Công văn 7059/BVHTTDL-DSVH 2025 về việc góp ý Hồ sơ Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình

Kính gửi: Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhận được Tờ trình số 114/TTr-UBND ngày 24 tháng 6 năm 2025 của Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình về việc đề nghị thẩm định, phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (sau đây gọi là Quy hoạch). Ngày 18 tháng 11 năm 2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức họp Hội đồng thẩm định Quy hoạch, thành phần dự họp có Lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình; đại diện các Bộ: Quốc phòng, Xây dựng, Khoa học và Công nghệ, Dân Tộc và Tôn giáo, Nông Nghiệp và Môi trường, Tài chính; các cơ quan liên quan và các Ủy viên Hội đồng thẩm định. Trên cơ sở các ý kiến góp ý, phiếu nhận xét của thành viên Hội đồng và kết luận của Chủ tịch Hội đồng thẩm định Quy hoạch, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có ý kiến tổng hợp, góp ý như sau:

I. Ý kiến của Hội đồng thẩm định

1. Góp ý chung:

- Quy hoạch đã được xây dựng nghiêm túc, số liệu, dữ liệu phong phú, được cập nhật mới; Ủy ban nhân dân tỉnh đã tổ chức hội nghị, hội thảo góp ý hoàn thiện Quy hoạch nhiều lần, có sức thuyết phục, bảo đảm tuân thủ quy định của Luật Di sản văn hóa năm 2024, các văn bản hướng dẫn thi hành Luật và các khuyến nghị của UNESCO đối với Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới Quần thể Danh thắng Tràng An và các quy hoạch cấp trên liên quan đã được phê duyệt.

- Quy hoạch cần được rà soát, cập nhật định hướng Quy hoạch điều chỉnh tỉnh Ninh Bình thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đang được Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình tổ chức lập trong bối cảnh sáp nhập 03 tỉnh Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình hiện nay và có sự tương quan trong vùng Đồng bằng sông Hồng.

- Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đang được lập trong cùng phạm vi không gian với Quy hoạch Tràng An - Tam Cốc - Bích Động cũng đang được Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình tổ chức lập, do đó, đề nghị có sự kết nối, đồng bộ với quy hoạch này.

- Cần đánh giá sự phù hợp của Quy hoạch với Quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1352/QĐ-TTg ngày 08 tháng 11 năm 2024, Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 895/QĐ - TTg ngày 28 tháng 4 năm 2024 và các quy hoạch khác có liên quan.

2. Góp ý cụ thể:

- Về phạm vi, ranh giới quy hoạch:

+ Phạm vi Quy hoạch (23.000ha) là quá lớn so với phạm vi khoanh vùng bảo vệ di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư và không phù hợp với mục tiêu của một quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích quy định tại khoản 1 Điều 34 Luật Di sản văn hóa năm 2024: “Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích là quy hoạch có tính chất kỹ thuật, chuyên ngành, xác định nội dung và các biện pháp bảo quản, tu bổ, phục hồi các yếu tố gốc của di tích, định hướng tổ chức không gian trong khu vực di tích, các hạng mục công trình xây dựng theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 28 của Luật này”; đồng thời, phạm vi quy hoạch chưa làm rõ sự phù hợp với phạm vi, quy mô lập quy hoạch được xác định tại Quyết định số 56/QĐ-TTg ngày 07 tháng 02 năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Nhiệm vụ lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050;

+ Phạm vi Quy hoạch cơ bản mở rộng nằm ngoài khu vực bảo vệ di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư và khu vực di tích có liên quan trực tiếp đến sự hình thành và phát triển Cố đô Hoa Lư và Nhà nước Đại Cồ Việt (895ha). Do đó, sẽ gây nguy cơ tác động, ảnh hưởng lớn đến đời sống Nhân dân trong khu vực quy hoạch và việc triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Vì vậy, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình cần giao cơ quan chức năng của tỉnh rà soát lại phạm vi quy hoạch phù hợp với phạm vi , quy mô lập Quy hoạch tại Quyết định số 56/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ; xem xét không mở rộng quá nhiều so với phạm vi khoanh vùng bảo vệ di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư và phạm vi khoanh vùng bảo vệ các di tích quốc gia, di tích cấp tỉnh đã được xác định tại Quyết định số 56/QĐ-TT ngày 07 tháng 02 năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ, bảo đảm chỉ đưa vào phạm vi quy hoạch những di tích được minh chứng là có quan hệ mật thiết trong quá trình hình thành Nhà nước Đại Cồ Việt và Cố đô Hoa Lư để đề xuất, xác định rõ phạm vi lập quy hoạch;

