất an toàn, kiểm soát dịch bệnh và giảm thiểu rủi ro khí hậu. Cách
tiếp cận này phù hợp với xu hướng chuyển từ sản xuất dựa vào khai thác tài
nguyên sang các mô hình nông nghiệp có khả năng thích ứng và chống chịu cao
hơn (FAO, 2022).
Định hướng phát triển của Thành phố cũng đặt nông nghiệp trong mối
quan hệ với công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, đổi mới sáng tạo và
phát triển chuỗi giá trị. Đây là sự thay đổi quan trọng về chất đối với nguồn nhân
lực nông nghiệp. Người lao động không chỉ cần biết “làm ra sản phẩm” mà còn
phải biết kiểm soát chất lượng, sử dụng công nghệ, quản lý dữ liệu sản xuất, đáp
ứng tiêu chuẩn thị trường và kết nối với các tác nhân khác trong chuỗi giá trị.
Trong không gian phát triển mới, các vùng quy hoạch có sự khác biệt rõ
về chức năng kinh tế và sinh thái. Vì vậy, Đề án tiếp cận không gian đào tạo
nghề theo hướng phân hóa theo vùng thay vì áp dụng một mô hình đào tạo thống
nhất cho toàn Thành phố.
Các vùng lõi đô thị và công nghiệp dịch vụ có nhu cầu giảm dần đối với
lao động sản xuất nông nghiệp truyền thống. Nhu cầu đào tạo tại đây tập trung
nhiều hơn vào nông nghiệp đô thị, sản xuất trong môi trường kiểm soát, công
nghệ tự động hóa, chăm sóc cây xanh, cảnh quan, thương mại điện tử và các dịch
vụ hỗ trợ sản xuất.
Các vùng cửa ngõ, cửa sông và đô thị cảng có lợi thế về lưu thông hàng
hóa. Nhu cầu kỹ năng vì vậy không chỉ nằm ở sản xuất mà còn mở rộng sang sơ
chế, bảo quản, đóng gói, logistics, kiểm soát chất lượng và quản lý chuỗi cung
ứng nông sản.
Các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung có điều kiện phát triển nông
nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp tuần hoàn và liên kết sản xuất – chế biến –
tiêu thụ. Tại đây, đào tạo nghề cần chuyển mạnh từ kỹ thuật canh tác đơn lẻ sang
quản trị quy trình sản xuất, công nghệ sau thu hoạch, chế biến và liên kết thị
trường.
Các vùng ven biển, cửa sông và hải đảo có đặc điểm sinh kế khác biệt.
Đào tạo cần gắn với nuôi trồng thủy sản, khai thác và chế biến thủy sản bền
vững, dịch vụ biển, du lịch sinh thái và bảo tồn tài nguyên. Riêng các không gian
có giá trị sinh thái và di sản đặc thù cần ưu tiên những nghề có giá trị gia tăng
cao, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và không làm suy giảm hệ sinh thái.
Như vậy, sự mở rộng địa giới hành chính đã làm xuất hiện một yêu cầu
mới đối với hệ thống đào tạo nghề. Đó là chuyển từ đào tạo theo địa bàn hành
chính sang đào tạo theo không gian kinh tế – sinh thái và chuỗi giá trị. Đây là
một trong những cơ sở quan trọng để Đề án xây dựng các vùng đào tạo nghề
nông nghiệp đặc thù trong giai đoạn 2026–2030.
17
2. Không gian nông nghiệp và quá trình tái cấu trúc sinh kế nông thôn
Quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa và phát triển hạ tầng đang làm thay
đổi sâu sắc không gian sản xuất nông nghiệp. Đất nông nghiệp tại nhiều khu vực
có xu hướng thu hẹp hoặc bị phân mảnh do chuyển đổi mục đích sử dụng đất.
Các dự án đô thị, công nghiệp, giao thông và hạ tầng logistics tạo ra sức ép ngày
càng lớn đối với quỹ đất sản xuất.
Kết quả khảo sát tại 120 xã, phường cho thấy quá trình này diễn ra với
cường độ khác nhau giữa các địa bàn. Ở một số khu vực, người dân vẫn duy trì
sản xuất nông nghiệp tương đối ổn định. Ở những khu vực khác, sản xuất bị thu
hẹp, phân mảnh hoặc trở nên khó duy trì do giá đất, chi phí đầu vào và sức ép đô
thị hóa. Một bộ phận hộ gia đình phải chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang việc
làm công nghiệp, dịch vụ hoặc kinh doanh nhỏ.
Điều đáng chú ý là thu hẹp đất nông nghiệp không đồng nghĩa với việc
nông nghiệp mất hoàn toàn vai trò kinh tế. Ngược lại, trong những không gian
còn phù hợp, sản xuất đang chuyển sang các mô hình có giá trị gia tăng cao hơn
trên một đơn vị diện tích bị thu hẹp. Các mô hình rau an toàn, hoa lan, cây cảnh,
cá cảnh, cây ăn quả đặc sản, chăn nuôi kiểm soát và nông nghiệp công nghệ cao
có khả năng thích ứng tốt hơn với điều kiện đất đai hạn chế.
Một số mô hình sản xuất tại Bình Chánh, Củ Chi và các khu vực ven đô
cho thấy giá trị kinh tế ngày càng phụ thuộc vào trình độ kỹ thuật, khả năng kiểm
soát quy trình và năng lực thị trường hơn là quy mô đất đai. Người sản xuất có
thể tạo ra giá trị cao trên diện tích nhỏ nếu biết ứng dụng công nghệ, tổ chức sản
xuất phù hợp và kết nối được với thị trường.
Điều này đặt ra yêu cầu thay đổi nội dung đào tạo nghề. Đào tạo không
nên chỉ tập trung vào kỹ thuật trồng trọt hoặc chăn nuôi truyền thống. Người học
cần được trang bị đồng thời kỹ năng sản xuất, kỹ năng công nghệ, kỹ năng quản
lý và kỹ năng thị trường.
Các công nghệ như cảm biến, hệ thống tưới tự động, quản lý môi trường
sản xuất, nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc và phân tích dữ liệu ngày càng trở
thành một phần của quy trình sản xuất. Tuy nhiên, công nghệ chỉ tạo ra giá trị
khi người lao động có khả năng vận hành và sử dụng đúng mục đích. Vì vậy,
chuyển đổi số trong nông nghiệp phải được xem là một nội dung cốt lõi của đào
tạo nghề chứ không chỉ là một chuyên đề bổ sung.
Bên cạnh đó, không gian nông nghiệp đang ngày càng gắn với các hoạt
động ngoài sản xuất. Nông nghiệp có thể kết hợp với du lịch sinh thái, giáo dục
trải nghiệm, thương mại, dịch vụ ăn uống và phát triển sản phẩm địa phương.
Kết quả khảo sát tại Cần Giờ, Xuyên Mộc, Long Sơn, Bình Lợi và Xuân Thới
Sơn cho thấy nhu cầu kết hợp sản xuất với du lịch, trải nghiệm nông nghiệp và
dịch vụ ngày càng rõ.
Xu hướng này phù hợp với cách tiếp cận coi nông nghiệp là một bộ phận
của kinh tế nông thôn, thay vì chỉ giới hạn trong hoạt động trồng trọt và chăn
18
nuôi. Theo OECD (2020), phát triển nông thôn hiện đại cần được nhìn nhận
trong mối quan hệ giữa nông nghiệp, dịch vụ, hạ tầng, doanh nghiệp và thị trường
lao động địa phương.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, yêu cầu này càng rõ do thị trường tiêu
dùng lớn và khả năng kết nối nhanh giữa sản xuất với đô thị. Vì vậy, đào tạo
nghề cần hỗ trợ người lao động phát triển các mô hình sản xuất tích hợp. Các
nghề mới có thể bao gồm vận hành trang trại công nghệ cao, kinh doanh nông
sản trực tuyến, quản lý điểm du lịch nông nghiệp, chế biến sản phẩm địa phương
và vận hành mô hình nông nghiệp tuần hoàn.
Kinh tế tuần hoàn cũng mở ra một hướng quan trọng. Phụ phẩm trồng trọt,
chất thải chăn nuôi và phụ phẩm chế biến có thể trở thành nguyên liệu cho phân
hữu cơ, thức ăn chăn nuôi, giá thể hoặc các sản phẩm có giá trị khác. Nhu cầu
đào tạo về xử lý chất thải, ủ phân hữu cơ và tận dụng phụ phẩm được ghi nhận
tại một số địa bàn như Phú Giáo và Củ Chi.
Vì vậy, đào tạo nghề nông nghiệp trong giai đoạn mới cần chuyển từ mục
tiêu tạo ra lao động sản xuất sang mục tiêu tạo ra nguồn nhân lực có khả năng
quản trị một hệ sinh thái sinh kế nông nghiệp.
3. Đặc điểm kinh tế – xã hội và phân bố lao động nông thôn
Một trong những vấn đề nổi bật của lao động nông thôn hiện nay là sự
phân hóa mạnh về tuổi, trình độ học vấn, kinh nghiệm nghề nghiệp và khả năng
tiếp cận công nghệ.
Kết quả khảo sát của Đề án cho thấy lực lượng trực tiếp sản xuất nông
nghiệp tại một số địa bàn có xu hướng già hóa. Tại Vĩnh Lộc, độ tuổi của nhiều
hội viên nông dân ở mức khoảng 57–60 tuổi. Đây là nhóm lao động có nhiều
kinh nghiệm thực tiễn nhưng gặp hạn chế trong tiếp cận một số công nghệ mới
và trong khả năng tham gia các chương trình đào tạo dài ngày.
Già hóa lao động nông nghiệp tạo ra một nghịch lý. Người có kinh nghiệm
sản xuất lại là nhóm có khả năng tiếp cận đào tạo chính quy thấp hơn. Trong khi
đó, lực lượng trẻ có khả năng tiếp nhận công nghệ tốt hơn nhưng lại có xu hướng
rời khỏi nông nghiệp để tìm việc trong công nghiệp và dịch vụ.
Do đó, chính sách đào tạo cần được phân tầng theo nhóm đối tượng. Đối
với lao động lớn tuổi, chương trình nên ưu tiên các khóa ngắn, thực hành trực
tiếp và giải quyết những vấn đề cụ thể trong sản xuất. Đối với thanh niên, cần
tăng nội dung công nghệ, kinh doanh, khởi nghiệp, thương mại điện tử và quản
trị chuỗi giá trị.
Xu hướng rời khỏi nông nghiệp của thanh niên không nhất thiết phải được
xem hoàn toàn là một vấn đề tiêu cực. Vấn đề chính sách nằm ở khả năng tạo ra
những con đường chuyển đổi nghề nghiệp có chất lượng. Thanh niên có thể rời
sản xuất trực tiếp nhưng vẫn tham gia kinh tế nông nghiệp thông qua các nghề
mới như kỹ thuật viên nông nghiệp công nghệ cao, logistics nông sản, thương
mại điện tử, kiểm soát chất lượng, chế biến hoặc dịch vụ kỹ thuật.
19
Quan điểm này phù hợp với cách tiếp cận về chuyển đổi cơ cấu lao động
ở các nền kinh tế đang phát triển. Chuyển dịch lao động khỏi nông nghiệp thường
đi cùng với quá trình chuyển dịch sang công nghiệp và dịch vụ. Vấn đề quan
trọng là chất lượng của quá trình chuyển dịch và khả năng tạo ra việc làm có
năng suất cao hơn (World Bank, 2016).
Một nhóm khác cần được quan tâm là lao động bị ảnh hưởng bởi thu hồi
đất và chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Đối với nhóm này, đào tạo nghề không
thể tách khỏi vấn đề sinh kế. Khi mất đất sản xuất, người dân không chỉ mất một
nghề mà còn mất một phần cơ sở tạo thu nhập, mạng lưới xã hội và phương thức
tổ chức đời sống.
Do đó, chương trình đào tạo cần có khả năng hỗ trợ chuyển đổi sinh kế
thực tế. Đào tạo phải gắn với nhu cầu tuyển dụng, thời gian học, khả năng tạo
thu nhập sau đào tạo và điều kiện tiếp cận của từng nhóm hộ gia đình. Một khóa
học chỉ hoàn thành về mặt số lượng nhưng không tạo được việc làm hoặc thu
nhập ổn định sẽ không đáp ứng mục tiêu của chính sách đào tạo nghề.
Đối với lao động biển tại Long Hải, Phước Hải và Long Sơn, yêu cầu
chuyển đổi nghề có tính đặc thù. Khi các quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản
ngày càng chặt chẽ, một bộ phận lao động cần chuyển sang nuôi trồng thủy sản,
dịch vụ du lịch, vận tải đường thủy, chế biến thủy sản hoặc các nghề dịch vụ
biển.
Đây là trường hợp điển hình cho thấy đào tạo nghề cần được thiết kế theo
hệ sinh thái sinh kế địa phương. Không nên áp dụng một danh mục nghề giống
nhau cho tất cả các vùng.
Lao động nữ cũng là một nhóm cần có thiết kế đào tạo riêng. Gánh nặng
chăm sóc gia đình làm hạn chế khả năng tham gia các khóa học tập trung và dài
ngày. Các chương trình linh hoạt về thời gian, đào tạo tại cộng đồng hoặc kết
hợp trực tiếp với trực tuyến có thể giúp mở rộng khả năng tiếp cận.
Các nghề chế biến thực phẩm, sản xuất sản phẩm địa phương, trồng nấm,
sản xuất thủ công mỹ nghệ, kinh doanh trực tuyến và dịch vụ tại nhà có thể tạo
thêm cơ hội cho nhóm này. Tuy nhiên, đào tạo cần gắn với thị trường đầu ra và
khả năng tổ chức sản xuất. Chỉ đào tạo kỹ thuật mà không có kết nối với doanh
nghiệp hoặc thị trường sẽ khó tạo ra thu nhập bền vững.
4. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế và yêu cầu mới về kỹ năng nghề
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế đang làm thay đổi nội hàm của “nghề nông
nghiệp”. Trong mô hình truyền thống, nghề nông nghiệp chủ yếu được hiểu là
trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và các hoạt động trực tiếp trên đồng ruộng. Trong
nền kinh tế nông nghiệp hiện đại, hệ thống nghề mở rộng từ sản xuất đến cung
ứng vật tư, dịch vụ kỹ thuật, chế biến, logistics, thương mại, marketing và quản
trị chuỗi giá trị.
Do đó, người lao động nông nghiệp tương lai cần có năng lực kết hợp giữa
kỹ thuật và kinh doanh.
20
Kết quả khảo sát 120 xã, phường cho thấy kỹ năng số xuất hiện như một
nhu cầu xuyên suốt ở nhiều nhóm địa bàn. Người dân có nhu cầu sử dụng điện
thoại thông minh để tìm kiếm thông tin thị trường, quảng bá sản phẩm, bán hàng
trực tuyến và kết nối với khách hàng.
Hoạt động Livestream, thương mại điện tử và mạng xã hội đang tạo ra
những phương thức tiếp cận thị trường mới. Tuy nhiên, để sử dụng hiệu quả các
công cụ này, người lao động cần nhiều kỹ năng hơn việc sử dụng thiết bị. Họ
cần biết xây dựng nội dung, định giá sản phẩm, quản lý đơn hàng, chăm sóc
khách hàng, đóng gói và tổ chức giao hàng.
Điều này cho thấy chuyển đổi số trong đào tạo nghề phải được tiếp cận
như một năng lực nghề nghiệp tích hợp.
Người nông dân cũng ngày càng cần sử dụng dữ liệu trong quản lý sản
xuất. Nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc, cảm biến môi trường và các ứng dụng
trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ quyết định về thời điểm sản xuất, lượng nước, phân
bón và kiểm soát dịch bệnh. FAO (2022) nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của
đổi mới số và dữ liệu trong việc nâng cao hiệu quả, khả năng chống chịu và tính
bền vững của hệ thống nông nghiệp.
Vì vậy, đào tạo nghề cần hướng người lao động từ vị trí “người thực hiện
kỹ thuật” sang “người quản trị quá trình sản xuất”. Đây là một thay đổi căn bản
về chuẩn đầu ra.
Bên cạnh kỹ năng số, chế biến và bảo quản sau thu hoạch là một khoảng
trống quan trọng. Khảo sát tại Phú Giáo, Châu Đức và Ngãi Giao cho thấy tình
trạng phụ thuộc vào thị trường nguyên liệu và thương lái vẫn tồn tại ở một số
ngành hàng. Khi sản phẩm được bán chủ yếu dưới dạng nguyên liệu thô, giá trị
gia tăng giữ lại tại địa phương còn hạn chế.
Đào tạo về sấy, sơ chế, bảo quản, chế biến, đóng gói, xây dựng thương
hiệu và tiêu chuẩn chất lượng vì vậy cần được xem là một cấu phần của đào tạo
nghề nông nghiệp. Đây cũng là cơ sở để tăng khả năng tham gia của hộ sản xuất
và hợp tác xã vào chuỗi giá trị.
Phát triển hợp tác xã cũng đặt ra yêu cầu mới. Thành viên hợp tác xã không
chỉ cần kỹ năng sản xuất mà còn cần năng lực quản trị, kế toán, marketing, đàm
phán hợp đồng, kiểm soát chất lượng và tổ chức logistics. Đào tạo nghề vì vậy
cần mở rộng từ kỹ năng cá nhân sang năng lực tổ chức.
Đây là cơ sở để chuyển từ tư duy “đào tạo nghề nông nghiệp” sang “đào
tạo nguồn nhân lực cho kinh tế nông nghiệp”.
Sự thay đổi này cũng làm xuất hiện những nghề mới ở khu vực nông thôn.
Một số địa bàn công nghiệp hóa có nhu cầu về dịch vụ chăm sóc cảnh quan, cây
xanh, thú cưng, dịch vụ gia đình, logistics và các dịch vụ phục vụ chuyên gia.
Các khu vực du lịch cần nhân lực có kỹ năng sơ cứu, an toàn đường thủy, hướng
dẫn du lịch, kể chuyện địa phương và quản lý trải nghiệm.
21
Những nghề này không hoàn toàn thuộc phạm vi “nông nghiệp” theo cách
hiểu truyền thống nhưng lại nằm trong hệ sinh thái kinh tế của khu vực nông
thôn. Vì vậy, Đề án cần có cơ chế mở để đào tạo các nghề hỗ trợ trực tiếp quá
trình chuyển đổi sinh kế và phát triển kinh tế nông thôn.
5. Tác động của sắp xếp đơn vị hành chính đối với tổ chức đào tạo
nghề
Việc hình thành Thành phố Hồ Chí Minh mới tạo ra một không gian kinh
tế có quy mô lớn hơn nhưng cũng làm tăng mức độ phức tạp trong quản lý và tổ
chức đào tạo nghề.
Một mặt, Thành phố có khả năng kết nối tốt hơn giữa vùng sản xuất với
các trung tâm tiêu dùng, công nghiệp, logistics, cảng biển và dịch vụ. Mặt khác,
sự khác biệt giữa các địa bàn có thể làm gia tăng nguy cơ áp dụng các mô hình
đào tạo đồng nhất không phù hợp với nhu cầu thực tế.
Tại các khu vực đô thị hóa cao, nhu cầu đào tạo nông nghiệp giảm về quy
mô nhưng tăng về tính chuyên môn hóa. Các nghề như chăm sóc cây xanh, nông
nghiệp đô thị, cảnh quan, xử lý chất thải hữu cơ và sản xuất thực phẩm trong môi
trường kiểm soát có thể phát triển.
Tại các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung, nhu cầu lại tập trung vào
công nghệ cao, cơ giới hóa, quản lý trang trại, chế biến, logistics và thương mại.
Tại các vùng ven biển, nhu cầu tập trung vào thủy sản, dịch vụ biển, du
lịch và bảo tồn hệ sinh thái.
Tại các vùng chịu tác động mạnh của chuyển đổi đất đai, ưu tiên lại là đào
tạo chuyển đổi nghề và tạo việc làm mới.
Như vậy, cùng một chính sách đào tạo nghề nhưng mục tiêu và nội dung
phải khác nhau theo không gian. Đây là lý do Đề án đề xuất phân nhóm 10 vùng
quy hoạch thành 05 vùng sinh thái – kinh tế đặc thù phục vụ tổ chức đào tạo.
Việc phân vùng dựa trên bốn nhóm tiêu chí chính gồm đặc điểm sinh thái, mức
độ đô thị hóa, cấu trúc sinh kế và khả năng kết nối với thị trường lao động.
Cách tiếp cận này cho phép chuyển từ mô hình “đào tạo theo chỉ tiêu”
sang “đào tạo theo nhu cầu phát triển”.
Một vấn đề khác là khả năng kết nối thông tin về cung và cầu lao động.
Khi địa bàn quản lý mở rộng, dữ liệu về lao động, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp,
hợp tác xã và nhu cầu tuyển dụng cần được liên thông. Nếu thiếu dữ liệu, việc
xác định ngành nghề đào tạo có thể tiếp tục dựa nhiều vào kinh nghiệm hành
chính hoặc chỉ tiêu phân bổ hơn là nhu cầu thực tế.
Kết quả khảo sát tại một số địa bàn như Châu Đức, Hóc Môn và Bắc Tân
Uyên cho thấy nguy cơ tổ chức đào tạo theo chỉ tiêu vẫn tồn tại. Một số lớp học
có thể hoàn thành về số lượng học viên nhưng chưa bảo đảm khả năng tạo việc
làm, tăng thu nhập hoặc kết nối với thị trường.
22
Vì vậy, Đề án cần thay đổi cách đánh giá hiệu quả đào tạo. Không nên chỉ
sử dụng các chỉ số như số lớp, số người tham gia hoặc số chứng chỉ được cấp.
Cần bổ sung các chỉ tiêu về tỷ lệ có việc làm sau đào tạo, mức tăng thu nhập, tỷ
lệ duy trì nghề, số hộ áp dụng kỹ thuật mới, số hợp tác xã sử dụng nhân lực được
đào tạo và khả năng tham gia chuỗi giá trị.
Trên cơ sở đó, Đề án đề xuất nghiên cứu xây dựng nền tảng kết nối cung
– cầu lao động nông thôn, tạm gọi là “Chợ nghề nông thôn”. Nền tảng này có
thể kết nối ba nhóm chủ thể gồm người lao động, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp
hoặc hợp tác xã có nhu cầu tuyển dụng.
Mô hình này giúp chuyển hoạt động đào tạo từ cơ chế “mở lớp trước, tìm
người học sau” sang cơ chế “xác định nhu cầu thị trường trước, thiết kế chương
trình đào tạo sau”. Đây là hướng tiếp cận phù hợp với nguyên tắc phát triển kỹ
năng dựa trên nhu cầu của thị trường lao động và nhu cầu của doanh nghiệp
(ILO, 2020).
6. Những vấn đề đặt ra đối với đổi mới đào tạo nghề nông nghiệp giai
đoạn 2026–2030
Từ những phân tích trên có thể nhận diện 08 chuyển biến lớn đang tác
động trực tiếp đến đào tạo nghề nông nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Thứ nhất, không gian nông nghiệp đang chuyển từ không gian sản xuất
đơn chức năng sang không gian kinh tế đa chức năng. Nông nghiệp ngày càng
gắn với công nghiệp chế biến, logistics, thương mại, du lịch và dịch vụ.
Thứ hai, đất đai đang trở thành yếu tố khan hiếm hơn ở nhiều vùng ven
đô. Vì vậy, đào tạo phải hướng tới nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích thay vì
chỉ mở rộng quy mô sản xuất.
Thứ ba, lao động nông nghiệp đang già hóa trong khi thanh niên dịch
chuyển sang công nghiệp và dịch vụ. Đào tạo phải phân hóa theo nhóm tuổi và
khả năng tiếp nhận công nghệ.
Thứ tư, công nghệ số đang trở thành một phần của năng lực nghề nghiệp.
Kỹ năng số, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc, dữ liệu sản xuất và trí tuệ
nhân tạo cần được tích hợp vào chương trình đào tạo.
Thứ năm, giá trị kinh tế ngày càng được tạo ra ở các khâu sau sản xuất.
Chế biến, bảo quản, xây dựng thương hiệu, logistics và tiếp thị cần trở thành
những nội dung quan trọng của đào tạo nghề.
Thứ sáu, đào tạo nghề phải gắn với khả năng chuyển đổi sinh kế và thích
ứng với biến đổi khí hậu, đô thị hóa và chuyển đổi cơ cấu kinh tế. Mục tiêu cuối
cùng không chỉ là cấp chứng chỉ mà là nâng cao năng lực tạo việc làm, tăng thu
nhập và duy trì sinh kế bền vững.
Thứ bảy, đào tạo nghề nông nghiệp cần tiệm cận Nhu cầu xuất khẩu lao
động (XKLĐ) trong lĩnh vực nông nghiệp và xu thế đào tạo nghề gắn với XKLĐ
tại khu vực nông thôn Thành phố Hồ Chí Minh (sau khi mở rộng không gian
23
phát triển) đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng nâng cao chất lượng nhân lực
để tiếp cận công nghệ cao.
Thứ tám đào tạo nghề nông nghiệp chuyển dịch từ "đào tạo theo khả
năng cung ứng" sang "đào tạo thực chất theo nhu cầu doanh nghiệp": Các
doanh nghiệp hiện nay đòi hỏi nguồn nhân lực được đào tạo chuyên sâu, có tay
nghề thực tế để vận hành các mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao
Từ đó, yêu cầu đổi mới đào tạo nghề nông nghiệp của Thành phố Hồ Chí
Minh trong giai đoạn 2026–2030 có thể khái quát thành chuyển đổi từ đào tạo
kỹ thuật sản xuất sang đào tạo năng lực nghề nghiệp cho toàn bộ chuỗi giá trị
nông nghiệp và hệ sinh thái sinh kế nông thôn.
Đây là nền tảng để Đề án xây dựng các nhóm nghề, chương trình đào tạo,
phương thức tổ chức đào tạo và cơ chế liên kết doanh nghiệp phù hợp với từng
vùng sinh thái – kinh tế. Cách tiếp cận này đồng thời tạo cơ sở để thực hiện mục
tiêu dài hạn đến năm 2045 là hình thành lực lượng lao động nông thôn có khả
năng thích ứng cao, làm chủ công nghệ, tham gia chuỗi giá trị và chủ động
chuyển đổi sinh kế trong quá trình phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trở thành
đô thị đa trung tâm, có năng lực cạnh tranh cao và phát triển bền vững.
II. TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI THỰC HIỆN CÔNG TÁC ĐÀO TẠO
NGHỀ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM GIAI ĐOẠN 2021–
2025
1. Thực trạng triển khai thực hiện công tác đào tạo nghề nông nghiệp
giai đoạn 2021-2025
1.1. Tổng quan về mạng lưới và quy mô đào tạo nghề nông nghiệp
Trong giai đoạn 2021–2025, công tác đào tạo nghề nông nghiệp được triển
khai riêng biệt tại từng địa phương trước thời điểm hợp nhất đơn vị hành chính
theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội (Quốc hội, 2025) gồm Thành
phố Hồ Chí Minh, tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Tổng quy mô
kế hoạch đào tạo nghề nông nghiệp được phê duyệt cho toàn bộ ba địa phương
trong cả giai đoạn là 17.673 người.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, trên cơ sở thực hiện Kế hoạch số 196/QĐ-
UBND ngày 16 tháng 01 năm 2020 của Ủy ban nhân dân Thành phố về đào tạo
nghề cho lao động nông thôn (Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, 2020),
Thành phố tiếp tục ban hành Kế hoạch số 2081/KH-UBND ngày 23 tháng 6 năm
2022 và Quyết định số 1719/QĐ-UBND ngày 05 tháng 5 năm 2023 (Ủy ban
nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, 2022, 2023). Tổng quy mô đào tạo theo kế
hoạch của Thành phố đạt 13.568 người. Trong đó, kế hoạch chú trọng đào tạo
nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý hợp tác xã nông nghiệp nhằm bảo đảm
mục tiêu tối thiểu 80% giám đốc hợp tác xã có trình độ sơ cấp nghề theo Quyết
định số 340/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ (Thủ tướng Chính phủ, 2021).
Đồng thời, các chỉ tiêu hướng tới mục tiêu trên 85% lao động nông thôn sau đào
tạo có việc làm ổn định và gia tăng thu nhập.
24
Tại tỉnh Bình Dương, Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành Quyết định số
2156/QĐ-UBND ngày 10 tháng 9 năm 2021 với chỉ tiêu đào tạo nghề nông
nghiệp cho 1.605 lao động nông thôn (Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương, 2021).
Hoạt động đào tạo tập trung tại các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, các dự án
tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, phấn đấu đạt tỷ lệ trên
80% lao động có việc làm ổn định sau đào tạo.
Tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, công tác đào tạo nghề nông nghiệp được lồng
ghép trong Quyết định số 1735/QĐ-UBND ngày 15 tháng 6 năm 2022 về thực
hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và Quyết định số
3904/QĐ-UBND ngày 15 tháng 11 năm 2021 về phát triển ngành nghề nông
thôn (Ủy ban nhân dân tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, 2021, 2022). Quy mô đào tạo
theo kế hoạch đạt 2.500 người, hướng tới bảo tồn làng nghề truyền thống gắn
với du lịch sinh thái và tạo việc làm với thu nhập bình quân khoảng 90 triệu đồng
mỗi người một năm.
Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, Thành phố Hồ Chí Minh sở hữu
mạng lưới giáo dục nghề nghiệp quy mô lớn với 478 cơ sở. Mạng lưới này bao
gồm 76 trường cao đẳng, 78 trường trung cấp, 29 trung tâm giáo dục nghề nghiệp
- giáo dục thường xuyên, 74 trung tâm giáo dục nghề nghiệp và 221 cơ sở đăng
ký hoạt động giáo dục nghề nghiệp. Quy mô đào tạo nghề toàn Thành phố đạt
trên 198.000 người mỗi năm.
Mặc dù quy mô mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp rất lớn, hệ thống
phân bổ chưa đồng đều giữa các không gian kinh tế. Cơ sở vật chất tập trung chủ
yếu tại khu vực nội thành. Tại các địa bàn nông thôn, hải đảo và vùng chuyên
canh như Cần Giờ, Thạnh An, Bắc Tân Uyên, Bàu Bàng, Xuyên Mộc, Đất Đỏ,
Côn Đảo..., mạng lưới đào tạo nghề nông nghiệp cố định còn thiếu thốn. Tại đặc
khu Côn Đảo, địa bàn hoàn toàn không có cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Công tác
đào tạo nghề nông nghiệp cơ sở chủ yếu phụ thuộc vào hình thức lưu động hoặc
mượn tạm hội trường Ủy ban nhân dân cấp xã và văn phòng ấp.
1.2. Ngành nghề, chương trình và phương thức đào tạo
Chương trình đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn được thực
hiện theo quy định tại Quyết định số 46/2015/QĐ-TTg ngày 28 tháng 9 năm
2015 của Thủ tướng Chính phủ (Thủ tướng Chính phủ, 2015), tập trung vào hai
hình thức chính là đào tạo trình độ sơ cấp và đào tạo thường xuyên dưới 03 tháng.
Danh mục ngành nghề đào tạo bao quát 05 nhóm lĩnh vực chính:
- Chăn nuôi gia súc: Kỹ thuật chăn nuôi heo, bò sữa theo tiêu chuẩn
VietGAP, phòng và trị bệnh cho vật nuôi, thời lượng từ 110 đến 300 giờ.
- Trồng trọt và bảo vệ thực vật: Kỹ thuật trồng rau sạch, trồng quả công
nghệ cao, sản xuất các loại nấm, canh tác cây công nghiệp, kỹ thuật sử dụng
phân bón và thuốc bảo vệ thực vật an toàn, thời lượng từ 100 đến 300 giờ.
25
- Sinh vật cảnh và cảnh quan: Nghệ thuật trồng và chăm sóc hoa lan, hoa
mai vàng, kỹ thuật cắt tỉa bonsai, thiết kế và bảo dưỡng sân vườn cảnh quan đô
thị, thời lượng từ 100 đến 300 giờ.
- Nuôi trồng thủy sản: Kỹ thuật nuôi tôm thẻ chân trắng công nghệ cao,
nuôi cá cảnh, cá thương phẩm nước ngọt, ốc, lươn không bùn, cua, hàu, sản xuất
giống thủy sản, thời lượng từ 110 đến 440 giờ.
- Khai thác và chế biến: Đào tạo thuyền trưởng, máy trưởng tàu cá, kỹ
thuật chế biến thủy hải sản khô, chế biến nước mắm, sản xuất muối và sửa chữa
ngư cụ, thời lượng từ 24 đến 480 giờ.
- Kết quả đánh giá của học viên theo thang đo 05 mức độ (từ 1 điểm đến
5 điểm) đối với các chỉ tiêu thuộc chương trình đào tạo ghi nhận thực trạng cụ
thể:
- Tiêu chí thiết kế chương trình đa dạng theo từng lĩnh vực đạt 3,50 điểm.
- Tiêu chí yêu cầu đầu vào rõ ràng đạt 3,06 điểm.
- Tiêu chí đáp ứng đủ kiến thức và kỹ năng nghề đạt 2,56 điểm.
- Tiêu chí phù hợp với nhu cầu thực tế sản xuất đạt 2,47 điểm.
- Tiêu chí nâng cao năng lực tự thực hành đạt 2,43 điểm.
- Tiêu chí lịch học và thời khóa biểu phù hợp với người học đạt mức thấp
nhất là 1,80 điểm.
Chương trình đào tạo đã có nhiều nỗ lực cập nhật kỹ thuật tiến bộ như tiêu
chuẩn VietGAP và công nghệ sinh học. Tuy nhiên, nội dung đào tạo thực tế vẫn
mang nặng tính lý thuyết hàn lâm. Tỷ lệ phân bổ 20% lý thuyết và 80% thực
hành chưa được bảo đảm do thiếu thốn điều kiện thực nghiệm.
Danh mục nghề đào tạo còn cứng nhắc, chậm thích ứng với sự chuyển
dịch kinh tế. Tại phường Bình Quới, người học hoàn thành khóa học nhưng
không thể tự lắp đặt nhà màng hay nhà lưới do thiếu kỹ năng thực hành chuyên
sâu. Tại phường Bến Cát, giáo trình đào tạo cây ăn trái thiên về lý thuyết chung
chung, không sát với từng đối tượng cây trồng cụ thể. Tại xã Cần Giờ, lớp tập
huấn kỹ thuật chăm sóc xoài chưa chuyên sâu dẫn đến tỷ lệ cây bị chết cao sau
can thiệp kỹ thuật. Tại xã Hiệp Phước và xã Ba Động, người nuôi tôm thẻ chân
trắng và ngư dân gặp khó khăn khi tham gia các khóa học kéo dài liên tục nhiều
ngày trong giờ hành chính do xung đột trực tiếp với thời gian canh ao nuôi và
lịch trình đi biển. Các lớp đào tạo dưới 03 tháng chỉ cấp chứng chỉ ngắn hạn,
chưa đáp ứng yêu cầu tuyển dụng kỹ thuật của doanh nghiệp nông nghiệp quy
mô lớn.
1.3. Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý
Đội ngũ tham gia giảng dạy nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn
gồm giáo viên cơ hữu từ các trường trung cấp, trung tâm giáo dục nghề nghiệp,
26
giảng viên các trường đại học khối nông lâm, cán bộ trạm khuyến nông và
chuyên gia kỹ thuật của doanh nghiệp.
Kết quả phân tích khảo sát theo thang đo 05 mức độ ghi nhận đánh giá về
đội ngũ giảng viên:
- Giảng viên nhiệt tình, tận tâm và hỗ trợ tốt nhu cầu học tập của học viên
đạt mức 4,50.
- Giảng viên có trình độ chuyên môn phù hợp với nghề đào tạo đạt mức
4,30.
- Giảng viên cung cấp sự hướng dẫn nghề nghiệp phù hợp đạt mức 4,20.
- Giảng viên có tham gia nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn đạt mức 4,10.
- Giảng viên có kinh nghiệm thực tế đáp ứng nhu cầu người học đạt mức
3,60.
- Kỹ năng giao tiếp và phương pháp truyền đạt nội dung đạt mức 3,30.
Mặc dù có trình độ chuyên môn lý thuyết cao, phương pháp giảng dạy của
một bộ phận giảng viên còn nặng tính hàn lâm giáo điều. Bài giảng sử dụng
nhiều thuật ngữ học thuật phức tạp, chưa phù hợp với trình độ tiếp thu của lao
động nông thôn lớn tuổi. Tại xã Xuân Sơn, chính quyền cơ sở phản ánh tình
trạng giảng dạy thiếu tính tương tác thực tiễn. Tại xã Cần Giờ và phường Bình
Quới, cơ sở kiến nghị cần đội ngũ giảng viên giàu kinh nghiệm thực tiễn, đưa
bài học trực tiếp ra đồng ruộng và nhà xưởng thay vì giảng dạy trong hội trường.
Khung định mức thù lao giảng dạy theo quy định tài chính hiện hành quá thấp
gây khó khăn trong việc thu hút các nghệ nhân, chủ trang trại sản xuất giỏi và kỹ
sư doanh nghiệp tham gia giảng dạy.
Đội ngũ cán bộ theo dõi công tác giáo dục nghề nghiệp tại Ủy ban nhân
dân cấp xã chủ yếu làm việc theo chế độ kiêm nhiệm. Tình trạng luân chuyển
nhân sự thường xuyên tại các xã sau sáp nhập làm đứt gãy việc theo dõi dữ liệu
nguồn lao động, quản lý học viên và đánh giá hiệu quả sau đào tạo tại cơ sở.
1.4. Cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài liệu và nguồn học tập
Hạ tầng cơ sở vật chất và trang thiết bị thực hành quyết định trực tiếp đến
chất lượng đào tạo kỹ năng nghề nông nghiệp. Một số đơn vị chuyên trách của
Thành phố đã hình thành hệ thống cơ sở vật chất hoàn chỉnh. Điển hình là Ban
Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh đang vận
hành 38 mô hình công nghệ và 115 quy trình kỹ thuật tiên tiến phục vụ tốt việc
trình diễn và chuyển giao công nghệ.
Tại các trung tâm giáo dục nghề nghiệp tuyến huyện (giai đoạn trước khi
sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp) và các
điểm đào tạo cơ sở, trang thiết bị phục vụ đào tạo nghề nông nghiệp còn rất thiếu
thốn và lạc hậu. Kết quả khảo sát theo thang đo 05 mức độ ghi nhận mức điểm
trung bình từ 2,50 đến 3,70:
27
- Dịch vụ hỗ trợ y tế và sức khỏe đạt mức 3,70.
- Địa điểm đào tạo trang bị dụng cụ và máy móc thực hành đạt mức 3,20.
- Điều kiện ký túc xá và chỗ ở cho học viên ở xa đạt mức 3,20.
- Cơ sở phục vụ ăn uống và nghỉ ngơi đạt mức 2,90.
- Cơ sở hạ tầng quản lý hành chính đạt mức 2,70.
- Không gian tổ chức học tập cộng đồng đạt mức thấp nhất là 2,50.
Các cơ sở đào tạo tuyến quận huyện (cũ) thiếu các trang thiết bị phục vụ
nông nghiệp thông minh như cảm biến điều khiển vi khí hậu nhà màng (IoT),
thiết bị bay không người lái (drone) phục vụ giám sát đồng ruộng và dây chuyền
sơ chế bảo quản lạnh sau thu hoạch. Tại Bàu Bàng, Long Điền và Nhà Bè, định
mức kinh phí mua sắm vật tư thực hành không đủ để trang bị con giống thủy sản,
cây giống chất lượng cao và thiết bị tưới nhỏ giọt. Nhiều xã nông thôn hoàn toàn
không có điểm đào tạo nghề cố định, phải mượn hội trường Ủy ban nhân dân xã
làm lớp học tạm thời.
Về tài liệu học tập, các cơ quan chuyên môn đã biên soạn nhiều sổ tay
hướng dẫn sản xuất. Chi cục Phát triển nông thôn đã phát hành 1.279 cuốn cẩm
nang giới thiệu mô hình ngành nghề nông thôn tiêu biểu. Chỉ số tài liệu học tập
số hóa đạt 4,90 điểm và tài liệu tham khảo đạt 4,20 điểm. Mặc dù vậy, giáo trình
đào tạo vẫn thiếu tính thực chứng. Giáo trình chưa được chuẩn hóa thành các tài
liệu trực quan dạng video ngắn để người dân dễ dàng tra cứu và áp dụng trực
tiếp trên đồng ruộng.
1.5. Khả năng tiếp cận và mức độ tham gia của người học
Công tác thông tin tuyên truyền chính sách học nghề theo Quyết định số
46/2015/QĐ-TTg được triển khai qua các phương tiện thông tin đại chúng, hệ
thống phát thanh cơ sở và hội đoàn thể các cấp. Việc mở lớp đào tạo lưu động
tại khu phố và ấp đã hỗ trợ người dân giảm bớt quãng đường di chuyển.
Kết quả khảo sát khả năng tiếp cận nơi đào tạo ghi nhận các mức điểm cụ
thể:
- Địa điểm đào tạo có bãi đỗ xe thuận tiện đạt mức 4,70.
- Địa điểm đào tạo an toàn và quản lý trật tự tốt đạt mức 4,3.
- Dịch vụ vận chuyển đi lại đạt mức 3,80.
- Địa điểm đào tạo dễ tiếp cận đối với lao động từ các khu vực phân tán
đạt mức 2,60.
- Chi phí đi lại và mức hỗ trợ tài chính cho di chuyển chỉ đạt mức 2,10.
Khoảng cách địa lý tiếp tục tạo ra rào cản lớn đối với lao động vùng ngoại
thành. Tại xã Bình Lợi, xã Tân Nhựt và xã đảo Thạnh An, địa hình sông rạch
chia cắt khiến người dân gặp nhiều trở ngại khi di chuyển đến trung tâm đào tạo
tập trung.
28
Mức hỗ trợ chi phí tiền ăn và tiền đi lại cho học viên theo quy định hiện
hành chỉ ở mức 30.000 đến 50.000 đồng mỗi ngày. Mức hỗ trợ này thấp hơn rất
nhiều so với chi phí cơ hội từ ngày công lao động bị mất, khiến lao động trụ cột
gia đình khó duy trì việc học tập dài ngày. Quy định giới hạn độ tuổi hỗ trợ đào
tạo nghề sơ cấp (dưới 60 tuổi đối với nam và dưới 55 tuổi đối với nữ) đã loại bỏ
quyền lợi của lực lượng lao động nông nghiệp nòng cốt từ 55 đến trên 70 tuổi tại
các xã Vĩnh Lộc, Tân Hiệp, Bình Lợi, Châu Pha.... Trong khi đó, lao động thanh
niên nông thôn có xu hướng chuyển dịch mạnh sang làm công nhân tại các khu
công nghiệp, khiến các lớp đào tạo nghề nông nghiệp truyền thống gặp khó khăn
trong công tác chiêu sinh.
1.6. Kết quả đào tạo, việc làm và thu nhập của người học
Theo các báo cáo định kỳ giai đoạn 2021–2025, tỷ lệ học viên có việc làm
sau đào tạo nghề nông nghiệp đạt bình quân trên 85%. Tại một số địa bàn đặc
thù như xã Cần Giờ, tỷ lệ lao động có việc làm sau đào tạo được ghi nhận đạt
95%. Đào tạo nghề đã góp phần thay đổi tư duy sản xuất và cải thiện thu nhập
cho người lao động nông thôn.
