Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14167:2024 Bảo tồn di sản văn hóa - Hướng dẫn và quy trình lựa chọn ánh sáng thích hợp cho trưng bày trong nhà

TCVN 14167:2024 - Hướng dẫn chọn ánh sáng cho trưng bày di sản văn hóa

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14167:2024, ban hành bởi Cục Di sản văn hóa thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tương đương với BS PD CEN/TS 16163:2014, có hiệu lực từ ngày ban hành. Tiêu chuẩn này quy định các hướng dẫn và quy trình để lựa chọn ánh sáng thích hợp cho việc trưng bày di sản văn hóa trong nhà.

Ánh sáng đóng vai trò quan trọng trong việc trưng bày tại các bảo tàng, ảnh hưởng đến khả năng nhận diện của khách tham quan đối với hiện vật. Tuy nhiên, việc chiếu sáng cũng có thể dẫn đến tổn hại cho các hiện vật, do đó cần có những biện pháp kiểm soát chặt chẽ. Tiêu chuẩn này đề cập đến việc tìm ra cường độ chiếu sáng tối ưu và giới hạn phơi sáng hàng năm nhằm bảo vệ các hiện vật vô giá.

Một trong những chỉ số quan trọng được quy định trong tiêu chuẩn là hệ số phơi sáng hàng năm (Hm), được đo bằng lux giờ trên năm, với thời gian trưng bày trung bình khoảng 3.000 giờ. Các khuyến nghị đưa ra trong tiêu chuẩn này cho các loại vật liệu sẽ được phân loại theo độ nhạy với ánh sáng, bao gồm:

• Vật liệu không nhạy: không giới hạn
• Vật liệu nhạy thấp: 600.000 lx·h mỗi năm
• Vật liệu nhạy vừa: 150.000 lx·h mỗi năm
• Vật liệu nhạy cao: 15.000 lx·h mỗi năm

Giới hạn phơi sáng được xác định dựa trên các khuyến nghị của các tổ chức quốc tế, nhằm bảo vệ chất lượng và tính nguyên vẹn của di sản văn hóa. Trong đó, vật liệu nhạy cao cần có sự chăm sóc đặc biệt, đòi hỏi việc giảm thiểu tiếp xúc với ánh sáng hoặc quy định thời gian trưng bày.

Ngoài các thông số về ánh sáng, tiêu chuẩn cũng nêu rõ các cơ chế tổn hại hoạt động của ánh sáng đối với các hiện vật, như tác động quang hóa, bức xạ nhiệt và các tình huống sinh học. Ánh sáng UV (tối đa 75μW/lm) cũng cần được giảm thiểu để bảo vệ hiện vật tốt nhất có thể.

Về phương pháp đo lường, những thiết bị đo độ rọi phải được hiệu chuẩn định kỳ và có khả năng đo dải độ sáng từ 10 lx đến 10.000 lx. Để theo dõi mức độ phơi sáng hàng năm và đưa ra các điều chỉnh cần thiết, việc thu thập và ghi chép dữ liệu về tình trạng ánh sáng là rất quan trọng.

TCVN 14167:2024 phản ánh cam kết trong việc bảo tồn di sản văn hóa và cùng đồng hành với ngành công nghiệp bảo tồn để đảm bảo sự tồn tại của các hiện vật cho thế hệ tương lai.