+ Đối với những nội dung Quy hoạch đã được nghiên cứu, đề xuất, tổ chức hội nghị, hội thảo, lấy ý kiến Quy hoạch (gồm các phân khu mở rộng A, B, D, E, F, G, H, I nằm ngoài vùng bảo vệ di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư), nhằm làm rõ không gian lịch sử hình thành Nhà nước Đại Cồ Việt và Cố đô Hoa Lư và đối với không gian cảnh quan, các địa danh, địa điểm, địa giới tự nhiên có quan hệ mật thiết trong quá trình lịch sử hình thành Nhà nước Đại Cồ Việt và Cố đô Hoa Lư, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình có thể xem xét đưa những kết quả nghiên cứu nêu trên chuyển thành nội dung phạm vi nghiên cứu lập Quy hoạch để định hướng trong quy hoạch tỉnh và các quy hoạch cấp trên có liên quan;

+ Đối với những di tích có liên quan và khu vực bảo tồn cảnh quan được nêu trong quy mô lập quy hoạch theo Quyết định số 56/QĐ-TTg ngày 07 tháng 02 năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ (bao gồm cả các di tích chưa có đầy đủ cơ sở khoa học, cơ sở pháp lý) nhưng sau khi rà soát thấy chưa đủ cơ sở để khẳng định có quan hệ mật thiết với quá trình hình thành Nhà nước Đại Cồ Việt và Cố đô Hoa Lư lịch sử, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình xem xét đề xuất, chỉ đạo, có những định hướng nghiên cứu trong các giai đoạn tiếp theo.

- Trong phạm vi Quy hoạch khu vực di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư còn thiếu các nội dung yêu cầu nghiên cứu, bảo tồn di tích khảo cổ; chưa đề xuất giải pháp quy hoạch tổ chức không gian cụ thể cho khu vực di tích, khu vực dân cư, khu vực tổ chức khai thác, phát huy giá trị gắn với phát triển du lịch..., cũng như chưa quy định cụ thể các nội dung quản lý quy hoạch về xây dựng, quản lý đất đai, quản lý các khu vực cảnh quan tự nhiên, công trình lịch sử. ; vì vậy, Quy hoạch cần tập trung nghiên cứu, bổ sung để bảo đảm yêu cầu về bảo tồn di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư, bộ phận của Di sản Thế giới Tràng An.

- Hồ sơ Quy hoạch cần điều chỉnh, kết cấu lại các mục, các nội dung, bảo đảm ngắn gọn, súc tích, bám sát Nhiệm vụ quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 56/QĐ-TTg ngày 07 tháng 02 năm 2023 để bảo đảm tính khả thi và Nghị định số 208/2025/NĐ-CP ngày 17 tháng 7 năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ (thay thế Nghị định số 166/2018/NĐ-CP ngày 28 tháng 12 năm 2018 của Thủ tướng Chính phủ). Cụ thể:

+ Bổ sung mô tả và đánh giá đầy đủ, cụ thể hiện trạng di tích Cố đô Hoa Lư, trọng tâm là những di tích, các yếu tố (thành phần) được minh chứng là có quan hệ mật thiết trong quá trình lịch sử hình thành Nhà nước Đại Cồ Việt và Cố đô Hoa Lư; phân tích rõ các yếu tố tác động đến việc bảo tồn di tích;

+ Rà soát kỹ những điểm mạnh, điểm yếu, thuận lợi, khó khăn; phương án khoanh vùng bảo vệ di tích tương thích, cộng hưởng, lan tỏa để đề xuất những yêu cầu bảo tồn, tiềm năng phát huy giá trị của di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư, bảo đảm tính khoa học, đáp ứng đúng mục tiêu quy hoạch di tích, cùng với đó là hoàn thiện các định hướng, giải pháp tương ứng;

+ Về quan điểm, mục tiêu và định hướng Quy hoạch di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư: cần bám sát Nhiệm vụ quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 56/QĐ-TTg ngày 07 tháng 02 năm 2023 để làm rõ hơn mục tiêu bảo tồn và phát huy giá trị tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư;

+ Phân nhóm các dự án tu bổ, bảo tồn, phát huy giá trị di tích (nhóm bảo quản, nhóm tu bổ, nhóm phục hồi, nhóm công trình tôn tạo, xây mới phục vụ phát huy giá trị di tích) và đề xuất các mức độ bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, cảnh quan văn hóa phù hợp;

+ Bổ sung nhóm dự án, chương trình, đề án, dự án về nghiên cứu, khảo sát, sưu tầm, tổng hợp hệ thống hóa về di sản văn hóa, phi vật thể, tư liệu, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia;

+ Đối với các nhóm dự án ưu tiên đầu tư: đề xuất nội dung đầu tư đối với dự án gắn với phục dựng không gian lịch sử - văn hóa Cố đô Hoa Lư; bên cạnh việc ưu tiên nhóm dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, tôn tạo cảnh quan..., cần bổ sung dự án thăm dò, khai quật khảo cổ; bổ sung thứ tự ưu tiên, lộ trình thực hiện, xác định rõ và chuẩn hóa thông tin về nguồn vốn thực hiện các nhóm dự án thành phần.