Thống kê mức thu nhập bình quân của lao động sau đào tạo theo từng
nhóm ngành nghề đạt kết quả cụ thể:
- Nghề chuyên canh hoa mai vàng và sinh vật cảnh nghệ thuật: Thu nhập
bình quân đạt 13 triệu đồng một tháng, tập trung tại làng mai Bình Lợi.
- Ngành sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ, mây tre đan, gốm sứ nông thôn: Thu
nhập bình quân đạt 10 triệu đồng một tháng.
- Ngành sơ chế, chế biến và bảo quản nông, lâm, thủy sản: Thu nhập bình
quân đạt 8 triệu đồng một tháng.
- Làng nghề làm bánh tráng (Phú Hòa Đông) và se nhang (Lê Minh Xuân):
Thu nhập bình quân đạt 6 triệu đồng một tháng.
- Nghề sản xuất muối truyền thống và muối gia vị thảo dược: Thu nhập
bình quân đạt 6 triệu đồng một tháng.
- Nghề trồng hoa cây cảnh đô thị (phường Hiệp Bình Chánh, Linh Đông):
Thu nhập bình quân đạt 5 triệu đồng một tháng.
- Làng nghề đan lát thủ công truyền thống: Thu nhập đạt 4 triệu đồng một
tháng.
- Các nghề phụ nông nhàn như đan giỏ trạc, mành trúc: Thu nhập đạt từ
1,5 đến 2,5 triệu đồng một tháng, tạo thêm sinh kế cho phụ nữ nội trợ và người
cao tuổi.
- Các mô hình ứng dụng kỹ năng số, livestream bán hàng trực tiếp giúp
nông dân tạo doanh thu đột phá từ 150 đến 500 triệu đồng mỗi phiên bán hàng.
29
- Mặc dù tỷ lệ có việc làm đạt mức cao, tính bền vững và chất lượng của
việc làm sau đào tạo vẫn bộc lộ nhiều điểm yếu. Điểm đánh giá các tiêu chí việc
làm phản ánh thực tế:
- Khả năng ứng dụng kỹ thuật vào sản xuất thực tiễn đạt mức 3,80.
- Cơ hội tiếp tục học nâng cao kỹ năng đạt mức 3,80.
- Đào tạo gắn với khởi nghiệp và phát triển hợp tác xã đạt mức 3,50.
- Kỹ năng làm việc nhóm và giao tiếp nông thôn đạt mức 3,20.
- Tổ chức ngày hội việc làm và kết nối doanh nghiệp đạt. mức 2,90.
- Mức độ đáp ứng nhu cầu lao động của xã hội đạt mức 2,40.
- Phát triển kỹ năng số và công nghệ cho nông nghiệp hiện đại chỉ đạt mức
thấp là 2,30.
Phần lớn học viên sau tốt nghiệp chỉ tự tạo việc làm ở quy mô kinh tế hộ
gia đình nhỏ lẻ, chưa thể tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp
lớn. Sự liên kết giữa cơ sở đào tạo, doanh nghiệp chế biến và hợp tác xã còn lỏng
lẻo. Tình trạng được mùa mất giá vẫn diễn ra nghiêm trọng tại các vùng chuyên
canh cây ăn trái ở Phú Giáo, Châu Đức, Hòa Hội, Xuyên Mộc do học viên thiếu
kỹ năng chế biến sâu và kỹ năng thương mại số.
1.7. Hỗ trợ khởi nghiệp, sinh kế và tiếp cận nguồn vốn sau đào tạo
Nhằm hỗ trợ học viên hiện thực hóa các mô hình sản xuất và thúc đẩy
chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp đô thị, Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí
Minh đã ban hành Nghị quyết số 10/2017/NQ-HĐND ngày 07 tháng 12 năm
2017 và Nghị quyết số 06/2021/NQ-HĐND ngày 23 tháng 3 năm 2021 về chính
sách hỗ trợ lãi suất vay vốn cho các dự án nông nghiệp đô thị.
Nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội và Quỹ Hỗ trợ
nông dân các cấp đã hỗ trợ một bộ phận học viên sau đào tạo đầu tư xây dựng
nhà màng, mua con giống chất lượng cao và cải tạo vườn cây. Một số mô hình
liên kết đào tạo gắn với sinh kế tiêu biểu đã ghi nhận hiệu quả thực tế:
- Phường Bình Quới liên kết doanh nghiệp cảnh quan đô thị tiếp nhận lao
động chăm sóc mảng xanh sinh thái.
- Xã Hưng Long liên kết Công ty Mỹ Nga phát triển vùng rau thủy canh
công nghệ cao.
- Xã Châu Đức phối hợp Công ty Puratos Grand-Place Việt Nam đào tạo
và bao tiêu sản phẩm ca cao bền vững.
- Xã Hiệp Phước hợp tác Công ty Vietrova thí điểm ứng dụng công nghệ
vi sinh trong nuôi trồng thủy sản.
Tuy nhiên, đại đa số lao động nông thôn sau đào tạo vẫn gặp trở ngại lớn
khi tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi. Quy trình xét duyệt yêu cầu tài sản thế
chấp khắt khe, trong khi đất nông nghiệp và tài sản trên đất của nông dân bị định
30
giá rất thấp. Chi phí đầu tư hạ tầng nông nghiệp công nghệ cao vượt quá năng
lực tích lũy tài chính của hộ gia đình.
Nguồn vốn từ Quỹ Hỗ trợ nông dân tại các địa phương như xã Ngãi Giao,
phường Bến Cát còn phân tán, định mức vay nhỏ giọt, chưa đủ quy mô để đầu
tư dây chuyền chế biến và xây dựng nhãn hiệu hàng hóa. Hệ sinh thái hỗ trợ khởi
nghiệp đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp chưa được kết nối đồng bộ giữa cơ
sở đào tạo, quỹ tín dụng ưu đãi và doanh nghiệp tiêu thụ.
2. Chính sách hỗ trợ và liên kết trong đào tạo nghề nông nghiệp
2.1. Chính sách hỗ trợ đào tạo nghề nông nghiệp và lao động nông
thôn
Khung pháp lý hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn được hình
thành dựa trên hệ thống văn bản của Trung ương gồm Quyết định số
46/2015/QĐ-TTg, Nghị định số 238/2025/NĐ-CP, Quyết định số 326/QĐ-TTg,
Quyết định số 328/QĐ-TTg và Quyết định số 2060/QĐ-BNNMT. Tại Thành phố
Hồ Chí Minh, Ủy ban nhân dân Thành phố đã cụ thể hóa thông qua Kế hoạch số
30/KH-UBND ngày 03 tháng 7 năm 2025 và Công văn số 2867/UBND-ĐT ngày
09 tháng 4 năm 2026.
Cụ thể một số chính sách tác động trực tiếp đến công tác đào tạo nghề
hiện tại như :
Thứ nhất Nghị định số 338/2025/NĐ-CP của Chính phủ ngày 25 tháng 12
năm 2025 Quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về chính sách hỗ trợ
tạo việc làm. Tại điều 25, và điều 26 nội dung liên quan đến mức chi hỗ trợ đào
tạo nghề có nêu rõ:
1. Người lao động ở khu vực nông thôn, người lao động là thanh niên
thuộc đối tượng hỗ trợ quy định tại khoản 1 Điều 12 Luật số 74/2025/QH15 được
hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp, đào tạo dưới 03 tháng, bao gồm:
a) Hỗ trợ đào tạo theo mức thu học phí thực tế của cơ sở đào tạo.
Đối với người lao động ở khu vực nông thôn, mức hỗ trợ đào tạo tối đa 4
triệu đồng/người/khóa học. Đối với người lao động là thanh niên, mức hỗ trợ
không vượt quá 12 tháng mức lương cơ sở. Trường hợp bãi bỏ mức lương cơ sở
thì thực hiện theo mức tham chiếu theo quy định của Chính phủ; Hỗ trợ tiền ăn,
sinh hoạt phí trong thời gian đào tạo là 50.000 đồng/người/ngày; Hỗ trợ tiền đi
lại cho người lao động từ nơi ở hiện tại đến địa điểm đào tạo theo định mức như
sau: 200.000 đồng/người/khóa học đối với người lao động cư trú cách địa điểm
đào tạo từ 15 km trở lên; 300.000 đồng/người/khóa học đối với người lao động
cư trú tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn cách địa điểm
đào tạo từ 5 km trở lên.
b) Người lao động ở khu vực nông thôn, người lao động là thanh niên
thuộc đối tượng hỗ trợ quy định tại khoản 1 Điều 12 Luật số 74/2025/QH15 chỉ
được hỗ trợ đào tạo nghề một lần theo chính sách quy định tại khoản 1 Điều này.
31
c) Người lao động đã được hỗ trợ đào tạo nghề theo các chính sách hiện
hành khác của Nhà nước thì không được tiếp tục hỗ trợ đào tạo theo chính sách
quy định, trừ trường hợp người lao động là thanh niên thuộc đối tượng hỗ trợ
quy định tại khoản 1 Điều 12 Luật số 74/2025/QH15.
d) Trường hợp người lao động ở khu vực nông thôn đã được hỗ trợ đào
tạo nghề nhưng bị mất việc làm do nguyên nhân khách quan thì Ủy ban nhân dân
cấp xã xem xét, quyết định tiếp tục hỗ trợ đào tạo để chuyển đổi việc làm theo
chính sách quy định
e) Người lao động ở khu vực nông thôn được hỗ trợ đào tạo trình độ sơ
cấp, đào tạo dưới 03 tháng khi có nhu cầu.
2. Người lao động là thanh niên thuộc đối tượng hỗ trợ quy định tại khoản
1 Điều 12 Luật số 74/2025/QH15 được hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp, đào tạo
dưới 03 tháng khi có đủ các điều kiện sau:
a) Có nhu cầu đào tạo trong thời hạn 60 tháng, kể từ ngày hoàn thành nghĩa
vụ quân sự hoặc nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân hoặc hoàn thành nhiệm vụ
thực hiện chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội hoặc hoàn thành nhiệm
vụ công tác tại khu kinh tế - quốc phòng;
b) Chưa được hỗ trợ đào tạo nghề từ nguồn kinh phí của ngân sách nhà
nước kể từ ngày hoàn thành nghĩa vụ quân sự hoặc nghĩa vụ tham gia Công an
nhân dân hoặc hoàn thành nhiệm vụ thực hiện chương trình, dự án phát triển
kinh tế - xã hội hoặc hoàn thành nhiệm vụ công tác tại khu kinh tế - quốc phòng.
Thứ hai: Luật số 74/2025/QH15 ngày 16 tháng 6 năm 2025 Luật Việc làm,
tại điều 12 về Chính sách hỗ trợ việc làm cho người lao động là thanh niên có
nêu:
1. Được hỗ trợ đào tạo nghề theo quy định của Chính phủ trong các trường
hợp sau đây
a) Thanh niên hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia Công an
nhân dân;
b) Thanh niên tình nguyện hoàn thành nhiệm vụ thực hiện chương trình,
dự án phát triển kinh tế - xã hội;
c) Trí thức trẻ tình nguyện sau khi hoàn thành nhiệm vụ công tác tại khu
kinh tế - quốc phòng.
2. Được vay vốn hỗ trợ tạo việc làm, duy trì, mở rộng việc làm và vay vốn
hỗ trợ đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng theo quy định của Luật này.
3. Được hỗ trợ lập nghiệp, khởi nghiệp theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, cơ chế chính sách hiện hành bộc lộ khoảng cách lớn so với mặt
bằng thực tế tại Thành phố Hồ Chí Minh. Định mức hỗ trợ tài chính không theo
kịp biến động giá cả vật tư và thiết bị công nghệ cao. Các nhóm lao động lớn
tuổi trực tiếp canh tác chưa được quy định bao phủ trong danh mục thụ hưởng
32
chính sách hỗ trợ kinh phí. Môi trường thực hành nông nghiệp đô thị và chuyển
đổi số rõ rệt đòi hỏi chính sách thuận lợi hơn tiếp cận với nhu cầu đào tạo.
2.2. Liên kết giữa cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, hợp tác xã và đơn vị
sản xuất
Mối quan hệ liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp
và hợp tác xã là yếu tố quyết định chất lượng đầu ra của đào tạo nghề. Một số
mô hình hợp tác hiệu quả đã bước đầu được xác lập tại các xã Hưng Long, Châu
Đức, Hiệp Phước và phường Bình Quới thông qua việc doanh nghiệp tham gia
hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm.
Mặc dù vậy, mối liên kết sản xuất và tiêu thụ trong đào tạo nghề nông
nghiệp tại phần lớn các địa phương vẫn còn lỏng lẻo và thiếu tính ràng buộc pháp
lý. Hoạt động phối hợp giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp chủ yếu dừng lại ở
các chuyến tham quan thực tế hoặc khảo sát ngắn hạn. Doanh nghiệp nông
nghiệp chưa chủ động tham gia sâu vào quy trình xây dựng giáo trình, chuẩn đầu
ra và tiếp nhận lao động sau đào tạo. Tình trạng này khiến nông sản của người
học sau đào tạo tiếp tục phụ thuộc vào hệ thống thương lái trung gian và chịu rủi
ro cao về giá.
2.3. Gắn đào tạo nghề với nhu cầu thị trường lao động và phát triển
sản xuất
Công tác gắn kết giữa đào tạo nghề với quy hoạch vùng nguyên liệu và
nhu cầu của thị trường lao động được xác định là nguyên tắc cốt lõi. Các chương
trình đào tạo thời gian qua đã bám sát một số ngành hàng chủ lực như cá cảnh
tại Hóc Môn, hoa mai vàng tại Bình Chánh, sầu riêng tại Bắc Tân Uyên, Bàu
Lâm và rau an toàn VietGAP tại Củ Chi.
Tuy nhiên, cơ chế đào tạo theo đơn đặt hàng của thị trường lao động vẫn
chiếm tỷ trọng thấp. Công tác khảo sát và dự báo nhu cầu nhân lực nông nghiệp
chưa được thực hiện định kỳ và có hệ thống. Chương trình đào tạo chậm cập
nhật các ngành nghề mới xuất hiện như vận hành nông nghiệp trong nhà màng
có cảm biến IoT, kỹ thuật nuôi trồng thủy sản tuần hoàn Aquaponics, sơ chế biến
sâu, logistics chuỗi cung ứng lạnh và quản trị thương mại điện tử nông sản.
3. Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn đào tạo nghề nông nghiệp giai
đoạn 2021–2025
3.1. Những vấn đề nổi bật đang đặt ra
- Cơ chế tài chính và định mức kinh phí đào tạo chưa phù hợp với đặc thù
nghề: Định mức kinh phí hỗ trợ đào tạo dao động khoảng 2–4 triệu
đồng/người/khóa dưới 3 tháng chỉ đáp ứng cho việc dạy lý thuyết, không đủ chi
phí mua sắm con giống, vật tư thực nghiệm, vận hành nhà màng, cảm biến IoT
hay thiết bị tưới tự động. Tại các địa bàn như Long Điền, Kim Long, Hiệp
Phước,..., các lớp học thực hành đúng chuẩn không thể triển khai nếu học viên
không tự đóng góp thêm kinh phí. Mức hỗ trợ tiền ăn và đi lại 30.000–50.000
33
đồng/ngày quá thấp so với chi phí cơ hội ngày công lao động bị mất 200.000–
400.000 đồng/ngày, dẫn đến tình trạng học viên bỏ lớp giữa chừng để mưu sinh.
- Quy định đối tượng thụ hưởng chưa tương thích với cơ cấu nhân khẩu
học nông thôn: Lực lượng bám trụ trực tiếp với sản xuất nông nghiệp tại Vĩnh
Lộc, Tân Hiệp, Châu Pha, Bình Lợi,... chủ yếu là lao động lớn tuổi trên 55–60
tuổi. Quy định giới hạn độ tuổi hỗ trợ đào tạo khiến nhóm nông dân trực tiếp
canh tác bị loại khỏi diện thụ hưởng hoặc không được cấp chứng chỉ. Ngược lại,
thanh niên nông thôn có xu hướng chuyển dịch sang khu công nghiệp và dịch
vụ, không tham gia các lớp nông nghiệp truyền thống.
- Vướng mắc pháp lý và hạ tầng về không gian tổ chức đào tạo thực hành:
Đào tạo nghề nông nghiệp đòi hỏi không gian sản xuất thực tế, nhưng việc dựng
nhà màng, nhà lưới, khu thực nghiệm hay công trình phụ trợ trên đất nông nghiệp
vướng các quy định quản lý trật tự xây dựng và đất đai. Các lớp học tại Cần Giờ,
Bình Quới,... buộc phải tổ chức lý thuyết trong hội trường, tạo ra khoảng cách
lớn giữa học nghề và làm nghề thực tế.
- Đội ngũ giảng dạy thiên về lý thuyết, thiếu cơ chế thu hút nghệ nhân và
chuyên gia: Đội ngũ giáo viên có trình độ học thuật nhưng thiếu trải nghiệm thực
tế tại các mô hình nông nghiệp công nghệ cao. Định mức thù lao quy định thấp
không thu hút được nghệ nhân làng nghề, chủ trang trại, kỹ sư nông nghiệp hoặc
doanh nhân tham gia giảng dạy.
- Đào tạo theo chỉ tiêu hành chính thay vì nhu cầu thực chất của thị trường:
Việc phân bổ chỉ tiêu cơ học xuống cấp cơ sở tạo áp lực hoàn thành số lượng
khoảng 50 chỉ tiêu/xã/năm. Các địa phương phải vận động người dân đi học cho
đủ quân số thay vì xuất phát từ nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp hay năng
lực mở rộng sản xuất của hộ dân, làm giảm hiệu quả sau đào tạo.
- Liên kết giữa cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và chuỗi giá trị còn lỏng lẻo:
Mối quan hệ giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp, hợp tác xã chưa
hình thành chuỗi liên kết ổn định. Chứng chỉ ngắn hạn dưới 3 tháng chưa đáp
ứng tiêu chuẩn tuyển dụng của doanh nghiệp lớn. Tại các vùng chuyên canh
bưởi, mít, bơ, hồ tiêu như Phú Giáo, Ngãi Giao, Châu Đức, Hòa Hội, Xuyên
Mộc,..., người dân thiếu kỹ năng sơ chế, bảo quản và chế biến sâu, dẫn đến tình
trạng mất giá thường xuyên khi vào vụ thu hoạch.
Bảng II.4.1. Khái quát thực trạng mô hình đào tạo nghề nông
nghiệp giai đoạn 2021–2025
Tiêu chí phân tích
Đặc điểm mô hình giai đoạn 2021–2025
Cơ chế xác định mục tiêu
Phân bổ theo chỉ tiêu hành chính được giao cào
bằng từ trên xuống.
Nội dung chương trình
Đào tạo theo từng nghề đơn lẻ, dựa trên danh
mục cố định sẵn có.
34
Phương pháp giảng dạy
Tập trung truyền đạt lý thuyết hàn lâm trong
hội trường.
Chủ thể tham gia
Cơ sở đào tạo công lập giữ vai trò chủ đạo,
khép kín.
Không gian đào tạo
Cố định tại lớp học, hội trường Ủy ban nhân
dân xã.
Chính sách hỗ trợ
Hỗ trợ chi phí đào tạo một lần với định mức
thấp.
Phương thức quản trị
Quản lý theo thủ tục hành chính và kiểm soát
sĩ số đầu vào.
Quy mô áp dụng
Áp dụng khung chương trình đồng nhất cho
toàn địa bàn.
(Nguồn: Phân tích tổng hợp từ kết quả khảo sát thực địa tại 120 xã, phường và
đặc khu, 2026)
3.2. Những yêu cầu mới đối với công tác đào tạo nghề nông nghiệp
giai đoạn 2026–2030
- Chuyển từ đào tạo theo khả năng cung ứng sang đào tạo theo đơn đặt
hàng: Chỉ tiêu và chương trình đào tạo phải xuất phát từ nhu cầu tuyển dụng của
doanh nghiệp, hợp tác xã và yêu cầu phát triển của từng ngành hàng, chuỗi giá
trị.
- Chuyển từ truyền đạt kiến thức sang phát triển năng lực nghề nghiệp:
Tăng thời lượng thực hành thực tế, học trực tiếp tại mô hình trình diễn, trang trại
và hợp tác xã; rèn luyện kỹ năng vận hành thiết bị công nghệ, tự động hóa và xử
lý rủi ro mùa vụ.
- Đổi mới căn bản cơ chế tài chính theo định mức kinh tế – kỹ thuật đặc
thù: Xây dựng khung định mức chi trả riêng cho từng nhóm nghề gồm nông
nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái, thủy sản, chế biến sâu và nâng mức
hỗ trợ tiền ăn, đi lại tương xứng với điều kiện kinh tế.
- Mở rộng cơ hội học tập linh hoạt cho toàn bộ lực lượng trực tiếp sản
xuất: Xóa bỏ rào cản độ tuổi, cho phép người lao động được đào tạo lại hoặc đào
tạo nâng cao mô-đun khi chuyển đổi sinh kế; tổ chức lớp học linh hoạt ngoài giờ
hành chính hoặc đào tạo lưu động tại vùng sản xuất.
- Tích hợp kỹ năng số và tư duy kinh tế nông nghiệp: Bổ sung bắt buộc
các nội dung về thương mại điện tử, livestream bán sản phẩm OCOP, lập nhật
ký điện tử, truy xuất nguồn gốc, quản trị chi phí và tiếp cận thị trường tín chỉ
carbon.
35
- Phân vùng đào tạo theo không gian kinh tế – sinh thái mới: Thiết kế
chương trình đào tạo chuyên biệt tương thích với 5 cụm không gian kinh tế sau
sáp nhập địa giới hành chính, không áp dụng một mô hình đồng nhất cho toàn
địa bàn.
4. Đánh giá tổng hợp công tác đào tạo nghề nông nghiệp giai đoạn
2021-2025
4.1. Điểm mạnh
- Công tác đào tạo nghề nông nghiệp nhận được sự quan tâm chỉ đạo của
Thành ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Thành phố, từng bước gắn
với định hướng phát triển nông nghiệp đô thị và nâng cao chất lượng nguồn nhân
lực nông thôn.
- Hệ thống chính trị cơ sở và các tổ chức chính trị – xã hội đã tham gia tích
cực vào công tác tuyên truyền, vận động, tổ chức lớp học và hỗ trợ người dân
tham gia đào tạo.
- Mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp có quy mô lớn, đa dạng về loại
hình, tạo nền tảng để triển khai đào tạo nghề trên phạm vi rộng.
- Danh mục nghề đào tạo tương đối đa dạng, bao gồm trồng trọt, chăn nuôi,
thủy sản, sinh vật cảnh, chế biến và một số ngành nghề nông thôn.
- Một số mô hình đào tạo đã bước đầu gắn với nông nghiệp công nghệ cao,
sản xuất chuyên canh, làng nghề và phát triển sinh kế, tạo ra những kết quả tích
cực về việc làm và thu nhập.
- Đội ngũ giảng viên cơ bản đáp ứng yêu cầu chuyên môn và được người
học đánh giá tương đối tích cực về tinh thần trách nhiệm, chuyên môn và hỗ trợ
học tập.
4.2. Điểm hạn chế
- Quy mô và cơ cấu đào tạo ở một số địa bàn chưa hoàn toàn xuất phát từ
nhu cầu thực tế của người lao động và thị trường lao động.
- Định mức kinh phí đào tạo và mức hỗ trợ người học chưa tương xứng
với chi phí thực tế của đào tạo nghề nông nghiệp, đặc biệt đối với những nghề
cần nhiều vật tư và thiết bị thực hành.
- Cơ sở vật chất và trang thiết bị thực hành phân bố chưa đồng đều, còn
thiếu tại nhiều địa bàn nông thôn, vùng chuyên canh và địa bàn đặc thù.
- Nội dung và phương pháp đào tạo ở một số chương trình còn thiên về lý
thuyết, trong khi thời lượng và điều kiện thực hành chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu
hình thành kỹ năng nghề.
- Việc huy động chuyên gia doanh nghiệp, nghệ nhân, chủ trang trại và
người sản xuất giỏi tham gia đào tạo còn hạn chế.
36
- Liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, hợp tác xã và thị trường
tiêu thụ chưa chặt chẽ, dẫn đến khả năng chuyển đổi kết quả đào tạo thành việc
làm ổn định còn hạn chế.
- Hệ thống thông tin, dữ liệu về nhu cầu đào tạo, người học và kết quả việc
làm sau đào tạo chưa đồng bộ, gây khó khăn cho công tác quản lý và đánh giá
hiệu quả.
- Đào tạo nghề còn chạy theo chỉ tiêu số lượng thay vì theo nhu cầu của
thị trường lao động
4.3. Cơ hội
- Quá trình sắp xếp đơn vị hành chính mở rộng không gian phát triển kinh
tế – xã hội và tạo điều kiện hình thành một thị trường lao động, sản xuất và tiêu
thụ nông sản có quy mô lớn hơn.
- Sự phát triển của nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái, kinh
tế tuần hoàn và chuyển đổi số tạo ra nhu cầu mới về kỹ năng nghề.
- Sự phát triển của doanh nghiệp nông nghiệp, hợp tác xã, chuỗi cung ứng
và dịch vụ logistics mở ra thêm khả năng gắn đào tạo nghề với việc làm.
- Các chính sách phát triển giáo dục nghề nghiệp, chuyển đổi số, phát triển
nguồn nhân lực và nông nghiệp hiện đại tạo cơ sở thuận lợi để đổi mới đào tạo
nghề nông nghiệp trong giai đoạn tiếp theo.
4.4. Thách thức
- Đô thị hóa và công nghiệp hóa tiếp tục làm thay đổi nhanh không gian
sản xuất và cơ cấu việc làm ở khu vực nông thôn.
- Lao động trẻ tiếp tục dịch chuyển sang công nghiệp và dịch vụ, trong khi
lực lượng trực tiếp sản xuất nông nghiệp có xu hướng già hóa.
- Yêu cầu về kỹ năng nghề ngày càng cao trong bối cảnh ứng dụng công
nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp.
- Biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, suy giảm tài nguyên và các yêu cầu
ngày càng cao về bảo vệ môi trường đặt ra yêu cầu mới đối với kỹ năng sản xuất
và quản lý nghề nghiệp.
- Sự thay đổi nhanh của thị trường nông sản làm gia tăng yêu cầu về kỹ
năng chế biến, thương mại, quản trị sản xuất và thích ứng thị trường bên cạnh
kỹ năng sản xuất truyền thống.
Nhìn chung, qua thực tiễn triển khai giai đoạn 2021–2025, đào tạo nghề
nông nghiệp đã hình thành được nền tảng về mạng lưới, chương trình, đội ngũ
và cơ chế hỗ trợ, đồng thời góp phần nâng cao kỹ năng sản xuất, tạo việc làm và
cải thiện sinh kế cho một bộ phận lao động nông thôn.
Tuy nhiên, hiệu quả đào tạo chưa đồng đều và chưa hình thành đầy đủ mối
liên kết giữa đào tạo – kỹ năng – việc làm – sản xuất – thị trường. Những hạn
chế nổi bật tập trung ở cơ chế tài chính, điều kiện thực hành, khả năng tiếp cận
37
của người học, chất lượng gắn với nhu cầu thực tế và hệ thống theo dõi kết quả
sau đào tạo.
Đặc biệt, sự thay đổi nhanh về không gian kinh tế – xã hội và cơ cấu lao
động sau sắp xếp đơn vị hành chính cho thấy mô hình đào tạo được triển khai
trong giai đoạn 2021–2025 đã tạo nền tảng nhưng chưa đủ khả năng đáp ứng đầy
đủ những yêu cầu mới của Thành phố mở rộng.
III. NỘI DUNG THỰC HIỆN ĐỀ ÁN GIAI ĐOẠN 2026–2030, ĐỊNH
HƯỚNG ĐẾN NĂM 2045
1. Nhu cầu đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn trên địa
bàn TP.HCM giai đoạn 2026–2030
1.1. Bối cảnh và động lực mới làm thay đổi nhu cầu đào tạo nghề
Tổng hợp kết quả khảo sát thực địa tại 120 xã, phường, đặc khu trên địa
bàn Thành phố Hồ Chí Minh, kết hợp với việc đối chiếu các định hướng phát
triển của Trung ương và Thành phố, cho thấy nhu cầu đào tạo nghề trong lĩnh
vực nông nghiệp và sinh kế nông thôn giai đoạn 2026–2030 đang có sự chuyển
dịch rõ rệt về mục tiêu, nội dung và phương thức tổ chức.
Nếu trong giai đoạn trước, đào tạo nghề chủ yếu tập trung vào việc cung
cấp kỹ thuật sản xuất và nâng cao năng suất lao động, thì trong giai đoạn 2026–
2030, nhu cầu đào tạo ngày càng gắn với khả năng thích ứng với biến đổi không
gian sản xuất, chuyển đổi sinh kế, tham gia chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ và
đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Đối tượng đào tạo vì vậy không chỉ là
người trực tiếp sản xuất nông nghiệp mà còn bao gồm lao động chuyển đổi nghề,
hộ mất đất sản xuất, lao động trẻ, phụ nữ, chủ trang trại, thành viên hợp tác xã
và các nhóm lao động tham gia các dịch vụ hỗ trợ nông nghiệp và kinh tế nông
thôn.
Trên cơ sở đó, nhu cầu đào tạo nghề giai đoạn 2026–2030 được định hình
bởi 05 động lực chủ yếu sau:
Thứ nhất, tái cấu trúc không gian phát triển và biến đổi điều kiện sản xuất
nông nghiệp.
Quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa và phát triển hệ thống hạ tầng đang
làm thay đổi đáng kể không gian sản xuất nông nghiệp của Thành phố. Ở nhiều
khu vực ven đô và vùng chịu tác động của các dự án hạ tầng, quỹ đất sản xuất
có xu hướng thu hẹp, phân mảnh hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng. Điều này
làm giảm khả năng duy trì các phương thức sản xuất dựa trên quy mô đất đai
lớn, đồng thời tạo ra nhu cầu phát triển các mô hình sản xuất có giá trị gia tăng
cao trên diện tích hạn chế.
Tại các khu vực ven đô như Nhà Bè, Bình Chánh, Hóc Môn và một số địa
bàn chịu tác động mạnh của quá trình công nghiệp hóa tại Bình Dương, Bà Rịa
– Vũng Tàu trước đây, nhu cầu đào tạo vì vậy đang chuyển dần từ kỹ thuật sản
xuất truyền thống sang nông nghiệp đô thị, nông nghiệp công nghệ cao và các
dịch vụ sinh thái. Các kỹ năng như sản xuất trong nhà màng, thủy canh,
38
Aquaponics, quản lý hệ thống tưới, sử dụng cảm biến IoT, chăm sóc cảnh quan
và xử lý chất thải hữu cơ trở thành những nội dung có khả năng đáp ứng tốt hơn
điều kiện sản xuất mới.
Thứ hai, chuyển dịch từ sản xuất đơn giá trị sang chuỗi giá trị, kinh tế xanh
và đa giá trị.
Sự thay đổi của thị trường làm cho yêu cầu đối với lao động nông nghiệp
không còn dừng ở khâu sản xuất nguyên liệu. Người lao động ngày càng cần có
khả năng tham gia vào các công đoạn sau sản xuất như sơ chế, chế biến, xây
dựng thương hiệu, tiêu chuẩn hóa sản phẩm, thương mại điện tử, logistics và
phát triển dịch vụ gắn với nông nghiệp.
Kết quả khảo sát tại các địa bàn có lợi thế về cảnh quan, sản phẩm đặc
trưng và giá trị văn hóa cho thấy xu hướng kết hợp nông nghiệp với du lịch sinh
thái, du lịch cộng đồng, làng nghề và các loại hình trải nghiệm ngày càng rõ.
Đây là cơ sở để hình thành nhu cầu đào tạo về quản trị hợp tác xã, phát triển sản
phẩm OCOP, chế biến nông sản, quản lý cơ sở lưu trú quy mô hộ, dịch vụ du
lịch nông nghiệp, truyền thông số và thương mại điện tử.
Đồng thời, yêu cầu phát triển kinh tế tuần hoàn đặt ra nhu cầu đào tạo các
kỹ năng tận dụng phụ phẩm nông nghiệp và chất thải chăn nuôi để sản xuất phân
bón hữu cơ, nguyên liệu tái sử dụng và các sản phẩm có giá trị gia tăng. Đào tạo
nghề vì vậy cần hướng tới không chỉ tăng năng suất mà còn nâng cao giá trị trên
một đơn vị sản phẩm, đơn vị diện tích và đơn vị lao động.
Thứ ba, tác động của chính sách quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và
tái cơ cấu ngành.
Việc tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, kiểm soát khai
thác thủy sản, điều chỉnh sử dụng đất và tái cơ cấu sản xuất đang tạo ra những
thay đổi trực tiếp đối với một bộ phận lao động nông thôn và lao động nghề biển.
Một số nhóm lao động phải giảm hoặc thay đổi hoạt động sản xuất truyền thống
do yêu cầu bảo vệ tài nguyên và môi trường, từ đó phát sinh nhu cầu chuyển đổi
nghề và bổ sung kỹ năng mới.
Tại các khu vực ven biển, hải đảo và vùng có hoạt động khai thác tài
nguyên chịu sự điều chỉnh ngày càng chặt chẽ, nhu cầu đào tạo có xu hướng
chuyển sang nuôi trồng thủy sản theo hướng sinh thái, chế biến thủy hải sản,
dịch vụ du lịch biển, vận tải và các hoạt động kinh tế biển phù hợp với yêu cầu
bảo tồn hệ sinh thái. Đối với các khu vực sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi,
yêu cầu giảm chất thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển sản xuất an
toàn cũng làm gia tăng nhu cầu về kỹ thuật xử lý chất thải, sản xuất phân bón
hữu cơ và các quy trình sản xuất thân thiện với môi trường.
Trong bối cảnh này, đào tạo nghề không chỉ có chức năng nâng cao năng
lực sản xuất mà còn trở thành một công cụ hỗ trợ chuyển đổi sinh kế, thích ứng
chính sách và bảo đảm an sinh cho các nhóm lao động chịu tác động của quá
trình tái cơ cấu.
39
Thứ tư, chuyển đổi số và yêu cầu hình thành lực lượng lao động nông
nghiệp có năng lực số.
Chuyển đổi số đang làm thay đổi phương thức tổ chức sản xuất, quản lý
và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Người lao động ngày càng phải tiếp cận trực
tiếp với dữ liệu sản xuất, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc, nền tảng số
và các công cụ hỗ trợ ra quyết định.
Nhu cầu đào tạo vì vậy không chỉ tập trung vào kỹ năng sử dụng thiết bị
mà còn bao gồm khả năng quản lý sản xuất bằng nhật ký điện tử, truy xuất nguồn
gốc, quảng bá và bán hàng trên nền tảng số, livestream tại cơ sở sản xuất, quản
lý đơn hàng và tiếp cận khách hàng trực tiếp. Đối với các cơ sở sản xuất có điều
kiện, nhu cầu ứng dụng IoT, dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo trong giám sát môi
trường, nhận diện dịch bệnh và quản lý sản xuất cũng ngày càng rõ.
Điều này đặt ra yêu cầu chuyển từ hình mẫu người sản xuất nông nghiệp
thuần túy sang hình mẫu người lao động nông nghiệp có năng lực số và năng lực
kinh doanh, có khả năng kết nối sản xuất với thị trường.
Thứ năm, yêu cầu chuyển từ đào tạo theo cung sang đào tạo theo nhu cầu
và kết quả đầu ra.
Một trong những yêu cầu quan trọng của giai đoạn 2026–2030 là đổi mới
phương thức tổ chức đào tạo. Kinh nghiệm giai đoạn 2021–2025 cho thấy nếu
đào tạo chủ yếu dựa trên chỉ tiêu số lượng và khả năng cung ứng của cơ sở đào
tạo mà chưa gắn chặt với nhu cầu thực tế của người học, doanh nghiệp, hợp tác
xã và thị trường lao động thì hiệu quả sử dụng nguồn lực còn hạn chế.
Trong giai đoạn mới, đào tạo nghề cần được tổ chức theo hướng lấy nhu
cầu của người học, doanh nghiệp, hợp tác xã và địa phương làm cơ sở xác định
ngành nghề, quy mô và nội dung đào tạo. Các chương trình cần linh hoạt về thời
gian, tăng tỷ lệ thực hành, tổ chức ngay tại cơ sở sản xuất khi phù hợp và có cơ
chế đánh giá dựa trên kết quả sau đào tạo.
Theo hướng này, việc làm, khả năng duy trì sinh kế, mức tăng thu nhập,
năng lực tham gia chuỗi giá trị và khả năng thích ứng của người lao động cần trở
thành những tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả đào tạo, thay vì chỉ dựa
trên số lượng người được cấp chứng chỉ.
Như vậy, năm động lực trên có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Sự thay
đổi không gian phát triển làm thay đổi điều kiện sản xuất; sự thay đổi sinh kế
làm phát sinh nhu cầu chuyển đổi nghề; yêu cầu quản lý tài nguyên và môi trường
thúc đẩy các phương thức sản xuất mới; chuyển đổi số làm thay đổi năng lực
nghề nghiệp; và tất cả những thay đổi đó đòi hỏi phương thức đào tạo phải
chuyển từ cung ứng chương trình có sẵn sang đáp ứng nhu cầu thực tế của người
lao động và thị trường.
Đây là cơ sở để Đề án giai đoạn 2026–2030 chuyển trọng tâm từ đào tạo
kỹ thuật sản xuất đơn thuần sang đào tạo năng lực nghề nghiệp phục vụ chuyển
40
dịch sinh kế, nâng cao giá trị nông nghiệp và thích ứng với không gian phát triển
mới của Thành phố.
1.2. Nhu cầu đào tạo nghề theo từng vùng sinh thái – kinh tế
Theo định hướng Quy hoạch chung của Thành phố Hồ Chí Minh sau khi
mở rộng không gian phát triển, toàn bộ lãnh thổ được phân chia thành 10 vùng
kinh tế đô thị nhằm phục vụ chiến lược phát triển hạ tầng và kinh tế vĩ mô. Dưới
góc độ tổ chức đào tạo nghề và phát triển sinh kế nông thôn, việc áp dụng nguyên
bản 10 vùng quy hoạch này sẽ dẫn đến tình trạng phân mảnh nguồn lực tài chính,
dàn trải trang thiết bị và trùng lặp các chương trình đào tạo.
Đề án tiến hành tích hợp và phân định lại thành 05 Vùng Sinh thái – Kinh
tế đặc thù dựa trên 04 tiêu chí đồng nhất: (1) Cấu trúc sinh thái và thổ nhưỡng;
(2) Tốc độ đô thị hóa và áp lực thu hồi đất; (3) Chuỗi giá trị sinh kế chủ đạo; (4)
Sự cộng hưởng của thị trường lao động. Cách tiếp cận này là cơ sở cốt lõi để
chuyển từ đào tạo theo khả năng cung ứng sang đào tạo theo không gian kinh tế
và chuỗi giá trị, bảo đảm sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước.
Bảng III.1.2. Tổng hợp nhu cầu đào tạo nghề theo vùng sinh thái – kinh tế
Vùng sinh
thái –
kinh tế.
Một số
Phường/xã
Đặc điểm
chuyển
dịch.
Nhóm lao
động
trọng
tâm.
Nhu cầu
đào tạo ưu
tiên.
Định
hướng giá
trị.
1. Nông
nghiệp đô
thị và
dịch vụ
sinh thái
Nhà Bè,
Bình
Chánh,
Hóc Môn,
Bình Lợi,
Bình Mỹ,
Thuận An,
Tân Bình,
Tân Phú
Quỹ đất
thu hẹp,
đô thị hóa
cao, nhu
cầu canh
tác diện
tích nhỏ
và mảng
xanh tăng
Nông dân
ven đô,
thanh
niên, phụ
nữ, lao
động
chuyển
đổi nghề
Nông
nghiệp
không gian
hẹp, nhà
màng, thủy
canh,
Aquaponics,
IoT, cảnh
quan, thú
cưng, xử lý
chất thải
Tối ưu hóa
không
gian, phát
triển dịch
vụ đô thị
và kinh tế
tuần hoàn
2. Nông
nghiệp đa
giá trị gắn
với du
lịch và
làng nghề
Bình Lợi,
Bà Điểm,
Xuân Thới
Sơn, Long
Phước,
Dầu Tiếng,
Xuyên
Mộc, Long
Nông
nghiệp kết
hợp du
lịch trải
nghiệm,
văn hóa
bản địa và
làng nghề
Nông dân,
phụ nữ, hộ
gia đình,
cơ sở du
lịch cộng
đồng
Chế tác sản
phẩm,
OCOP,
quản trị
homestay,
farmstay,
ẩm thực,
thuyết minh
tại điểm,
Gia tăng
giá trị bản
địa, phát
triển du
lịch sinh
thái và
văn hóa
41
Sơn, Côn
Đảo
thương mại
điện tử
3. Sản
xuất hàng
hóa quy
mô lớn và
nông
nghiệp
công nghệ
cao
Phú Giáo,
Bắc Tân
Uyên, Bến
Cát, Châu
Đức, Ngãi
Giao
Vùng
chuyên
canh tập
trung,
trang trại
quy mô
lớn, nhu
cầu cơ
giới hóa
và chế
biến tăng
Chủ trang
trại, lao
động kỹ
thuật,
thanh niên
nông thôn
Nông
nghiệp
chính xác,
thiết bị bay
không
người lái,
IoT, chế
biến sâu,
logistics,
công nghệ
vi sinh
Nâng cao
năng suất,
chế biến
sâu và
phát triển
kinh tế
tuần hoàn
4. Kinh tế
biển và
sinh thái
ven biển
Cần Giờ,
Thạnh An,
Long Sơn,
Long Điền,
Phước Hải,
Côn Đảo
Suy giảm
khai thác
ven bờ,
biến đổi
khí hậu,
yêu cầu
bảo vệ hệ
sinh thái
Ngư dân,
diêm dân,
lao động
biển,
thanh niên
Thuyền
trưởng, máy
trưởng, nuôi
trồng thủy
sản sinh
thái, dịch vụ
du lịch biển,
chế biến
thủy hải
sản, tinh chế
muối
Chuyển
đổi sinh
kế bền
vững, kinh
tế biển
xanh và
thích ứng
khí hậu
5. Chuyển
đổi sinh
kế và tái
cơ cấu lao
động
Bến Cát,
Tân Uyên,
Châu Đức,
Phước
Hòa,
Thuận
Giao, Phú
Giáo
Thu hồi
đất phát
triển khu
công
nghiệp và
hạ tầng
giao thông
trọng điểm
Hộ mất
đất canh
tác, lao
động trẻ,
lao động
chuyển
đổi nghề,
bộ đội
xuất ngũ
Kỹ thuật
công
nghiệp,
logistics,
dịch vụ khu
công
nghiệp, cơ
khí, hàn,
quản trị tài
chính, xuất
khẩu lao
động
Bảo đảm
an sinh xã
hội,
chuyển
đổi việc
làm và tái
hòa nhập
thị trường
(Nguồn: Phân tích tổng hợp từ kết quả khảo sát thực địa tại 120 xã,
phường và đặc khu, 2026)
42
1.2.1. Vùng nông nghiệp đô thị và dịch vụ sinh thái
- Phạm vi không gian: Khu vực đô thị trung tâm và các địa bàn ven đô có
tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa cao gồm quận Tân Bình, Tân Phú, thành phố
Thuận An, phường Bến Cát, thành phố Dĩ An, các xã ven đô như Nhà Bè, Bình
Chánh, Hóc Môn, Vĩnh Lộc và các phường Diên Hồng, Bàn Cờ, Bình Thới, Tây
Thạnh, An Khánh, Bình Quới, An Phú Đông, Thới An...
- Đặc điểm không gian và bối cảnh chuyển dịch kinh tế: Quỹ đất nông
nghiệp truyền thống bị thu hẹp đáng kể để nhường chỗ cho các công trình hạ
tầng kỹ thuật, khu công nghiệp và khu dân cư tập trung. Hoạt động sản xuất nông
nghiệp quảng canh lấy số lượng không còn phù hợp. Quá trình đô thị hóa làm
nảy sinh nhu cầu lớn về thực phẩm an toàn tại chỗ, không gian xanh, cải thiện
môi trường sống và các dịch vụ sinh thái đô thị. Lợi thế của vùng nằm ở mật độ
thị trường tiêu thụ rộng lớn, mạng lưới viện trường, trung tâm khoa học công
nghệ, hạ tầng logistics phát triển và lực lượng lao động dồi dào. Trọng tâm đào
tạo chuyển dịch sang tối ưu hóa không gian hẹp, phát triển kinh tế tuần hoàn và
cung ứng dịch vụ nông nghiệp đô thị.
- Nội dung đào tạo và các nhóm ngành nghề ưu tiên:
- Nông nghiệp công nghệ cao trên không gian hẹp và tuần hoàn: Kỹ thuật
vận hành hệ thống Aquaponics khép kín nuôi cá, tép rong kết hợp rau thủy canh
trên diện tích 100 m2 đến 200 m2; trồng hoa lan hồ điệp, hoa đồng tiền, dưa lưới
trong nhà màng ứng dụng cảm biến nhiệt độ và độ ẩm kết nối Internet vạn vật
(IoT); kỹ thuật nuôi ong dú lấy mật không chiếm diện tích đất; kỹ thuật sản xuất
nấm ăn, nấm dược liệu, nấm mối đen trong phòng kín kiểm soát nhiệt độ tự động.
- Kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường đô thị: Kỹ thuật
phân loại chất thải hữu cơ tại nguồn từ chợ đầu mối, khu chung cư, trường học;
kỹ thuật ủ rác hữu cơ nhà bếp thành phân bón vi sinh chăm sóc cây xanh ban
công, sân thượng; ứng dụng vi sinh xử lý bã đậu, bã bia làm thức ăn chăn nuôi
gia đình bảo đảm vệ sinh môi trường.
- Dịch vụ nông nghiệp đô thị và dịch vụ phục vụ đời sống thị dân: Thiết
kế, thi công và bảo dưỡng cảnh quan, cắt tỉa bonsai nghệ thuật cho chung cư,
công viên, khuôn viên khu công nghiệp; kỹ thuật chăm sóc, trị bệnh và làm đẹp
cho thú cưng (spa thú y); nghiệp vụ quản trị dịch vụ gia đình xanh gồm dinh
dưỡng ẩm thực, chăm sóc người cao tuổi, bảo mẫu chuyên nghiệp phục vụ cư
dân đô thị và chuyên gia khu công nghiệp; quản trị mô hình cà phê trang trại
mini, dịch vụ trải nghiệm nông nghiệp nội đô.
- Thương mại điện tử và chuyển đổi số: Kỹ năng lập kênh, xây dựng kịch
bản và livestream bán hàng trên TikTok, Shopee, Facebook; tạo lập mã QR truy
xuất nguồn gốc và ghi nhật ký canh tác điện tử trên điện thoại thông minh.
- Kết quả khảo sát tại các địa phương: Tại quận Tân Bình, 8 trường học và
9 cụm chung cư có nhu cầu đào tạo phân loại rác tại nguồn, ủ phân hữu cơ bón
cho cây xanh; 277 doanh nghiệp và hộ kinh doanh chế biến với 985 lao động cần
43
đào tạo kỹ năng tiếp thị số, bán hàng trực tuyến; thanh niên tại các khu nhà trọ
có nguyện vọng học kỹ năng livestream bán hàng cho các sản phẩm thủ công mỹ
nghệ.
- Tại quận Tân Phú, khoảng 20 cụm chung cư có nhu cầu hướng dẫn phân
loại chất thải hữu cơ để tái tạo phân bón tạo mảng xanh; phường kiến nghị đào
tạo kỹ thuật chăm sóc cây cảnh cho công nhân công ích; Hội Phụ nữ đề xuất đào
tạo nghề trồng nấm và rau thủy canh tại gia đình cho phụ nữ nhàn rỗi và lao động
yếu thế.
- Tại Nhà Bè và Bình Chánh, nông dân có quỹ đất nhỏ từ 100 m2 đến 200
m2 đề xuất đào tạo mô hình Aquaponics nuôi tép rong kết hợp rau thủy canh và
kỹ thuật dùng vi sinh ủ bã bia, bã đậu làm thức ăn dinh dưỡng không mùi hôi.
- Tại các phường An Phú Đông, Thới An, Bình Quới, An Khánh, người
dân đề xuất các khóa đào tạo nâng cao kỹ thuật uốn cấy mai vàng bonsai, nuôi
cá cảnh xuất khẩu, chăm sóc cảnh quan, vận hành dịch vụ tòa nhà và tiếp thị số.
- Phương thức tổ chức: Thiết kế các khóa đào tạo ngắn hạn theo mô-đun
kỹ năng độc lập, bố trí lịch học linh hoạt vào buổi tối hoặc ngày nghỉ cuối tuần;
thực hành trực tiếp tại các mô hình trình diễn công nghệ cao, xưởng thực nghiệm;
phát triển video clip hướng dẫn thao tác kỹ thuật ngắn gọn để tra cứu trên thiết
bị di động; thiết lập cơ chế liên kết với các công ty công ích, doanh nghiệp cảnh
quan để bảo đảm việc làm đầu ra cho học viên.
1.2.2. Vùng nông nghiệp đa giá trị gắn với du lịch và làng nghề
- Phạm vi không gian: Vùng đệm sinh thái và bảo tồn không gian văn hóa
lịch sử gồm xã Bình Lợi, Tân Nhựt, xã Bà Điểm, Xuân Thới Sơn, xã Bình Mỹ,
xã Long Phước, Dầu Tiếng, Xuyên Mộc, Long Sơn, đặc khu Côn Đảo...
- Đặc điểm không gian và bối cảnh chuyển dịch kinh tế: Khu vực sở hữu
hệ sinh thái cảnh quan, di tích lịch sử và làng nghề truyền thống lâu đời. Nhu
cầu đào tạo chuyển mạnh sang việc nâng cao giá trị bản địa, kết hợp sản xuất
nông nghiệp với du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm và thương mại dịch vụ.
- Nội dung đào tạo và các nhóm ngành nghề ưu tiên:
- Kỹ thuật tạo hình, uốn, ghép bonsai nghệ thuật, kỹ thuật điều khiển ra
hoa theo thời điểm, công nghệ chiết xuất tinh dầu và chế biến sâu từ hoa, cây
cảnh.
- Cải tiến mẫu mã và chuẩn hóa quy trình sản xuất các sản phẩm thủ công
mỹ nghệ, mây tre đan, bánh tráng, bánh hỏi truyền thống đạt tiêu chuẩn OCOP.
- Đào tạo nghiệp vụ quản trị homestay, farmstay, kỹ năng đón tiếp và phục
vụ du khách, an toàn thực phẩm, kỹ năng thuyết minh tại điểm du lịch và kinh
doanh nông sản trực tuyến.
- Kết quả khảo sát tại các địa phương:
44
+ Tại làng nghề mai vàng xã Bình Lợi, người dân có nhu cầu học kỹ thuật
ép, cấy ghép bonsai nghệ thuật, chiết xuất tinh dầu từ lá và hạt mai, chế biến
rượu mai để phục vụ du khách trải nghiệm du lịch sinh thái gắn với di tích chùa
Phật Cô Đơn.
+ Tại xã Xuân Thới Sơn, nhu cầu tập trung vào đào tạo thiết kế mẫu mã
để chuyển đổi nghề đan giỏ trạc truyền thống thành sản phẩm quà lưu niệm thời
trang phục vụ khách tham quan trải nghiệm văn hóa Mười tám thôn vườn trầu.
- Phương thức tổ chức: Đào tạo tích hợp liên ngành giữa kỹ thuật sản xuất,
nghiệp vụ du lịch và kỹ năng số, gắn trực tiếp với các điểm du lịch nông thôn và
hợp tác xã làng nghề.
1.2.3. Vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn và nông nghiệp công nghệ
cao
- Phạm vi không gian: Các địa bàn sản xuất nông nghiệp tập trung quy mô
lớn gồm xã Phú Giáo, Bắc Tân Uyên, Bến Cát, Châu Đức, thị trấn Ngãi Giao...
- Đặc điểm không gian và bối cảnh chuyển dịch kinh tế: Vùng tập trung
diện tích lớn cây ăn trái chủ lực (sầu riêng, bưởi, chuối, mít, bơ), cây công nghiệp
(cao su, hồ tiêu, ca cao) và các trang trại chăn nuôi tập trung. Điểm nghẽn lớn
nhất là tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch cao, phụ thuộc thương lái và áp lực ô nhiễm
môi trường chăn nuôi.
- Nội dung đào tạo và các nhóm ngành nghề ưu tiên:
- Đào tạo kỹ thuật nông nghiệp chính xác, vận hành thiết bị bay không
người lái phục vụ giám sát và phun thuốc bảo vệ thực vật, hệ thống cảm biến
môi trường kết nối IoT.
- Công nghệ sơ chế, bảo quản lạnh, sấy thăng hoa, chiết xuất tinh dầu, chế
biến sâu nông sản nhằm giảm thiểu rủi ro biến động giá cả.
- Công nghệ vi sinh xử lý chất thải chăn nuôi quy mô lớn thành phân bón
hữu cơ phục vụ vùng trồng cây ăn trái.
- Kỹ năng quản trị trang trại, quản trị hợp tác xã hiện đại, lập kế hoạch
kinh doanh và pháp lý hợp đồng bao tiêu.
- Kết quả khảo sát tại các địa phương: Tại Phú Giáo và Châu Đức, nhu cầu
cấp bách là đào tạo công nghệ chế biến sâu như sấy thăng hoa trái cây, chiết xuất
tinh dầu bơ, chế biến sản phẩm từ củ mài nhằm đáp ứng đơn đặt hàng bao tiêu của
các doanh nghiệp chế biến và xử lý chất thải chăn nuôi bò, heo thành phân bón vi
sinh cho cây ăn trái. Tại Bắc Tân Uyên, nông dân có nhu cầu làm chủ hệ thống
tưới tự động có cảm biến IoT trong nhà màng trồng bưởi da xanh và dưa lưới.
- Phương thức tổ chức: Đào tạo theo mô hình gắn kết với doanh nghiệp
nông nghiệp lớn, hợp tác xã và khu nông nghiệp công nghệ cao, kết hợp chuyển
giao công nghệ trực tiếp tại thực địa.
45
1.2.4. Vùng kinh tế biển và sinh thái ven biển
- Phạm vi không gian: Hành lang duyên hải và hải đảo gồm xã Thạnh An,
xã Cần Giờ, xã Long Sơn, Long Điền, xã Phước Hải, đặc khu Côn Đảo...
- Đặc điểm không gian và bối cảnh chuyển dịch kinh tế: Địa bàn chịu tác
động mạnh của biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và chủ trương điều chỉnh hoạt
động khai thác hải sản ven bờ để bảo vệ nguồn lợi thủy sản theo Quyết định số
2949/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân Thành phố. Yêu cầu chuyển đổi sinh kế
cho ngư dân giải bản tàu cá và diêm dân trở nên rất cấp thiết.
- Nội dung đào tạo và các nhóm ngành nghề ưu tiên:
- Đào tạo cấp chứng chỉ Thuyền trưởng, Máy trưởng phương tiện thủy nội
địa phục vụ vận chuyển du lịch đường thủy.
- Kỹ thuật nuôi trồng thủy sản sinh thái, nuôi biển công nghệ cao, kỹ thuật
phục hồi rừng ngập mặn kết hợp nuôi tôm sinh thái đáp ứng tiêu chuẩn giao dịch
tín chỉ carbon.
- Công nghệ tinh chế muối thảo dược, muối gia vị cao cấp, chế biến nước
mắm truyền thống và thủy hải sản khô đạt chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.
- Kết quả khảo sát tại các địa phương: Hàng ngàn ngư dân giải bản tàu cá
do cấm nghề lưới giã cào đôi tại Long Hải, Phước Hải, Cần Giờ có nhu cầu đào
tạo cấp chứng chỉ Thuyền trưởng hạng 3 để chuyển sang làm dịch vụ chở khách
du lịch trên biển. Tại Long Sơn và Cần Giờ, nông dân đề xuất học kỹ thuật nuôi
tôm sinh thái dưới tán rừng ngập mặn liên kết với các tập đoàn công nghệ để
hướng tới bán tín chỉ carbon. Tại xã Long Điền, nghề muối đối mặt với quy
hoạch đô thị nên diêm dân cần học kỹ thuật tinh chế muối thảo dược giá trị cao
hoặc chuyển đổi nghề nghiệp.
- Phương thức tổ chức: Đào tạo thực hành tại các cơ sở chế biến, hợp tác
xã nghề biển, gắn liền với chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề và giải quyết việc
làm của địa phương.
1.2.5. Vùng chuyển đổi sinh kế và tái cơ cấu lao động
- Phạm vi không gian: Các địa bàn triển khai dự án hạ tầng kỹ thuật và khu
công nghiệp tập trung như Bến Cát, Tân Uyên, Châu Đức, Phước Hòa, Thuận
Giao, Phú Giáo...
- Đặc điểm không gian và bối cảnh chuyển dịch kinh tế: Diện tích đất nông
nghiệp bị thu hồi diện rộng để phát triển các khu công nghiệp và hạ tầng giao
thông kết nối liên vùng (như tuyến đường Vành đai 4 và Khu công nghiệp
Sonadezi 6.000 ha tại Châu Đức). Nông dân mất tư liệu sản xuất nhưng tiếp nhận
nguồn vốn đền bù lớn, đối mặt với yêu cầu chuyển đổi việc làm bền vững sang
công nghiệp và dịch vụ.
- Nội dung đào tạo và các nhóm ngành nghề ưu tiên:
46
- Nghề kỹ thuật công nghiệp có nhu cầu tuyển dụng nhanh như điện công
nghiệp, cơ khí, thợ hàn, vận hành xe nâng, logistics, vệ sinh công nghiệp, bảo
mẫu và dịch vụ phụ trợ khu công nghiệp.
- Đào tạo nghề nông nghiệp công nghệ cao kết hợp bồi dưỡng ngoại ngữ,
tác phong công nghiệp phục vụ xuất khẩu lao động theo đường chính ngạch sang
Nhật Bản, Úc, Israel.
- Tư vấn quản trị tài chính hộ gia đình, hướng dẫn lập phương án sử dụng
vốn bồi thường an toàn thông qua việc góp vốn vào hợp tác xã hoặc kinh doanh
dịch vụ thương mại.
- Kết quả khảo sát tại các địa phương: Nông dân bị mất đất cao su tại Châu
Đức và Bến Cát có nhu cầu học các lớp kỹ thuật ngắn hạn để được tuyển dụng
trực tiếp vào làm việc tại các nhà máy trong khu công nghiệp với mức thu nhập
ổn định. Lực lượng thanh niên tại Nghĩa Thành, Châu Đức, Bắc Tân Uyên khao
khát tham gia các khóa đào tạo chuẩn quốc tế để đi xuất khẩu lao động nông
nghiệp kỹ thuật cao.
- Phương thức tổ chức: Đào tạo chuyển đổi nghề ngắn hạn gắn trực tiếp
với đơn đặt hàng tuyển dụng của các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, kết
hợp chương trình an sinh xã hội tại cơ sở.
Từ kết quả khảo sát thực tế tại các phường, xã và các ban ngành, cơ quan,
hiệp hội, doanh nghiệp, có thể khẳng định nhu cầu đào tạo nghề nông nghiệp của
Thành phố mang tính phân hóa không gian sâu sắc. Việc xác lập 05 vùng sinh
thái – kinh tế đặc thù thay thế cách tiếp cận dàn trải theo địa giới hành chính giúp
các cơ quan quản lý phân bổ chính xác nguồn lực ngân sách. Mỗi vùng kinh tế
được định hình một nhóm ngành nghề và phương thức đào tạo trọng tâm, bảo
đảm giải quyết đúng yêu cầu thực tiễn của người lao động và tương thích với
quy hoạch phát triển của Thành phố.
1.3. Nhu cầu đào tạo nghề nông nghiệp theo chuỗi giá trị nông nghiệp
Kết quả khảo sát thực tiễn tại các xã, phường, doanh nghiệp và các tổ chức
đoàn thể cho thấy sự thiếu bền vững trong sản xuất xuất phát từ việc đào tạo chỉ
tập trung vào kỹ thuật nuôi trồng cơ bản mà chưa chú trọng các khâu mang lại
giá trị gia tăng cao. Để nâng cao năng lực cạnh tranh, chương trình đào tạo giai
đoạn 2026–2030 được thiết kế bao phủ 04 mắt xích trong chuỗi giá trị nông
nghiệp. Khảo sát thực tiễn tại các cụm địa phương chỉ ra một điểm nghẽn mang
tính hệ thống trong giai đoạn 2021 - 2025: Công tác đào tạo nghề nông nghiệp
còn thiếu tính liên kết, chủ yếu tập trung vào khâu sản xuất (kỹ thuật trồng trọt,
chăn nuôi cơ bản) mà bỏ ngỏ hoàn toàn các khâu mang lại giá trị gia tăng cao
nhất (Chế biến, Thương mại, Dịch vụ). Hậu quả là người nông dân sản xuất manh
mún và liên tục rơi vào bẫy "được mùa mất giá", phụ thuộc hoàn toàn vào thương
lái. Thực trạng này tác động trực tiếp đến nhu cầu và đời sống của lao động.
Theo đó. Để nền nông nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh và các vùng liên kết phát
triển bền vững, nhu cầu đào tạo nghề giai đoạn 2026 - 2030 phải được thiết kế
bao phủ toàn bộ chuỗi giá trị, cụ thể: Mô hình Đào tạo nghề theo Chuỗi giá trị
47
Nông nghiệp Đa giá trị: (1) Đầu vào và tổ chức sản xuất – (2) Chế biến sâu – (3)
Thương mại số – (4) Tích hợp dịch vụ và du lịch nông nghiệp
Bảng III.1.3.Tổng hợp nhu cầu đào tạo theo chuỗi giá trị nông nghiệp
Chuỗi giá
trị
Hạn chế
chủ yếu
Năng lực
cần đào
tạo
Ngành
nghề, kỹ
năng ưu
tiên
Nhóm đối
tượng
trọng tâm
Kết quả
kỳ vọng
1. Đầu
vào và tổ
chức sản
xuất
Sản xuất
phân tán,
chi phí cao,
phụ thuộc
kỹ thuật
canh tác
truyền
thống
Quản trị
quy trình
sản xuất,
nông
nghiệp
chính xác,
kinh tế
tuần hoàn
Vận hành
IoT, tưới tự
động, drone,
Aquaponics,
công nghệ
vi sinh xử lý
chất thải,
quản trị
HTX
Nông dân,
chủ trang
trại, ban
quản trị
HTX,
thanh niên
nông thôn
Tối ưu chi
phí đầu
vào, tăng
năng suất,
giảm thiểu
phát thải
môi
trường
2. Sơ chế
và chế
biến sâu
Giá trị gia
tăng thấp,
tổn thất sau
thu hoạch
cao, phụ
thuộc
thương lái
Công
nghệ bảo
quản, chế
biến sâu
và tiêu
chuẩn hóa
sản phẩm
Sấy thăng
hoa, chiết
xuất tinh
dầu, tinh
chế muối,
chế biến
thủy hải
sản, thiết kế
bao bì
OCOP
Nông dân,
phụ nữ
nông thôn,
cơ sở chế
biến, HTX
Nâng cao
giá trị sản
phẩm, kéo
dài thời
gian bảo
quản,
giảm rủi
ro biến
động giá
3.
Thương
mại và
tiếp thị số
Phụ thuộc
trung gian
thương mại,
thiếu thông
tin thị
trường và
kỹ năng tiếp
thị
Marketing
số,
thương
mại điện
tử, minh
bạch
nguồn
gốc sản
phẩm
Livestream
bán hàng,
vận hành
gian hàng
số, tạo mã
QR, ghi
nhật ký điện
tử, hồ sơ
OCOP
Thanh
niên nông
thôn, phụ
nữ, hộ sản
xuất kinh
doanh,
HTX
Mở rộng
kênh tiêu
thụ trực
tiếp, tiếp
cận người
tiêu dùng,
chủ động
giá bán
4. Tích
hợp dịch
vụ và du
lịch nông
nghiệp
Tài nguyên
nông nghiệp
và văn hóa
chưa
chuyển hóa
Quản trị
dịch vụ
du lịch
nông
thôn,
Quản trị
farmstay,
homestay,
ẩm thực
nông thôn,
Nông hộ,
phụ nữ,
thanh
niên, cơ
Đa dạng
hóa nguồn
thu nhập,
gia tăng
giá trị
48
thành dịch
vụ giá trị
gia tăng
truyền
thông văn
hóa bản
địa
thuyết minh
tại điểm, sơ
cấp cứu
sở du lịch
cộng đồng
kinh tế
trên một
đơn vị
diện tích
(Nguồn: Phân tích tổng hợp từ kết quả khảo sát thực địa tại 120 xã, phường và
đặc khu, 2026)
1.3.1. Khâu đầu vào và Tổ chức Sản xuất
Người nông dân hiện không chỉ cần trang bị kỹ thuật canh tác mà có nhu
cầu cấp thiết về đào tạo tư duy quản trị rủi ro và tối ưu hóa chi phí:
- Kỹ thuật kinh tế tuần hoàn: Nhu cầu đào tạo kỹ thuật xử lý chất thải là
rất lớn chăn nuôi (phân bò, heo, gà quy mô lớn tại Phú Giáo, Củ Chi) thành phân
bón vi sinh để bón ngược lại cho vườn cây ăn trái, tạo chuỗi khép kín. Tại xã
Nhà Bè, xã Bình Chánh,… các mô hình tận dụng không gian như Aquaponics
(nuôi tép rong kết hợp rau thủy canh) hay dùng vi sinh ủ rất cần chuyên gia
chuyển giao.
- Nông nghiệp chính xác (Precision Agriculture): Nông dân tại xã Bắc Tân
Uyên, xã Nhà Bè đề xuất tổ chức các lớp vận hành công nghệ cao như: lắp đặt
hệ thống tưới tự động có cảm biến IoT trong nhà màng (áp dụng cho lan hồ điệp,
dưa lưới) hoặc lập trình sử dụng drone phun thuốc.
- Quản trị Hợp tác xã (HTX): Khảo sát ghi nhận một nghịch lý là nhiều
hợp tác xã gặp khó khăn trong duy trì hoạt động do ban giám đốc còn hạn chế
về kỹ năng pháp lý, khai báo thuế và quản lý tài chính. ... Cần ưu tiên đào tạo
năng lực lập phương án kinh doanh cho đội ngũ nòng cốt HTX/Tổ hợp tác để họ
đủ tầm đại diện pháp nhân ký hợp đồng bao tiêu với doanh nghiệp, siêu thị.
1.3.2. Khâu Sơ chế và Chế biến sâu
Đây là khâu yếu nhất của nông hộ nhưng lại là điểm quan trọng để gia
tăng lợi nhuận. Nông dân tại nhiều vùng chuyên canh đang bán tài nguyên
với giá nguyên liệu thô:
- Gia tăng giá trị trái cây: Tại Châu Đức, Phú Giáo, Hòa Hội, nông dân thu
hoạch lượng lớn trái cây nhưng thường gặp khó khăn tiêu thụ khi vào chính vụ,
giá nông sản giảm sâu. Do đó, nhu cầu cấp thiết là đào tạo công nghệ sơ chế và
chế biến sâu: sấy thăng hoa, chiết xuất tinh dầu bơ, chế biến nông sản phụ (bột
củ mài, miến củ mài).
- Tinh chế thủy hải sản và diêm nghiệp: Tại các xã Cần Giờ, xã Long Sơn,
xã Long Điền, Thạnh An khi giá muối thô xuống thấp (khoảng 1.200 đồng/kg),
người dân không cần học cách làm muối mà cần học kỹ thuật tinh chế gia vị cao
cấp (muối tiêu, muối chấm tôm thịt). Đồng thời, cần đào tạo chuẩn hóa nghề làm
mắm cá cơm, cá cơm sấy tẩm gia vị với bao bì bắt mắt để phục vụ du lịch.
49
- Chế tác làng nghề: Tại thủ phủ mai xã Bình Lợi, người dân không chỉ
bán gốc mai dịp Tết mà mong muốn học kỹ năng chiết xuất tinh dầu từ lá/hạt
mai, ủ rượu mai để khai thác đa giá trị từ một vòng đời cây.
1.3.3. Khâu Thương mại, Tiếp thị và Chuyển đổi số
"Sản phẩm tốt nhưng không biết bán cho ai" là trăn trở chung của nhiều
lãnh đạo và lao động nông nghiệp tại các địa phương. Khâu đào tạo này đang
nhận được sự quan tâm rất lớn của lực lượng lao động trẻ và phụ nữ nông
thôn:
- Đào tạo kỹ năng thương mại điện tử ứng dụng: Khắp các cụm từ xã Củ
Chi, Xã Hóc Môn đến xã Thạnh An, Xã Thường Tân, … đều yêu cầu mở lớp
đào tạo kỹ năng lập kênh, xây dựng kịch bản và livestream bán hàng trên TikTok,
Shopee. Việc người nông dân tự tay cầm điện thoại giới thiệu quy trình trồng
trọt từ vườn nhà đang tạo ra lợi thế cạnh tranh tuyệt đối về niềm tin với người
tiêu dùng đô thị.
- Minh bạch hóa & Chuẩn hóa OCOP: Để đưa hàng vào siêu thị cao cấp,
nông dân có nhu cầu rất lớn đối với các khóa tập huấn về: cách thiết kế bao bì,
tạo mã QR truy xuất nguồn gốc, ghi chép nhật ký canh tác điện tử và lập hồ sơ
công nhận sản phẩm OCOP 3-4 sao.
1.3.4. Khâu Tích hợp Dịch vụ và Du lịch Nông nghiệp
Gắn nông nghiệp với dịch vụ là điểm kết thúc hoàn hảo của chuỗi, biến
nông dân thành người cung cấp dịch vụ sinh thái:
- Nghiệp vụ lưu trú nông thôn: Đào tạo kỹ năng vận hành
homestay/farmstay, quản trị nhà hàng quy mô nhỏ, nghiệp vụ buồng phòng, đón
khách... tại các điểm nóng du lịch sinh thái như các xã Xuân Thới Sơn, Bình Lợi
Thạnh An và Xuyên Mộc, xã Bàu Lâm.
- Đào tạo Hướng dẫn viên bản địa (Storytelling) & Ẩm thực: Nông dân
cần được huấn luyện nghệ thuật kể chuyện về lịch sử văn hóa (ví dụ: văn hóa 18
thôn vườn trầu, sự tích nghề muối) để trở thành những "thuyết minh viên tại
điểm" giàu cảm xúc. Kèm theo đó là kỹ năng chế biến ẩm thực, pha chế đồ uống
mang đậm hương vị bản địa, đảm bảo chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm phục vụ
du khách.
Nhìn chung, tiếp cận theo chuỗi giá trị cho thấy nhu cầu đào tạo nghề đã
vượt qua phạm vi kỹ thuật canh tác truyền thống. Việc tích hợp đồng bộ các khâu
từ sản xuất thông minh, chế biến sâu, tiếp thị số đến dịch vụ du lịch trải nghiệm
tạo ra một chu trình đào tạo khép kín. Đây là cơ sở thực tiễn để nâng cao năng
lực cạnh tranh cho nông sản địa phương, tối ưu hóa lợi nhuận cho người sản xuất
và đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế nông nghiệp hiện đại.
50
1.4. Phân tích nhu cầu đào tạo nghề nông nghiệp theo nhóm đối tượng
lao động
Lực lượng lao động khu vực nông thôn có sự phân hóa về độ tuổi, trình
độ học vấn, quỹ thời gian và định hướng sinh kế. Đề án phân nhóm nhu cầu theo
05 đối tượng trọng tâm để thiết kế chương trình đào tạo phù hợp.
Qua các đợt khảo sát tại hơn 120 xã, phường trên địa bàn Thành phố Hồ
Chí Minh mở rộng, thực tiễn cho thấy phương pháp đào tạo theo mô hình đồng
nhất, thiếu phân hóa đối tượng đã bộc lộ nhiều hạn chế. Lực lượng lao động nông
thôn hiện nay phân hóa rất mạnh về độ tuổi, trình độ học vấn, rào cản thời gian
và định hướng mưu sinh. Để công tác đào tạo nghề giai đoạn 2026 - 2030 đi vào
thực chất, cần nhận diện và bóc tách nhu cầu theo 5 nhóm đối tượng trọng tâm
sau:
Bảng III.1.4. Nhu cầu đào tạo nghề theo nhóm đối tượng lao động
Nhóm đối
tượng
Đặc điểm
và rào cản
chính
Nhu cầu
nghề
nghiệp
chủ yếu
Phương
thức đào
tạo phù
hợp
Thời
lượng/định
dạng ưu
tiên
Mục tiêu
chính
sách
1. Nông
dân lớn
tuổi và lao
động
nông
nghiệp
truyền
thống
Già hóa,
hạn chế
tiếp cận
công nghệ,
ngại học lý
thuyết dài
ngày
Kỹ thuật
cây trồng,
chăn nuôi,
phân hữu
cơ, phòng
trừ dịch
bệnh, sử
dụng thiết
bị cơ bản
Cầm tay
chỉ việc,
thực hành
tại
vườn/trang
trại
Ngắn hạn,
linh hoạt,
1–5 ngày
hoặc theo
mô-đun
Duy trì và
nâng cao
hiệu quả
sinh kế
hiện hữu
2. Thanh
niên nông
thôn và
bộ đội
xuất ngũ
Xu hướng
rời nông
nghiệp,
yêu cầu
thu nhập
cao và cơ
hội nghề
nghiệp
mới
Nông
nghiệp
công nghệ
cao, IoT,
logistics,
cơ khí
nông
nghiệp,
khởi
nghiệp,
xuất khẩu
lao động
Thực hành,
đào tạo
kép, doanh
nghiệp đặt
hàng
Mô-đun
nghề kết
hợp chứng
chỉ
Tạo việc
làm có thu
nhập và
khả năng
phát triển
nghề
nghiệp
3. Phụ nữ
nông thôn
Hạn chế
thời gian
Chế biến
tại nhà, thủ
Đào tạo
linh hoạt
Bán thời
gian, học
Tạo sinh
kế tại gia
51
do chăm
sóc gia
đình, khó
tham gia
đào tạo dài
ngày hoặc
làm việc
toàn thời
gian
công,
OCOP,
thương
mại điện
tử, kinh tế
hộ gia đình
tại cộng
đồng, trực
tuyến và
tại nhà
theo mô-
đun
và tăng
quyền chủ
động kinh
tế
4. Lao
động bị
đứt gãy
sinh kế
Mất đất,
mất nghề
biển, mất
tư liệu sản
xuất, cần
chuyển đổi
nhanh
Nghề kỹ
thuật, dịch
vụ biển,
nuôi trồng
thủy sản,
logistics,
dịch vụ
khu công
nghiệp
Đào tạo
chuyển đổi
cấp tốc gắn
với tuyển
dụng
Ngắn hạn,
thực hành,
cấp chứng
chỉ nghề
Bảo đảm
chuyển đổi
sinh kế và
tái hòa
nhập thị
trường lao
động
5. Đồng
bào dân
tộc thiểu
số và
nhóm yếu
thế
Rào cản về
trình độ,
văn hóa,
khả năng
tiếp cận
công nghệ
và đào tạo
chính quy
Du lịch
cộng đồng,
ẩm thực,
thủ công,
nghề dễ
học và tạo
thu nhập
Đào tạo tại
cộng đồng,
có hỗ trợ
và kèm cặp
Ngắn hạn,
linh hoạt,
phù hợp
từng nhóm
Bảo đảm
bao trùm
xã hội, bảo
tồn văn
hóa và tạo
sinh kế
(Nguồn: Phân tích tổng hợp từ kết quả khảo sát thực địa tại 120 xã, phường và
đặc khu, 2026)
1.4.1. Nhóm nông dân lớn tuổi và lao động nông nghiệp truyền thống
Lực lượng trực tiếp làm nông nghiệp hiện nay đang bị "già hóa" nghiêm
trọng. Khảo sát tại xã Vĩnh Lộc cho thấy độ tuổi trung bình của hội viên nông
dân đã lên tới 57-60 tuổi. Thậm chí tại phường Tân Hiệp, nhiều nông dân trên
70 tuổi vẫn trực tiếp lái máy cày, phun thuốc, bám trụ với đồng ruộng.
- Điểm nghẽn chính sách: Rào cản lớn nhất hiện nay là quy định về độ tuổi
hỗ trợ đào tạo nghề (nam dưới 60, nữ dưới 55). Rất nhiều nông dân thực tâm
muốn học kỹ thuật mới nhưng bị loại khỏi danh sách hỗ trợ cấp chứng chỉ vì
"quá tuổi", dẫn đến tình trạng phải lấy tên con cháu đăng ký học thay.
- Nhu cầu đào tạo: Nhóm này có tâm lý ngại học lý thuyết dài ngày, do đó
thời gian học lý tưởng chỉ từ 1-2 buổi/tuần hoặc tối đa 5 ngày, theo hình thức
"cầm tay chỉ việc" ngay tại vườn. Nhu cầu tập trung vào: Kỹ thuật tỉa cành, xử
52
lý dịch bệnh mới trên cây ăn trái (nhãn, sầu riêng, bưởi); kỹ thuật ủ phân hữu cơ
vi sinh; và cách sử dụng ứng dụng di động cơ bản (nhật ký điện tử, điều khiển
tưới tự động).
1.4.2. Nhóm thanh niên nông thôn và bộ đội xuất ngũ
Đa số thanh niên nông thôn hiện nay có xu hướng làm việc tại các khu
công nghiệp hoặc chuyển sang khu vực dịch vụ. Số ít bám trụ lại với nông nghiệp
đòi hỏi những mô hình mang tính đột phá, ứng dụng công nghệ cao và mang lại
lợi nhuận tương xứng. Nhu cầu đào tạo:
- Nông dân số & Đổi mới sáng tạo: Các xã tại vùng Bến Cát, Phú Giáo
thanh niên có nguyện vọng được đào tạo về logistics thông minh (quản lý chuỗi
cung ứng khép kín), ứng dụng IoT (Internet vạn vật) vào điều khiển nhà màng,
nhà lưới, và các kỹ năng lập phương án khởi nghiệp.
- Xuất khẩu lao động nông nghiệp: Tại các khu vực như xã Châu Đức,
Ngãi Giao, thanh niên có nhu cầu tham gia thị trường xuất khẩu lao động sang
các thị trường tiên tiến (Nhật Bản, Úc, Israel) để học hỏi kỹ năng nông nghiệp
công nghệ cao và tích lũy vốn. Tuy nhiên, địa phương đang thiếu các doanh
nghiệp phái cử uy tín được cơ quan quản lý bảo chứng, dẫn đến tâm lý e ngại bị
lừa đảo. Nhu cầu đặt ra là Thành phố cần có kênh kết nối đào tạo, cấp chứng chỉ
quốc tế và định hướng xuất khẩu lao động chính ngạch cho thanh niên.
- Bộ đội xuất ngũ: Tại xã Phú Giáo và xã Tân Nhật, nhóm bộ đội xuất ngũ
cần các khóa đào tạo nghề ngắn hạn mang tính ứng dụng ngay (cơ khí nông
nghiệp, lái máy xúc, kỹ thuật điện nước trang trại) hoặc được doanh nghiệp "đặt
hàng" đào tạo và tuyển dụng lập tức sau khi hoàn thành.
1.4.3. Nhóm phụ nữ nông thôn nhàn rỗi
- Thực trạng: Phụ nữ tại các vùng nông thôn (đặc biệt là vùng lõi đô thị
ven như Bình Chánh, Nhà Bè) thường bị vướng bận việc nội trợ, chăm sóc người
già, đưa rước con đi học nên không thể tham gia các lớp đào tạo dài ngày hay
làm việc giờ hành chính 8 tiếng/ngày.
- Nhu cầu đào tạo:
- Sinh kế tại nhà & Chế biến sâu: Cần đào tạo các nghề có thể làm tại nhà
để tận dụng thời gian rảnh như: Trồng nấm linh chi, nấm mối đen trong không
gian hẹp; kỹ thuật chế biến sâu hải sản (làm mắm cá cơm, cá cơm sấy tại Thạnh
An, Cần Giờ) hoặc làm mứt, bánh kẹo từ nông sản địa phương.
- Gia công và Thủ công mỹ nghệ: Tại xã Long Tân (Phú Giáo) hoặc Xuân
Thới Sơn (Hóc Môn), phụ nữ có nhu cầu khôi phục nghề đan giỏ trạc, đan mây
tre lá. Tuy nhiên, điều kiện kiên quyết là phải có doanh nghiệp cung cấp nguyên
liệu đầu vào và bao tiêu sản phẩm đầu ra.
- Kỹ năng thương mại điện tử: Có nhu cầu được tập huấn kỹ năng phát
sóng trực tiếp (livestream) bán hàng trên TikTok, Facebook để tự tiêu thụ sản
phẩm do chính tay gia đình làm ra.
53
1.4.4. Nhóm lao động bị đứt gãy sinh kế
Đây là nhóm đối tượng chịu tổn thương lớn nhất do tác động của quy
hoạch và chính sách quản lý nhà nước, cần các giải pháp đào tạo và chuyển
đổi sinh kế kịp thời, cấp bách:
- Ngư dân bị giải bản tàu cá: Tại Vũng Tàu, Long Điền, Phước Hải, Long
Sơn,.. do chủ trương cấm các nghề đánh bắt tận diệt ven bờ (nghề giã cào, nghề
đóng đáy), hàng ngàn lao động biển đang thất nghiệp. Trình độ văn hóa của
nhóm này rất thấp (đa số mới học hết cấp 1), chỉ quen sóng nước. Nhu cầu cấp
thiết là đào tạo để lấy chứng chỉ Thuyền trưởng, Máy trưởng hạng 2, 3 phục vụ
các phương tiện thủy nội địa, chuyển đổi sang dịch vụ chở khách du lịch trên
biển, hoặc đào tạo kỹ năng nuôi biển công nghệ cao.
- Lao động mất đất nông nghiệp: Tại Cần Giờ (siêu dự án lấn biển
Vingroup) hay Châu Đức (thu hồi 6.000 ha đất cao su làm KCN Sonadezi), người
nông dân mất tư liệu sản xuất. Họ cần được đào tạo ngắn hạn và cấp chứng chỉ
nghề (thợ hàn, thợ điện, chăm sóc cảnh quan, vệ sinh công nghiệp) để có thể
được nhận vào làm việc trực tiếp tại các dự án trọng điểm với mức lương cao
(từ 20-30 triệu/tháng thay vì 14-17 triệu nếu làm lao động phổ thông không bằng
cấp).
1.4.5. Nhóm đồng bào dân tộc thiểu số và lao động hoàn lương, yếu thế
Sự phát triển kinh tế nhanh chóng đôi khi bỏ lại phía sau những nhóm yếu
thế. Khảo sát tại Châu Pha (có trên 300 đồng bào người Chơ Ro), Long Tân
(đồng bào dân tộc thiểu số) cho thấy việc tiếp cận các lớp học nghề công nghệ
cao là không khả thi do rào cản nhận thức và văn hóa.
Nhu cầu đào tạo: Đào tạo nghề phải gắn với bảo tồn văn hóa bản địa. Ví
dụ, đào tạo làm du lịch cộng đồng, làm các món ăn truyền thống, nghề đan lát
thủ công cho đồng bào dân tộc để phục vụ du lịch sinh thái. Bên cạnh đó, các địa
phương như xã Phú Giáo cũng kiến nghị cần có các lớp học nghề đặc thù (ngắn
hạn, dễ học, dễ có thu nhập) dành riêng cho người sau cai nghiện, người hoàn
lương để họ tái hòa nhập cộng đồng, tránh tái phạm tội.
Việc nhận diện nhu cầu theo 05 nhóm đối tượng lao động là cơ sở để xóa
bỏ phương thức đào tạo cào bằng. Mỗi nhóm lao động có đặc thù về quỹ thời
gian, năng lực nhận thức và điều kiện tiếp cận riêng, đòi hỏi các định dạng đào
tạo tương thích từ thời lượng, địa điểm đến mục tiêu đầu ra. Cách tiếp cận này
bảo đảm tính nhân văn, mở rộng cơ hội học tập cho mọi tầng lớp dân cư và nâng
cao hiệu quả giải quyết việc làm của chính sách.
1.5. Nhu cầu đào tạo theo các ngành nghề ưu tiên
Để giải quyết triệt để tình trạng đào tạo dàn trải, chạy theo chỉ tiêu của giai
đoạn trước, danh mục ngành nghề ưu tiên giai đoạn 2026 - 2030 được thiết lập
dựa trên sự đồng thuận giữa: (1) Định hướng chiến lược của UBND Thành phố;
(2) Lợi thế của địa phương; và (3) Nhu cầu nâng cao thu nhập của người dân.