- Một số nội dung khác cần nghiên cứu bổ sung:

+ Cập nhật thông tin về các đơn vị hành chính mới theo quy định;

+ Rà soát, cập nhật thống nhất với các quy hoạch khác, nhất là quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị, Quy hoạch di tích Tràng An - Tam Cốc - Bích Động sau sáp nhập tỉnh;

+ Bổ sung chính sách đặc thù về giải phóng mặt bằng, tái định cư cho các hộ dân trong phạm vi quy hoạch; đề xuất quy chế xây dựng; quy định về việc chuyển đổi đất trong phạm vi quy hoạch; bổ sung giải pháp về bảo vệ cảnh quan, trong đó có hoạt động khai thác khoáng sản; hoàn thiện giải pháp về hạ tầng kỹ thuật và bảo vệ môi trường;

+ Làm rõ mối mối liên hệ của mô hình bảo tồn di tích với các không gian phát triển của các ngành khác (xây dựng, đất đai, du lịch...); đề xuất các nội dung (nhất là khu vực định hướng phát triển) cần hoàn thiện liên quan đến quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung sau khi sáp nhập;

+ Cập nhật, sử dụng hệ thống bản đồ địa giới hành chính và cơ sở dữ liệu quốc gia mới nhất vừa được Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thành để làm cơ sở xây dựng hệ thống bản đồ của quy hoạch; cập nhật tên gọi của các địa phương mới sau sáp nhập.

3. Về hồ sơ quy hoạch:

+ Về tên của Quy hoạch: cần thống nhất tên giữa Tờ trình và Hồ sơ Quy hoạch là: Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050;

+ Bổ sung các bản đồ quy hoạch mặt bằng tổng thể của khu vực bảo vệ I (phương án đề xuất điều chỉnh) để làm cơ sở triển khai các dự án đầu tư;

+ Bổ sung bản đồ quy hoạch sử dụng đất sau quy hoạch; bổ sung nội dung về đánh giá môi trường chiến lược theo quy định;

+ Rà soát hệ thống bản đồ theo quy định và nhiệm vụ lập quy hoạch; lưu ý làm rõ cơ sở, căn cứ pháp lý và tính khả thi của việc chuyển đổi đất lúa, đất nông nghiệp, đất trồng cây lâu năm, rừng sản xuất trong phạm vi quy hoạch sang đất dịch vụ, thương mại.

II. Trên cơ sở kết luận của Hội đồng thẩm định, ý kiến của các Bộ: Quốc phòng (Công văn số 4783/BQP-TM ngày 05 tháng 8 năm 2025), Xây dựng (Công văn số 7860/BXD-QHKT ngày 05 tháng 8 năm 2025), Khoa học và Công nghệ (Công văn số 3719/BKHCN-HVCL ngày 07 tháng 8 năm 2024), Dân tộc và Tôn giáo (Công văn số 1619/BDTTG-KHTC ngày 14 tháng 8 năm 2025), Nông nghiệp và Môi trường (Công văn số 6140/BNNMT-KHTC ngày 28 tháng 8 năm 2025), Tài chính (Công văn số 16600/BTC-QLQH ngày 24 tháng 10 năm 2024, Cục Du lịch quốc gia Việt Nam (Công văn số 1735/CDLQGVN-KHTC ngày 05 tháng 8 năm 2025), Viện Khảo cổ học - Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Công văn số 322/KCH ngày 05 tháng 8 năm 2025), Viện Kiến trúc Quốc gia (Công văn số 617/VHTQG-VNO&PTĐT ngày 11 tháng 8 năm 2025), đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình chỉ đạo cơ quan chức năng tiếp thu, giải trình, chỉnh sửa, bổ sung Quy hoạch theo ý kiến của các Bộ, cơ quan liên quan nêu trên và ý kiến của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại Công văn này và hoàn chỉnh hồ sơ Quy hoạch theo đúng quy định tại Điều 17 và Điều 18 Nghị định số 208/2025/NĐ-CP ngày 17 tháng 7 năm 2025 của Chính phủ, không hợp pháp hóa các sai phạm (nếu có), gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét, trình Thủ tướng Chính phủ theo quy định./.