54
Sự phân định này giúp loại bỏ sự trùng lặp, hình thành lưới lọc tự nhiên
để phân luồng chính xác nhu cầu đào tạo thành 06 nhóm nghề trọng tâm, được
khái quát qua bảng sau:
Bảng III.1.5. Tổng hợp 06 nhóm ngành nghề đào tạo ưu tiên giai đoạn 2026–2030
Nhóm
ngành
nghề ưu
tiên
Nội dung
đào tạo
trọng tâm
Địa bàn,
không
gian phù
hợp
Nhóm lao
động ưu
tiên
Động lực
nhu cầu
Mức
độ ưu
tiên
1. Nông
nghiệp
công nghệ
cao và
nông
nghiệp đô
thị
Vận hành
IoT, nhà
màng, thủy
canh,
Aquaponics,
drone, tự
động hóa,
cảnh quan đô
thị, chăm sóc
thú cưng
Vùng ven
đô và các
khu vực
sản xuất
công nghệ
cao
Thanh
niên, nông
dân trẻ,
chủ trang
trại, lao
động dịch
vụ
Quỹ đất
nông nghiệp
thu hẹp, yêu
cầu nâng
cao giá trị
trên đơn vị
diện tích
Rất cao
2. Chế
biến sâu
và nâng
cao giá trị
nông sản
Sấy thăng
hoa, chiết
xuất tinh
dầu, tinh chế
muối gia vị,
chế biến thủy
hải sản, bao
bì OCOP
Phú Giáo,
Châu
Đức,
Long
Điền, Cần
Giờ và
các vùng
nguyên
liệu
Phụ nữ
nông thôn,
HTX, hộ
sản xuất,
cơ sở chế
biến
Giảm phụ
thuộc bán
nguyên liệu
thô, khắc
phục tình
trạng mất
giá khi thu
hoạch rộ
Rất cao
3. Dịch vụ
du lịch
nông
nghiệp và
thích ứng
sinh thái
Quản trị
farmstay,
homestay, du
lịch cộng
đồng, dịch
vụ biển, nuôi
trồng sinh
thái, ẩm thực
Vùng đệm
sinh thái,
ven biển,
làng nghề,
vùng cảnh
quan đặc
thù
Hộ gia
đình, nông
dân, ngư
dân, phụ
nữ, thanh
niên
Chuyển đổi
sinh kế bền
vững, đa
dạng hóa
nguồn thu từ
tài nguyên
bản địa
Cao
4. Thương
mại điện
tử và
chuyển
đổi số
Livestream
bán hàng,
thương mại
điện tử, mã
QR, nhật ký
Toàn địa
bàn
Thành
phố
Thanh
niên, phụ
nữ, HTX,
hộ sản xuất
kinh doanh
Giảm phụ
thuộc trung
gian, mở
rộng kênh
phân phối
Rất cao
55
điện tử, truy
xuất nguồn
gốc
trực tiếp đến
người tiêu
dùng
5. Nghề
phi nông
nghiệp và
chuyển
đổi việc
làm
Điện, cơ khí,
hàn,
logistics,
dịch vụ khu
công nghiệp,
kỹ năng xuất
khẩu lao
động
Vùng thu
hồi đất,
khu công
nghiệp và
hành lang
hạ tầng
giao
thông
Lao động
mất đất,
thanh niên,
bộ đội xuất
ngũ, lao
động
chuyển đổi
Tái cơ cấu
lao động
nông thôn,
giải quyết
việc làm
thay thế tại
chỗ
Cao
6. Năng
lực quản
trị, hợp
tác xã và
tài chính
Quản trị
HTX, pháp
lý kinh tế, kê
khai thuế
điện tử, quản
trị tài chính
hộ, quản lý
dòng vốn
Toàn
Thành
phố, ưu
tiên vùng
chuyên
canh và
vùng
chuyển
đổi sinh
kế
Giám đốc
HTX, tổ
hợp tác,
chủ hộ sản
xuất, hộ
nhận tiền
bồi thường
Khắc phục
hạn chế
quản trị, bảo
vệ dòng vốn
và tham gia
chuỗi giá trị
Cao
(Nguồn: Phân tích tổng hợp từ kết quả khảo sát thực địa tại 120 xã, phường và
đặc khu, 2026)
1.5.1. Nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp đô thị
Nhóm nghề này đáp ứng yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng trong điều kiện
quỹ đất hạn hẹp. Nội dung đào tạo tập trung vào quy trình kỹ thuật tiên tiến gồm
vận hành nhà màng có cảm biến IoT, hệ thống thủy canh và khí canh hồi lưu,
mô hình Aquaponics tuần hoàn nước, ứng dụng thiết bị bay không người lái
trong bảo vệ thực vật. Chương trình phát triển các nghề dịch vụ đô thị như thiết
kế và thi công mảng xanh sân vườn, kỹ thuật uốn tỉa bonsai nghệ thuật, kỹ thuật
chăm sóc thú cưng đáp ứng nhu cầu cư dân đô thị.
1.5.2. Chế biến sâu và nâng cao giá trị nông sản
Nhóm ngành nghề này giải quyết bài toán tiêu thụ nông sản tại vùng
chuyên canh tập trung. Nội dung đào tạo tập trung vào công nghệ bảo quản lạnh
sau thu hoạch, công nghệ sấy thăng hoa trái cây, quy trình chiết xuất tinh dầu
bơ, tinh dầu hạt mai, kỹ thuật chế biến bột dinh dưỡng. Tại địa bàn ven biển, đào
tạo kỹ thuật tinh chế muối thảo dược, chế biến mắm cá cơm truyền thống đóng
chai bảo đảm an toàn thực phẩm. Chương trình chú trọng chuyển giao công nghệ
phù hợp với quy mô hộ gia đình và hợp tác xã nhằm tạo ra sản phẩm OCOP đạt
tiêu chuẩn phân phối tại siêu thị.
56
1.5.3. Dịch vụ du lịch nông nghiệp và thích ứng sinh thái
Nhóm nghề này phục vụ quá trình chuyển dịch sang kinh tế dịch vụ trải
nghiệm. Nội dung đào tạo bao gồm kỹ năng quản trị cơ sở lưu trú homestay và
farmstay, nghiệp vụ buồng phòng, kỹ thuật chế biến ẩm thực bản địa bảo đảm
an toàn thực phẩm. Chương trình đào tạo kỹ năng thuyết minh tại điểm du lịch,
nghệ thuật kể chuyện văn hóa địa phương, kỹ năng giao tiếp và sơ cấp cứu. Đối
với ngư dân ven biển, đào tạo kỹ thuật nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng ngập
mặn kết hợp dịch vụ trải nghiệm và bồi dưỡng cấp chứng chỉ điều khiển phương
tiện thủy chở khách.
1.5.4. Thương mại điện tử và chuyển đổi số
Nhóm ngành nghề có tính ứng dụng cao trong thực tiễn. Chương trình đào
tạo tập trung vào kỹ năng thực hành gồm lập gian hàng trên sàn thương mại điện
tử, kỹ thuật livestream bán hàng trực tiếp tại trang trại, sản xuất video ngắn giới
thiệu quy trình canh tác, quản trị đơn hàng và thanh toán điện tử. Hướng dẫn
nông dân tạo lập mã QR truy xuất nguồn gốc, ghi nhật ký sản xuất điện tử trên
điện thoại thông minh. Đây là công cụ hỗ trợ người lao động xây dựng thương
hiệu cá nhân, mở rộng thị trường và chủ động định giá nông sản.
1.5.5. Nghề phi nông nghiệp và chuyển đổi việc làm
Nhóm nghề này giải quyết việc làm tại chỗ cho lao động thu hồi đất và
thanh niên không tiếp tục làm nông nghiệp. Nội dung đào tạo bao gồm các nghề
kỹ thuật công nghiệp có nhu cầu tuyển dụng cao như thợ điện công nghiệp, thợ
hàn, sửa chữa cơ khí, vận hành xe nâng, dịch vụ logistics kho bãi, chăm sóc cảnh
quan và vệ sinh công nghiệp. Chương trình được xây dựng trên cơ sở đơn đặt
hàng tuyển dụng cụ thể của doanh nghiệp trong khu công nghiệp, bảo đảm học
viên có việc làm sau đào tạo.
1.5.6. Năng lực quản trị, hợp tác xã và tài chính
Chương trình đào tạo quản trị đóng vai trò nền tảng nâng cao hiệu quả
hoạt động của kinh tế tập thể. Nội dung đào tạo cho ban giám đốc hợp tác xã bao
gồm: Pháp luật hợp tác xã, kỹ năng lập phương án sản xuất kinh doanh, kê khai
thuế điện tử, quản trị tài chính minh bạch, kỹ năng đàm phán hợp đồng thương
mại với chuỗi bán lẻ hiện đại. Đối với hộ dân nhận tiền bồi thường đất, chương
trình cung cấp kiến thức quản trị tài chính cá nhân, quản lý dòng tiền, đánh giá
rủi ro đầu tư nhằm hỗ trợ người dân sử dụng nguồn vốn an toàn và phát triển
kinh doanh bền vững.
Nhìn chung, danh mục 06 nhóm ngành nghề ưu tiên phản ánh sự đồng
thuận giữa chính sách vĩ mô của Thành phố với năng lực thực tế của người lao
động. Việc xác định rõ trọng tâm đào tạo giúp các cơ sở giáo dục nghề nghiệp
chuẩn bị kịp thời về giáo trình, thiết bị và đội ngũ giảng viên. Đây là cơ sở cốt
lõi để Thành phố xây dựng kế hoạch phân bổ chỉ tiêu và giao dự toán ngân sách
đào tạo nghề cho cả giai đoạn 2026–2030.
57
Tóm lại, từ kết quả phân tích toàn diện nhu cầu đào tạo nghề tại 120 xã,
phường, đặc khu khẳng định công tác đào tạo nghề nông nghiệp giai đoạn 2026–
2030 đã chuyển sang giai đoạn phát triển mới về chất. Nhu cầu đào tạo là sự kết
hợp chặt chẽ giữa 05 vùng sinh thái – kinh tế, 04 mắt xích chuỗi giá trị và 05
nhóm đối tượng lao động trọng tâm. Các phân tích trên chính là căn cứ khoa học
và thực tiễn để xây dựng giải pháp, kế hoạch thực hiện công tác đào tạo, bố trí
nguồn lực tài chính, đổi mới cơ chế quản lý và xác định các giải pháp trọng tâm
của Đề án.
2. Triển khai công tác đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông
thôn trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2045
2.1. Đào tạo nghề nông nghiệp gắn với tái cơ cấu kinh tế nông thôn và
phát triển không gian kinh tế mới
Đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn trên địa bàn TP.HCM
đến năm 2030 cần được xác định là một trong những giải pháp nền tảng nhằm
thực hiện đồng thời ba mục tiêu chiến lược gồm: (i) tái cơ cấu ngành nông nghiệp
theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững; (ii) chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
thôn theo hướng gia tăng tỷ trọng các ngành có giá trị gia tăng cao; và (iii) hình
thành các không gian kinh tế mới phù hợp với mô hình phát triển của đô thị đặc
biệt trong giai đoạn mới. Trong bối cảnh quá trình đô thị hóa, chuyển đổi số và
hội nhập kinh tế quốc tế đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, tổ chức
lao động và cấu trúc việc làm ở khu vực nông thôn, đào tạo nghề không chỉ nhằm
nâng cao trình độ chuyên môn của người lao động mà còn phải tạo động lực cho
quá trình chuyển đổi mô hình sinh kế, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực kinh tế nông thôn.
Theo định hướng phát triển của TP.HCM, nông nghiệp không còn phát
triển theo chiều rộng dựa trên mở rộng diện tích mà chuyển mạnh sang phát triển
theo chiều sâu, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và giá
trị gia tăng làm động lực tăng trưởng. Vì vậy, cơ cấu ngành nghề đào tạo cần
được rà soát và điều chỉnh theo hướng giảm dần các nghề có hàm lượng kỹ thuật
thấp, đồng thời ưu tiên phát triển các nghề phục vụ trực tiếp cho nông nghiệp đô
thị, nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái, kinh
tế tuần hoàn, kinh tế xanh và nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí
hậu. Nội dung đào tạo cần phản ánh đúng xu thế phát triển của nền nông nghiệp
hiện đại, bảo đảm người lao động có đủ năng lực vận hành, quản lý và đổi mới
quy trình sản xuất trong điều kiện ứng dụng công nghệ ngày càng sâu rộng.
Việc xây dựng danh mục nghề đào tạo cần xuất phát từ nhu cầu phát triển
nông nghiệp đô thị của thành phố. Đối với lĩnh vực trồng trọt, cần ưu tiên đào
tạo các nghề liên quan đến sản xuất rau, hoa, cây kiểng, cây ăn quả và cây dược
liệu ứng dụng công nghệ cao; kỹ thuật sản xuất trong nhà màng, nhà lưới; công
nghệ thủy canh, khí canh; hệ thống tưới tiết kiệm; quản lý dinh dưỡng cây trồng;
kiểm soát sâu bệnh bằng biện pháp sinh học; ứng dụng công nghệ Internet vạn
vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI) và cảm biến trong giám sát môi trường sản xuất.
58
Đối với lĩnh vực chăn nuôi, cần tập trung đào tạo các nghề về chăn nuôi an toàn
sinh học, chăn nuôi hữu cơ, quản lý đàn vật nuôi bằng công nghệ số, tự động hóa
chuồng trại, xử lý chất thải chăn nuôi, sản xuất thức ăn sinh học và kiểm soát
dịch bệnh theo tiêu chuẩn hiện đại. Đối với thủy sản, cần chú trọng đào tạo các
kỹ thuật nuôi trồng tuần hoàn, quản lý môi trường nước, ứng dụng công nghệ số
trong giám sát sản xuất, bảo đảm an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Bên cạnh kỹ năng sản xuất trực tiếp, chương trình đào tạo cần tích hợp các
nội dung về kinh tế số và quản trị hiện đại nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh
của người lao động trong bối cảnh chuyển đổi mô hình kinh doanh nông nghiệp.
Người học cần được trang bị kiến thức về phân tích thị trường, xây dựng phương
án sản xuất kinh doanh, quản trị chi phí, quản trị tài chính hộ sản xuất, phát triển
thương hiệu, xây dựng nhãn hiệu tập thể, truy xuất nguồn gốc điện tử, thương
mại điện tử, livestream bán hàng, marketing số, thanh toán điện tử và khai thác
các nền tảng số phục vụ tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo
kỹ năng ứng dụng phần mềm quản lý sản xuất, sử dụng dữ liệu số trong ra quyết
định và khai thác các nền tảng quản trị chuỗi cung ứng nhằm nâng cao hiệu quả
sản xuất và khả năng tham gia thị trường.
Đào tạo nghề phải gắn chặt với quá trình tổ chức lại không gian kinh tế
nông thôn theo định hướng phát triển của TP.HCM sau khi thực hiện sắp xếp
đơn vị hành chính. Trên cơ sở quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch
sử dụng đất và quy hoạch không gian sản xuất, cần xác định rõ nhu cầu nhân lực
theo từng vùng phát triển để xây dựng kế hoạch đào tạo phù hợp. Đối với các
vùng phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chương trình đào tạo cần
tập trung vào các nghề đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao, khả năng vận hành thiết bị
hiện đại và quản lý sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế. Đối với các vùng phát triển
nông nghiệp sinh thái, cần chú trọng các nghề liên quan đến bảo tồn đa dạng sinh
học, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, canh tác hữu cơ và phát triển các mô
hình sản xuất phát thải thấp. Đối với các khu vực có điều kiện phát triển công
nghiệp chế biến, logistics và thương mại nông sản, nội dung đào tạo cần hướng
đến các nghề hỗ trợ sau thu hoạch, chế biến sâu, quản lý kho, vận chuyển lạnh,
kiểm định chất lượng, bao gói, phân phối và xuất khẩu nông sản.
Một yêu cầu quan trọng là chuyển mạnh từ đào tạo theo nghề đơn lẻ sang
đào tạo theo chuỗi giá trị ngành hàng. Theo đó, mỗi chương trình đào tạo cần
được thiết kế bao quát toàn bộ quá trình từ cung ứng vật tư đầu vào, tổ chức sản
xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến, bảo quản, logistics, thương mại đến tiêu dùng
cuối cùng. Cách tiếp cận này giúp người lao động không chỉ nắm vững kỹ thuật
sản xuất mà còn hiểu rõ cơ chế vận hành của thị trường, yêu cầu chất lượng của
từng khâu và khả năng phối hợp với các chủ thể khác trong chuỗi giá trị. Đây là
điều kiện cần thiết để nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí trung gian và
gia tăng giá trị sản phẩm.
Đối với các khu vực có tiềm năng phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch
sinh thái và du lịch cộng đồng, cần phát triển các chương trình đào tạo nghề tích
hợp giữa sản xuất nông nghiệp với dịch vụ du lịch. Nội dung đào tạo bao gồm
59
kỹ năng xây dựng sản phẩm trải nghiệm nông nghiệp, tổ chức hoạt động giáo
dục môi trường, hướng dẫn tham quan, thuyết minh tài nguyên, phát triển sản
phẩm OCOP gắn với trải nghiệm du lịch, kỹ năng giao tiếp, ngoại ngữ cơ bản,
quản lý cơ sở lưu trú quy mô nhỏ, an toàn thực phẩm, tổ chức sự kiện cộng đồng
và truyền thông số. Việc đào tạo theo hướng tích hợp sẽ góp phần mở rộng cơ
hội việc làm, tăng thu nhập ngoài sản xuất nông nghiệp và phát huy hiệu quả các
giá trị văn hóa, sinh thái của khu vực nông thôn.
Đào tạo nghề cần được tổ chức theo nguyên tắc “đào tạo theo nhu cầu thị
trường, theo địa chỉ sử dụng và theo đơn đặt hàng”. Cơ quan quản lý nhà nước
cần xây dựng cơ chế phối hợp thường xuyên với doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ
hợp tác, hiệp hội ngành hàng và các cơ sở sản xuất để xác định nhu cầu tuyển
dụng, tiêu chuẩn kỹ năng và yêu cầu năng lực nghề nghiệp. Trên cơ sở đó, các
cơ sở giáo dục nghề nghiệp xây dựng chương trình đào tạo linh hoạt, cập nhật
thường xuyên theo sự thay đổi của công nghệ và nhu cầu của doanh nghiệp.
Đồng thời, tăng tỷ lệ thực hành thông qua mô hình đào tạo tại doanh nghiệp,
trang trại, hợp tác xã, trung tâm nghiên cứu, khu nông nghiệp công nghệ cao và
các mô hình sản xuất tiêu biểu, bảo đảm người học được tiếp cận trực tiếp với
quy trình sản xuất hiện đại.
Để nâng cao hiệu quả đào tạo, cần đổi mới phương pháp tổ chức theo
hướng linh hoạt, đa dạng và phù hợp với điều kiện của lao động nông thôn. Bên
cạnh các khóa đào tạo tập trung, cần phát triển các hình thức đào tạo bán tập
trung, đào tạo tại cộng đồng, đào tạo trực tuyến kết hợp trực tiếp, đào tạo theo
mô-đun, đào tạo ngắn hạn, đào tạo có mô hình trình diễn cụ thể và bồi dưỡng kỹ
năng chuyên sâu. Việc ứng dụng nền tảng học tập số, thư viện điện tử, mô phỏng
thực tế ảo và hệ thống học liệu mở sẽ góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận đào tạo,
giảm chi phí và nâng cao khả năng cập nhật kiến thức cho người lao động. Số
lượng người tham gia đào tạo được xác định linh hoạt theo nhu cầu và đặc trưng
của từng địa bàn, không nhất thiết phải đủ một số lượng cố định mới tổ chức lớp.
Trường hợp nhu cầu của một xã, phường chưa đủ quy mô, có thể tổ chức lớp
liên kết với các xã, phường lân cận có nhu cầu tương đồng.
Song song với đào tạo nghề, cần chú trọng bồi dưỡng các kỹ năng mềm
và năng lực thích ứng cho lao động nông thôn. Chương trình đào tạo cần tích
hợp các nội dung về kỹ năng khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, làm việc nhóm, tư
duy số, quản trị rủi ro, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, an toàn lao động,
kỹ năng giao tiếp và kỹ năng học tập suốt đời. Đây là những năng lực cốt lõi
giúp người lao động chủ động thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động,
nâng cao khả năng chuyển đổi nghề nghiệp và phát triển sản xuất trong bối cảnh
kinh tế số và hội nhập quốc tế.
Cuối cùng, công tác đào tạo nghề nông nghiệp cần được lồng ghép với các
chương trình phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, phát triển nguồn
nhân lực, chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh của TP.HCM. Hệ thống dự
báo nhu cầu nhân lực cần được xây dựng trên cơ sở dữ liệu về thị trường lao
động, quy hoạch phát triển ngành và xu hướng chuyển dịch việc làm, làm căn cứ
60
điều chỉnh quy mô, cơ cấu và nội dung đào tạo hằng năm. Việc hình thành đội
ngũ lao động nông thôn có trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề, năng lực số và
tư duy đổi mới sáng tạo sẽ là yếu tố quyết định nâng cao chất lượng nguồn nhân
lực, thúc đẩy tái cơ cấu kinh tế nông thôn và phát triển các không gian kinh tế
mới của TP.HCM theo hướng hiện đại, xanh, thông minh và bền vững đến năm
2030.
2.2. Đào tạo nghề nông nghiệp theo nhu cầu doanh nghiệp và thị
trường lao động
Tăng tỷ lệ đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp; mở rộng đào tạo
theo chuỗi giá trị sản phẩm; đẩy mạnh mô hình đào tạo gắn với thực hành, đào
tạo tại doanh nghiệp và đào tạo tại cơ sở sản xuất. Hình thành cơ chế phối hợp
chặt chẽ giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp và chính quyền địa
phương trong xác định nhu cầu và tổ chức đào tạo.
Kết quả khảo sát tại các địa phương cho thấy nhu cầu của chính quyền cấp
xã không chỉ tập trung vào số lượng người cần đào tạo mà còn bao gồm xác định
nghề đào tạo, lĩnh vực việc làm, yêu cầu đầu ra và khả năng kết nối việc làm sau
đào tạo. Do đó, kế hoạch đào tạo cần được xây dựng từ nhu cầu thực tế của từng
địa bàn và gắn với khả năng sử dụng lao động sau đào tạo. Việc đào tạo cần
hướng tới những nghề, lĩnh vực và vị trí việc làm có nhu cầu thực tế, đồng thời
có cơ chế kết nối với các doanh nghiệp, hợp tác xã và đơn vị sử dụng lao động
để hỗ trợ đầu ra và giới thiệu việc làm cho người học.
Trong bối cảnh thị trường lao động nông nghiệp đang chuyển dịch mạnh
theo hướng chuyên môn hóa, ứng dụng công nghệ cao và hội nhập sâu vào chuỗi
giá trị, đào tạo nghề nông nghiệp cần được chuyển từ phương thức đào tạo theo
năng lực sẵn có của cơ sở giáo dục nghề nghiệp sang đào tạo theo nhu cầu thực
tế của doanh nghiệp và thị trường lao động. Thay vì chạy theo chỉ tiêu số lượng,
đào tạo nghề nông nghiệp theo nhu cầu doanh nghiệp cần chú trọng đào tạo
chuyên sâu, đáp ứng yêu cầu cụ thể của từng nhóm doanh nghiệp và ngành hàng.
Doanh nghiệp cần cùng tham gia quá trình đào tạo, chuyển giao kinh nghiệm
thực tế và phối hợp đánh giá kết quả. Kết quả sau đào tạo cần gắn với nhu cầu
tuyển dụng, tạo việc làm hoặc hỗ trợ người học tự tạo việc làm. Đây là yêu cầu
quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đào tạo, khắc phục tình
trạng mất cân đối giữa cung và cầu lao động, đồng thời bảo đảm người học có
cơ hội việc làm ổn định sau khi hoàn thành khóa học.
Công tác dự báo nhu cầu nhân lực cần được thực hiện có hệ thống và gắn
với chiến lược phát triển ngành nông nghiệp, công nghiệp chế biến, thương mại,
logistics và dịch vụ nông thôn của TP.HCM. Các cơ quan quản lý nhà nước cần
xây dựng cơ sở dữ liệu về cung - cầu lao động nông nghiệp, cập nhật định kỳ
thông tin về nhu cầu tuyển dụng, tiêu chuẩn kỹ năng nghề, yêu cầu công nghệ
và xu hướng chuyển dịch việc làm của từng ngành hàng, từng khu vực sản xuất
và từng doanh nghiệp. Kết quả dự báo phải được chia sẻ với các cơ sở giáo dục
nghề nghiệp để điều chỉnh quy mô tuyển sinh, cơ cấu ngành nghề và nội dung
61
đào tạo phù hợp với diễn biến của thị trường lao động, hạn chế tình trạng đào tạo
tràn lan hoặc đào tạo những nghề có nhu cầu sử dụng thấp.
Một trong những định hướng trọng tâm là từng bước nâng cao tỷ lệ đào
tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp và các đơn vị sử dụng lao động. Doanh
nghiệp cần tham gia ngay từ giai đoạn xác định nhu cầu nhân lực, xây dựng
chuẩn đầu ra, biên soạn chương trình đào tạo, lựa chọn thiết bị thực hành, tổ
chức giảng dạy và đánh giá kết quả học tập. Cơ sở giáo dục nghề nghiệp không
chỉ cung cấp dịch vụ đào tạo mà còn trở thành đối tác phát triển nguồn nhân lực
cho doanh nghiệp. Việc ký kết hợp đồng đào tạo theo đơn đặt hàng cần quy định
rõ trách nhiệm của các bên về số lượng học viên, nội dung đào tạo, tiêu chuẩn
kỹ năng nghề, thời gian thực tập, chế độ hỗ trợ và cam kết tuyển dụng sau đào
tạo. Cơ chế này góp phần nâng cao tính thực tiễn của chương trình đào tạo, giảm
chi phí tuyển dụng và đào tạo lại cho doanh nghiệp, đồng thời tạo niềm tin cho
người học về cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.
Đào tạo nghề cần được tổ chức theo hướng tiếp cận chuỗi giá trị sản phẩm
thay vì chỉ tập trung vào từng công đoạn sản xuất riêng lẻ. Chương trình đào tạo
phải giúp người học hiểu được toàn bộ quá trình từ nghiên cứu thị trường, cung
ứng vật tư đầu vào, tổ chức sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến, bảo quản,
logistics, phân phối đến tiêu dùng sản phẩm. Mỗi nghề đào tạo cần tích hợp kiến
thức về tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, chuyển
đổi số, kinh tế tuần hoàn và quản trị chuỗi cung ứng nhằm nâng cao khả năng
thích ứng của người lao động với mô hình sản xuất hiện đại. Cách tiếp cận theo
chuỗi giá trị không chỉ nâng cao năng lực nghề nghiệp mà còn giúp người lao
động có khả năng tham gia vào nhiều vị trí việc làm khác nhau trong cùng một
ngành hàng, qua đó gia tăng cơ hội việc làm và thu nhập.
Đối với các ngành hàng chủ lực của TP.HCM như rau, hoa, cây kiểng, bò
sữa, heo giống, thủy sản, nấm và các sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao,
chương trình đào tạo cần được xây dựng theo từng chuỗi sản phẩm cụ thể. Người
học không chỉ được đào tạo về kỹ thuật sản xuất mà còn được trang bị kiến thức
về quản lý chất lượng, chứng nhận tiêu chuẩn, xây dựng thương hiệu, thương
mại điện tử, xuất khẩu và quản trị rủi ro trong sản xuất kinh doanh. Việc đào tạo
toàn diện sẽ tạo điều kiện hình thành đội ngũ lao động có khả năng tham gia vào
các khâu có giá trị gia tăng cao của chuỗi sản xuất, góp phần nâng cao năng lực
cạnh tranh của ngành nông nghiệp thành phố.
Đổi mới phương thức đào tạo theo hướng tăng cường thực hành là giải
pháp có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng nguồn nhân lực. Tỷ lệ thời gian
thực hành cần được nâng lên phù hợp với đặc thù từng nghề, trong đó ưu tiên tổ
chức học tập thông qua trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp, hợp tác xã, trang
trại, khu nông nghiệp công nghệ cao, trung tâm giống và các mô hình sản xuất
tiêu biểu. Môi trường thực hành thực tế giúp người học tiếp cận trực tiếp với
công nghệ, quy trình sản xuất, hệ thống quản lý chất lượng và văn hóa lao động
của doanh nghiệp, từ đó rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu sử dụng
62
lao động. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp đánh giá năng lực của
học viên trước khi tuyển dụng chính thức.
Cùng với đó, cần mở rộng mô hình đào tạo tại doanh nghiệp theo nguyên
tắc cùng tham gia, cùng đầu tư và cùng hưởng lợi. Doanh nghiệp có thể trực tiếp
bố trí chuyên gia kỹ thuật tham gia giảng dạy, hỗ trợ thiết bị, vật tư thực hành,
tiếp nhận học viên thực tập và tham gia đánh giá kỹ năng nghề. Ngược lại, cơ sở
giáo dục nghề nghiệp cần chủ động cập nhật chương trình đào tạo theo yêu cầu
công nghệ mới, nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên và bảo đảm chất lượng
đầu ra theo tiêu chuẩn doanh nghiệp. Việc phát triển mô hình này sẽ góp phần
hình thành hệ sinh thái đào tạo nghề gắn với sản xuất, thúc đẩy chuyển giao công
nghệ và nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất của cả doanh nghiệp và cơ sở
đào tạo.
Đối với các cơ sở sản xuất quy mô hộ gia đình, hợp tác xã và tổ hợp tác,
cần khuyến khích phát triển mô hình “đào tạo tại nơi sản xuất” thông qua các
lớp học lưu động, đào tạo theo mùa vụ và đào tạo theo mô hình trình diễn. Học
viên được hướng dẫn trực tiếp trên đối tượng sản xuất thực tế, giải quyết những
vấn đề phát sinh trong quá trình canh tác, chăn nuôi hoặc chế biến, qua đó nâng
cao khả năng tiếp thu và ứng dụng kỹ thuật. Hình thức đào tạo này đặc biệt phù
hợp với lao động nông thôn, góp phần giảm chi phí học tập và tăng khả năng
nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả.
Để bảo đảm đào tạo gắn với việc làm, cần hình thành cơ chế phối hợp chặt
chẽ giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp và chính quyền địa phương.
Chính quyền cấp xã và các cơ quan chuyên môn của thành phố có trách nhiệm
điều tra nhu cầu học nghề, nhu cầu chuyển đổi việc làm và khả năng phát triển
sản xuất của người dân; đồng thời kết nối với doanh nghiệp để xác định nhu cầu
tuyển dụng theo từng ngành nghề và từng địa bàn. Trên cơ sở đó, các cơ sở đào
tạo xây dựng kế hoạch tuyển sinh, tổ chức lớp học và bố trí thực hành phù hợp.
Doanh nghiệp tham gia vào quá trình tuyển chọn học viên, tiếp nhận thực tập và
ưu tiên tuyển dụng sau đào tạo, tạo thành quy trình liên thông từ đào tạo đến sử
dụng lao động.
Bên cạnh mối liên kết ba bên, cần mở rộng sự tham gia của các viện nghiên
cứu, trường đại học, hiệp hội ngành hàng, trung tâm khuyến nông và các tổ chức
khoa học - công nghệ trong việc cập nhật tiến bộ kỹ thuật, xây dựng tiêu chuẩn
kỹ năng nghề và chuyển giao công nghệ mới vào chương trình đào tạo. Đây là
điều kiện quan trọng để nội dung đào tạo luôn bám sát xu hướng phát triển của
khoa học công nghệ và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động
trong nước cũng như quốc tế.
Để đánh giá hiệu quả đào tạo, cần chuyển từ việc đánh giá dựa trên số
lượng lớp học và số lượng học viên sang đánh giá theo kết quả đầu ra và tác động
sau đào tạo. Các chỉ tiêu cần được theo dõi bao gồm tỷ lệ có việc làm sau đào
tạo, tỷ lệ làm đúng nghề, mức tăng thu nhập, tỷ lệ lao động được doanh nghiệp
tuyển dụng, tỷ lệ doanh nghiệp hài lòng với chất lượng nguồn nhân lực, tỷ lệ học
63
viên áp dụng thành công tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất và tỷ lệ hình thành các mô
hình khởi nghiệp hoặc liên kết sản xuất sau đào tạo. Hệ thống đánh giá này sẽ là
căn cứ quan trọng để điều chỉnh chính sách, hoàn thiện chương trình đào tạo và
nâng cao hiệu quả đầu tư cho phát triển nguồn nhân lực nông nghiệp.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên sẽ tạo bước chuyển căn bản
trong công tác đào tạo nghề nông nghiệp của TP.HCM, từng bước hình thành cơ
chế đào tạo gắn với nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động, nâng cao
chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển nền nông nghiệp công
nghệ cao, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, đây cũng là tiền đề quan
trọng để xây dựng thị trường lao động nông nghiệp hiện đại, linh hoạt và có khả
năng thích ứng cao trước những biến động của quá trình chuyển đổi số, hội nhập
kinh tế quốc tế và tái cơ cấu kinh tế nông thôn đến năm 2030.
2.3. Đào tạo nghề nông nghiệp theo định hướng phát triển kỹ năng số
và năng lực thích ứng nghề nghiệp cho lao động nông thôn
Tích hợp đào tạo kỹ năng số cơ bản, kỹ năng sử dụng thiết bị thông minh,
kỹ năng thương mại điện tử, kỹ năng quản trị sản xuất và kỹ năng học tập suốt
đời trong chương trình đào tạo nghề nông nghiệp. Từng bước nâng cao năng lực
tham gia kinh tế số của lao động nông thôn, hướng đến đào tạo nông dân số,
nông dân chuyên nghiệp và đội ngũ quản trị hợp tác xã hiện đại.
Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản đối với phương thức tổ
chức sản xuất, quản trị chuỗi giá trị và vận hành thị trường nông sản. Trong bối
cảnh đó, đào tạo nghề nông nghiệp không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức
và kỹ năng chuyên môn mà cần chuyển mạnh sang phát triển năng lực số và khả
năng thích ứng nghề nghiệp của lao động nông thôn. Đây là điều kiện quan trọng
để người lao động chủ động tiếp cận công nghệ mới, nâng cao hiệu quả sản xuất,
mở rộng cơ hội việc làm và tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số. Vì vậy, phát
triển kỹ năng số cần được xác định là một nội dung xuyên suốt trong chương
trình đào tạo nghề nông nghiệp của TP.HCM đến năm 2030, góp phần hình thành
nguồn nhân lực nông nghiệp có năng lực đổi mới sáng tạo, khả năng học tập liên
tục và thích ứng với những biến động của thị trường lao động.
Việc xây dựng chương trình đào tạo cần chuyển từ tiếp cận truyền thụ kỹ
thuật sản xuất đơn thuần sang phát triển đồng thời ba nhóm năng lực cốt lõi gồm:
năng lực nghề nghiệp, năng lực số và năng lực thích ứng. Ba nhóm năng lực này
có mối quan hệ bổ trợ lẫn nhau, giúp người lao động không chỉ thực hiện tốt các
quy trình kỹ thuật mà còn có khả năng khai thác dữ liệu, sử dụng công nghệ, tổ
chức sản xuất hiệu quả và chủ động thích ứng với sự thay đổi của môi trường
kinh doanh. Theo đó, nội dung đào tạo cần được thiết kế theo hướng tích hợp,
bảo đảm mỗi nghề đều gắn với yêu cầu ứng dụng công nghệ số, quản trị hiện đại
và đổi mới phương thức sản xuất.
Trước hết, cần tích hợp kỹ năng số cơ bản vào tất cả các chương trình đào
tạo nghề nông nghiệp. Người học cần được trang bị kiến thức và kỹ năng sử
dụng điện thoại thông minh, máy tính bảng, máy tính cá nhân và các thiết bị số
64
phục vụ sản xuất; khai thác Internet an toàn; sử dụng thư điện tử, nền tảng hội
nghị trực tuyến, ứng dụng văn phòng và các công cụ lưu trữ dữ liệu trên nền tảng
điện toán đám mây. Đồng thời, cần hướng dẫn người học khai thác hiệu quả các
ứng dụng phục vụ sản xuất nông nghiệp như nhật ký điện tử, bản đồ số, dự báo
thời tiết, cảnh báo dịch bệnh, quản lý dinh dưỡng cây trồng, giám sát vật nuôi và
các phần mềm quản lý sản xuất chuyên ngành. Đây là nền tảng để lao động nông
thôn từng bước tiếp cận mô hình sản xuất thông minh và tham gia vào quá trình
chuyển đổi số của ngành nông nghiệp. Tùy theo nhu cầu đào tạo, các lớp được
tổ chức theo trình độ tương ứng, từ cơ bản đến nâng cao. Một người có thể tham
gia nhiều lớp theo các nội dung và trình độ khác nhau.
Bên cạnh các lớp kỹ năng số, cần chú trọng đào tạo kỹ năng sử dụng các
thiết bị thông minh và công nghệ số trong sản xuất nông nghiệp. Nội dung đào
tạo cần bao gồm vận hành hệ thống tưới tự động, hệ thống cảm biến môi trường,
thiết bị điều khiển nhà màng, thiết bị bay không người lái (drone) phục vụ giám
sát và phun thuốc bảo vệ thực vật, thiết bị định vị toàn cầu (GPS), hệ thống giám
sát đàn vật nuôi, công nghệ Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI) và các
nền tảng quản lý sản xuất số. Mặc dù mức độ ứng dụng sẽ khác nhau tùy theo
từng ngành nghề và điều kiện sản xuất, việc giúp người lao động làm quen với
các công nghệ này sẽ tạo tiền đề quan trọng để nâng cao khả năng tiếp nhận tiến
bộ kỹ thuật và tăng năng suất lao động trong tương lai.
Một nội dung trọng tâm khác là phát triển kỹ năng thương mại điện tử và
kinh doanh số cho lao động nông thôn. Kết quả khảo sát cho thấy nhu cầu đào
tạo về nội dung này xuất hiện tại nhiều xã, phường. Trong điều kiện thị trường
tiêu thụ ngày càng mở rộng thông qua các nền tảng trực tuyến, người lao động
cần được đào tạo về xây dựng thương hiệu số, thiết kế hình ảnh sản phẩm, tạo
lập và quản lý gian hàng trên các sàn thương mại điện tử, sử dụng mạng xã hội
để quảng bá sản phẩm, quản lý đơn hàng, thanh toán điện tử, chăm sóc khách
hàng và phân tích dữ liệu thị trường. Chương trình đào tạo cũng cần hướng dẫn
người học kỹ năng xây dựng nội dung truyền thông, ứng dụng công nghệ số
trong quảng bá sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng địa phương và phát triển
thị trường tiêu thụ ổn định. Việc nâng cao năng lực thương mại điện tử sẽ góp
phần giảm phụ thuộc vào các khâu trung gian, mở rộng thị trường tiêu thụ và gia
tăng giá trị cho sản phẩm nông nghiệp.
Đào tạo kỹ năng quản trị sản xuất cũng cần được đổi mới theo hướng ứng
dụng công nghệ số và quản trị hiện đại. Người học cần được trang bị kiến thức
về lập kế hoạch sản xuất, quản lý chi phí, quản lý tài chính hộ nông dân, quản trị
rủi ro, quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc điện tử, xây dựng và quản lý cơ
sở dữ liệu sản xuất, phân tích hiệu quả đầu tư và sử dụng dữ liệu để hỗ trợ ra
quyết định. Đối với các hợp tác xã, tổ hợp tác và doanh nghiệp nông nghiệp,
chương trình đào tạo cần bổ sung các nội dung về quản trị nhân lực, quản trị
chuỗi cung ứng, quản trị khách hàng, quản trị số và xây dựng chiến lược phát
triển tổ chức trong bối cảnh chuyển đổi số. Đây là những kỹ năng cần thiết để
65
nâng cao hiệu quả quản lý, tăng khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững của
các tổ chức kinh tế nông nghiệp.
Bên cạnh việc phát triển kỹ năng số, cần đặc biệt chú trọng nâng cao năng
lực thích ứng nghề nghiệp của lao động nông thôn trước những biến động nhanh
chóng của khoa học công nghệ, thị trường lao động và biến đổi khí hậu. Chương
trình đào tạo cần tích hợp các kỹ năng phân tích và giải quyết vấn đề, tư duy đổi
mới sáng tạo, quản trị sự thay đổi, làm việc nhóm, giao tiếp nghề nghiệp, kỹ
năng học tập độc lập, khả năng tiếp cận và cập nhật công nghệ mới. Đồng thời,
cần hình thành tư duy sản xuất theo tín hiệu thị trường, khả năng chuyển đổi
ngành nghề, chuyển đổi mô hình sản xuất và đa dạng hóa sinh kế khi điều kiện
sản xuất thay đổi. Đây là những năng lực nền tảng giúp lao động nông thôn duy
trì khả năng cạnh tranh và thích ứng với quá trình tái cơ cấu kinh tế nông thôn
trong dài hạn.
Đào tạo nghề cũng cần chuyển mạnh từ mô hình đào tạo một lần sang mô
hình học tập suốt đời. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần xây dựng hệ thống
học liệu số, khóa học trực tuyến, tài nguyên học tập mở và các chương trình bồi
dưỡng ngắn hạn theo từng chuyên đề nhằm tạo điều kiện cho người lao động
thường xuyên cập nhật kiến thức và công nghệ mới. Việc phát triển các mô-đun
đào tạo linh hoạt, có thể tích lũy và công nhận kết quả học tập theo từng giai
đoạn sẽ giúp người lao động chủ động lựa chọn nội dung phù hợp với nhu cầu
nghề nghiệp và điều kiện sản xuất của mình. Đây là xu hướng phù hợp với yêu
cầu phát triển nguồn nhân lực trong nền kinh tế tri thức và xã hội học tập.
Đối với đội ngũ cán bộ quản lý hợp tác xã, tổ hợp tác và các chủ trang trại,
cần xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu về quản trị số, chuyển đổi số
trong hợp tác xã, quản lý dữ liệu thành viên, điều hành sản xuất trên nền tảng số,
ứng dụng phần mềm kế toán, quản trị tài chính, quản lý khách hàng, điều phối
chuỗi cung ứng và kết nối thị trường. Đồng thời, cần bồi dưỡng kỹ năng lãnh
đạo, xây dựng chiến lược phát triển, quản trị đổi mới sáng tạo và phát triển mô
hình kinh doanh thích ứng với yêu cầu của nền kinh tế số. Đây là lực lượng giữ
vai trò dẫn dắt quá trình chuyển đổi số trong khu vực kinh tế tập thể và liên kết
sản xuất tại nông thôn.
Để nâng cao hiệu quả triển khai, cần tăng cường liên kết giữa cơ sở giáo
dục nghề nghiệp với doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp viễn thông, các viện
nghiên cứu, trường đại học và các trung tâm đổi mới sáng tạo nhằm cập nhật
nhanh các công nghệ mới vào chương trình đào tạo. Đồng thời, khuyến khích
doanh nghiệp tham gia xây dựng học liệu số, cung cấp nền tảng công nghệ, tổ
chức các khóa huấn luyện chuyên đề và hỗ trợ người học tiếp cận các giải pháp
số đang được ứng dụng trong thực tiễn sản xuất. Việc huy động nguồn lực từ
khu vực doanh nghiệp sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách giữa nội dung đào tạo
với yêu cầu của thực tiễn, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển giao công nghệ
vào khu vực nông nghiệp.
66
Song song với việc trang bị kỹ năng, cần xây dựng hệ thống đánh giá năng
lực số của người học theo các chuẩn kỹ năng phù hợp với từng nhóm nghề và
từng trình độ đào tạo. Kết quả đánh giá không chỉ phản ánh khả năng sử dụng
công nghệ mà còn đo lường mức độ ứng dụng công nghệ vào quản lý sản xuất,
tiêu thụ sản phẩm và tổ chức kinh doanh. Trên cơ sở đó, các cơ sở đào tạo có thể
điều chỉnh nội dung chương trình, đồng thời tạo điều kiện để người lao động
được công nhận năng lực nghề nghiệp và kỹ năng số theo các tiêu chuẩn quốc
gia.
Mục tiêu đến năm 2030 là từng bước hình thành đội ngũ nông dân số,
nông dân chuyên nghiệp và nhà quản trị hợp tác xã hiện đại, có khả năng làm
chủ công nghệ, tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, ứng dụng hiệu quả các nền
tảng số trong quản trị và kinh doanh, đồng thời chủ động thích ứng với những
biến động của thị trường và quá trình chuyển đổi số. Đây sẽ là lực lượng nòng
cốt thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp đô thị hiện đại, kinh tế xanh, kinh tế tuần
hoàn và kinh tế số, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn và
thực hiện hiệu quả mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững của TP.HCM đến
năm 2030.
2.4. Đào tạo nghề nông nghiệp gắn với phát triển sinh kế bền vững và
xây dựng nông thôn mới nâng cao
Ưu tiên đào tạo nghề nông nghiệp gắn với phát triển kinh tế hộ, kinh tế
hợp tác, hợp tác xã, mô hình làng nghề, mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch,
kinh tế cộng đồng và kinh tế sáng tạo tại khu vực nông thôn. Gắn đào tạo nghề
nông nghiệp với các chương trình giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn
mới và nông thôn mới hiện đại.
Phát triển sinh kế bền vững cho người dân nông thôn là mục tiêu xuyên
suốt của quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn trong giai đoạn mới. Theo
đó, đào tạo nghề nông nghiệp không chỉ hướng đến nâng cao trình độ chuyên
môn và kỹ năng nghề của người lao động mà còn phải tạo điều kiện để người
dân xây dựng các mô hình sinh kế ổn định, đa dạng hóa nguồn thu nhập, thích
ứng với quá trình đô thị hóa, biến đổi khí hậu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
thôn. Đối với TP.HCM, nơi khu vực nông thôn đang chuyển mạnh từ sản xuất
nông nghiệp truyền thống sang nền nông nghiệp đô thị đa giá trị, đào tạo nghề
cần được gắn chặt với mục tiêu phát triển kinh tế hộ, kinh tế tập thể, kinh tế cộng
đồng và các mô hình kinh doanh nông nghiệp hiện đại, góp phần thực hiện hiệu
quả Chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao và nông thôn mới kiểu mẫu.
Việc xây dựng chương trình đào tạo cần xuất phát từ đặc điểm sinh kế của
từng địa bàn nông thôn, bảo đảm phù hợp với điều kiện tài nguyên, lợi thế sản
xuất, nhu cầu thị trường và định hướng phát triển kinh tế của thành phố. Thay vì
tập trung vào đào tạo kỹ thuật sản xuất đơn lẻ, nội dung đào tạo cần hướng đến
phát triển năng lực tổ chức sản xuất, quản trị kinh doanh, liên kết thị trường và
khai thác hiệu quả các nguồn lực tại chỗ nhằm tạo ra nhiều cơ hội việc làm và
nâng cao thu nhập cho người dân. Cách tiếp cận này giúp chuyển đổi từ tư duy
67
sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy hiệu quả kinh tế, giá trị gia tăng
và phát triển bền vững làm mục tiêu của hoạt động đào tạo.
Một trong những định hướng ưu tiên là phát triển đào tạo nghề phục vụ
kinh tế hộ theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô phù hợp, ứng dụng công nghệ
cao và gắn với thị trường. Chương trình đào tạo cần trang bị cho hộ sản xuất kiến
thức về lập kế hoạch kinh doanh, tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn chất lượng,
quản lý chi phí, kiểm soát rủi ro, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và
tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, tăng cường hướng dẫn các hộ nông dân áp dụng
mô hình sản xuất tuần hoàn, tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và tận dụng phụ
phẩm nông nghiệp để nâng cao hiệu quả kinh tế cũng như bảo vệ môi trường.
Đây là cơ sở quan trọng để hình thành các hộ sản xuất chuyên nghiệp, có khả
năng thích ứng với yêu cầu của nền nông nghiệp hiện đại.
Bên cạnh phát triển kinh tế hộ, đào tạo nghề cần hướng mạnh vào củng cố
và nâng cao hiệu quả hoạt động của kinh tế hợp tác và hợp tác xã nông nghiệp.
Nội dung đào tạo không chỉ tập trung vào kỹ thuật sản xuất mà còn chú trọng
các kỹ năng quản trị hợp tác xã, xây dựng phương án sản xuất kinh doanh, quản
trị tài chính, quản lý thành viên, phát triển thị trường, liên kết chuỗi giá trị và
chuyển đổi số trong hoạt động điều hành. Đặc biệt, cần bồi dưỡng đội ngũ cán
bộ quản lý hợp tác xã có tư duy quản trị hiện đại, năng lực điều phối sản xuất,
kết nối doanh nghiệp và tổ chức tiêu thụ sản phẩm. Việc nâng cao chất lượng
nguồn nhân lực cho khu vực kinh tế tập thể sẽ góp phần tăng cường liên kết giữa
người sản xuất với doanh nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản và
phát triển bền vững chuỗi giá trị nông nghiệp.
Đối với các địa bàn có điều kiện phát triển làng nghề và ngành nghề nông
thôn, cần xây dựng các chương trình đào tạo kết hợp giữa bảo tồn giá trị truyền
thống với đổi mới công nghệ và phát triển thị trường. Nội dung đào tạo cần tập
trung vào cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, thiết kế mẫu
mã, xây dựng thương hiệu, bảo hộ sở hữu trí tuệ, ứng dụng thương mại điện tử
và phát triển sản phẩm gắn với nhu cầu tiêu dùng hiện đại. Đồng thời, chú trọng
đào tạo kỹ năng quản trị cơ sở sản xuất, quản lý chất lượng, an toàn lao động và
bảo vệ môi trường nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các làng nghề trong
điều kiện hội nhập kinh tế và cạnh tranh ngày càng cao.
Trong bối cảnh xu hướng phát triển nông nghiệp đa giá trị ngày càng rõ
nét, cần ưu tiên đào tạo các nghề phục vụ mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch,
du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng. Chương trình đào
tạo cần tích hợp kiến thức về phát triển sản phẩm trải nghiệm, tổ chức dịch vụ
du lịch, kỹ năng hướng dẫn, thuyết minh, giao tiếp, phục vụ khách, xây dựng sản
phẩm OCOP gắn với du lịch, truyền thông số và quản trị điểm đến quy mô nhỏ.
Việc đào tạo theo hướng tích hợp này không chỉ tạo thêm việc làm phi nông
nghiệp tại khu vực nông thôn mà còn góp phần khai thác hiệu quả các giá trị văn
hóa, cảnh quan và tài nguyên bản địa, tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn
theo hướng đa ngành và bền vững.
68
Song song với đó, cần mở rộng đào tạo các nghề phục vụ phát triển kinh
tế cộng đồng và kinh tế sáng tạo ở nông thôn. Người lao động cần được trang bị
kiến thức và kỹ năng khai thác tài nguyên văn hóa, tri thức bản địa, sản phẩm
truyền thống và các giá trị đặc trưng của địa phương để phát triển các mô hình
kinh doanh sáng tạo, sản phẩm thủ công mỹ nghệ, sản phẩm lưu niệm, dịch vụ
trải nghiệm và các hoạt động văn hóa gắn với phát triển kinh tế. Đây là hướng
đi phù hợp với xu thế phát triển kinh tế dựa trên bản sắc địa phương, góp phần
đa dạng hóa sinh kế, tạo việc làm tại chỗ và nâng cao thu nhập cho cộng đồng
dân cư nông thôn.
Đào tạo nghề nông nghiệp cần được lồng ghép chặt chẽ với các chương
trình giảm nghèo bền vững và phát triển an sinh xã hội. Các nhóm đối tượng
thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, lao động bị thu hồi đất sản
xuất, lao động nữ, thanh niên nông thôn, người khuyết tật có khả năng lao động
và các nhóm yếu thế khác cần được ưu tiên tiếp cận các chương trình đào tạo
nghề phù hợp với điều kiện và khả năng tham gia thị trường lao động. Nội dung
đào tạo cần gắn với các mô hình sản xuất có khả năng tạo thu nhập nhanh, dễ áp
dụng và có đầu ra ổn định, đồng thời kết hợp với các chính sách hỗ trợ tín dụng,
khuyến nông, chuyển giao khoa học công nghệ, tư vấn khởi nghiệp và kết nối
tiêu thụ sản phẩm nhằm bảo đảm người học có điều kiện phát triển sinh kế bền
vững sau đào tạo.
Để nâng cao hiệu quả của công tác đào tạo, cần tích hợp các mục tiêu và
chỉ tiêu đào tạo nghề vào quá trình thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn
mới nâng cao và nông thôn mới kiểu mẫu trên địa bàn TP.HCM. Mỗi chương
trình đào tạo cần hướng tới việc nâng cao thu nhập của người dân, tăng tỷ lệ lao
động qua đào tạo có việc làm, phát triển các mô hình sản xuất hiệu quả, mở rộng
liên kết chuỗi giá trị, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng đời sống văn
hóa ở khu vực nông thôn. Việc gắn kết đào tạo nghề với các tiêu chí phát triển
nông thôn mới sẽ góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư công, bảo đảm tính đồng
bộ giữa phát triển nguồn nhân lực với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Đồng thời, cần khuyến khích phát triển các mô hình đào tạo gắn với khởi
nghiệp nông nghiệp và đổi mới sáng tạo. Người học cần được trang bị kiến thức
về xây dựng mô hình kinh doanh, lập dự án đầu tư, huy động nguồn lực, quản trị
tài chính, ứng dụng công nghệ số và kết nối với hệ sinh thái khởi nghiệp của
thành phố. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần phối hợp với doanh nghiệp, quỹ
hỗ trợ khởi nghiệp, tổ chức tín dụng, hợp tác xã và các trung tâm đổi mới sáng
tạo để hỗ trợ người học hiện thực hóa các ý tưởng sản xuất, kinh doanh sau khi
hoàn thành khóa học. Đây là giải pháp quan trọng nhằm tạo việc làm bền vững,
nâng cao tỷ lệ tự tạo việc làm và phát triển đội ngũ doanh nhân nông thôn trong
giai đoạn mới.
Bên cạnh việc đánh giá số lượng người được đào tạo, cần xây dựng hệ
thống theo dõi và đánh giá kết quả đào tạo dựa trên các chỉ tiêu phản ánh chất
lượng sinh kế của người dân sau đào tạo, như mức tăng thu nhập, tỷ lệ hộ thoát
nghèo bền vững, tỷ lệ lao động có việc làm ổn định, số lượng mô hình sản xuất
69
được hình thành, mức độ tham gia vào hợp tác xã và chuỗi giá trị, khả năng ứng
dụng khoa học công nghệ và mức độ đóng góp vào các tiêu chí xây dựng nông
thôn mới nâng cao. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để điều chỉnh nội dung, phương
thức đào tạo và nâng cao hiệu quả của các chính sách phát triển nguồn nhân lực
nông nghiệp.
Thông qua việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên, đào tạo nghề nông
nghiệp sẽ không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn trở
thành động lực thúc đẩy phát triển sinh kế bền vững, chuyển dịch cơ cấu kinh tế
nông thôn, phát huy hiệu quả các nguồn lực địa phương và nâng cao chất lượng
các tiêu chí nông thôn mới. Đây là tiền đề quan trọng để xây dựng khu vực nông
thôn của TP.HCM theo hướng hiện đại, văn minh, sinh thái, có khả năng thích
ứng cao với quá trình đô thị hóa và phát triển bền vững đến năm 2030.
2.5. Đào tạo nghề nông nghiệp theo nhóm đối tượng và đặc thù vùng
sau sắp xếp đơn vị hành chính
Việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương theo
mô hình mới đã tạo ra những thay đổi đáng kể về không gian phát triển kinh tế -
xã hội, cơ cấu lao động và nhu cầu đào tạo nghề tại khu vực nông thôn TP.HCM.
Sau quá trình điều chỉnh địa giới hành chính, không gian phát triển nông thôn
của thành phố không còn đồng nhất mà hình thành nhiều vùng kinh tế với điều
kiện tự nhiên, cơ cấu sản xuất, mức độ đô thị hóa và nhu cầu sử dụng lao động
khác nhau. Trong bối cảnh đó, công tác đào tạo nghề nông nghiệp cần chuyển từ
phương thức đào tạo đại trà sang đào tạo theo nhóm đối tượng và theo đặc thù
từng vùng phát triển, bảo đảm phù hợp với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao
động, điều kiện sinh kế của người dân và định hướng phát triển kinh tế của từng
địa phương.
Việc xây dựng chương trình đào tạo cần dựa trên nguyên tắc phân loại đối
tượng học nghề theo độ tuổi, trình độ học vấn, kinh nghiệm sản xuất, khả năng
tiếp cận công nghệ, điều kiện sinh kế và nhu cầu chuyển đổi việc làm. Mỗi nhóm
đối tượng có đặc điểm khác nhau về năng lực tiếp thu, mục tiêu nghề nghiệp và
khả năng tham gia thị trường lao động, do đó cần được thiết kế chương trình đào
tạo với nội dung, phương pháp, thời lượng và hình thức tổ chức phù hợp. Cách
tiếp cận này không chỉ nâng cao hiệu quả đào tạo mà còn góp phần sử dụng hiệu
quả nguồn lực đầu tư của Nhà nước, bảo đảm mọi đối tượng lao động đều có cơ
hội tiếp cận đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu và điều kiện của bản thân.
Việc xây dựng chương trình đào tạo cần dựa trên nguyên tắc bảo đảm cơ
hội tiếp cận đào tạo nghề đối với các nhóm yếu thế, hộ nghèo, hộ cận nghèo,
người có hoàn cảnh khó khăn và người lao động bị ảnh hưởng bởi quá trình
chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thu hồi đất, thay đổi điều kiện sản xuất, việc làm;
việc xác định đối tượng đào tạo, hỗ trợ cần căn cứ nhu cầu thực tế, bảo đảm công
khai, minh bạch, đúng đối tượng, tránh trùng lắp với các chương trình, chính
sách hỗ trợ khác.
70
Đối với lao động trẻ, chương trình đào tạo cần hướng đến hình thành đội
ngũ lao động nông nghiệp chất lượng cao, có tư duy đổi mới sáng tạo và khả
năng làm chủ công nghệ. Nội dung đào tạo cần ưu tiên các nghề thuộc lĩnh vực
nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh, công nghệ sinh học,
chuyển đổi số trong nông nghiệp, thương mại điện tử, logistics nông sản, quản
trị chuỗi giá trị và khởi nghiệp nông nghiệp. Bên cạnh kỹ năng nghề, cần chú
trọng bồi dưỡng ngoại ngữ, kỹ năng số, kỹ năng quản trị, kỹ năng đổi mới sáng
tạo và năng lực khởi nghiệp nhằm tạo điều kiện để thanh niên nông thôn trở
thành lực lượng tiên phong trong phát triển nông nghiệp hiện đại. Đồng thời,
khuyến khích hình thành các mô hình đào tạo kết hợp với doanh nghiệp, trung
tâm đổi mới sáng tạo và các cơ sở nghiên cứu nhằm nâng cao khả năng tiếp cận
công nghệ mới và mở rộng cơ hội việc làm sau đào tạo. Đối với lao động trẻ sau
xuất ngũ, cần gắn đào tạo nghề với nhu cầu của doanh nghiệp hoặc nhu cầu xuất
khẩu lao động để bảo đảm thanh niên có việc làm và cơ hội tích lũy kinh nghiệm
qua công việc.
Đối với lao động trung niên, nội dung đào tạo cần tập trung vào cập nhật
tiến bộ kỹ thuật, nâng cao hiệu quả sản xuất và đa dạng hóa sinh kế trên cơ sở
phát huy kinh nghiệm sản xuất sẵn có. Chương trình đào tạo cần được tổ chức
theo hình thức ngắn hạn, linh hoạt, tăng cường thực hành tại nơi sản xuất, tập
trung vào các kỹ thuật canh tác tiên tiến, sản xuất an toàn, nông nghiệp hữu cơ,
kinh tế tuần hoàn, ứng dụng thiết bị thông minh và quản lý sản xuất theo tiêu
chuẩn chất lượng. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo kỹ năng quản trị hộ sản
xuất, quản lý tài chính, liên kết tiêu thụ sản phẩm và ứng dụng thương mại điện
tử nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh và tăng thu nhập cho người lao động.
Đối với lao động chuyển đổi nghề do thu hồi đất nông nghiệp hoặc chuyển
đổi mục đích sử dụng đất, công tác đào tạo cần được xác định là giải pháp trọng
tâm nhằm bảo đảm an sinh xã hội và ổn định sinh kế lâu dài. Nội dung đào tạo
cần xuất phát từ nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp tại các khu công nghiệp,
khu công nghệ cao, trung tâm logistics, doanh nghiệp dịch vụ và các ngành kinh
tế mới của thành phố. Bên cạnh các nghề phi nông nghiệp, cần phát triển các
chương trình đào tạo nghề nông nghiệp có giá trị gia tăng cao như sản xuất nông
nghiệp công nghệ cao, dịch vụ kỹ thuật nông nghiệp, chế biến nông sản, thương
mại nông sản, du lịch nông nghiệp và dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Đồng thời, kết hợp
đào tạo nghề với tư vấn việc làm, hỗ trợ khởi nghiệp, tiếp cận tín dụng và chuyển
giao công nghệ nhằm giúp người lao động nhanh chóng ổn định cuộc sống sau
khi chuyển đổi nghề nghiệp.
Đối với lao động là người dân tộc thiểu số, việc tổ chức đào tạo cần tôn
trọng đặc điểm văn hóa, tập quán sản xuất và điều kiện sinh sống của từng cộng
đồng. Chương trình đào tạo cần lựa chọn những nghề phù hợp với lợi thế địa
phương, gắn với phát triển sản xuất nông nghiệp đặc sản, bảo tồn nghề truyền
thống, phát triển du lịch cộng đồng, chế biến sản phẩm bản địa và khai thác hợp
lý tài nguyên thiên nhiên. Phương pháp giảng dạy cần tăng cường trực quan,
thực hành và hướng dẫn tại cộng đồng; đồng thời có cơ chế hỗ trợ học phí, chi
71
phí học tập, tài liệu và tư vấn kỹ thuật sau đào tạo để nâng cao khả năng tiếp thu
và ứng dụng của người học. Việc nâng cao năng lực nghề nghiệp cho đồng bào
dân tộc thiểu số không chỉ góp phần cải thiện thu nhập mà còn tạo điều kiện bảo
tồn các giá trị văn hóa và tri thức bản địa trong quá trình phát triển kinh tế.
Đối với lao động thuộc các nhóm yếu thế như phụ nữ nông thôn, người
khuyết tật có khả năng lao động, hộ nghèo, hộ cận nghèo, người cao tuổi còn khả
năng sản xuất và các đối tượng có hoàn cảnh khó khăn, cần xây dựng các chương
trình đào tạo theo hướng linh hoạt, dễ tiếp cận và phù hợp với điều kiện thực tế.
Nội dung đào tạo nên ưu tiên các nghề có quy mô sản xuất nhỏ, vốn đầu tư thấp,
khả năng tạo việc làm tại chỗ như sản xuất nông nghiệp hữu cơ, chế biến thực
phẩm, trồng hoa, cây kiểng, nấm, dược liệu, thủ công mỹ nghệ, dịch vụ du lịch
nông thôn và thương mại điện tử quy mô hộ gia đình. Đồng thời, cần kết hợp với
các chính sách hỗ trợ vay vốn, tư vấn khởi sự kinh doanh, kết nối tiêu thụ sản
phẩm và hỗ trợ kỹ thuật nhằm bảo đảm hiệu quả lâu dài của hoạt động đào tạo.
Bên cạnh các nhóm lao động trong độ tuổi, cần quan tâm xây dựng các
chương trình đào tạo nghề ngắn hạn cho nhóm người ngoài độ tuổi lao động
nhưng vẫn có nhu cầu và khả năng tham gia các hoạt động kinh tế phù hợp.
Trong điều kiện TP.HCM có tốc độ đô thị hóa cao, nhiều người cao tuổi vẫn trực
tiếp tham gia sản xuất nông nghiệp, phát triển kinh tế hộ hoặc kinh doanh các
sản phẩm đặc trưng địa phương. Do đó, cần thiết kế các khóa đào tạo ngắn hạn,
linh hoạt về thời gian và phương thức tổ chức, tập trung vào các nghề có cường
độ lao động phù hợp như trồng rau an toàn, hoa, cây kiểng, cây dược liệu, sản
xuất nông nghiệp hữu cơ, chế biến thực phẩm, phát triển sản phẩm OCOP,
thương mại điện tử quy mô hộ gia đình, du lịch nông nghiệp và bảo tồn nghề
truyền thống. Đồng thời, cần tăng cường các hoạt động tập huấn, chuyển giao
tiến bộ kỹ thuật, hướng dẫn ứng dụng công nghệ số đơn giản và phổ biến kinh
nghiệm sản xuất nhằm phát huy vai trò của người cao tuổi trong việc truyền dạy
tri thức bản địa, bảo tồn nghề truyền thống và tham gia phát triển kinh tế cộng
đồng. Việc mở rộng đối tượng đào tạo này sẽ góp phần khai thác hiệu quả nguồn
nhân lực xã hội, thúc đẩy học tập suốt đời và nâng cao chất lượng sinh kế tại khu
vực nông thôn.
Bên cạnh việc phân loại theo nhóm đối tượng, công tác đào tạo nghề cần
được thiết kế phù hợp với đặc thù của từng vùng phát triển sau sắp xếp đơn vị
hành chính. Đối với vùng nông nghiệp đô thị, chương trình đào tạo cần tập trung
vào nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh, sản xuất theo tiêu
chuẩn chất lượng, chuyển đổi số, nông nghiệp sinh thái và phát triển chuỗi giá
trị nông sản. Người lao động cần được trang bị kỹ năng ứng dụng công nghệ,
quản trị sản xuất hiện đại, thương mại điện tử và đổi mới sáng tạo nhằm đáp ứng
yêu cầu phát triển nền nông nghiệp đô thị có giá trị gia tăng cao.
Đối với vùng công nghiệp - dịch vụ, đào tạo nghề nông nghiệp cần hướng
đến phát triển các nghề hỗ trợ cho quá trình công nghiệp hóa nông nghiệp như
chế biến nông sản, bảo quản sau thu hoạch, logistics nông nghiệp, kiểm định
chất lượng, cung ứng vật tư, dịch vụ kỹ thuật nông nghiệp và quản trị chuỗi cung
72
ứng. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo các nghề phi nông nghiệp có khả năng
chuyển đổi việc làm cho lao động nông thôn, tạo điều kiện để người dân tham
gia vào các ngành công nghiệp và dịch vụ đang phát triển tại địa phương.
Đối với vùng du lịch và kinh tế biển, chương trình đào tạo cần được xây
dựng theo hướng tích hợp giữa nông nghiệp, thủy sản, du lịch, dịch vụ và kinh
tế biển bền vững, phù hợp với đặc điểm phát triển của khu vực ven biển TP.HCM
sau sắp xếp đơn vị hành chính. Nội dung đào tạo cần tập trung vào các nghề phục
vụ phát triển nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, nuôi biển bền vững, sản xuất
nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp kết hợp du lịch trải nghiệm, chế biến và bảo
quản nông sản, thủy sản, phát triển sản phẩm OCOP, dịch vụ du lịch cộng đồng,
quản lý cơ sở lưu trú quy mô nhỏ, kỹ năng hướng dẫn du lịch, marketing số và
ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm.
Đồng thời, cần ưu tiên xây dựng các chương trình đào tạo phục vụ chuyển
đổi nghề và chuyển đổi sinh kế cho ngư dân khai thác hải sản ven bờ, các hộ
khai thác đáy và các nhóm lao động chịu tác động của quá trình cơ cấu lại ngành
thủy sản, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phát triển kinh tế biển bền vững. Nội dung
đào tạo cần hướng đến các nghề có khả năng tạo việc làm ổn định như nuôi trồng
thủy sản theo hướng công nghệ cao và thân thiện với môi trường, dịch vụ hậu
cần nghề cá, chế biến thủy sản, dịch vụ logistics thủy sản, du lịch biển, du lịch
cộng đồng, dịch vụ phục vụ cảng cá, thương mại, dịch vụ ven biển và các ngành
nghề phi nông nghiệp phù hợp với điều kiện của từng địa phương. Đồng thời,
cần lồng ghép các chính sách tư vấn nghề nghiệp, hỗ trợ khởi nghiệp, hỗ trợ
chuyển đổi việc làm và kết nối doanh nghiệp nhằm tạo điều kiện để người lao
động ổn định sinh kế, giảm áp lực khai thác nguồn lợi ven bờ và nâng cao thu
nhập theo hướng bền vững.
Cách tiếp cận này không chỉ góp phần đa dạng hóa sinh kế cho cộng đồng
ven biển mà còn thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động gắn với phát
triển kinh tế biển, bảo tồn hệ sinh thái biển, sử dụng bền vững tài nguyên thiên
nhiên và phát huy các giá trị văn hóa đặc trưng của khu vực ven biển TP.HCM.
Đối với vùng chuyển đổi sinh kế, nơi quá trình đô thị hóa, chuyển đổi mục
đích sử dụng đất hoặc tác động của biến đổi khí hậu làm thay đổi phương thức
sản xuất truyền thống, đào tạo nghề cần tập trung vào các nghề có khả năng tạo
việc làm nhanh, phù hợp với điều kiện mới và đáp ứng nhu cầu của thị trường
lao động. Nội dung đào tạo cần kết hợp giữa phát triển nghề nông nghiệp có giá
trị gia tăng cao với các nghề thuộc lĩnh vực chế biến, dịch vụ, thương mại,
logistics, du lịch và kinh tế số. Đồng thời, cần tăng cường tư vấn nghề nghiệp,
hỗ trợ khởi nghiệp và kết nối việc làm để giúp người lao động chủ động thích
ứng với quá trình chuyển đổi kinh tế.
Công tác đào tạo nghề cũng cần được tổ chức theo định hướng tăng cường
liên kết chuỗi giá trị và liên kết không gian kinh tế - xã hội giữa các xã, phường
và các vùng phát triển của TP.HCM. Chương trình đào tạo không chỉ đáp ứng
nhu cầu nhân lực của từng địa phương mà còn hướng đến hình thành đội ngũ lao
73
động có khả năng tham gia vào các chuỗi liên kết sản xuất, chế biến, logistics,
thương mại, dịch vụ và du lịch trên phạm vi liên vùng. Trên cơ sở quy hoạch
phát triển không gian kinh tế của thành phố, cần xây dựng các chương trình đào
tạo theo cụm liên kết ngành và cụm liên kết địa phương, bảo đảm sự gắn kết giữa
vùng nguyên liệu, cơ sở chế biến, trung tâm logistics, khu thương mại, điểm du
lịch và các trung tâm tiêu thụ. Đồng thời, tăng cường phối hợp giữa chính quyền
các xã, phường, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ
chức hỗ trợ phát triển để thống nhất nhu cầu nhân lực, chia sẻ cơ sở vật chất đào
tạo, chuẩn hóa kỹ năng nghề và kết nối thị trường lao động. Cách tiếp cận này
sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đào tạo, thúc đẩy liên kết
vùng, hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp hiện đại và tạo động lực phát triển
kinh tế nông thôn theo hướng đồng bộ, bền vững.
Để bảo đảm hiệu quả triển khai, cần xây dựng cơ chế điều phối giữa cơ
quan quản lý nhà nước, chính quyền cấp xã, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh
nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc khảo sát nhu cầu
đào tạo, xác định đối tượng ưu tiên và tổ chức thực hiện theo từng vùng. Việc
phân bổ chỉ tiêu đào tạo cần căn cứ vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, cơ
cấu ngành nghề, nhu cầu nhân lực và khả năng giải quyết việc làm của từng địa
bàn, tránh tình trạng áp dụng một mô hình đào tạo thống nhất cho mọi khu vực.
Việc triển khai đào tạo nghề nông nghiệp theo nhóm đối tượng và đặc thù
vùng sau sắp xếp đơn vị hành chính sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân
lực nông thôn, sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển, bảo đảm cơ hội tiếp
cận đào tạo nghề cho mọi nhóm lao động và đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ
cấu kinh tế của từng địa phương. Đây là giải pháp quan trọng nhằm xây dựng
lực lượng lao động nông thôn có trình độ chuyên môn, khả năng thích ứng cao
và đủ năng lực tham gia vào quá trình phát triển nông nghiệp hiện đại, kinh tế
xanh và kinh tế số của TP.HCM đến năm 2030.
2.6. Đổi mới phương thức tổ chức đào tạo nghề nông nghiệp
a) Đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp
- Triển khai mô hình “Chợ nghề nông nghiệp” thông qua việc thiết lập cơ
chế liên kết ba bên giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp. Trong đó, doanh
nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình thiết kế chương trình đào tạo, hỗ trợ trang
thiết bị, tổ chức thực hành và cam kết tuyển dụng lao động hoặc hỗ trợ đầu ra
sản phẩm sau đào tạo.
- Gắn chương trình đào tạo với chuỗi giá trị, không chỉ tập trung vào khâu
sản xuất mà còn bao gồm kỹ thuật sơ chế, chế biến sâu, đóng gói, bao bì, thương
mại, logistics và quản trị chuỗi cung ứng nhằm nâng cao giá trị gia tăng của sản
phẩm.
- Thiết lập mô hình hợp tác thực chiến 3 bên (Nhà nước – Cơ sở đào tạo –
Doanh nghiệp/HTX):
74
+ Đồng hành thiết kế chương trình: Doanh nghiệp tham gia trực tiếp cùng
cơ sở đào tạo ngay từ khâu khảo sát nhu cầu, xây dựng chuẩn đầu ra, biên soạn
giáo trình phù hợp với vị trí việc làm và trực tiếp tham gia đánh giá kỹ năng nghề
của học viên.
+ Mô hình "Đào tạo kép" tại hiện trường: Nâng cao tỷ lệ thời gian thực
hành (ít nhất 80% thời lượng) trực tiếp tại nhà xưởng, trang trại, khu nông nghiệp
công nghệ cao của doanh nghiệp. Học viên được tiếp cận trực tiếp công nghệ
tiên tiến, thiết bị hiện đại và làm quen với tác phong công nghiệp.
+ Xóa bỏ rào cản bằng cấp đối với giảng viên: Đột phá quy chế cho phép
mời các nghệ nhân, chuyên gia kỹ thuật, kỹ sư thực chiến hoặc chủ trang trại của
doanh nghiệp trực tiếp đứng lớp truyền nghề mà không yêu cầu bằng cấp sư
phạm nặng nề.
+ Cơ chế đặt hàng đào tạo và "đối ứng tài chính 50-50":
+ Ngân sách Nhà nước hỗ trợ từ 50% đến 70% kinh phí đào tạo, phần còn
lại do doanh nghiệp đối ứng bằng tiền mặt, vật tư hoặc thiết bị thực hành phục
vụ lớp học.
+ Ngân sách chỉ giải ngân trước 50% kinh phí ban đầu. Phần 50% còn lại
chỉ được quyết toán sau khi kết thúc khóa học do Doanh nghiệp chi trả, chi phí
doanh nghiệp phối hợp đào tạo được vào chi phí hợp lý để khấu trừ thuế thu nhập
doanh nghiệp. Doanh nghiệp chứng minh đã tuyển dụng hoặc ký hợp đồng bao
tiêu sản phẩm lâu dài cho tối thiểu 80% học viên tốt nghiệp.
b) Định hướng nông nghiệp đô thị và kinh tế tuần hoàn
- Tập trung phát triển các mô hình nông nghiệp đô thị hiện đại có giá trị
kinh tế cao trên diện tích nhỏ, như trồng hoa lan, cây kiểng, nuôi cá cảnh, rau
thủy canh, dưa lưới và các mô hình nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái.
- Đưa các nội dung về nông nghiệp xanh và nông nghiệp tuần hoàn vào
chương trình giảng dạy, bao gồm kỹ thuật tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp,
sản xuất phân bón hữu cơ, tận dụng chất thải tại nguồn và các mô hình giảm phát
thải, thích ứng với biến đổi khí hậu.
c) Cải tiến phương thức tổ chức và quản lý đào tạo
- Tổ chức đào tạo lưu động theo phương thức “cầm tay chỉ việc”, đưa lớp
học đến tận trang trại, nhà xưởng của doanh nghiệp hoặc các mô hình trình diễn
thực tế. Tăng thời lượng thực hành phù hợp với đặc thù từng nghề, trong đó ưu
tiên các chương trình có tỷ lệ thực hành cao.
- Tăng cường sử dụng chuyên gia thực tiễn thông qua việc mời nghệ nhân,
người sản xuất giỏi, kỹ thuật viên hoặc chuyên gia từ doanh nghiệp trực tiếp
tham gia giảng dạy, thay vì chỉ dựa vào đội ngũ giảng viên lý thuyết.
- Tổ chức linh hoạt thời gian và hình thức đào tạo thông qua các lớp ngắn
hạn, bồi dưỡng theo mô-đun vào khung giờ phù hợp với nông dân, như buổi tối
hoặc ngày nghỉ; đồng thời kết hợp đào tạo trực tuyến thông qua các video hướng
dẫn ngắn trên các nền tảng số như YouTube, Zalo và các nền tảng phù hợp khác.
75
d) Bổ sung danh mục nghề đào tạo đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp
đô thị
- Bổ sung các nội dung đào tạo về kinh doanh số, thương mại điện tử và
livestream bán hàng nông sản.
- Đào tạo về quản trị và vận hành mô hình du lịch nông nghiệp, du lịch
cộng đồng; nghiệp vụ hướng dẫn du lịch; kỹ năng tổ chức hoạt động du lịch sinh
thái; xây dựng, đầu tư và phát triển sản phẩm du lịch tại hộ nông dân, trang trại,
hợp tác xã; kỹ năng liên kết với doanh nghiệp lữ hành để khai thác hiệu quả các
giá trị văn hóa và nông nghiệp đặc trưng của địa phương.
- Đào tạo về thiết kế cảnh quan, chăm sóc cây cảnh, hoa kiểng, thú cưng
và sinh vật cảnh.
- Đào tạo thế hệ nông dân số về ứng dụng công nghệ số, IoT, trí tuệ nhân
tạo và công nghệ vi sinh trong sản xuất nông nghiệp...
- Đào tạo về công nghệ bảo quản, sơ chế và chế biến sâu nông sản sau thu
hoạch nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho các sản phẩm chủ lực của địa phương.
- Bổ sung các nghề dịch vụ đáp ứng nhu cầu chuyển dịch cơ cấu lao động
nông thôn và phát triển đô thị, như chăm sóc trẻ, chăm sóc gia đình, lái xe công
nghệ, dịch vụ chăm sóc cảnh quan, tư vấn kỹ thuật nông nghiệp, dịch vụ kỹ thuật
cây trồng và các nghề dịch vụ có nhu cầu tuyển dụng cao.
- Xây dựng danh mục nghề theo hướng mở, được rà soát và cập nhật
thường xuyên theo nhu cầu của thị trường lao động, định hướng phát triển kinh
tế - xã hội của Thành phố và quá trình chuyển đổi số, thay vì quy định danh mục
nghề cố định.
e) Mở rộng đối tượng được hỗ trợ học nghề
- Kết quả khảo sát cho thấy tại một số địa bàn, lực lượng trực tiếp tham
gia sản xuất nông nghiệp chủ yếu là người từ 60 đến trên 70 tuổi. Tuy nhiên,
nhóm đối tượng này không còn thuộc độ tuổi lao động theo quy định nên chưa
được hỗ trợ kinh phí đào tạo, mặc dù vẫn đang trực tiếp sản xuất và có nhu cầu
cập nhật kỹ thuật mới. Việc giới hạn độ tuổi hỗ trợ vì vậy chưa thật sự phù hợp
với thực tiễn sản xuất nông nghiệp. Cần nghiên cứu cơ chế mở về độ tuổi và thời
gian đào tạo, tái đào tạo, tạo điều kiện để nông dân ngoài độ tuổi lao động nhưng
còn trực tiếp sản xuất được tiếp cận chính sách hỗ trợ học nghề phù hợp.
- Cần làm rõ quy định về số lần được hỗ trợ học nghề đối với một người.
Thực tế cho thấy nhu cầu của người dân không chỉ dừng lại ở một nghề mà có
xu hướng học bổ sung, nâng cao hoặc chuyển đổi sang nghề khác nhằm thích
ứng với sự thay đổi của thị trường lao động và định hướng phát triển kinh tế địa
phương. Do đó, cần nghiên cứu quy định về việc một người có được hỗ trợ học
nhiều nghề hay không. Trường hợp được học nghề thứ hai, cần xác định rõ điều
kiện, thời gian giữa các lần hỗ trợ và tiêu chí áp dụng nhằm tạo điều kiện cho
người lao động chuyển đổi nghề nghiệp nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả sử dụng
ngân sách nhà nước.
76
g) Cơ chế tài chính phục vụ đào tạo nghề
- Đối với các mô-đun đào tạo thực hành được tổ chức tại mô hình sản xuất,
hợp tác xã, doanh nghiệp hoặc địa điểm thực tế, cần nghiên cứu bổ sung định
mức chi cho các hoạt động thực hành, bao gồm chi phí đưa đón học viên, chi phí
chuẩn bị vật tư, thiết bị, bố trí địa điểm thực hành và các khoản chi cần thiết
khác, nhằm bảo đảm điều kiện tổ chức đào tạo theo phương thức “cầm tay chỉ
việc”, học đi đôi với hành.
- Nghiên cứu bổ sung cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và chủ mô
hình tham gia làm địa điểm đào tạo thực hành, nhằm khuyến khích các cơ sở sản
xuất tham gia vào quá trình đào tạo nghề và chia sẻ nguồn lực đào tạo.
h) Hình thành các mô hình, sáng kiến hỗ trợ phát triển kinh tế nông thôn
- Nghiên cứu thí điểm mô hình “Hội quán nông dân”, tận dụng các trụ sở
công dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính làm nơi sinh hoạt nghề nghiệp, kết
nối tiêu thụ sản phẩm, trưng bày sản phẩm OCOP, trao đổi kinh nghiệm sản xuất
và tổ chức các hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp.
- Xây dựng mô hình Tổng đài tư vấn kỹ thuật nông nghiệp, Hotline “Bác
sĩ cây trồng”, nhằm hỗ trợ nông dân tiếp cận chuyên gia tư vấn kỹ thuật, phòng
trừ dịch bệnh và xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình sản xuất.
- Xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung giữa các tổ chức chính trị - xã hội,
cơ quan chuyên môn và đơn vị cung ứng dịch vụ công nhằm quản lý thống nhất
đối tượng thụ hưởng chính sách, tránh trùng lặp, đồng thời nâng cao hiệu quả
quản lý và sử dụng nguồn lực.
i) Đổi mới đào tạo nghề nông nghiệp gắn với xuất khẩu lao động hướng
đến mục tiêu nâng cao tay nghề và tích lũy vốn của lao động trẻ:
- Khát vọng tiếp cận nông nghiệp tiên tiến: Lực lượng thanh niên nông
thôn và bộ đội xuất ngũ tại các xã/phường nông nghiệp trọng điểm (như Châu
Đức, Ngãi Giao, Nghĩa Thành, Bắc Tân Uyên, Củ Chi, Hóc Môn, Phú Giáo, Tân
Nhật) có nhu cầu rất lớn được đi làm việc tại các quốc gia có nền nông nghiệp
phát triển vượt bậc như Nhật Bản, Úc, Israel,...Với mục tiêu "Chuyển giao
ngược": Nhu cầu của người lao động không chỉ dừng lại ở việc kiếm thu nhập
trước mắt, mà họ muốn thông qua quá trình làm việc ở nước ngoài để tiếp thu
trực tiếp các kỹ năng vận hành công nghệ cao, nhằm mang nguồn vốn và "công
nghệ lõi" trở về ứng dụng phát triển trang trại, phục vụ quê hương sau khi hoàn
thành hợp đồng.
- Xu hướng đào tạo nghề trong tương lai đang định hình theo các trụ cột
chiến lược sau:
+ Xu thế đào tạo tích hợp (Nông nghiệp CNC + Ngoại ngữ + Tác phong):
Không còn dạy kỹ thuật canh tác truyền thống đơn thuần, chương trình đào tạo
XKLĐ bắt buộc phải dịch chuyển sang mô hình tích hợp đa kỹ năng. Học viên
phải được trang bị năng lực vận hành công nghệ lõi (như thiết bị cảm biến IoT,
77
Drone bón phân/phun thuốc, điều khiển nhà màng tự động) song hành với việc
rèn luyện ngoại ngữ và tác phong công nghiệp.
+ Xu thế gắn kết an sinh xã hội cho nhóm đối tượng đặc thù:Thanh niên
vùng mất đất canh tác: Ưu tiên hướng nghiệp và đào tạo XKLĐ chính ngạch cho
thanh niên tại các vùng chịu tác động thu hồi đất ồ ạt để xây dựng các KCN lớn
hay dự án hạ tầng (Vùng 5 như Châu Đức, Bắc Tân Uyên, Bến Cát, Tân Hiệp).
Đây được xem là giải pháp sinh kế đột phá giúp nâng cao năng lực của giới trẻ.
+ Tạo cơ hội cho bộ đội xuất ngũ: Gắn chặt công tác đào tạo nghề nông
nghiệp CNC với nhu cầu XKLĐ đối với đối tượng bộ đội xuất ngũ (tiêu biểu tại
Phú Giáo, Tân Nhật) nhằm giúp họ nhanh chóng có việc làm và cơ hội tích lũy
kinh nghiệm trong môi trường quốc tế.
- Cụ thể hóa kế hoạch số 457/KH-UBND ngày 19/8/2026 của UBND
TP.HCM, quy định rõ nhiệm vụ "Đào tạo nghề cho người lao động để đi làm
việc ở nước ngoài theo hợp đồng có thời hạn" là một phần cốt lõi của công tác
đổi mới và nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn . Thành
phố hướng tới xây dựng cơ chế kết nối với các đối tác phái cử uy tín để cấp
chứng chỉ nghề quốc tế, làm "bảo chứng" năng lực thực chiến giúp người lao
động dễ dàng tham gia phỏng vấn tuyển dụng đi nước ngoài.
2.7. Định hướng công tác đào tạo nghề nông nghiệp tầm nhìn đến năm
2045
Trong tầm nhìn dài hạn đến năm 2045, công tác đào tạo nghề nông nghiệp
của Thành phố Hồ Chí Minh chuyển đổi từ mục tiêu hỗ trợ an sinh xã hội sang
chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ nền nông nghiệp
đô thị sinh thái, hiện đại và kinh tế tuần hoàn dẫn đầu khu vực.
- Phát triển tầng lớp nông dân chuyên nghiệp: Lực lượng lao động nông
thôn là những người làm chủ công nghệ sinh học, tự động hóa, quản trị chuỗi
cung ứng nông sản và sáng tạo nội dung số.
- Hệ thống đào tạo thông minh: Tích hợp dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và
công nghệ mô phỏng thực tế ảo trong dự báo cung cầu và chuyển giao kỹ thuật
theo thời gian thực.
- Trung tâm đào tạo và chuyển giao nông nghiệp công nghệ cao của Vùng:
TP.HCM giữ vai trò hạt nhân đào tạo, chuyển giao nhân lực kỹ thuật cao và công
nghệ quản trị chuỗi giá trị cho toàn vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam và tham
gia thị trường xuất khẩu lao động tay nghề cao.
Tóm lại, nội dung triển khai công tác đào tạo nghề nông nghiệp giai đoạn
2026–2030, định hướng đến năm 2045 cần thể hiện sự đổi mới căn bản và đồng
bộ trên tất cả các mặt gồm mục tiêu, nội dung, đối tượng, không gian và phương
thức tổ chức. Việc chuyển đổi từ đào tạo theo chỉ tiêu hành chính sang đào tạo
theo đơn đặt hàng gắn với chuỗi giá trị và chuyển đổi số tạo ra bước ngoặt quyết
định cho chất lượng nguồn nhân lực nông thôn.
78
3. Kế hoạch đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn trên
địa bàn TP.HCM đến năm 2030
3.1. Chỉ tiêu đào tạo nghề nông nghiệp đến năm 2030
Căn cứ Phụ lục II ban hành kèm theo Quyết định số 2060/QĐ-BNNMT
ngày 01 tháng 6 năm 2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thành phố Hồ
Chí Minh đăng ký tổng chỉ tiêu đào tạo nghề nông nghiệp và ngành nghề nông
thôn giai đoạn 2026–2030 là 9.500 học viên, bình quân khoảng 1.900 học
viên/năm. Chỉ tiêu của Thành phố chiếm khoảng 1,27% tổng quy mô kế hoạch
của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tương ứng 750.000 lượt học viên trên toàn
quốc.
UBND TP.HCM ban hành Kế hoạch số 457/KH-UBND ngày 19/8/2026
về Thực hiện Chương trình “Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông
thôn đến năm 2030” trên địa bàn. Chỉ tiêu đào tạo nghề nông thôn giai đoạn 2027
– 2030 ghi nhận tổng quy mô 14.201 lượt người, phân hóa rõ theo 03 nhóm mục
tiêu đào tạo đó là: (1) Chưa qua đào tạo; (2) Đào tạo lại; và (3) Đào tạo nâng cao.
Nhóm đối tượng chưa qua đào tạo (đào tạo mới) chiếm 3.433 người học nghề
nông nghiệp gồm nữ giới chiếm 2.906 người; các đối tượng ưu tiên, chính sách
đạt 3.935 người. Nhóm đào tạo nâng cao (bồi dưỡng trình độ kỹ năng nghề)
trong lĩnh vực nghề nông nghiệp khoảng 1.925 người đăng ký, phân cấp trình độ
tập trung ở hệ Sơ cấp, Trung cấp, trình độ từ Đại học đến Tiến sĩ. Nhóm đào tạo
lại chiếm tỷ trọng nhỏ nhất với nghề nông nghiệp chiếm 1.341 người. Tổng thể
chỉ tiêu phản ánh sự tập trung nguồn lực phủ rộng lực lượng lao động qua đào
tạo mới. Việc nhóm đào tạo nâng cao và đào tạo lại chiếm hơn 50% tổng quy
mô thể hiện định hướng chuẩn hóa kỹ năng, chuyển đổi nghề nghiệp, đáp ứng
quá trình đô thị hóa. Cơ cấu chỉ tiêu phân hóa theo đặc thù địa bàn: các xã phụ
cận ưu tiên nghề nông nghiệp, các khu vực đô thị hóa nhanh tập trung nghề phi
nông nghiệp và đào tạo nâng cao.
Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, hình thành không gian phát triển mới
trên cơ sở hợp nhất TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, Thành phố
Hồ Chí Minh có 120 xã, phường, đặc khu. Quyết định số 2060/QĐ-BNNMT cho
phép các địa phương chủ động điều chỉnh cơ cấu chỉ tiêu đào tạo trong quá trình
thực hiện, căn cứ vào nhu cầu thực tế, cơ cấu sản xuất nông nghiệp và khả năng
tổ chức đào tạo tại từng địa bàn. Đây là cơ sở để Thành phố phân bổ linh hoạt
chỉ tiêu đào tạo theo nhu cầu thực tế, gắn với 05 định hướng chiến lược: (1) phát
triển nguồn nhân lực nông nghiệp và nông thôn hiện đại; (2) đổi mới công tác
đào tạo theo đơn đặt hàng; (3) gắn đào tạo với chuyển đổi số, hình thành đội ngũ
nông dân số và nông dân chuyên nghiệp; (4) nâng cao năng lực tham gia chuỗi
giá trị nông sản; và (5) tăng cường năng lực quản trị cho đội ngũ cán bộ hợp tác
xã nông nghiệp.
Qua khảo sát thực tế và tổng hợp báo cáo đăng ký từ 120 xã, phường, đặc
khu gửi về Chi cục Phát triển nông thôn thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường,
tổng nhu cầu đào tạo nghề giai đoạn 2026–2030 đạt 19.866 lượt người, cao hơn
79
đáng kể so với chỉ tiêu 9.500 học viên theo kế hoạch đăng ký với Bộ. Trong đó,
nhu cầu đào tạo tại cơ sở tập trung vào 05 nhóm chủ đề chính, bao gồm đào tạo
nghề nông nghiệp và ngành nghề nông thôn, bồi dưỡng nông dân số, đào tạo
nông dân chuyên nghiệp, đào tạo cán bộ quản trị hợp tác xã và đào tạo, liên kết
xuất khẩu lao động trong lĩnh vực nông nghiệp.
Bảng 3.1. Nhu cầu đăng ký đào tạo nghề của các địa phương giai
đoạn 2026–2030
Đơn vị tính: lượt người
STT
Chủ đề đào
tạo
2026
2027
2028
2029
2030
Tổng
cộng
1
Đào tạo và
phát triển
ngành nghề
nông nghiệp
1.233
1.277
1.382
1.351
1.486
6.729
2
Tập huấn, bồi
dưỡng nông
dân số
1.168
1.587
1.633
1.637
1.775
7.800
3
Đào tạo nông
dân chuyên
nghiệp
515
539
442
603
436
2.535
4
Đào tạo cán bộ
quản trị hợp
tác xã
356
111
110
111
114
802
5
Đào tạo, liên
kết xuất khẩu
lao động lĩnh
vực nông
nghiệp
300
350
400
450
500
2.000
Tổng cộng
3.572
3.864
3.967
4.152
4.311
19.866
Trong đó, 2.000 lượt người đào tạo, liên kết xuất khẩu lao động lĩnh vực
nông nghiệp được xác định là quy mô định hướng bổ sung nhằm đáp ứng nhu
cầu chuyển đổi việc làm và mở rộng cơ hội việc làm cho lao động trẻ, thanh niên
nông thôn và bộ đội xuất ngũ. Nội dung đào tạo cần kết hợp giữa kỹ năng nghề
nông nghiệp, kỹ năng sử dụng thiết bị và công nghệ sản xuất hiện đại, ngoại ngữ,
kiến thức pháp luật lao động, kỹ năng làm việc trong môi trường quốc tế và định
hướng nghề nghiệp. Việc triển khai cần thực hiện trên cơ sở liên kết với doanh
80
nghiệp có chức năng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài và các đối tác
sử dụng lao động phù hợp, bảo đảm đào tạo gắn với nhu cầu tuyển dụng thực tế.
9.500 học viên là chỉ tiêu kế hoạch đăng ký và làm căn cứ tổ chức thực
hiện theo kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. 19.866 lượt người là
tổng nhu cầu được tổng hợp từ cơ sở và là căn cứ để Thành phố chủ động điều
chỉnh quy mô, cơ cấu, tiến độ đào tạo và huy động thêm nguồn lực trong quá
trình thực hiện. Do đó, hai con số này không mâu thuẫn mà phản ánh sự khác
biệt giữa chỉ tiêu kế hoạch và nhu cầu đào tạo thực tế.
3.2. Kế hoạch đào tạo theo vùng, nhóm đối tượng và ngành nghề ưu tiên
3.2.1. Kế hoạch phân bổ theo 05 vùng sinh thái – kinh tế đặc thù
- Vùng nông nghiệp đô thị và dịch vụ sinh thái
+ Tập trung tại các khu vực nội thành, ven đô và những địa bàn còn không
gian sản xuất nông nghiệp phù hợp như Tân Bình, Tân Phú, Thuận An, Bến Cát,
Nhà Bè, Bình Chánh, Hóc Môn và các khu vực tương đồng.
+ Nội dung đào tạo tập trung vào kỹ thuật nông nghiệp không gian hẹp,
nông nghiệp đô thị, rau an toàn, hoa và cây kiểng, thủy canh, Aquaponics, chăm
sóc cây xanh, thiết kế cảnh quan, sinh vật cảnh, chăm sóc thú cưng, công nghệ
vi sinh xử lý chất thải và các dịch vụ hỗ trợ phát triển không gian xanh đô thị.
- Vùng nông nghiệp đa giá trị gắn với du lịch và làng nghề
+ Tập trung tại các địa bàn có điều kiện phát triển nông nghiệp kết hợp
dịch vụ, du lịch, làng nghề và kinh tế cộng đồng như Bình Lợi, Xuân Thới Sơn,
Long Phước, Dầu Tiếng, Xuyên Mộc, Long Sơn, Côn Đảo và các địa bàn có đặc
điểm tương đồng.
+ Đào tạo tập trung vào kỹ thuật tạo dáng bonsai, cấy ghép mai vàng, hoa
kiểng, chiết xuất tinh dầu, phát triển sản phẩm OCOP, đan lát thủ công mỹ nghệ,
chế biến sản phẩm bản địa, quản trị homestay, farmstay và phát triển các sản
phẩm trải nghiệm nông nghiệp.
+ Một số địa phương có nhu cầu đào tạo lớn cần được xem xét tổ chức
đào tạo theo cụm. Chẳng hạn, xã Long Hải đăng ký tổng nhu cầu khoảng 950
lượt người, trong đó có khoảng 500 lượt tập huấn nông dân số. Phường Long
Phước định hướng phát triển hoa kiểng, sinh vật cảnh gắn với thị trường dịch vụ
đô thị.
- Vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn và nông nghiệp công nghệ cao
+ Tập trung tại các địa bàn có quỹ đất sản xuất lớn, sản xuất hàng hóa và
khả năng phát triển nông nghiệp công nghệ cao như Phú Giáo, Bắc Tân Uyên,
Bàu Bàng, Châu Đức, Ngãi Giao và các địa bàn tương đồng.
+ Một số địa phương có nhu cầu lớn như xã Nghĩa Thành đăng ký 1.500
lượt đào tạo nghề và 1.500 lượt tập huấn nông dân số; xã Bàu Lâm đăng ký 1.200
lượt tập huấn nông dân số; phường Vĩnh Tân đăng ký 1.100 lượt học nghề và
81
1.100 lượt đào tạo nông dân số. Phường Tân Uyên và phường Bình Cơ duy trì
hình thức tổ chức khoảng 01 lớp/50 người/năm.
+ Trọng tâm đào tạo gồm cơ giới hóa, nông nghiệp chính xác, drone, IoT,
tự động hóa, công nghệ sấy, bảo quản lạnh, sấy thăng hoa, chiết xuất, công nghệ
vi sinh, xử lý chất thải chăn nuôi và quản lý sản xuất theo tiêu chuẩn chất lượng.
- Vùng kinh tế biển và sinh thái ven biển
+ Tập trung tại Cần Giờ, Long Hải, Phước Hải, Long Điền, Côn Đảo,
Long Sơn và các địa bàn ven biển.
+ Đào tạo tập trung vào chuyển đổi sinh kế cho ngư dân theo Quyết định
số 2949/QĐ-UBND, nuôi trồng thủy sản sinh thái, nuôi tôm dưới tán rừng ngập
mặn, phát triển mô hình gắn với tín chỉ carbon, chế biến hải sản, sấy và phối trộn
gia vị, dịch vụ hậu cần nghề cá, du lịch biển, du lịch cộng đồng và các dịch vụ
kinh tế biển phù hợp.
- Vùng chuyển đổi sinh kế và tái cơ cấu lao động
+ Tập trung tại các địa bàn chịu tác động mạnh của đô thị hóa, phát triển
khu công nghiệp, logistics và chuyển đổi mục đích sử dụng đất như khu vực
vành đai KCN Sonadezi, Vành đai 4, Bến Cát, Tân Uyên, Phước Hòa, Thuận
Giao, Châu Đức và các địa bàn tương đồng.
+ Đào tạo tập trung vào kỹ thuật công nghiệp, cơ khí, điện, hàn, logistics
kho bãi, dịch vụ công nghiệp, lái xe nâng, chế biến và dịch vụ hỗ trợ sản xuất.
Đối với các hộ nhận tiền bồi thường đất, cần bổ sung các nội dung về quản trị
tài chính hộ gia đình, quản lý dòng tiền, đầu tư và chuyển đổi sinh kế nhằm hạn
chế rủi ro mất sinh kế sau khi chuyển đổi đất sản xuất.
+ Đối với các phường nội thành không còn hoặc còn rất ít quỹ đất nông
nghiệp như Bình Hòa, Cầu Kiệu, Dĩ An, Chợ Lớn, Tân Sơn Hòa, An Đông và
các địa bàn tương đồng, không nhất thiết giao chỉ tiêu đào tạo nghề nông nghiệp
truyền thống. Thay vào đó, cần ưu tiên đào tạo các nghề dịch vụ, logistics,
thương mại, chăm sóc cảnh quan, dịch vụ đô thị và các nghề mới phù hợp với
nhu cầu thị trường lao động.
3.2.2. Kế hoạch đào tạo theo nhóm đối tượng ưu tiên
- Lao động trẻ, thanh niên nông thôn và bộ đội xuất ngũ: tập trung vào
nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp chính xác, vận hành drone, IoT, thương
mại điện tử, quản trị sản xuất và kỹ năng khởi nghiệp. Đối với thanh niên có nhu
cầu làm việc ở nước ngoài, cần kết hợp đào tạo nghề với ngoại ngữ, kỹ năng làm
việc và các yêu cầu của thị trường lao động quốc tế.
- Cán bộ quản lý hợp tác xã, tổ hợp tác và chủ trang trại: tập trung vào
quản trị hợp tác xã theo hướng doanh nghiệp, kế toán số, pháp luật, quản trị nhân
lực, xây dựng phương án kinh doanh, đàm phán hợp đồng thương mại và phân
phối đa kênh.
82
- Nông dân trực tiếp sản xuất và lao động trung niên: tập trung vào cập
nhật tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, nông nghiệp hữu cơ, ghi chép nhật ký
điện tử, quản lý chất lượng và ứng dụng công nghệ phù hợp với quy mô sản xuất.
- Lao động chuyển đổi nghề do thu hồi đất, chuyển đổi sinh kế, ngư dân
chịu tác động của cơ cấu lại nghề cá, phụ nữ nông thôn và hộ nghèo: ưu tiên các
nghề chế biến thực phẩm, sản phẩm thủ công, dịch vụ sinh thái, du lịch cộng
đồng, logistics, dịch vụ nông nghiệp và các nghề có khả năng tạo việc làm tại
chỗ.
3.2.3. Kế hoạch theo 06 nhóm ngành nghề ưu tiên
- Nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp đô thị: vận hành nhà màng,
thủy canh, Aquaponics, IoT, tự động hóa, cảnh quan đô thị, chăm sóc cây kiểng,
sinh vật cảnh và thú cưng.
- Chế biến sâu và nâng cao giá trị nông sản: công nghệ sấy, bảo quản lạnh,
chiết xuất tinh dầu, chế biến thủy hải sản, tinh chế muối gia vị, phát triển bao bì
và sản phẩm OCOP.
- Dịch vụ du lịch nông nghiệp và thích ứng sinh thái: quản trị farmstay,
homestay, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, an toàn thực phẩm, kỹ năng thuyết
minh và phát triển sản phẩm trải nghiệm.
- Nông dân số: Thương mại điện tử và chuyển đổi số nông nghiệp,
livestream bán hàng, sàn thương mại điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc, tiếp
thị số, ứng dụng AI và quản trị dữ liệu sản xuất.
- Nghề phi nông nghiệp và chuyển đổi việc làm: cơ khí, điện, hàn, lái xe
nâng, logistics kho bãi, dịch vụ công nghiệp và các nghề đáp ứng nhu cầu tuyển
dụng tại khu công nghiệp.
- Năng lực quản trị, hợp tác xã và tài chính: quản trị hợp tác xã hiện đại,
thuế điện tử, xây dựng phương án kinh doanh, quản trị chuỗi cung ứng và quản
trị tài chính hộ gia đình.
3.2.4. Kế hoạch đào tạo cho nhóm đối tượng chưa qua đào tạo
- Triển khai tại các địa phương đã có kế hoạch đăng ký như Xã Hóc Môn
(200 người/năm), Xã Hòa Hội (110 – 270 người/năm), Xã Thái Mỹ (50
người/năm), Xã Hiệp Phước (50 người/năm), Xã Phú Hòa Đông (50 người/năm),
Xã Tân An Hội, Xã Bàu Lâm, Xã Thường Tân, Xã Long Hòa, Xã Hồ Tràm, Xã
Bình Châu, Đặc khu Côn Đảo.
- Ưu tiên đối tượng nữ (chiếm tỷ trọng cao), người dân tộc thiểu số, hộ
nghèo/cận nghèo và lao động chuyển đổi sinh kế.
- Đào tạo kỹ thuật sản xuất nền tảng (trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản),
hướng tới cấp chứng chỉ nghề sơ cấp hoặc dưới 3 tháng.
83
3.2.5. Kế hoạch đào tạo cho nhóm đối tượng đào tạo lại
- Địa bàn trọng điểm: Xã Hòa Hội (100 – 250 người/năm), Xã Thái Mỹ
(50 người/năm), Xã Bàu Lâm (18 – 48 người/năm), Xã Phú Hòa Đông (20 – 25
người/năm). Các địa bàn kết hợp: Xã Hóc Môn (20 người/năm), Xã Hiệp Phước,
Xã Thường Tân, Xã Bình Châu, Xã Thạnh An, Xã Bình Chánh.
- Chuyển đổi kỹ thuật canh tác cho lao động nông nghiệp gặp bất lợi do
biến đổi khí hậu, dịch bệnh hoặc quy hoạch lại vùng sản xuất.
- Đào tạo lại quy trình kỹ thuật mới: nông nghiệp công nghệ cao, nông
nghiệp hữu cơ, ứng dụng chế phẩm sinh học xử lý môi trường ao nuôi/chăn nuôi.
- Hỗ trợ lao động nông nghiệp chuyển đổi sang các mô hình nông nghiệp
đô thị (hoa kiểng, rau sạch, nấm).
3.2.6. Kế hoạch đào tạo cho nhóm đối tượng bồi dưỡng nâng cao trình
độ kỹ năng nghề theo từng cấp độ tương ứng
- Địa bàn tập trung lớn: Xã Hóc Môn (200 người/năm), Xã Hòa Hội (100
– 200 người/năm), Xã Hiệp Phước (50 người/năm). Địa bàn quy mô nhỏ: Xã
Long Hòa, Xã Hồ Tràm, Xã Thường Tân, Xã Bình Châu, Xã Bình Chánh, Xã
Bàu Lâm, Xã Phú Hòa Đông
- Trình độ Sơ cấp và Thường xuyên (chiếm tỷ trọng chủ đạo): Bồi dưỡng
kỹ năng thực hành công nghệ cao, vận dụng tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP,
mã số vùng trồng, kỹ năng số (nhật ký điện tử, livestream, thương mại điện tử).
- Trình độ Trung cấp và Cao đẳng: Tập trung đào tạo đội ngũ kỹ thuật
viên, nông dân chuyên nghiệp, năng lực quản trị hợp tác xã hiện đại.
- Trình độ Đại học và Sau Đại học (Tiến sĩ, Thạc sĩ): Thu hút, bồi dưỡng
nâng cao năng lực quản trị, nghiên cứu ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp
tuần hoàn và tín chỉ Carbon (triển khai tại các địa bàn như Xã Hòa Hội, Xã Bình
Châu).
3.3. Lộ trình thực hiện giai đoạn 2026–2030
- Năm 2026 – Khởi động hệ thống và chuẩn hóa chương trình
+ Ban hành khung chương trình đào tạo chuẩn, tổ chức giao chỉ tiêu đào
tạo 1.900 học viên theo kế hoạch, đồng thời rà soát và xử lý nhu cầu đăng ký
thực tế 3.572 lượt người trong năm 2026 theo khả năng cân đối nguồn lực.
+ Số hóa dữ liệu cung – cầu lao động nông thôn tại 120 xã, phường, đặc
khu; xây dựng cơ sở dữ liệu về nghề, người học, doanh nghiệp và nhu cầu tuyển
dụng. Thí điểm cơ chế đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp và hợp tác
xã, đồng thời thí điểm đào tạo gắn với xuất khẩu lao động trong lĩnh vực nông
nghiệp.
- Giai đoạn 2027–2028 – Tăng tốc đào tạo kỹ năng số và chuyển đổi sinh
kế
84
+ Nhân rộng các mô hình đào tạo nông dân số, nông nghiệp công nghệ
cao và đào tạo theo chuỗi giá trị tại các vùng chuyên canh trọng điểm như Phú
Giáo, Châu Đức, Củ Chi, Bắc Tân Uyên và các địa bàn tương đồng.
+ Triển khai các chương trình chuyển đổi nghề cho ngư dân vùng ven
biển, lao động bị thu hồi đất và lao động chịu tác động của quá trình chuyển dịch
cơ cấu kinh tế. Tăng cường đào tạo theo đơn đặt hàng, đào tạo tại doanh nghiệp
và đào tạo theo cụm liên kết địa phương.
- Giai đoạn 2029–2030 – Đào tạo chiều sâu, hoàn thiện chuỗi giá trị và
đánh giá tổng kết
+ Tập trung đào tạo nâng cao về kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp phát thải
thấp, tín chỉ carbon, nông nghiệp chính xác, logistics nông sản và thương mại
quốc tế.
+ Đánh giá toàn diện kết quả đào tạo theo các tiêu chí về việc làm, thu
nhập, năng suất lao động, khả năng ứng dụng công nghệ, tỷ lệ doanh nghiệp
tuyển dụng và mức độ hình thành các mô hình sản xuất sau đào tạo. Trên cơ sở
đó, xây dựng định hướng phát triển nguồn nhân lực nông thôn của Thành phố
đến năm 2045.
4. Dự kiến hiệu quả thực hiện đề án
4.1. Hiệu quả nâng cao chất lượng và quy mô đào tạo nghề nông
nghiệp
- Bảo đảm thực hiện chỉ tiêu tối thiểu 9.500 học viên theo kế hoạch của
Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời từng bước đáp ứng nhu cầu thực tế
19.866 lượt người được tổng hợp từ 120 xã, phường, đặc khu.
- Đổi mới căn bản phương thức đào tạo, chuyển từ đào tạo theo chỉ tiêu
hành chính sang đào tạo theo nhu cầu thực tế, theo đơn đặt hàng của doanh
nghiệp và hợp tác xã. Chuẩn hóa chương trình đào tạo theo hướng tích hợp kỹ
năng nghề, kỹ năng số, quản trị sản xuất và năng lực thích ứng. Tăng tỷ lệ thực
hành tại đồng ruộng, trang trại, doanh nghiệp, hợp tác xã và mô hình sản xuất
thực tế, phấn đấu thời lượng thực hành chiếm từ 50% trở lên, phù hợp với đặc
thù từng nghề.
- Thời lượng thực hành trực tiếp tại nơi sản xuất, trang trại, doanh nghiệp
hoặc mô hình trình diễn phải chiếm từ 80% trở lên tổng thời lượng chương trình.
4.2. Hiệu quả phát triển kỹ năng, việc làm và thu nhập của lao động
nông thôn
- Trang bị đồng bộ kiến thức nghề, tư duy kinh tế và kỹ năng số cho người
lao động, từng bước hình thành lực lượng “nông dân chuyên nghiệp” và “nông
dân số” có khả năng sử dụng nền tảng thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc,
quản trị sản xuất số và các công cụ quảng bá, tiêu thụ sản phẩm.
- Phấn đấu 85% người học có việc làm, duy trì việc làm hoặc mở rộng hoạt
động sản xuất, kinh doanh sau đào tạo, trong đó tăng tỷ lệ người học được doanh
85
nghiệp, hợp tác xã hoặc cơ sở sản xuất tiếp nhận. Nâng cao năng suất lao động,
giảm chi phí sản xuất và góp phần gia tăng thu nhập của người lao động nông
thôn.
- Tỷ lệ áp dụng thành công kiến thức, kỹ năng tiến bộ vào sản xuất thực tế
đạt mức trên 90% (đặc biệt trong các mô hình nông nghiệp công nghệ cao,
VietGAP, OCOP).
- Mức cải thiện thu nhập sau đào tạo phấn đấu tăng bình quân tối thiểu
20% hoặc đạt mức thu nhập định hướng theo nhóm nghề, tối thiểu từ 6-13 triệu
đồng/tháng.
4.3. Hiệu quả tăng cường liên kết giữa đào tạo nghề, doanh nghiệp,
hợp tác xã và thị trường lao động
Thiết lập và từng bước hoàn thiện mô hình liên kết 4 Nhà: Nhà nước –
Nhà trường – Nhà doanh nghiệp – Nhà nông.
- Doanh nghiệp và hợp tác xã tham gia xác định nhu cầu nhân lực, thẩm
định chương trình, cử cán bộ hướng dẫn thực hành, tiếp nhận học viên thực tập
và ưu tiên tuyển dụng hoặc liên kết tiêu thụ sản phẩm sau đào tạo.
- Đối với đào tạo xuất khẩu lao động, hình thành cơ chế liên kết giữa cơ
sở đào tạo, doanh nghiệp cung ứng lao động và đối tác sử dụng lao động, bảo
đảm người học được đào tạo đúng nghề, đúng yêu cầu kỹ năng và có định hướng
việc làm rõ ràng trước khi tham gia thị trường lao động quốc tế.
- Nâng cao năng lực quản trị theo chuẩn doanh nghiệp cho đội ngũ cán bộ
quản lý hợp tác xã, thúc đẩy kinh tế tập thể phát triển và nâng cao khả năng tham
gia chuỗi cung ứng nông sản.
- Tỷ lệ gắn kết doanh nghiệp/HTX bao tiêu sản phẩm hoặc tuyển dụng học
viên đạt tối thiểu 80% đối với các lớp theo mô hình đặt hàng đối ứng.
4.4. Hiệu quả phát triển nguồn nhân lực phục vụ nông nghiệp công
nghệ cao, nông nghiệp sinh thái và phát triển bền vững
- Cung ứng nguồn nhân lực có khả năng vận hành công nghệ vi sinh, canh
tác tuần hoàn, Aquaponics, IoT, tự động hóa và nông nghiệp chính xác trên quy
mô phù hợp với điều kiện đất đai và không gian sản xuất của TP.HCM.
- Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, giảm ô nhiễm từ chất thải chăn nuôi
và phụ phẩm nông nghiệp, tăng cường tái sử dụng nguồn tài nguyên và phát triển
các mô hình sản xuất phát thải thấp.
- Từng bước hình thành lực lượng lao động có khả năng thích ứng với biến
đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu của nền nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và
các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.
86
4.5. Hiệu quả đổi mới quản lý, chuyển đổi số và nâng cao năng lực
thích ứng của hệ thống đào tạo nghề
- Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số về cung – cầu lao động nông thôn
trên địa bàn 120 xã, phường, đặc khu, kết nối thông tin về nhu cầu học nghề,
ngành nghề, người học, doanh nghiệp và việc làm sau đào tạo.
- Hệ thống dữ liệu giúp cơ quan quản lý nhà nước điều phối nguồn lực,
phân bổ chỉ tiêu và dự toán ngân sách đúng nhu cầu, hạn chế tình trạng đào tạo
dàn trải, trùng lặp hoặc không gắn với thị trường lao động.
- Hình thành kho học liệu số mở, các mô-đun đào tạo ngắn hạn và các hình
thức học tập linh hoạt, tạo điều kiện để người lao động chủ động cập nhật kiến
thức, học nhiều mô-đun theo nhu cầu và từng bước hình thành hệ thống học tập
suốt đời cho lao động nông thôn.
- 100% học viên tham gia Đề án được định danh và cấp Hồ sơ kỹ năng số
(Digital Skills Passport) tích hợp trên VNeID.
- 100% doanh nghiệp, HTX liên kết vận hành trên sàn giao dịch Chợ nghề
nông nghiệp số.
IV. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN ĐỀ ÁN GIAI ĐOẠN 2026–2030
1. Giải pháp về hoàn thiện cơ chế, chính sách
1.1. Rà soát, tái cấu trúc và hoàn thiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề
- Phân vùng quản lý thể chế đào tạo nghề: Hội đồng nhân dân và Ủy ban
nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Nghị quyết và Quyết định chuyên
đề quy định cơ chế, chính sách hỗ trợ đào tạo nghề nông nghiệp đô thị và chuyển
đổi sinh kế giai đoạn 2026–2030. Cơ chế phân định ranh giới quản lý thực thi rõ
ràng giữa vùng đô thị hóa hoàn toàn (các quận nội thành, thành phố Thủ Đức,
các phường không còn đất sản xuất) và vùng nông nghiệp trọng điểm, nông
nghiệp sinh thái (Củ Chi, Bình Chánh, Hóc Môn, Cần Giờ, Nhà Bè, Phú Giáo,
Châu Đức...).
- Chuyển hướng ngân sách tại vùng đô thị hóa: Đối với các địa bàn đã đô
thị hóa 100%, chuyển đổi toàn bộ nguồn kinh phí đào tạo nông nghiệp truyền
thống sang cơ chế bao cấp 100% chi phí đào tạo các nhóm nghề dịch vụ đô thị
và dịch vụ nông nghiệp sinh thái (chăm sóc mảng xanh công viên/tòa nhà, thiết
kế cảnh quan, spa thú cưng, nông nghiệp không gian hẹp, giúp việc gia đình nâng
cao, dịch vụ ẩm thực vì sức khỏe).
- Phân cấp danh mục nghề mở cho cơ sở: Phân cấp, ủy quyền tối đa cho
Ủy ban nhân dân cấp xã, phường, đặc khu được quyền chủ động ban hành và
điều chỉnh Danh mục nghề nông nghiệp đô thị mở theo nhu cầu thực tiễn của
doanh nghiệp và người dân địa bàn, rút ngắn thời gian phê duyệt danh mục mở
lớp từ 6–9 tháng xuống dưới 15 ngày.
- Tháo gỡ điểm nghẽn xây dựng công trình phụ trợ trên đất nông nghiệp:
Ban hành quy định quản lý, sử dụng đất nông nghiệp đa mục đích, cho phép các
87
hộ dân, hợp tác xã, doanh nghiệp được sử dụng tỷ lệ từ 5% đến 10% diện tích
đất nông nghiệp để lắp đặt các công trình bán kiên cố, công trình tạm (nhà màng,
kho vật tư, khu sơ chế, nhà bảo quản, chòi dừng chân đón khách du lịch sinh
thái) phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp công nghệ cao và du lịch trải
nghiệm.
- Giải phóng nguồn lực đất đai từ dự án quy hoạch kéo dài: Rà soát, xử lý
dứt điểm các dự án quy hoạch treo để trả lại quyền sử dụng đất, thế chấp vay vốn
và đầu tư hạ tầng sản xuất cho người dân yên tâm tham gia học nghề và mở rộng
sản xuất.
1.2. Đổi mới chính sách hỗ trợ chi phí đào tạo
- Nâng mức hỗ trợ chi phí cơ hội: Điều chỉnh mức hỗ trợ tiền ăn, tiền đi
lại cho học viên thuộc đối tượng chính sách, hộ nghèo, cận nghèo, hộ bị thu hồi
đất, lao động chuyển đổi sinh kế lên mức từ 150.000 đến 200.000
đồng/người/ngày học thực tế. Khoản hỗ trợ được chi trả trực tiếp vào tài khoản
cá nhân dựa trên dữ liệu điểm danh điện tử quét mã QR trên hệ thống quản lý
đào tạo.
- Xóa bỏ giới hạn số lần hỗ trợ học nghề: Bãi bỏ quy định khống chế người
lao động chỉ được hỗ trợ học nghề tối đa 03 lần trong đời đối với các trường hợp
bị thu hồi đất, giải tỏa, ảnh hưởng bởi thiên tai, ô nhiễm môi trường, sạt lở hoặc
thuộc diện thực hiện các quyết định chuyển đổi sinh kế bắt buộc của Thành phố.
- Linh hoạt độ tuổi thụ hưởng chính sách: Ban hành cơ chế riêng cho phép
các cơ sở đào tạo phối hợp với Hội Nông dân tổ chức các khóa Huấn luyện kỹ
thuật và Chuyển giao công nghệ nông nghiệp dành cho lao động trên 60 tuổi còn
trực tiếp sản xuất, cấp Giấy chứng nhận hoàn thành khóa học để thụ hưởng chính
sách hỗ trợ kỹ thuật và vay vốn ưu đãi mà không bị ràng buộc bởi quy định độ
tuổi cấp chứng chỉ sơ cấp nghề truyền thống.
- Cơ chế tín dụng tích hợp tự động: Phối hợp với Ngân hàng Chính sách
xã hội Chi nhánh TP.HCM giải ngân tự động gói tín dụng ưu đãi sinh kế (từ 50
đến 100 triệu đồng/hộ, tối đa 200 triệu đồng đối với mô hình công nghệ cao)
bằng hình thức tín chấp dựa trên Chứng chỉ hoặc Giấy chứng nhận nghề đã cấp,
không bắt buộc thế chấp tài sản.
- Đột phá khung thù lao thu hút nghệ nhân và thợ giỏi: Áp dụng định mức
chi thù lao đặc thù cho chuyên gia thực hành, nông dân sản xuất kinh doanh giỏi,
nghệ nhân và kỹ sư trực tiếp đứng lớp từ 1.500.000 đến 2.000.000 đồng/ngày
giảng dạy thực hành, kết hợp thanh toán toàn bộ chi phí đi lại, ăn ở khi về giảng
dạy tại các xã vùng sâu, vùng xa, xã đảo.
1.3. Chính sách khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia đào tạo
- Cơ chế đặt hàng đào tạo và đối ứng ngân sách linh hoạt: Ngân sách Thành
phố hỗ trợ từ 50% đến 70% tổng chi phí khóa học, doanh nghiệp đối ứng phần
còn lại bằng tiền mặt, vật tư, máy móc hoặc nhà xưởng thực hành. Thực hiện cơ
chế thanh toán tạm ứng 50% kinh phí khi khai giảng và quyết toán 50% còn lại
88
sau khi doanh nghiệp chứng minh đã tiếp nhận tuyển dụng hoặc ký hợp đồng
bao tiêu sản phẩm đạt tối thiểu 80% số học viên tốt nghiệp.
- Gói ưu đãi thuế, đất đai và xúc tiến thương mại: Cho phép doanh nghiệp
hạch toán toàn bộ chi phí đào tạo nghề cho nông dân vào chi phí hợp lý khi tính
thuế thu nhập doanh nghiệp; ưu tiên giao thuê mặt bằng tại Khu công nghệ cao,
cụm công nghiệp nông thôn để làm kho lạnh, nhà xưởng sơ chế; hỗ trợ 100% chi
phí gian hàng tại các hội chợ OCOP, triển lãm nông nghiệp công nghệ cao của
Thành phố.
- Chính sách bảo trợ quản trị và nhân lực trẻ cho Hợp tác xã: Ngân sách
Thành phố tài trợ 100% kinh phí thuê các đơn vị kế toán, pháp lý hỗ trợ kê khai
thuế, lập báo cáo tài chính cho HTX; thực hiện chính sách trợ cấp lương tối thiểu
10 triệu đồng/tháng (trong 3 năm) để thu hút cử nhân trẻ các chuyên ngành Quản
trị, Kế toán, Luật, Nông nghiệp công nghệ cao về làm việc trực tiếp tại các HTX.
2. Giải pháp về tổ chức mạng lưới đào tạo nghề nông nghiệp và nâng
cao năng lực của cơ sở đào tạo
2.1. Rà soát, quy hoạch và phân vùng lại mạng lưới cơ sở giáo dục
nghề nghiệp
- Cụm đô thị hóa 100% (các quận nội thành, thành phố Thủ Đức): Chuyển
đổi công năng các Trung tâm GDNN - GDTX thành các cơ sở đào tạo dịch vụ
đô thị, cảnh quan và nông nghiệp sinh thái không gian hẹp; vận hành cơ chế gom
lớp liên phường để tối ưu hóa quy mô và chi phí mở lớp.
- Cụm Nông nghiệp công nghệ cao và đô thị trọng điểm (Củ Chi, Bình
Chánh, Hóc Môn, Phú Giáo, Bắc Tân Uyên, Bàu Bàng, Châu Đức...): Đầu tư
nâng cấp cơ sở vật chất, hệ thống nhà màng tự động hóa, phòng nuôi cấy mô, bể
tuần hoàn nước; thiết lập các điểm đào tạo vệ tinh tại nhà văn hóa ấp, xã và điều
động các xe thực hành lưu động chở trang thiết bị về tận cơ sở phục vụ nông
dân.
- Cụm sinh thái đặc thù duyên hải và xã đảo (Cần Giờ, Thạnh An, Long
Điền, Long Hải, Côn Đảo...): Thành lập các Tổ đào tạo lưu động duyên hải và
xã đảo trực tiếp mang máy móc mini (thiết bị kiểm tra môi trường nước, máy
sấy năng lượng mặt trời, máy hút chân không) ra tận bè nuôi, sân nhà để truyền
nghề cho ngư dân.
2.2. Nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên và huy động chuyên gia
thực tiễn
- Chuẩn hóa đội ngũ giảng viên cơ hữu: Tổ chức bồi dưỡng cập nhật công
nghệ mới định kỳ hàng năm cho giảng viên tại các doanh nghiệp nông nghiệp
lớn và viện nghiên cứu chuyên ngành.
- Đơn giản hóa điều kiện tham gia giảng dạy cho nghệ nhân và chuyên gia
thực tế: Bãi bỏ rào cản văn bằng sư phạm chính quy đối với nghệ nhân, thợ giỏi,
chủ trang trại, giám đốc HTX; chỉ yêu cầu hoàn thành khóa bồi dưỡng ngắn ngày
89
(3–5 ngày) về phương pháp sư phạm thực hành là đủ điều kiện ký hợp đồng thỉnh
giảng chính thức.
- Ràng buộc đào tạo gắn với việc làm: Ưu tiên ký hợp đồng thỉnh giảng
với các chủ cơ sở, doanh nghiệp có văn bản cam kết tiếp nhận tuyển dụng hoặc
ký hợp đồng gia công, bao tiêu sản phẩm tối thiểu cho 30% đến 50% học viên
sau khi kết thúc khóa đào tạo.
2.3. Đổi mới cơ chế đầu tư mô hình trình diễn gắn đào tạo với thực địa
- Quy trình đào tạo đảo ngược: Đầu tư xây dựng mô hình trình diễn thực
tế ổn định từ 1 đến 2 chu kỳ sản xuất trước khi thông báo chiêu sinh (ngân sách
hỗ trợ 70–100% kinh phí vật tư, con giống từ 100–150 triệu đồng/mô hình).
Người dân được tham quan, chứng minh hiệu quả kinh tế trước khi đăng ký học.
- Chuẩn hóa 05 nhóm mô hình trình diễn tinh gọn: (1) Mô hình nông
nghiệp không gian hẹp (nấm phòng lạnh, thủy canh sân thượng); (2) Mô hình
kinh tế tuần hoàn (xử lý rác thải hữu cơ, nuôi trùn quế); (3) Mô hình tích hợp
sinh thái quy mô nhỏ (ong vú tán rừng, nuôi tép rong bể bạt); (4) Mô hình dịch
vụ mảng xanh và hoa kiểng; (5) Mô hình chế biến sâu và hoàn thiện sản phẩm
OCOP.
- Bắt buộc tỷ lệ thực hành: Quy định cứng thời lượng thực hành trực tiếp
trên đồng ruộng, mô hình đạt từ 80% trở lên trong tổng cấu trúc chương trình
đào tạo.
2.4. Nâng cao chất lượng giáo trình, tài liệu học tập và phương pháp
đào tạo
- Số hóa giáo trình thành kho video ngắn trực quan (Micro-learning): Biên
soạn toàn bộ nội dung kỹ thuật thành các video clip ngắn thời lượng 1–3 phút,
cận cảnh từng thao tác, tích hợp mã QR in trên tờ rơi và chia sẻ qua nhóm Zalo,
mạng xã hội để người học tra cứu, thao tác trực tiếp tại vườn.
- Áp dụng phương pháp giảng dạy kết hợp (Hybrid Learning): Người học
xem video kỹ thuật trước tại nhà; giảng viên chỉ tóm tắt lý thuyết trong 10 phút
đầu và dành 90% thời lượng buổi học để uốn nắn, cầm tay chỉ việc cho từng học
viên.
- Mô-đun hóa chương trình đào tạo linh hoạt: Chia nhỏ khóa học thành các
mô-đun độc lập (3–5 ngày/mô-đun), cho phép người lao động học tích lũy theo
thời gian rảnh rỗi và tự động cộng dồn cấp Chứng chỉ Sơ cấp nghề khi hoàn
thành đủ điều kiện.
2.5. Xây dựng khung chương trình đào tạo chuyên biệt cho các địa phương
- Phân hóa chương trình theo 05 vùng kinh tế – sinh thái: Xây dựng giáo
trình đặc thù cho từng cụm địa bàn (Cụm biển Cần Giờ, Cụm giao thoa công
nghiệp - sông nước Nhà Bè, Cụm nông nghiệp đô thị hoa mai - hoa lan Bình
Chánh, Cụm sinh thái văn hóa du lịch Hóc Môn, Cụm nông nghiệp công nghệ
90
cao và chuyển đổi đất công nghiệp Phú Giáo, Bắc Tân Uyên, Bến Cát, Châu
Đức, Côn Đảo...).
- Lộ trình thực hiện 02 giai đoạn: Năm 2026 tập trung chuẩn hóa thể chế,
số hóa 100 video ngắn, xây dựng 15 mô hình trình diễn thí điểm; Giai đoạn
2027–2030 nhân rộng toàn diện mạng lưới đào tạo lưu động và chuyển sang cơ
chế thanh quyết toán dựa trên tỷ lệ học viên có việc làm hoặc tăng thu nhập từ
20% trở lên.
3. Giải pháp gắn đào tạo nghề nông nghiệp với nhu cầu thị trường lao
động và doanh nghiệp
- Khảo sát nhu cầu tự động qua định danh điện tử VNeID: Tích hợp mô-
đun đăng ký nguyện vọng học nghề, vay vốn và tìm việc làm trên ứng dụng
VNeID (định danh mức độ 2), tự động khớp nối dữ liệu người lao động mất đất,
người cần chuyển đổi sinh kế với kế hoạch mở lớp của các cơ sở giáo dục nghề
nghiệp theo thời gian thực.
- Vận hành Chợ nghề nông nghiệp số: Bắt buộc các doanh nghiệp, hợp tác
xã trên địa bàn Thành phố có quy mô từ 10 lao động trở lên đăng ký tài khoản,
cập nhật đơn đặt hàng tuyển dụng và nhu cầu đào tạo định kỳ 6 tháng một lần
lên Sàn giao dịch lao động nông nghiệp số làm căn cứ phân bổ ngân sách.
- Đào tạo gắn liền với chuỗi cung ứng ngành hàng: Chuyển đổi từ đào tạo
kỹ thuật trồng trọt/chăn nuôi đơn lẻ sang đào tạo tích hợp từ khâu quy hoạch sản
xuất, an toàn sinh học VietGAP/GlobalGAP, sơ chế chế biến, bảo quản chuỗi
lạnh, thiết kế bao bì đến phân phối thương mại điện tử.
4. Giải pháp hỗ trợ việc làm, khởi nghiệp và phát triển sinh kế bền vững
4.1. Thiết lập mô hình hợp tác giữa Nhà nước – cơ sở đào tạo – doanh
nghiệp, hợp tác xã
- Thể chế hóa hợp đồng hợp tác ba bên: Ký kết hợp đồng liên kết đào tạo
pháp lý ràng buộc rõ trách nhiệm: Nhà nước cấp bù kinh phí và hỗ trợ chính
sách; Cơ sở đào tạo quản lý chất lượng và chuẩn hóa chuyên môn; Doanh
nghiệp/HTX cung ứng thiết bị, tham gia giảng dạy và cam kết tuyển dụng hoặc
bao tiêu sản phẩm đầu ra.
- Tổ chức Ngày hội Chợ nghề nông thôn và kết nối sinh kế định kỳ: Định
kỳ 6 tháng một lần, Ủy ban nhân dân cấp xã/phường chủ trì tổ chức chuỗi sự
kiện tích hợp 4 khu chức năng: (1) Khu trình diễn tay nghề trực tiếp; (2) Khu
phỏng vấn tuyển dụng và ký hợp đồng đào tạo; (3) Khu tư vấn tài chính - tín
dụng chính sách; (4) Khu quảng bá sản phẩm OCOP và giao thương kết nối.
4.2. Hỗ trợ việc làm và kết nối cung – cầu lao động
- Khớp lệnh việc làm tại chỗ: Ưu tiên kết nối lao động nông thôn vào các
vị trí việc làm xanh, chăm sóc cây cảnh, bảo dưỡng công viên, công nhân nông
nghiệp kỹ thuật cao và vận hành nhà màng tại các trang trại lớn trên địa bàn.
91
- Chương trình phái cử xuất khẩu lao động nông nghiệp kỹ thuật cao: Phối
hợp với các doanh nghiệp được nhà nước cấp phép, tổ chức đào tạo tay nghề
nông nghiệp công nghệ cao, ngoại ngữ và văn hóa cho 700 lao động trẻ tham gia
thị trường lao động tại Nhật Bản, Úc, Hàn Quốc, Israel, thiết lập cơ chế đồng
hành tiếp nhận lao động trở về phát triển trang trại địa phương.
4.3. Hỗ trợ khởi nghiệp và phát triển sinh kế
- Huấn luyện kỹ năng lập dự án và gọi vốn: Tích hợp mô-đun hướng dẫn
lập kế hoạch sản xuất kinh doanh, quản trị dòng tiền và tham gia các ngày hội
khởi nghiệp nông nghiệp đổi mới sáng tạo cấp Thành phố để tiếp cận các quỹ
đầu tư mạo hiểm và nguồn vốn vườn ươm.
- Tư vấn quản trị tài chính cá nhân sau bồi thường: Bắt buộc mở các lớp
tư vấn, định hướng đầu tư dòng tiền đền bù đất cho các hộ dân tại các vùng giải
tỏa xây dựng khu công nghiệp, đường vành đai, chống tình trạng chi tiêu lãng
phí và mất an sinh dài hạn.
- Hỗ trợ phát triển kinh tế tuần hoàn và thị trường Carbon: Huấn luyện kỹ
thuật ủ phân hữu cơ từ rác thải sinh hoạt, nuôi tôm sinh thái tán rừng kết hợp
chuyển nhượng tín chỉ Carbon cho các đối tác quốc tế nhằm đa dạng hóa nguồn
thu bền vững.
4.4. Hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm và phát triển thị trường
- Đào tạo kỹ năng bán hàng trực tuyến và hỗ trợ hạ tầng Livestream: Đưa
nội dung Livestream bán hàng, xây dựng thương hiệu cá nhân trên TikTok,
Facebook, sàn thương mại điện tử thành môn học bắt buộc. Triển khai Dự án
Mỗi xã nông thôn một phòng Livestream nông sản số trang bị đầy đủ thiết bị
chuyên nghiệp tại nhà văn hóa cho nông dân sử dụng miễn phí.
- Quy hoạch chuỗi điểm bán nông sản sạch tại các quận nội thành: Bố trí
quỹ đất công, mặt bằng dôi dư sau sáp nhập tại các quận trung tâm để mở các
cửa hàng trưng bày và bán sản phẩm OCOP của học viên, áp dụng chính sách
miễn tiền thuê mặt bằng trong 03 năm đầu.
- Kết nối tiêu thụ vào hệ thống bếp ăn tập thể: Thiết lập cơ chế ưu tiên ký
hợp đồng cung ứng nông sản tươi sống của các hợp tác xã học viên đạt chuẩn
VietGAP/OCOP 3 sao trở lên vào hệ thống bếp ăn trường học công lập, bệnh
viện và khu công nghiệp.
5. Giải pháp về chuyển đổi số trong đào tạo nghề nông nghiệp và quản
lý lao động nông thôn
5.1. Xây dựng cơ sở dữ liệu về lao động và đào tạo nghề
Xây dựng hệ thống Big Data liên thông theo thời gian thực làm nền tảng
quản trị và điều phối thống nhất:
92
Bảng IV.5.1. Cấu trúc hệ thống dữ liệu số về đào tạo nghề
Phân hệ dữ liệu
Nội dung cốt lõi
Mục đích chiến lược
Dữ liệu Người học
Hồ sơ cá nhân, trình độ,
quỹ đất, nhu cầu đào
tạo.
Cá thể hóa đào tạo,
phân luồng đúng đối
tượng.
Dữ liệu Doanh nghiệp,
HTX
Nhu cầu tuyển dụng,
đơn đặt hàng lao động,
chuẩn kỹ năng.
Khớp lệnh cung – cầu,
ký kết hợp đồng trước
đào tạo.
Dữ liệu Giảng viên,
Nghệ nhân
Danh bạ nghệ nhân, thợ
giỏi, kỹ sư, nông dân
sản xuất giỏi.
Huy động chuyên gia,
nghệ nhân giàu kinh
nghiệm hướng dẫn thực
hành.
Dữ liệu Thị trường lao
động
Tiền lương, vị trí việc
làm trống, biến động lao
động.
Dự báo vĩ mô, điều phối
ngân sách theo đầu ra.
(Nguồn: Phân tích tổng hợp từ kết quả khảo sát thực địa tại 120 xã, phường và
đặc khu, 2026)
5.2. Định danh lao động bằng “Hồ sơ kỹ năng số” (Digital Skills
Passport)
Cấp Hồ sơ kỹ năng số tích hợp trên nền tảng VNeID cho 100% học viên
tham gia Đề án để lưu trữ dữ liệu các mô-đun kỹ năng đã đạt, chứng chỉ đào tạo,
lịch sử làm việc và đánh giá tay nghề từ doanh nghiệp, thay thế cho bằng cấp
giấy truyền thống và làm bảo chứng năng lực tuyển dụng.
5.3. Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong tư vấn và định hướng nghề
nghiệp
Ứng dụng thuật toán AI tự động phân tích dữ liệu dân cư, quỹ đất, thổ
nhưỡng để gợi ý ngành nghề phù hợp cho từng cá nhân; tự động khớp lệnh hồ
sơ người học với đơn vị tuyển dụng gần nhất; cung cấp báo cáo chi phí cơ hội
và mức lương kỳ vọng minh bạch.
5.4. Đổi mới phương thức đào tạo và phát triển hệ sinh thái EdTech
trong nông nghiệp
Triển khai đồng bộ các giải pháp công nghệ giáo dục:
- Hybrid Learning: Kết hợp học lý thuyết qua nền tảng trực tuyến và thực
hành trực tiếp tại trang trại mẫu.
- Micro-learning: Học qua các video clip kỹ năng ngắn gọn từ 1–3 phút
trên thiết bị di động.
93
- MOOC: Khóa học đại chúng trực tuyến mở về quản trị HTX, pháp luật,
tiêu chuẩn OCOP và an toàn thực phẩm.
- VR/Simulation: Ứng dụng mô phỏng thực tế ảo trong đào tạo lái tàu thủy,
điều khiển drone và vận hành nhà màng thông minh.
5.5. Tích hợp công nghệ số cốt lõi vào chương trình đào tạo
Chuyển dịch trọng tâm giảng dạy từ kỹ thuật canh tác thủ công sang năng
lực vận hành công nghệ:
- IoT (Internet of Things): Vận hành hệ thống cảm biến môi trường, tưới
tiêu tự động và Aquaponics.
- AI (Trí tuệ nhân tạo): Nhận diện và chẩn đoán sâu bệnh hại cây trồng,
vật nuôi qua hình ảnh điện thoại.
- Drone: Đào tạo kỹ thuật viên điều khiển thiết bị bay không người lái
phun thuốc bảo vệ thực vật và bón phân chính xác.
- GIS và Viễn thám: Ứng dụng bản đồ số quản lý vùng trồng, truy xuất
ranh giới và theo dõi dữ liệu tín chỉ Carbon rừng ngập mặn.
5.6. Minh bạch hóa chuỗi giá trị nông sản thông qua truy xuất nguồn
gốc số
Đào tạo bắt buộc 03 cấp độ minh bạch sản phẩm: (1) Nhật ký canh tác
điện tử (E-logbook) trên smartphone; (2) Tem mã QR truy xuất nguồn gốc gắn
trên bao bì OCOP; (3) Khóa dữ liệu truy xuất bằng công nghệ chuỗi khối
(Blockchain) phục vụ các đơn hàng xuất khẩu.
5.7. Xây dựng hệ thống thông tin phục vụ quản lý và điều hành
Thiết lập Dashboard điều hành trung tâm theo thời gian thực (Real-time)
phục vụ Lãnh đạo Thành phố theo dõi 04 trục chỉ số: Quy mô lớp học và tiến độ
chuyên cần; Tỷ lệ học viên có việc làm sau tốt nghiệp; Mức tăng trưởng thu nhập
bình quân; Số lượng hợp tác đào tạo và đơn đặt hàng tuyển dụng của doanh
nghiệp.
5.8. Chỉ số đánh giá hiệu quả chuyển đổi số (KPIs)
- 100% học viên tham gia đề án được cấp Hồ sơ kỹ năng số.
- 100% doanh nghiệp, HTX liên kết có tài khoản vận hành trên Chợ nghề
nông nghiệp số.
- 100% lớp học nghề công nghệ cao và sản phẩm OCOP áp dụng nhật ký
điện tử và xuất mã QR truy xuất nguồn gốc.
- Tối thiểu 50% thời lượng chương trình đào tạo áp dụng các phương thức
số (EdTech, Micro-learning, E-learning).
94
6. Giải pháp về truyền thông, tư vấn hướng nghiệp và nâng cao nhận
thức xã hội
6.1. Chiến lược truyền thông phân tầng
Thực hiện chiến lược truyền thông thay đổi hành vi theo ma trận chuyên
biệt cho từng nhóm đối tượng mục tiêu:
Bảng IV.5.5. Kế hoạch truyền thông hướng nghiệp theo nhóm đối tượng
mục tiêu
Nhóm đối tượng
Điểm nghẽn
nhận thức
Thông điệp
chiến lược
Giải pháp triển khai
thực tế
1. Học sinh
THCS / THPT
Thiếu định
hướng, coi
nông nghiệp là
nghề thấp kém.
Nông nghiệp
là khoa học,
công nghệ cao
và tương lai
xanh.
Tổ chức các tour trải
nghiệm farm công
nghệ cao; quảng bá mô
hình nội trú vừa học
vừa nhận lương (như
Unifarm).
2. Thanh niên
nông thôn
Không muốn
lao động chân
tay, thiếu vốn
khởi nghiệp.
Khởi nghiệp
số – Trở
thành doanh
nhân nông
nghiệp.
Truyền thông nghề
logistics nông sản, tiếp
thị số (KOC); chương
trình xuất khẩu lao
động nông nghiệp kỹ
thuật cao.
3. Phụ nữ nông
thôn
Vướng bận
chăm sóc gia
đình, ngại học
tập trung.
Nông nghiệp
không gian
hẹp – Tự chủ
sinh kế tại
nhà.
Gửi video hướng dẫn
ngắn (Micro-learning)
qua Zalo/TikTok dạy
trồng nấm, ủ vi sinh,
làm hàng OCOP tại
gia.
4. Nông dân sản
xuất trực tiếp
Bảo thủ theo
kinh nghiệm
cũ, ngại tiếp
cận công nghệ.
Nông dân số –
Minh bạch
chất lượng, tự
quyết giá bán.
Tổ chức Farm tours
học tập mô hình thực
tế; dùng chính cán bộ
xã và nông dân sản
xuất giỏi phát trực tiếp
làm mẫu.
5. Hợp tác xã
nông nghiệp
Yếu kém kỹ
năng quản trị,
kê khai thuế và
lập kế hoạch.
Quản trị minh
bạch – Bền
vững vươn xa.
Truyền thông nâng cao
nhận thức về kế toán
số, pháp luật hợp tác
xã, tiêu chuẩn ESG để
tiếp cận vốn tín dụng.
95
6. Doanh nghiệp,
cơ sở kinh doanh
Thiếu hụt
nguồn nhân lực
nhưng lo ngại
chi phí đào tạo
lại.
Doanh nghiệp
đặt hàng –
Nhà nước
đồng hành
ngân sách.
Quảng bá cơ chế hợp
đồng đào tạo đối ứng
ngân sách trên Chợ
nghề nông thôn và
quyền lợi tuyển dụng
đầu ra.
(Nguồn: Phân tích tổng hợp từ kết quả khảo sát thực địa tại 120 xã, phường và
đặc khu, 2026)
6.2. Thiết lập hệ sinh thái điểm tư vấn và truyền thông
- Điểm tư vấn trực tiếp (Offline): Đặt tại Trung tâm học tập cộng đồng,
Nhà văn hóa ấp của 120 xã, phường, đặc khu có bố trí cán bộ hướng nghiệp 1-1
theo quỹ đất hộ gia đình.
- Hệ thống Chatbot AI (Online): Tích hợp trên Cổng thông tin Chợ nghề
nông thôn, giải đáp 24/7 danh mục nghề, dự toán kinh phí và mức lương dự kiến.
- Kênh truyền thông mạng xã hội: Xây dựng các kênh TikTok, YouTube
Shorts, Facebook Reels chuyển tải video ngắn về các bí quyết kỹ thuật canh tác
và các tấm gương làm giàu từ nông nghiệp hiện đại.
- Truyền thông bằng con người thực chứng: Tổ chức các buổi tọa đàm, đối
thoại trực tiếp giữa nghệ nhân, giám đốc doanh nghiệp thành công với học viên
trước khi quyết định đăng ký học nghề.
6.3. Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả truyền thông hướng nghiệp
Đo lường công tác truyền thông bằng các chỉ số chuyển đổi thực chất thay
vì số lượng tin bài hình thức:
- Tỷ lệ nhập học thực tế: Số lượng lao động nộp hồ sơ nhập học thực tế
sau các chiến dịch truyền thông và tư vấn.
- Tỷ lệ chuyển đổi sinh kế thành công: Số người học thuộc diện giải tỏa,
ngư dân giải bản tàu cá chuyển sang nghề mới có thu nhập ổn định.
- Tỷ lệ thu hút doanh nghiệp: Số lượng doanh nghiệp mới đăng ký tham
gia cơ chế đặt hàng đào tạo và bao tiêu đầu ra trên hệ thống số.
V. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ ÁN GIAI ĐOẠN 2026–2030
1. Trách nhiệm của các sở, ban, ngành Thành phố
1.1. Sở Nông nghiệp và Môi trường
- Chủ trì tham mưu, điều phối chuyên môn tổng thể: Tham mưu Ủy ban
nhân dân Thành phố chỉ đạo, quản lý thống nhất Đề án; giao Chi cục Phát triển
nông thôn làm đơn vị thường trực theo dõi, hướng dẫn chuyên môn trực tiếp đến
các đơn vị cơ sở. Chủ trì quản lý chỉ tiêu kế hoạch 9.500 học viên theo Quyết
định số 2060/QĐ-BNNMT; đồng thời lấy dữ liệu khảo sát thực chứng từ 120
đơn vị ban đầu (nhu cầu 19.866 lượt người) làm căn cứ nhân rộng, điều phối linh
96
hoạt nguồn lực đáp ứng nhu cầu đào tạo trên toàn bộ 168 xã, phường, đặc khu
của Thành phố mới.
- Xây dựng danh mục nghề thích ứng đô thị: Trình UBND Thành phố ban
hành Danh mục nghề nông nghiệp mở và đặc thù đô thị bám sát 06 nhóm ngành
mũi nhọn:
(1) Nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp đô thị (nhà màng, thủy
canh, Aquaponics, IoT, tự động hóa, cảnh quan, sinh vật cảnh).
(2) Chế biến sâu và nâng cao giá trị nông sản (sấy thăng hoa, bảo quản
lạnh, chiết xuất tinh dầu, chế biến thủy hải sản, sản phẩm OCOP).
(3) Dịch vụ du lịch nông nghiệp và thích ứng sinh thái (homestay,
farmstay, du lịch sinh thái cộng đồng, ẩm thực bản địa).
(4) Thương mại điện tử và chuyển đổi số nông nghiệp (livestream, mã
QR, tiếp thị số, AI trong quản lý nông trại).
(5) Nghề phi nông nghiệp và chuyển đổi việc làm (cơ khí, điện tử, hàn,
logistics kho bãi, lái xe nâng).
(6) Nâng cao năng lực quản trị, hợp tác xã và tài chính (quản trị HTX hiện
đại, thuế điện tử, quản trị tài chính hộ gia đình).
- Điều phối phân vùng theo 05 vùng sinh thái – kinh tế đặc thù: Hướng
dẫn 168 xã, phường, đặc khu triển khai kế hoạch đào tạo tương thích với đặc thù
phân vùng: (1) Vùng nông nghiệp đô thị và dịch vụ sinh thái; (2) Vùng nông
nghiệp đa giá trị gắn với du lịch và làng nghề; (3) Vùng sản xuất hàng hóa lớn
và công nghệ cao; (4) Vùng kinh tế biển và sinh thái ven biển; (5) Vùng chuyển
đổi sinh kế và tái cơ cấu lao động.
- Xây dựng định mức kinh tế – kỹ thuật và mạng lưới mô hình trình diễn:
Ban hành hệ thống định mức kinh tế – kỹ thuật đào tạo nghề nông nghiệp đặc
thù; thẩm định, nghiệm thu các không gian thực hành, mô hình công nghệ cao
tinh gọn (nấm phòng kín, nuôi tôm tuần hoàn RAS, nuôi ong tán rừng, thủy canh
sân thượng) bảo đảm thời lượng thực hành trực tiếp đạt từ 50% trở lên.
- Vận hành hệ thống Big Data và Chợ nghề nông thôn: Quản trị cơ sở dữ
liệu số liên thông về cung – cầu lao động nông thôn trên toàn địa bàn 168 xã,
phường, đặc khu; cấp mã Hồ sơ kỹ năng số (Digital Skills Passport) cho học
viên; quản lý Dashboard điều hành thời gian thực và sàn giao dịch việc làm, kết
nối tiêu thụ nông sản.
- Kiểm tra, đánh giá theo chuẩn đầu ra: Chuyển đổi phương thức kiểm tra
sang đánh giá năng lực thực chất: Tỷ lệ học viên áp dụng kỹ năng vào sản xuất,
tỷ lệ có việc làm hoặc tự duy trì/mở rộng sinh kế đạt từ 80–85% trở lên, gia tăng
năng suất và thu nhập sau đào tạo.
- Nghiên cứu tham mưu chính sách hỗ trợ thu nhập thêm ngoài tiền lương
từ nguồn nhân sách để thu hút lao động trẻ có trình độ đại học trở lên có chuyên
môn phù hợp tham gia làm việc lâu dài tại các HTX nông nghiệp.
97
- Hướng dẫn cơ chế đặt hàng đào tạo đối ứng ngân sách (50–50 hoặc 70–
30); cơ chế chi trả hỗ trợ tiền ăn, tiền đi lại cho học viên diện hộ thu hồi đất, hộ
nghèo, cận nghèo (150.000 – 200.000 đồng/ngày); cơ chế thù lao nghệ nhân
thỉnh giảng và kinh phí đầu tư mô hình trình diễn kỹ thuật.
1.2. Sở Giáo dục và Đào tạo
- Phối hợp chuẩn hóa mạng lưới cơ sở GDNN: Phối hợp định hướng các
trường trung cấp, cao đẳng, trung tâm GDNN – GDTX trực thuộc phân vùng
đào tạo, mở các lớp học vệ tinh, lớp lưu động tại các cụm xã, phường, đặc khu
có nhu cầu lớn.
- Chuẩn hóa nghiệp vụ sư phạm thực hành: Phối hợp xây dựng tiêu chuẩn
và tổ chức các lớp bồi dưỡng phương pháp sư phạm thực hành ngắn hạn (3–5
ngày) cho nghệ nhân, thợ giỏi, chủ trang trại, nông dân sản xuất kinh doanh giỏi
để tham gia thỉnh giảng theo cơ chế chuyên gia.
- Định hướng phân luồng sớm trong nhà trường: Đưa nội dung trải nghiệm
nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp thông minh vào chương trình giáo dục hướng
nghiệp, trải nghiệm sáng tạo tại các trường THCS, THPT khu vực nông thôn và
ven đô.
- Lồng ghép triển khai các nội dung của Đề án theo chức năng, nhiệm vụ
vào Kế hoạch đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn Thành phố Hồ
Chí Minh hàng năm.
1.3. Sở Dân tộc và Tôn giáo
- Rà soát nhu cầu đối tượng đặc thù: Phối hợp rà soát nhu cầu học nghề
của đồng bào dân tộc thiểu số, chức sắc và tín đồ tôn giáo tại các địa bàn cơ sở
có đông đồng bào dân tộc sinh sống (Cần Giờ, Nhà Bè, Củ Chi, Châu Đức,
Xuyên Mộc...).
- Lồng ghép chính sách phát triển sinh kế: Tích hợp nguồn lực từ các
Chương trình Mục tiêu Quốc gia để ưu tiên hỗ trợ đào tạo nghề nông nghiệp bản
địa, trồng cây dược liệu, nuôi trồng thủy sản sinh thái dưới tán rừng ngập mặn
và duy trì nghề truyền thống gắn với bản sắc văn hóa.
1.4. Sở Văn hóa và Thể thao
- Chiến dịch truyền thông đa tầng: Triển khai chiến lược truyền thông xóa
bỏ định kiến làm nông thuần túy, lan tỏa tư duy kinh tế nông nghiệp và tôn vinh
hình ảnh "Nông dân số", "Nông dân chuyên nghiệp" và "Doanh nhân nông
nghiệp".
- Số hóa nội dung thông tin cơ sở: Hướng dẫn các cơ quan truyền thông
và mạng lưới thông tin tại 168 xã, phường, đặc khu xây dựng chuyên trang,
chuyên mục; phổ biến kho bài giảng vi mô (Micro-learning), video ngắn hướng
dẫn kỹ thuật trên không gian mạng.
98
- Gắn kết văn hóa – du lịch nông thôn: Tuyên truyền, quảng bá các sản
phẩm OCOP, làng nghề hoa kiểng, đan lát thủ công gắn liền với phát triển du
lịch sinh thái nông thôn và trải nghiệm cộng đồng.
1.5. Sở Tài chính
- Trên cơ sở đề xuất dự toán kinh phí của Sở Nông nghiệp và Môi trường
và các sở, ngành liên quan, Sở Tài chính tổng hợp, tham mưu cấp thẩm quyền
bố trí kinh phí theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, phân cấp
quản lý ngân sách hiện hành, khả năng cân đối ngân sách và các quy định của
pháp luật có liên quan.
- Hướng dẫn các đơn vị thanh quyết toán kinh phí kịp thời, minh bạch, bảo
đảm sử dụng ngân sách đúng mục đích và hiệu quả.
1.6. Sở Nội vụ
- Quản trị nhân lực và giải quyết việc làm: Phối hợp cung cấp thông tin thị
trường lao động; trên cơ sở báo cáo kết quả hàng năm của cơ quan thường trực
tham mưu thực hiện Đề án, tích hợp chỉ tiêu giải quyết việc làm của Đề án vào
chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.
- Phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn, hỗ trợ các HTX
thực hiện quy trình tuyển dụng nhân lực có trình độ chuyên môn phù hợp tham
gia làm việc tại các HTX theo quy định của pháp luật.
- Phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn công tác thi đua,
khen thưởng trong quá trình thực hiện Đề án; trên cơ sở đề nghị của cơ quan chủ
trì thẩm định hồ sơ, tham mưu Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố xem xét
khen thưởng theo thẩm quyền đối với các tập thể, cá nhân, nghệ nhân, doanh
nghiệp và HTX có mô hình đào tạo, liên kết sản xuất tiêu biểu. Việc xét khen
thưởng được thực hiện khi sơ kết, tổng kết Đề án hoặc khen thưởng kịp thời đối
với trường hợp lập được thành tích xuất sắc, đột xuất.
1.7. Sở Công Thương
- Chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường và các cơ sở giáo
dục nghề nghiệp xây dựng chuyên đề, tổ chức tập huấn kỹ năng thực hành thương
mại điện tử cho nông dân, thành viên hợp tác xã và các hộ kinh doanh.
- Tập trung đào tạo các kỹ năng thực tế: thiết lập và vận hành gian hàng
trên các sàn thương mại điện tử (TikTok, Shopee, Facebook...); quy trình quản
trị đơn hàng; kỹ thuật livestream bán hàng trực tiếp tại trang trại/nhà xưởng; sản
xuất video ngắn quảng bá sản phẩm và ứng dụng thanh toán điện tử.
- Làm đầu mối kết nối, thúc đẩy ký kết hợp đồng tiêu thụ nông sản an toàn,
sản phẩm đạt chuẩn VietGAP/OCOP từ 3 sao trở lên của các hợp tác xã học viên
vào hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại, và hệ thống bếp ăn tập thể tại các
trường học, bệnh viện, khu chế xuất và khu công nghiệp trên địa bàn Thành phố.
99
2. Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân phường, xã, đặc khu (Cấp cơ sở
trực tiếp)
- Số hóa dữ liệu nhu cầu từ cơ sở: Ứng dụng nền tảng số và cơ sở dữ liệu
định danh dân cư VNeID để khảo sát, tổng hợp chính xác nhu cầu đào tạo theo
05 nhóm chủ đề; chủ trì trực tiếp rà soát các hộ bị thu hồi đất (bổ sung kỹ năng
quản trị tài chính hộ gia đình), ngư dân chuyển đổi nghề khai thác và lao động
lớn tuổi còn khả năng sản xuất.
- Căn cứ đặc điểm, điều kiện sản xuất và nhu cầu học nghề của người lao
động trên địa bàn, UBND cấp xã rà soát, lựa chọn, đề xuất danh mục ngành nghề
đào tạo phù hợp; phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp,
hợp tác xã tổ chức các lớp đào tạo linh hoạt, các lớp học lưu động ngoài giờ hành
chính tại Trung tâm học tập cộng đồng, nhà văn hóa ấp, trang trại và cơ sở sản
xuất theo kế hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
- Căn cứ nhu cầu học nghề, tuyển dụng lao động và điều kiện thực tế của
địa phương, UBND cấp xã tổ chức hoặc phối hợp tổ chức Ngày hội Chợ nghề
nông thôn kết nối doanh nghiệp tuyển dụng; quản lý và tạo điều kiện cho học
viên, hợp tác xã sử dụng Không gian số/Phòng livestream tại xã để quảng bá,
bán hàng nông sản OCOP
- Thực hiện chế độ báo cáo: Định kỳ 06 tháng (trước ngày 10/6) và hàng
năm (trước ngày 10/12), tổng hợp, báo cáo tình hình triển khai, kết quả đào tạo,
tỷ lệ có việc làm và mức tăng thu nhập gửi trực tiếp về Sở Nông nghiệp và Môi
trường (qua Chi cục Phát triển nông thôn).
3. Trách nhiệm của các tổ chức chính trị – xã hội
3.1. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố
- Phối hợp tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia các chương trình
đào tạo nghề nông nghiệp; nắm bắt, phản ánh nhu cầu, nguyện vọng của người
lao động.
- Thực hiện giám sát, phản biện xã hội đối với quá trình triển khai Đề án,
nhất là việc xác định đối tượng, thực hiện chính sách hỗ trợ và hiệu quả sau đào
tạo.
- Phối hợp vận động các nguồn lực xã hội hóa hỗ trợ người lao động có
hoàn cảnh khó khăn phát triển sinh kế phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế.
3.2. Hội Nông dân Thành phố
- Là lực lượng nòng cốt tuyên truyền, vận động hội viên chuyển biến nhận
thức sang tư duy kinh tế nông nghiệp; trực tiếp khảo sát nhu cầu đào tạo “Nông
dân chuyên nghiệp” (2.535 lượt) và “Nông dân số” (7.800 lượt).
- Giới thiệu hội viên là nông dân sản xuất kinh doanh giỏi, nghệ nhân cây
cảnh, chủ trang trại công nghệ cao tham gia mạng lưới giảng viên thực hành
"cầm tay chỉ việc".
100
- Ưu tiên nguồn vốn từ Quỹ Hỗ trợ Nông dân giúp học viên sau đào tạo
tiếp cận vốn vay mở rộng quy mô, thành lập Chi/Tổ hội Nông dân nghề nghiệp.
3.3. Hội Liên hiệp Phụ nữ Thành phố
- Nắm bắt nhu cầu đào tạo sinh kế của phụ nữ nông thôn, phụ nữ nhàn rỗi;
phối hợp mở các lớp nông nghiệp không gian hẹp (trồng nấm, rau mầm), chế
biến nông sản OCOP tại gia, ủ rác hữu cơ vi sinh và kỹ năng livestream bán
hàng.
- Hỗ trợ thành lập các tổ phụ nữ liên kết sản xuất, hợp tác xã do phụ nữ
làm chủ để tạo chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm.
3.4. Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Thành phố
- Vận động thanh niên nông thôn, bộ đội xuất ngũ tham gia học nghề nông
nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp chính xác, vận hành drone, IoT và tham gia
định hướng xuất khẩu lao động nông nghiệp kỹ thuật cao (chỉ tiêu 2.000 lượt
người).
- Thành lập các đội hình thanh niên tình nguyện số tại các xã, phường, đặc
khu: Hỗ trợ nông dân cài đặt tài khoản số, tạo mã QR truy xuất nguồn gốc, thiết
kế video ngắn và đồng hành livestream bán nông sản bản địa.
4. Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội, các tổ chức tín dụng và
các quỹ hỗ trợ phát triển
- Cơ chế tín dụng tích hợp: Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh
TP.HCM chủ trì phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường thiết lập quy trình
giải ngân vốn vay ưu đãi kịp thời theo quy định của Nhà nước đối với học viên
diện chính sách sau khi hoàn thành khóa đào tạo và được cấp chứng chỉ nghề.
- Hạn mức và điều kiện vay ưu đãi: Cung ứng gói vay sinh kế từ 50–100
triệu đồng/hộ (lên đến 200 triệu đồng đối với mô hình ứng dụng công nghệ cao);
thời hạn vay từ 3–5 năm; áp dụng cơ chế tín chấp dựa trên chứng chỉ nghề và
phương án sản xuất khả thi, không yêu cầu tài sản thế chấp.
- Tích hợp nguồn quỹ ủy thác: Bố trí hiệu quả nguồn vốn từ Quỹ Quốc gia
về việc làm, Quỹ Hỗ trợ Nông dân, Quỹ Trợ vốn xã viên HTX (CCM) để tài trợ
kịp thời các dự án khởi nghiệp nông nghiệp và mô hình kinh tế tập thể sau đào
tạo.
5. Trách nhiệm của các cơ sở GDNN, doanh nghiệp, HTX và Ban
Quản lý các Khu chế xuất – Khu công nghiệp – Khu công nghệ cao - Khu
Nông nghiệp công nghệ cao
5.1. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp
- Chuyển đổi sang phương thức đào tạo gắn liền với thực hành và sản xuất
thực tế: Thực hiện đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp và HTX; mô-đun
hóa chương trình thành các khóa ngắn hạn (3–5 ngày); tổ chức giảng dạy linh
hoạt tại đồng ruộng, trang trại, ngoài giờ hành chính.
101
- Nâng cao thời lượng thực hành: Biên soạn kho bài giảng số dạng video
vi mô tích hợp mã QR; bảo đảm thời lượng thực hành trực tiếp chiếm từ 50% trở
lên; cam kết tỷ lệ học viên có việc làm hoặc duy trì sản xuất hiệu quả sau khóa
học đạt từ 80–85% trở lên.
- Đồng bộ cơ sở dữ liệu số: Cập nhật 100% kết quả đào tạo và dữ liệu kỹ
năng của người học lên hệ thống Big Data và nền tảng Chợ nghề nông thôn của
Thành phố.
5.2. Doanh nghiệp nông nghiệp, chế biến và thương mại dịch vụ
- Ký kết hợp đồng đặt hàng đào tạo theo cơ chế đối ứng kinh phí (50–50
hoặc 70–30) với cơ quan quản lý và cơ sở GDNN.
- Cử cán bộ kỹ thuật tham gia giảng dạy, thẩm định chuẩn đầu ra; bố trí
kho bãi, nhà xưởng, vùng trồng làm không gian thực hành cho học viên.
- Ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm nông nghiệp đạt chuẩn
VietGAP/GlobalGAP/OCOP do học viên sản xuất.
- Các doanh nghiệp xuất khẩu lao động tham gia tuyển chọn, bồi dưỡng
kỹ năng nghề công nghệ cao, ngoại ngữ và pháp luật cho 2.000 lượt lao động đi
làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
5.3. Hợp tác xã nông nghiệp
- Chuẩn hóa năng lực quản trị: Cử cán bộ quản lý, giám đốc HTX tham
gia đào tạo quản trị theo mô hình doanh nghiệp, kế toán số, hóa đơn điện tử và
đàm phán thương mại (nhóm chỉ tiêu 802 lượt người).
- Tiếp nhận nhân lực trẻ: Tiếp nhận, bố trí công việc và phát huy năng lực
của đội ngũ cử nhân trẻ được ngân sách Thành phố hỗ trợ kinh phí về làm việc
tại HTX.
- Đầu mối thực hành và tiêu thụ: Đóng vai trò là điểm đặt mô hình trình
diễn kỹ thuật; cung ứng vật tư đầu vào an toàn và đứng ra thu mua, sơ chế, bao
tiêu toàn bộ nông sản do các thành viên và học viên sau đào tạo làm ra.
5.4. Ban Quản lý các Khu chế xuất, Khu công nghiệp, Khu công nghệ cao
- Định kỳ cung cấp dữ liệu nhu cầu tuyển dụng lao động trong các ngành:
Chế biến thực phẩm, kiểm soát sau thu hoạch, logistics chuỗi lạnh, cơ khí, lái xe
nâng và dịch vụ mảng xanh cảnh quan.
- Phối hợp ưu tiên tiếp nhận lao động nông nghiệp diện thu hồi đất vào
làm việc tại các nhà máy, xí nghiệp trong KCN/KCX.
- Hỗ trợ kết nối các hợp tác xã nông nghiệp ký kết hợp đồng cung ứng
nông sản an toàn vào hệ thống bếp ăn tập thể phục vụ công nhân trong các khu
công nghiệp.
102
Phần III
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn giai đoạn 2026–2030
không đơn thuần là một nhiệm vụ an sinh xã hội hay giải quyết việc làm cục bộ,
mà là đột phá chiến lược về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, giữ vai
trò then chốt trong tiến trình tái cấu trúc không gian kinh tế nông nghiệp đô thị,
bảo đảm an ninh lương thực - thực phẩm công nghệ cao và thực hiện mục tiêu
giảm nghèo đa chiều bền vững trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
1. Khẳng định tính cấp thiết, bối cảnh và bước chuyển hệ hình chính sách
Sau khi tổ chức lại không gian phát triển kinh tế – xã hội hợp nhất giữa
TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, Thành phố vận hành theo mô
hình chính quyền địa phương 02 cấp, trực tiếp kết nối và quản trị toàn diện 168
xã, phường, đặc khu. Sự đa dạng sinh thái trải rộng từ vùng đô thị hóa cao độ,
vùng sản xuất hàng hóa tập trung, đến vùng kinh tế biển Cần Giờ - Long Hải và
các vành đai công nghiệp chuyển đổi đất đai đòi hỏi một bước chuyển dịch căn
bản mang tính hệ thống:
- Chuyển từ đào tạo theo chỉ tiêu hành chính thụ động sang đào tạo theo
đơn đặt hàng của doanh nghiệp, hợp tác xã và tín hiệu thị trường lao động.
- Chuyển từ truyền thụ kỹ thuật canh tác truyền thống sang chuẩn hóa kỹ
năng số, tư duy kinh tế nông nghiệp và năng lực quản trị chuỗi giá trị đa tầng.
- Chuyển từ nghiệm thu theo số lượng lớp học sang kiểm định chất lượng
theo kết quả đầu ra thực chất, lấy tỷ lệ học viên có việc làm bền vững (đạt trên
85%) và mức tăng trưởng thu nhập (tối thiểu 20%) làm thước đo giá trị cốt lõi.
2. Tính khoa học, tính đại diện và khả năng mở rộng của Đề án
Đề án được xây dựng dựa trên phương pháp luận khoa học liên ngành và
số liệu khảo sát thực chứng sâu rộng:
- Tính chuẩn xác và giá trị kế thừa từ dữ liệu mẫu: Dữ liệu khảo sát thực
chứng tại 120 xã, phường ban đầu với tổng nhu cầu 19.866 lượt người (gấp hơn
2 lần chỉ tiêu kế hoạch 9.500 học viên theo Quyết định số 2060/QĐ-BNNMT
của Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đóng vai trò là bộ dữ liệu mẫu đại diện điển
hình (baseline sample), bao quát trọn vẹn đặc trưng của 05 vùng sinh thái – kinh
tế.
- Tính ứng dụng và khả năng bao phủ toàn diện 168 xã, phường, đặc khu:
Khung giải pháp, danh mục 06 nhóm nghề mở, cơ chế tài chính đối ứng và hệ
sinh thái số của Đề án được thiết kế hoàn chỉnh để sẵn sàng triển khai, mở rộng
đồng bộ trên toàn bộ 168 xã, phường, đặc khu của Thành phố mới. Các địa bàn
đô thị hóa hoàn toàn không áp dụng máy móc đào tạo nông nghiệp truyền thống
mà được thụ hưởng cơ chế đào tạo nghề dịch vụ nông nghiệp đô thị, cảnh quan
mảng xanh, logistics chuỗi lạnh và quản trị tài chính chuyển đổi sinh kế.
103
- Đột phá hạ tầng số và mô hình liên kết 4 Nhà (Nhà nước – Nhà trường –
Doanh nghiệp – Nông dân): Thiết lập hệ sinh thái dữ liệu Big Data, cấp mã Hồ
sơ kỹ năng số (Digital Skills Passport), vận hành Chợ nghề nông thôn và cơ chế
tài chính đối ứng linh hoạt (50–50, 70–30), tạo động lực thực chất để doanh
nghiệp và HTX đồng hành trong toàn bộ vòng đời đào tạo.
3. Lộ trình thực thi và cam kết trách nhiệm
Lộ trình giai đoạn 2026–2030 được phân kỳ khoa học: Khởi động, chuẩn
hóa khung chương trình (2026) – Tăng tốc đào tạo kỹ năng số và chuyển đổi
sinh kế (2027–2028) – Đào tạo chuyên sâu theo chuỗi giá trị và kinh tế tuần hoàn
(2029–2030). Thành công của Đề án phụ thuộc trực tiếp vào tính kỷ cương và
sự phân cấp linh hoạt, chỉ đạo xuyên suốt từ UBND Thành phố tới Sở Nông
nghiệp và Môi trường (cơ quan thường trực), các sở ban ngành liên quan, hệ
thống ngân hàng chính sách xã hội, chính quyền 168 xã, phường, đặc khu và các
tổ chức chính trị – xã hội.
4. Kiến nghị và Đề xuất
Để các mục tiêu, cơ chế và giải pháp đột phá của Đề án sớm đi vào thực
tiễn và phát huy hiệu quả tối đa:
(1) Kính đề nghị Hội đồng nhân dân Thành phố: Xem xét, ban hành Nghị
quyết quy định về các cơ chế, chính sách đặc thù phục vụ Đề án: Cơ chế đặt hàng
đào tạo đối ứng ngân sách; định mức hỗ trợ chi phí ăn, ở, đi lại cho lao động
thuộc diện thu hồi đất, hộ nghèo; chính sách hỗ trợ kinh phí thu hút nhân lực trẻ
về làm việc tại các HTX nông nghiệp; và cơ chế tín chấp qua chứng chỉ nghề tại
Ngân hàng Chính sách xã hội.
(2) Giao UBND 168 xã, phường, đặc khu rà soát, tổng hợp nhu cầu đào
tạo nghề, bồi dưỡng kỹ năng số, giải quyết việc làm và tình hình biến động lao
động trên địa bàn; báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét, phân bổ chỉ tiêu phù
hợp. Căn cứ chỉ tiêu được giao, tổ chức thực hiện và lồng ghép vào kế hoạch
phát triển kinh tế – xã hội hằng năm của địa phương.
(3) Giao Ủy ban nhân dân 168 xã, phường, đặc khu: Đưa chỉ tiêu đào tạo
nghề nông nghiệp, bồi dưỡng kỹ năng số và giải quyết việc làm nông thôn vào
Nghị quyết phát triển kinh tế – xã hội hàng năm của cấp ủy, chính quyền cơ sở;
chủ động rà soát, cập nhật biến động dữ liệu lao động trên nền tảng VNeID để
phân bổ chỉ tiêu sát thực tế.
(4) Đề nghị Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội
Thành phố: Tăng cường giám sát, phản biện xã hội, bảo đảm việc phân bổ nguồn
lực công khai, minh bạch, đúng đối tượng; đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên
truyền, khơi dậy khát vọng làm giàu chính đáng của người nông dân trên chính
mảnh đất quê hương trong kỷ nguyên số.
104
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Ban Chấp hành Trung ương Đảng. (2022). Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày
16 tháng 6 năm 2022 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm
nhìn đến năm 2045.
Chính phủ. (2021). Nghị định số 81/2021/NĐ-CP ngày 27 tháng 8 năm
2021 quy định về cơ chế thu, quản lý học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ
thống giáo dục quốc dân và chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học
tập, giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo.
Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2022). The
state of food and agriculture 2022: Leveraging automation in agriculture for
transforming agrifood systems. FAO.
International Labour Organization. (2020). Skills for a greener future: A
global view. ILO.
OECD. (2020). Rural well-being: Geography of opportunities. OECD
Publishing. https://doi.org/10.1787/d25cef80-en
Quốc hội. (2025). Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12 tháng 6 năm
2025 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Thủ tướng Chính phủ. (2015). Quyết định số 46/2015/QĐ-TTg ngày 28
tháng 9 năm 2015 quy định chính sách hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp, đào tạo
dưới 03 tháng.
Thủ tướng Chính phủ. (2021a). Quyết định số 340/QĐ-TTg ngày 12 tháng
3 năm 2021 phê duyệt Chiến lược phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã giai đoạn
2021–2030.
Thủ tướng Chính phủ. (2021b). Quyết định số 2239/QĐ-TTg ngày 31
tháng 12 năm 2021 phê duyệt Chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp giai
đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến
năm 2045.
Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. (2020). Quyết định số 196/QĐ-
UBND ngày 16 tháng 01 năm 2020 ban hành Kế hoạch đào tạo nghề cho lao
động nông thôn trên địa bàn Thành phố năm 2020.
Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. (2022). Kế hoạch số 2081/KH-
UBND ngày 23 tháng 6 năm 2022 về đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên
địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh năm 2022.
Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. (2023). Quyết định số
1719/QĐ-UBND ngày 05 tháng 5 năm 2023 về ban hành Kế hoạch đào tạo nghề
nông nghiệp cho lao động nông thôn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai
đoạn 2023–2025.
105
Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. (2024). Báo cáo tổng kết công
tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn giai đoạn 2021–2025 và phương hướng
nhiệm vụ giai đoạn 2026–2030.
Ủy ban nhân dân tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. (2021). Quyết định số 3904/QĐ-
UBND ngày 15 tháng 11 năm 2021 ban hành Kế hoạch phát triển ngành nghề
nông thôn trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu giai đoạn 2021–2025.
Ủy ban nhân dân tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. (2022). Quyết định số 1735/QĐ-
UBND ngày 15 tháng 6 năm 2022 ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình
mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
giai đoạn 2022–2025.
Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương. (2021). Quyết định số 2156/QĐ-
UBND ngày 10 tháng 9 năm 2021 về việc phê duyệt Kế hoạch đào tạo nghề nông
nghiệp cho lao động nông thôn trên địa bàn tỉnh Bình Dương giai đoạn 2021–
2025.
World Bank. (2016). Transforming Vietnamese agriculture: Gaining more
from less. World Bank Group.
World Bank. (2023). Digital skills for the future of work: Changing skill
demands in developing economies. World Bank
106
Phụ lục I
DANH MỤC NGHỀ NÔNG NGHIỆP
STT
Tên ngành nghề đào tạo
Số học
viên/lớp
Số giờ
Thời gian
đào tạo
Hệ đào tạo
I. SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP
1
Chăn nuôi - Thú y
18 – 35
1.100-
1.300
1 năm đến
1,5 năm
Trung cấp
2
Trồng trọt - Bảo vệ thực vật
18 – 35
1.100-
1.300
1 năm đến
1,5 năm
Trung cấp
3
Thủy lợi tổng hợp
18 – 35
1.100-
1.300
1 năm đến
1,5 năm
Trung cấp
4
Chăn nuôi cá sấu
20 – 35
300
3 tháng
Sơ cấp
5
Kỹ thuật nuôi thỏ
20 – 35
300
3 tháng
Sơ cấp
6
Kỹ thuật nuôi cua biển
20 – 35
120
16 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
7
Kỹ thuật trồng và chăm sóc hoa lan
Dendrobium và Mokara cắt cành
ứng dụng công nghệ cao
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
8
Quy trình trồng lan Cattleya ứng
dụng công nghệ cao
20 – 35
24
3 ngày
Tập huấn
9
Quy trình cải tiến sản xuất giống cá
vàng ranchu
20 – 35
24
3 ngày
Tập huấn
10
Quy trình nuôi trồng tảo Spirulina
platensis trong hệ thống ống kín
bioreactor
20 – 35
24
3 ngày
Tập huấn
11
Quy trình nuôi cua lột trong hộp
nhựa bằng hệ thống tuần hoàn nước
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
12
Quy trình trồng nấm chân dài
Pleurotus giganteus
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
13
Quy trình trồng nấm Milky ứng
dụng công nghệ cao
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
14
Quy trình trồng và chăm sóc nấm
hầu thủ (Hericium erinaceus) ở điều
kiện Thành phố Hồ Chí Minh
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
15
Kỹ thuật tạo dáng và chăm sóc cây
cảnh bonsai ứng dụng công nghệ
cao
30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
107
STT
Tên ngành nghề đào tạo
Số học
viên/lớp
Số giờ
Thời gian
đào tạo
Hệ đào tạo
16
Kỹ thuật sản xuất rau ứng dụng
công nghệ cao
30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
17
Kỹ thuật trồng và vi nhân giống hoa
ứng dụng công nghệ cao
30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
18
Kỹ thuật nuôi cá cảnh
30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
19
Kỹ thuật trồng hoa chuông, hoa
đồng tiền, hoa hồng môn ứng dụng
công nghệ cao
30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
20
Sản xuất rau ăn lá ứng dụng công
nghệ cao
20
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
21
Sản xuất rau ăn quả ứng dụng công
nghệ cao
20
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
22
Sản xuất nấm bào ngư
20
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
23
Sản xuất nấm linh chi
20
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
24
Kỹ thuật sản xuất cây rau, cây ăn
quả theo hướng phát thải thấp thích
ứng với biến đổi khí hậu
20
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
25
Kỹ thuật tưới nhỏ giọt trong sản
xuất nông nghiệp
20
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
26
Kỹ thuật nuôi tôm nước lợ thương
phẩm
20
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
27
Kỹ thuật trồng và chăm sóc măng
tây ứng dụng công nghệ cao
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
28
Sản xuất nấm rơm ứng dụng công
nghệ cao
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
108
STT
Tên ngành nghề đào tạo
Số học
viên/lớp
Số giờ
Thời gian
đào tạo
Hệ đào tạo
29
Kỹ thuật nuôi lươn thương phẩm
ứng dụng công nghệ cao
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
30
Kỹ thuật nuôi cá chạch lấu thương
phẩm ứng dụng công nghệ cao
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
31
Kỹ thuật nuôi trồng nấm nhộng
trùng thảo
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
32
Kỹ thuật nuôi lươn trong bể bạt
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
33
Kỹ thuật trồng cây ăn trái
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
34
Kỹ thuật tạo dáng bonsai (nâng cao)
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
35
Kỹ thuật trồng rau ăn lá theo
phương pháp thủy canh
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
36
Nuôi cua thương phẩm trong hộp áp
dụng hệ thống tuần hoàn RAS
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
37
Nuôi ếch đồng thương phẩm ứng
dụng công nghệ cao
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
38
Sản xuất rau xà lách ứng dụng công
nghệ cao
30
24
3 ngày
Tập huấn
39
Sản xuất rau tía tô ứng dụng công
nghệ cao
30
24
3 ngày
Tập huấn
40
Sản xuất dưa lưới ứng dụng công
nghệ cao
30
24
3 ngày
Tập huấn
41
Sản xuất dưa leo ứng dụng công
nghệ cao
30
24
3 ngày
Tập huấn
42
Xử lý đất và ủ phân cho canh tác
hữu cơ
30
24
3 ngày
Tập huấn
43
Sản xuất hoa hồng môn ứng dụng
công nghệ cao
30
24
3 ngày
Tập huấn
109
STT
Tên ngành nghề đào tạo
Số học
viên/lớp
Số giờ
Thời gian
đào tạo
Hệ đào tạo
44
Sản xuất rau cải ngọt ứng dụng
công nghệ cao
30
24
3 ngày
Tập huấn
45
Sản xuất ớt ứng dụng công nghệ cao
30
24
3 ngày
Tập huấn
46
Sản xuất cà chua ứng dụng công
nghệ cao
30
24
3 ngày
Tập huấn
47
Sản xuất rau cải xanh ứng dụng
công nghệ cao
30
24
3 ngày
Tập huấn
48
Sản xuất rau dền ứng dụng công
nghệ cao
30
24
3 ngày
Tập huấn
49
Sản xuất rau theo tiêu chuẩn
GlobalG.A.P.
30
24
3 ngày
Tập huấn
50
Kỹ thuật xử lý xoài cát ra hoa trái
vụ
30
24
3 ngày
Tập huấn
51
Chăn nuôi trên đệm lót sinh học
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
52
Nuôi trồng và thu hoạch ấu trùng
ruồi lính đen
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
53
Chuyển giao kỹ thuật kinh tế tuần
hoàn trong nông nghiệp
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
54
Thiết kế sân vườn sinh thái, chăm
sóc cảnh quan
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
55
Nuôi động vật bán hoang dã (chồn,
dúi, cầy hương)
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
56
Kỹ thuật nuôi hươu lấy nhung
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
57
Kỹ thuật nuôi cá chình công nghệ
cao
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
58
Nuôi ong dú lấy mật
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
59
Trồng và chăm sóc sầu riêng ứng
dụng công nghệ cao
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
60
Kỹ thuật trồng nấm mối đen ứng
dụng IoT
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
61
Kỹ thuật canh tác lúa chất lượng cao
và phát thải thấp
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
62
Kỹ thuật đo đạc và quản lý phát thải
khí nhà kính trong canh tác lúa
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
110
STT
Tên ngành nghề đào tạo
Số học
viên/lớp
Số giờ
Thời gian
đào tạo
Hệ đào tạo
63
Kỹ thuật chăn nuôi heo an toàn sinh
học
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
64
Kỹ thuật chăn nuôi gà thả vườn, gà
công nghiệp
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
65
Kỹ thuật chăn nuôi bò thịt, bò sữa
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
66
Kỹ thuật chăn nuôi dê, thỏ
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
67
Thú y cơ bản cho chăn nuôi hộ gia
đình
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
68
Kỹ thuật nuôi tôm thẻ chân trắng
thâm canh, siêu thâm canh
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
69
Kỹ thuật nuôi cá lồng bè trên biển
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
70
Kỹ thuật nuôi nhuyễn thể (hàu,
nghêu, sò huyết)
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
71
Kỹ thuật nuôi cá tra, cá basa
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
72
Phòng, trị bệnh thủy sản
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
73
Kỹ thuật khai thác hải sản gần bờ,
xa bờ
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
74
Kỹ thuật bảo quản hải sản sau khai
thác trên tàu
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
75
Vận hành, bảo trì tàu cá cơ bản
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
76
Kỹ thuật sản xuất muối theo phương
pháp truyền thống
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
77
Kỹ thuật sản xuất muối trải bạt năng
suất cao
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
111
STT
Tên ngành nghề đào tạo
Số học
viên/lớp
Số giờ
Thời gian
đào tạo
Hệ đào tạo
78
Kỹ thuật trồng, chăm sóc, khai thác
cao su
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
79
Kỹ thuật trồng và sơ chế hạt điều
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
80
Kỹ thuật trồng, chăm sóc hồ tiêu
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
81
Kỹ thuật trồng, chăm sóc, chế biến
cà phê
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
82
Kỹ thuật trồng, chăm sóc, khoanh
nuôi rừng ngập mặn
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
83
Kỹ thuật trồng rừng sản xuất
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
84
Kỹ thuật nuôi thủy sản dưới tán
rừng ngập mặn
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
85
Kỹ thuật trồng và sơ chế cây dược
liệu
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
86
Kỹ thuật trồng và thu hoạch rong
sụn, rong nho
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
87
Kỹ thuật vận hành nhà kính, nhà
lưới và hệ thống tưới tự động
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
II. CHẾ BIẾN VÀ BẢO QUẢN SAU THU HOẠCH ĐỐI VỚI NÔNG
SẢN
88
Kỹ thuật chế biến tôm khô ứng
dụng công nghệ cao
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
89
Kỹ thuật sơ chế và bảo quản rau củ
quả sau thu hoạch
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
112
STT
Tên ngành nghề đào tạo
Số học
viên/lớp
Số giờ
Thời gian
đào tạo
Hệ đào tạo
90
Kỹ thuật sơ chế và bảo quản nấm
sau thu hoạch
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
91
Kỹ thuật vận chuyển sống các loài
thủy sản để nâng cao giá trị thương
phẩm
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
92
Kỹ thuật nuôi trồng, chế biến và bảo
quản tổ yến xuất khẩu
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
93
Kỹ thuật sơ chế, phân loại và bảo
quản nông sản xuất khẩu
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
94
Kỹ thuật giết mổ, chế biến thịt
heo/gà/bò an toàn thực phẩm
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
95
Kỹ thuật sơ chế, chế biến mủ cao su
(mủ nước, mủ tờ, mủ khối)
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
96
Kỹ thuật chế biến hạt điều thành sản
phẩm (điều rang muối, tách vỏ,
đóng gói)
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
97
Kỹ thuật chế biến muối gia vị, muối
tinh, muối i-ốt
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
98
Kỹ thuật chế biến nước mắm, mắm
truyền thống từ hải sản
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
99
Kỹ thuật sấy khô, chế biến sản
phẩm giá trị gia tăng từ rau, quả
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
100
Kỹ thuật đóng gói, dán nhãn, bao bì
nông sản theo tiêu chuẩn xuất khẩu
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
III. THƯƠNG MẠI, DỊCH VỤ VÀ QUẢN TRỊ KINH TẾ TẬP THỂ
101
Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm
theo tiêu chuẩn ISO 22000
20 – 35
16
2 ngày
Tập huấn
102
Xây dựng và áp dụng hệ thống quản
lý an toàn thực phẩm theo tiêu
chuẩn HACCP
20 – 35
16
2 ngày
Tập huấn
113
STT
Tên ngành nghề đào tạo
Số học
viên/lớp
Số giờ
Thời gian
đào tạo
Hệ đào tạo
103
Nghiệp vụ logistics nông sản và
quản trị chuỗi cung ứng lạnh
20 – 35
120
15 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
104
Nghiệp vụ vận hành homestay nhà
dân
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
105
Kỹ năng làm du lịch sinh thái cộng
đồng
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
106
Quản trị HTX, THT và Lập phương
án kinh doanh
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
107
Sản xuất VietGAP/hữu cơ gắn kết
xây dựng sản phẩm OCOP
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
108
Quản trị và chuyển đổi số cho Ban
Giám đốc Hợp tác xã kiểu mới
20 – 30
100
18,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
109
Truy xuất nguồn gốc nông sản, tạo
mã QR, nhật ký điện tử
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
110
Kế toán, ghi chép sổ sách cơ bản
cho hợp tác xã, tổ hợp tác
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
111
Xây dựng thương hiệu, thiết kế
nhãn hiệu, bao bì cho sản phẩm
nông sản địa phương
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
112
Kỹ năng đàm phán, soạn thảo hợp
đồng tiêu thụ nông sản với doanh
nghiệp
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
113
Nghiệp vụ hướng dẫn viên du lịch
nông nghiệp, thuyết minh tại điểm
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
114
Nghiệp vụ kinh doanh và phát triển
mô hình sinh vật cảnh đô thị
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
115
Kỹ năng phát triển du lịch canh
nông
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
116
Tái chế chất thải và bùn bã hữu cơ
thủy sản
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
117
Kỹ năng chế biến ẩm thực bản địa
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
114
STT
Tên ngành nghề đào tạo
Số học
viên/lớp
Số giờ
Thời gian
đào tạo
Hệ đào tạo
118
Kỹ năng làm đồ thủ công và quà lưu
niệm
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
119
Kỹ năng tạo cảnh quan nông thôn
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
IV. NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊ
120
Quy trình canh tác cây hoa cát
tường trồng chậu tại thành phố Hồ
Chí Minh
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
121
Thiết kế cảnh quan hoa viên
18 – 35
1.100-
1.300
1 năm đến
1,5 năm
Trung cấp
122
Các mô hình sản xuất nông nghiệp
ứng dụng công nghệ cao trong đô
thị
30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
123
Kỹ thuật trồng và chăm sóc rau tại
nhà
20
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
124
Hệ thống trồng rau kết hợp nuôi cá
Aquaponics
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
125
Kỹ thuật thiết kế và lắp đặt hệ thống
nông nghiệp sân thượng và canh tác
thẳng đứng
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
126
Kỹ thuật quản lý dinh dưỡng và ứng
dụng ánh sáng nhân tạo (đèn LED)
trong trồng trọt đô thị
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
127
Kỹ thuật tự sản xuất phân bón hữu
cơ từ chất thải sinh hoạt đô thị
(Compost, IMO, EM, trùn quế)
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
128
Kỹ thuật sản xuất và ứng dụng chế
phẩm sinh học bảo vệ thực vật hữu
cơ
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
129
Kỹ thuật chọn lọc, phối giống và
quản lý nguồn giống vật nuôi chất
lượng cao
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
130
Nhân giống cây trồng bằng phương
pháp nuôi cấy mô
20
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
115
STT
Tên ngành nghề đào tạo
Số học
viên/lớp
Số giờ
Thời gian
đào tạo
Hệ đào tạo
131
Kỹ thuật nuôi cá cảnh đẻ trứng ứng
dụng công nghệ cao
20
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
132
Kỹ thuật nuôi cá cảnh đẻ con ứng
dụng công nghệ cao
20
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
133
Kỹ thuật trồng và chăm sóc rau
mầm ứng dụng công nghệ cao
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
134
Thiết kế và chăm sóc hồ thủy sinh
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
135
Thiết kế và chăm sóc hệ thống
Aquaponics
20 - 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
136
Thiết kế và chăm sóc sân vườn cảnh
quan
20 - 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
137
Đào tạo ủ phân vi sinh gắn với phân
loại rác tại nguồn
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
V. NÔNG DÂN SỐ
138
Kỹ năng livestream bán nông sản
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
139
Kinh doanh nông sản trên nền tảng
số, sàn TMĐT
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
140
Quản lý trang trại bằng phần mềm,
ứng dụng NN thông minh
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
141
Quản lý lao động thời vụ, an toàn
lao động trong sản xuất nông nghiệp
quy mô lớn
20 – 30
24
3 ngày
Tập huấn
142
Phương pháp tưới tiết kiệm nước và
tưới tiết kiệm nước tích hợp các
cảm biến (sensor) điều khiển tự
động trên các thiết bị thông minh
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
143
Vận hành và dịch vụ kỹ thuật thiết
bị bay không người lái
(Drone/UAV)
20 – 30
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
116
STT
Tên ngành nghề đào tạo
Số học
viên/lớp
Số giờ
Thời gian
đào tạo
Hệ đào tạo
144
Bảo trì và sửa chữa thiết bị bay
không người lái (Drone/UAV) nông
nghiệp
20 – 30
150
18,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
145
Kiến thức khởi nghiệp ứng dụng
nông nghiệp công nghệ cao
20 – 35
100
12,5 ngày
Đào tạo thường
xuyên dưới 03
tháng
146
Sở hữu trí tuệ
20 – 30
16
2 ngày
Tập huấn
147
Quản trị logistics
20 – 30
16
2 ngày
Tập huấn
117
Phụ lục II
DANH MỤC DỰ ÁN
STT
Tên dự án/mô hình/đề án/nhiệm vụ KH&CN
1
Dự án Game Online/Offline gắn với đào tạo nghề nông nghiệp
2
Dự án ứng dụng Chợ nghề nông thôn
3
Dự án Đổi mới công tác đào tạo nghề nông nghiệp gắn với với phát triển sản phẩm OCOP
trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
4
Dự án hotline Bác sĩ nông nghiệp
118
Phụ lục III
CHỈ TIÊU ĐĂNG KÝ ĐÀO TẠO NGHỀ NÔNG NGHIỆP CHO LAO ĐỘNG
NÔNG THÔN GIAI ĐOẠN 2027 – 2030
I. ĐÀO TẠO MỚI
STT
Địa phương
Năm
2027
Năm
2028
Năm
2029
Năm
2030
Tổng
cộng
1
UBND xã Tân An Hội
30
30
30
30
120
2
UBND xã Tân Nhựt
60
60
60
60
240
3
UBND xã Long Điền
30
0
30
0
60
4
UBND xã Bà Điểm
25
25
25
25
100
5
UBND xã Thái Mỹ
50
50
50
50
200
6
UBND phường Tam Long
14
13
12
11
50
7
UBND xã Phú Hòa Đông
52
52
50
50
204
8
UBND xã Hiệp Phước
50
50
50
50
200
9
UBND xã Thường Tân
50
40
30
30
150
10
UBND xã Long Hòa
25
25
25
25
100
11
UBND xã Hồ Tràm
15
20
20
20
75
12
UBND xã Hòa Hội
110
140
150
150
550
13
UBND xã Bàu Lâm
21
31
36
39
127
14
UBND xã Hóc Môn
200
200
200
200
800
15
UBND xã Bình Châu
5
7
10
10
32
16
UBND xã Châu Pha
30
25
25
25
105
17
UBND đặc khu Côn Đảo
30
30
30
30
120
18
UBND xã Bình Chánh
20
20
20
20
80
19
UBND xã Vĩnh Lộc
30
30
30
30
120
Tổng cộng
847
848
883
855
3.433
119
II. ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG NÂNG CAO TRÌNH ĐỘ KỸ NĂNG NGHỀ
STT
Địa phương
Năm
2027
Năm
2028
Năm
2029
Năm
2030
Tổng
cộng
1
UBND xã Phú Hòa Đông
3
3
5
5
16
2
UBND xã Hiệp Phước
50
50
50
50
200
3
UBND xã Thường Tân
10
5
5
10
30
4
UBND xã Long Hòa
25
25
25
25
100
5
UBND xã Hồ Tràm
15
20
20
20
75
6
UBND xã Hòa Hội
100
150
150
200
600
7
UBND xã Bàu Lâm
3
3
3
3
12
8
UBND xã Hóc Môn
200
200
200
200
800
9
UBND xã Bình Châu
10
12
15
15
52
10
UBND xã Bình Chánh
10
10
10
10
40
Tổng cộng
426
478
483
538
1.925
III. ĐÀO TẠO LẠI
STT
Địa phương
Năm
2027
Năm
2028
Năm
2029
Năm
2030
Tổng
cộng
1
UBND xã Thái Mỹ
50
50
50
50
200
2
UBND phường Tam Long
3
3
2
2
10
3
UBND xã Phú Hòa Đông
25
25
25
25
100
4
UBND xã Hiệp Phước
10
10
10
10
40
5
UBND xã Thường Tân
20
15
20
15
70
6
UBND xã Hòa Hội
100
150
150
200
600
7
UBND xã Bàu Lâm
28
29
35
37
129
8
UBND xã Hóc Môn
20
20
20
20
80
120
STT
Địa phương
Năm
2027
Năm
2028
Năm
2029
Năm
2030
Tổng
cộng
9
UBND xã Bình Châu
5
7
10
10
32
10
UBND xã Vĩnh Lộc
20
20
20
20
80
Tổng cộng
281
329
342
389
1.341
121
Phụ lục IV
DANH MỤC CÁC NỘI DUNG, NHIỆM VỤ THỰC HIỆN CHUNG ĐỀ ÁN ĐỔI MỚI, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO
TẠO NGHỀ NÔNG NGHIỆP CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
GIAI ĐOẠN 2026 – 2030, ĐỊNH HƯỚNG NĂM 2045
Stt
Nội dung công việc
Đơn vị chủ trì
Đơn vị phối hợp
Thời gian
Nguồn vốn
I
HOÀN THIỆN CƠ CHẾ CHÍNH SÁCH VÀ TRUYỀN THÔNG VỀ ĐỔI MỚI, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
ĐÀO TẠO NGHỀ NÔNG NGHIỆP CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM
1
Tổ chức Hội nghị triển khai đề án
“Đổi mới, nâng cao chất lượng đào
tạo nghề nông nghiệp cho lao động
nông thôn trên địa bàn Thành phố
Hồ Chí Minh giai đoạn 2026 -
2030, định hướng đến 2045”.
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
Sở ban ngành Thành phố,
Ủy ban nhân dân phường,
xã, đặc khu và các cơ quan,
đơn vị có liên quan
Quý IV năm
2026
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
2
Tham mưu trình cơ quan có thẩm
quyền phê duyệt danh mục và định
mức kinh tế - kỹ thuật nghề nông
nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ
Chí Minh
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
Sở ban ngành Thành phố,
Ủy ban nhân dân phường,
xã, đặc khu và các cơ quan,
đơn vị có liên quan
Năm 2027
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
122
Stt
Nội dung công việc
Đơn vị chủ trì
Đơn vị phối hợp
Thời gian
Nguồn vốn
3
Tuyên truyền, phổ biến về đổi mới,
nâng cao chất lượng đào tạo nghề
nông nghiệp cho lao động nông
thôn trên địa bàn Thành phố Hồ
Chí Minh
UBND
phường/xã/đặc khu
Sở Nông nghiệp và Môi
trường, các đơn vị liên quan
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
4
Xây dựng cơ chế chính sách và tổ
chức Hội nghị lấy ý kiến chính
sách phối hợp với doanh nghiệp
trong đào nghề nông nghiệp.
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
Liên đoàn doanh nghiệp
TP.HCM, Hội doanh nhân
trẻ, Hiệp hội doanh nhân
Sài Gòn, Sở Giáo dục và
Đào tạo, UBND
phường/xã/đặc khu
Giai đoạn
2027 - 2028
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
II
SỐ HÓA DỮ LIỆU, XÂY DỰNG HỌC LIỆU ĐÀO TẠO NGHỀ
1
Xây dựng dữ liệu, tài liệu học liệu
số trong danh mục đào tạo nghề
nông nghiệp được phê duyệt trên
địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
Sở ban ngành Thành phố,
Ủy ban nhân dân phường,
xã, đặc khu và các cơ quan,
đơn vị có liên quan
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
2
Số hóa các dữ liệu phục vụ cho đào
tạo nghề nông nghiệp.
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
Sở ban ngành Thành phố,
Ủy ban nhân dân phường,
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
123
Stt
Nội dung công việc
Đơn vị chủ trì
Đơn vị phối hợp
Thời gian
Nguồn vốn
xã, đặc khu và các cơ quan,
đơn vị có liên quan
nước cấp
Thành phố
III
XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO VÀ KẾT NỐI VIỆC LÀM SAU ĐÀO TẠO
1
Chuẩn hóa và thiết kế chương trình
đào tạo phù hợp với nhu cầu của
địa phương và doanh nghiệp,
chương trình đào tạo theo danh
mục nghề nông nghiệp được ban
hành.
Trường Trung cấp
Nông nghiệp Công
nghệ cao Thành phố
Hồ Chí Minh
Sở Giáo dục và Đào tạo,
Sở Nông nghiệp và Môi
trường
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
2
Tổ chức đào tạo nghề nông nghiệp
theo nhu cầu của địa phương và
doanh nghiệp.
Ủy ban nhân dân
cấp xã, Trường
Trung cấp Nông
nghiệp Công nghệ
cao Thành phố Hồ
Chí Minh, Doanh
nghiệp
Sở Giáo dục và Đào tạo,
Sở Nông nghiệp và Môi
trường
Giai đoạn
2026 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
3
Kết nối việc làm sau đào tạo
Trung tâm Dịch vụ
việc làm
Sở Giáo dục và Đào tạo,
Sở Nông nghiệp và Môi
trường, Ủy ban nhân dân
cấp xã, Trường Trung cấp
Nông nghiệp Công nghệ
Giai đoạn
2026 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
124
Stt
Nội dung công việc
Đơn vị chủ trì
Đơn vị phối hợp
Thời gian
Nguồn vốn
cao Thành phố Hồ Chí
Minh, Ban Quản lý Khu
Nông nghiệp Công nghệ
cao
4
Kết hợp tư vấn trực tiếp tại trung
tâm phục vụ hành chính công
phường/xã/đặc khu và tư vấn trực
tuyến, tự động qua Chatbot AI hỗ
trợ 24/7.
UBND
phường/xã/đặc khu
Sở Nông nghiệp và Môi
trường
Giai đoạn
2026 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
IV
ĐẦU TƯ CƠ SỞ HẠ TẦNG VÀ XÂY DỰNG CÁC DỰ ÁN THÀNH PHẦN
1
Xây dựng thí điểm mô hình không
gian thực hành nghề nông nghiệp
cho lao động nông thôn gồm: nông
nghiệp không gian hẹp; kinh tế
tuần hoàn; tích hợp sinh thái quy
mô nhỏ; dịch vụ mảng xanh/hoa
kiểng; chế biến sâu/OCOP.
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
Sở ban ngành Thành phố,
Ủy ban nhân dân phường,
xã, đặc khu và các cơ quan,
đơn vị có liên quan
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
2
Xây dựng dự án “Chợ nghề nông
nghiệp-nông thôn”, kết nối trực
tiếp ba bên: Người lao động - Cơ
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
Sở ban ngành Thành phố,
Ủy ban nhân dân phường,
xã, đặc khu và các cơ quan,
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
125
Stt
Nội dung công việc
Đơn vị chủ trì
Đơn vị phối hợp
Thời gian
Nguồn vốn
sở giáo dục nghề nghiệp - Doanh
nghiệp/HTX tuyển dụng.
đơn vị có liên quan, Doanh
nghiệp
3
Xây dựng đề án/nhiệm vụ khoa học
và công nghệ về đào tạo nghề nông
nghiệp gắn với phát triển du lịch
nông thôn tại các điểm đạt chuẩn
OCOP trên địa bàn TP.HCM.
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
Sở ban ngành Thành phố,
Ủy ban nhân dân phường,
xã, đặc khu và các cơ quan,
đơn vị có liên quan, Hội
Nông dân TP.HCM; Doanh
nghiệp/điểm du lịch trên địa
bàn TP.HCM
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
4
Xây dựng và triển khai Dự án
Game Online gắn với đào tạo nghề
nông nghiệp.
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
Sở ban ngành Thành phố,
Ủy ban nhân dân phường,
xã, đặc khu và các cơ quan,
đơn vị có liên quan
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
5
Xây dựng và triển khai Dự án ứng
dụng AI trong quản lý và thực hành
“Bác sĩ nông nghiệp”.
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
Sở ban ngành Thành phố,
Ủy ban nhân dân phường,
xã, đặc khu và các cơ quan,
đơn vị có liên quan
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
6
Xây dựng và triển khai Dự án liên
kết chuỗi giá trị nông sản gắn với
đào tạo nghề nông nghiệp.
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
Sở ban ngành Thành phố,
Ủy ban nhân dân phường,
xã, đặc khu và các cơ quan,
đơn vị có liên quan
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
126
Stt
Nội dung công việc
Đơn vị chủ trì
Đơn vị phối hợp
Thời gian
Nguồn vốn
7
Xây dựng và triển khai Dự án nông
dân số.
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
UBND phường/xã/đặc khu,
Doanh nghiệp/điểm du lịch
trên địa bàn TP.HCM, Hội
Nông dân TP.HCM
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
8
Xây dựng và triển khai dự án về
đào tạo nguồn nhân lực chất lượng
cao trong lĩnh vực nông nghiệp,
nông thôn.
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
Sở Giáo dục và Đào tạo,
UBND phường/xã/đặc khu,
Doanh nghiệp/điểm du lịch
trên địa bàn TP.HCM, Hội
Nông dân TP.HCM
Giai đoạn
2027 – 2030,
định hướng
2045
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
V
ĐÀO TẠO NÔNG DÂN SỐ TẠI TP.HCM
1
Đề xuất bổ sung danh mục nghề
đào tạo nông dân số, các nghề theo
nhu cầu trình độ sơ cấp, đào tạo
nghề dưới 03 tháng đối với các
nghề nông nghiệp trên địa bàn
TP.HCM.
UBND
phường/xã/đặc khu
Sở Nông nghiệp và Môi
trường, BQL Khu Nông
nghiệp Công nghệ cao
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
2
Xây dựng các chuyên mục, chương
trình về đào tạo nghề nông nghiệp
cho lao động nông thôn trên các
nền tảng số, kênh phát thanh,
UBND
phường/xã/đặc khu
Sở Nông nghiệp và Môi
trường, Sở Văn hóa và Thể
thao, các Đài phát thanh địa
phương
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
127
Stt
Nội dung công việc
Đơn vị chủ trì
Đơn vị phối hợp
Thời gian
Nguồn vốn
truyền hình địa phương, phù hợp
với các nhóm đối tượng trên địa
bàn TP.HCM, đặc biệt là đối tượng
yếu thế.
3
Xây dựng tổng đài tư vấn kỹ thuật
nông nghiệp & Hotline “Bác sĩ nhà
nông”, hỗ trợ kỹ thuật và xử lý dịch
bệnh trên cây trồng, vật nuôi.
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
Sở Khoa học và Công nghệ,
nhà mạng viễn thông
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
4
Tổ chức đào tạo nghề theo yêu cầu
của thị trường lao động, đơn đặt
hàng của doanh nghiệp, người lao
động có nhu cầu đi làm ở nước
ngoài theo hợp đồng có thời hạn.
UBND
phường/xã/đặc khu,
các cơ sở Giáo dục
Nghề nghiệp/ Doanh
nghiệp
Sở Nông nghiệp và Môi
trường, Sở Nội vụ, các Hiệp
hội có liên quan khác
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
5
Đào tạo chuyển đổi nghề, bồi
dưỡng, nâng cao kỹ năng nghề, kỹ
năng số cho người lao động có việc
làm thường xuyên.
UBND
phường/xã/đặc khu,
các cơ sở Giáo dục
Nghề nghiệp
Sở Nông nghiệp và Môi
trường, Sở Khoa học và
Công nghệ
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
6
Đào tạo lực lượng nông dân số,
nông dân chuyên nghiệp và đội ngũ
quản trị HTX, hình thành lực lượng
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
UBND phường/xã/đặc khu
Giai đoạn
2027 - 2030
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
128
Stt
Nội dung công việc
Đơn vị chủ trì
Đơn vị phối hợp
Thời gian
Nguồn vốn
tri thức tham gia chuỗi giá trị sản
xuất.
7
Đột phá mô hình “Chuyển giao
ngược” từ nguồn lực phái cử quốc
tế
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
UBND phường/xã/đặc khu
Doanh nghiệp
Giai đoạn
2030 - 2045
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
8
Hoàn chỉnh Hệ sinh thái Nông
nghiệp đô thị số và Liên kết toàn
cầu
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
UBND phường/xã/đặc khu
Doanh nghiệp
Giai đoạn
2030 - 2045
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
VI
KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN
1
Tổ chức Hội nghị thường niên tổng
kết tình hình đổi mới đào tạo nghề
nông nghiệp cho lao động nông
thôn; phân công trách nhiệm thực
hiện; và đề xuất cơ chế phối hợp
giữa Thành phố - địa phương - cơ
sở GDNN - doanh nghiệp/HTX.
Sở Nông nghiệp và
Môi trường
Các Sở, ban, ngành
TP.HCM, UBND
phường/xã/đặc khu, các cơ
sở GDNN, các doanh
nghiệp/HTX, Viện nghiên
cứu KHXH-NV
Giai đoạn
2027 - 2045
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
129
Stt
Nội dung công việc
Đơn vị chủ trì
Đơn vị phối hợp
Thời gian
Nguồn vốn
2
Tổ chức Hội nghị tổng kết toàn
diện Đề án giai đoạn 2026 - 2030
và Công bố Chiến lược nhân lực
nông thôn tầm nhìn 2045.
UBND Thành phố
Sở Nông nghiệp và Môi
trường, UBND
phường/xã/đặc khu
Giai đoạn
2030 - 2045
Nguồn ngân
sách nhà
nước cấp
Thành phố
130
Phụ lục V
KHÁI TOÁN NGUỒN VỐN THỰC HIỆN ĐỀ ÁN ĐỔI MỚI, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ NÔNG NGHIỆP
CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
GIAI ĐOẠN 2026 – 2030, ĐỊNH HƯỚNG NĂM 2045
TT
Nội dung
Tổng
kinh
phí
(Đvt:
trđ)
Năm 2026
Năm 2027
Năm 2028
Năm 2029
Năm 2030
Cơ quan
chủ trì
Nguồn
ngân sách
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã
hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
I
HOÀN THIỆN CƠ CHẾ
CHÍNH SÁCH VÀ
TRUYỀN THÔNG VỀ ĐỔI
MỚI ĐÀO TẠO NGHỀ
600
-
-
150
-
150
-
150
-
150
-
1
Tổ chức Hội nghị triển khai đề
án “Đổi mới, nâng cao chất
lượng đào tạo nghề nông
nghiệp cho lao động nông thôn
trên địa bàn Thành phố Hồ Chí
Minh giai đoạn 2026 - 2030,
định hướng đến 2045”.
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
2
Tham mưu trình cơ quan có
thẩm quyền phê duyệt danh
mục và định mức kinh tế - kỹ
thuật nghề nông nghiệp trên
địa bàn Thành phố Hồ Chí
Minh
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
3
Tuyên truyền, phổ biến về đổi
mới, nâng cao chất lượng đào
tạo nghề nông nghiệp cho lao
300
-
-
75
-
75
-
75
-
75
-
UBND Xã,
Phường và
Đặc Khu
Cấp xã
131
TT
Nội dung
Tổng
kinh
phí
(Đvt:
trđ)
Năm 2026
Năm 2027
Năm 2028
Năm 2029
Năm 2030
Cơ quan
chủ trì
Nguồn
ngân sách
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã
hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
động nông thôn trên địa bàn
Thành phố Hồ Chí Minh
4
Xây dựng cơ chế chính sách và
tổ chức Hội nghị lấy ý kiến
chính sách phối hợp với doanh
nghiệp trong đào nghề nông
nghiệp.
300
-
-
75
-
75
-
75
-
75
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
II
SỐ HÓA DỮ LIỆU, XÂY
DỰNG HỌC LIỆU ĐÀO
TẠO NGHỀ
4.500
-
-
2.250
-
2.250
-
-
-
-
-
1
Xây dựng dữ liệu, tài liệu học
liệu số trong danh mục đào tạo
nghề nông nghiệp
2.500
-
-
1.250
-
1.250
-
-
-
-
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
2
Số hóa các dữ liệu phục vụ cho
đào tạo nghề nông nghiệp
2.000
-
-
1.000
-
1.000
-
-
-
-
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
III
XÂY DỰNG CHƯƠNG
TRÌNH ĐÀO TẠO VÀ KẾT
NỐI VIỆC LÀM SAU ĐÀO
TẠO
19.000
-
-
6.400
-
4.700
-
4.700
-
3.200
-
1
Chuẩn hóa và thiết kế chương
trình đào tạo phù hợp nhu cầu
địa phương & DN
3.000
-
-
0
-
1.500
-
1.500
-
0
-
Trường
trung cấp
NNCNC
TP.HCM
Cấp Thành
phố
132
TT
Nội dung
Tổng
kinh
phí
(Đvt:
trđ)
Năm 2026
Năm 2027
Năm 2028
Năm 2029
Năm 2030
Cơ quan
chủ trì
Nguồn
ngân sách
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã
hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
2
Tổ chức đào tạo nghề nông
nghiệp theo nhu cầu của địa
phương và doanh nghiệp
12.000
-
-
4.800
-
2.400
-
2.400
-
2.400
-
UBND
phường, xã,
đặc khu,
các cơ sở
Giáo dục
Nghề
nghiệp
Cấp Thành
phố
3
Kết nối việc làm sau đào tạo
1.500
-
-
600
-
300
-
300
-
300
-
Trung tâm
dịch vụ
việc làm
Cấp Thành
phố
4
Kết hợp tư vấn trực tiếp tại
trung tâm phục vụ hành chính
công phường/ xã/ đặc khu và
tư vấn trực tuyến tự động qua
Chatbot AI hỗ trợ 24/7
2.500
-
-
1.000
-
500
-
500
-
500
-
UBND
phường, xã,
đặc khu
Cấp xã
IV
ĐẦU TƯ CƠ SỞ HẠ TẦNG
VÀ XÂY DỰNG CÁC DỰ
ÁN THÀNH PHẦN
32.000
-
-
15.000
-
8.000
-
12.500
-
1.000
-
1
Xây dựng thí điểm mô hình
không gian thực hành nghề
nông nghiệp cho LĐNT
8.000
-
-
4.000
-
2.000
-
2.000
-
0
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
2
Xây dựng dự án 'Chợ nghề
nông nghiệp-nông thôn' kết nối
trực tiếp 3 bên
3.000
-
-
-
-
3000
-
-
-
0
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
133
TT
Nội dung
Tổng
kinh
phí
(Đvt:
trđ)
Năm 2026
Năm 2027
Năm 2028
Năm 2029
Năm 2030
Cơ quan
chủ trì
Nguồn
ngân sách
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã
hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
3
Xây dựng đề án/nhiệm vụ
KH&CN về đào tạo nghề nông
nghiệp gắn với du lịch OCOP
2.000
-
-
2.000
-
-
-
-
-
0
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
4
Xây dựng và triển khai Dự án
Game Online gắn với đào tạo
nghề nông nghiệp
5.000
-
-
2.000
-
1.500
-
1.500
-
0
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
5
Xây dựng và triển khai Dự án
ứng dụng AI trong quản lý và
thực hành 'Bác sĩ nông nghiệp'
4.000
-
-
2.000
-
1.000
-
1.000
-
0
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
6
Xây dựng và triển khai Dự án
liên kết chuỗi giá trị nông sản
gắn với đào tạo nghề nông
nghiệp
3.000
-
-
1.500
-
750
-
750
-
0
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
7
Xây dựng và triển khai Dự án
nông dân số
2.000
-
-
1.000
-
500
-
5000
-
0
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
8
Xây dựng và triển khai dự án
về đào tạo nguồn nhân lực chất
lượng cao trong lĩnh vực nông
nghiệp, nông thôn.
5.000
-
-
2.000
-
1.000
-
1.000
-
1.000
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
V
ĐÀO TẠO NÔNG DÂN SỐ
TẠI TP.HCM
19.000
-
-
4.550
-
5.550
-
5.050
-
3.850
-
1
Đề xuất bổ sung danh mục
nghề đào tạo nông dân số, các
nghề theo nhu cầu trình độ sơ
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
UBND
phường, xã,
đặc khu
Cấp Thành
phố
134
TT
Nội dung
Tổng
kinh
phí
(Đvt:
trđ)
Năm 2026
Năm 2027
Năm 2028
Năm 2029
Năm 2030
Cơ quan
chủ trì
Nguồn
ngân sách
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã
hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
cấp, đào tạo nghề dưới 03
tháng đối với các nghề nông
nghiệp trên địa bàn TP.HCM.
2
Xây dựng các chuyên mục,
chương trình đào tạo nghề trên
nền tảng số
3.000
-
-
750
-
750
-
750
-
750
-
UBND
phường, xã,
đặc khu
Cấp Thành
phố
3
Xây dựng tổng đài tư vấn kỹ
thuật nông nghiệp & Hotline
'Bác sĩ nhà nông'
1.000
-
-
250
-
250
-
250
-
250
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
4
Tổ chức đào tạo nghề theo yêu
cầu thị trường, đơn đặt hàng
DN, phái cử quốc tế
5.000
-
-
500
500
1.000
500
500
1000
500
500
UBND
phường, xã,
đặc khu/
Các cơ sở
giáo dục
nghề
nghiệp/
Doanh
nghiệp
Cấp xã/
Doanh
nghiệp
5
Đào tạo chuyển đổi nghề, bồi
dưỡng kỹ năng nghề, kỹ năng
số cho lao động
5.000
-
-
1.000
-
1.500
-
1.500
-
1.000
-
UBND
phường, xã,
đặc khu/
Các cơ sở
giáo dục
nghề
nghiệp
Cấp Thành
phố
135
TT
Nội dung
Tổng
kinh
phí
(Đvt:
trđ)
Năm 2026
Năm 2027
Năm 2028
Năm 2029
Năm 2030
Cơ quan
chủ trì
Nguồn
ngân sách
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã
hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
NSNN
Xã hội
hóa
6
Đào tạo lực lượng nông dân
số, nông dân chuyên nghiệp và
quản trị HTX
2.000
-
-
800
-
800
-
300
-
100
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
7
Đột phá mô hình 'Chuyển giao
ngược' từ nguồn lực phái cử
quốc tế
2.000
-
-
500
-
500
-
500
-
500
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
8
Hoàn chỉnh Hệ sinh thái Nông
nghiệp đô thị số và Liên kết
toàn cầu
1.000
-
-
-
-
500
-
250
-
250
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
VI
KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ THỰC HIỆN
1700
-
-
200
-
250
-
250
-
200
-
1
Tổ chức Hội nghị thường niên
tổng kết tình hình đổi mới đào
tạo nghề nông nghiệp
1200
-
-
400
-
400
-
400
-
-
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
2
Tổ chức Hội nghị tổng kết toàn
diện Đề án giai đoạn 2026 - 2030
& Công bố Chiến lược 2045
500
-
-
-
-
-
-
-
-
500
-
Sở Nông
nghiệp và
Môi trường
Cấp Thành
phố
Tổng kinh phí
76.800
0
0
27.500
500
22.550
500
16.050
1.000
8.200
500
Lưu ý: Kinh phí tại Phụ lục này làm cơ sở dự kiến nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ của Đề án, không làm cơ sở để bố trí dự toán.
Việc lập, phân bổ dự toán kinh phí hàng năm theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và các quy định của pháp luật hiện hành.
Bạn chưa Đăng nhập thành viên.
Đây là tiện ích dành cho tài khoản thành viên. Vui lòng Đăng nhập để xem chi tiết. Nếu chưa có tài khoản, vui lòng Đăng ký tại đây!
Quyết định 7464/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh về việc phê duyệt Đề án Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026 – 2030, định hướng 2045
văn bản tiếng việt
văn bản TIẾNG ANH
* Lưu ý: Để đọc được văn bản tải trên Luatvietnam.vn, bạn cần cài
phần mềm đọc file DOC, DOCX và phần mềm đọc file PDF.
Bạn chưa Đăng nhập thành viên.
Đây là tiện ích dành cho tài khoản thành viên. Vui lòng Đăng nhập để xem chi tiết. Nếu chưa có tài khoản, vui lòng Đăng ký tại đây!
Yêu cầu hỗ trợ