Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7980-1:2024 Thông tin và tư liệu - Bộ yếu tố siêu dữ liệu Dublin Core - Phần 1

TCVN 7980-1:2024: Tiêu chuẩn siêu dữ liệu Dublin Core với 15 yếu tố cốt lõi

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7980-1:2024 ISO 15836-1:2017 được ban hành ngày 08/04/2024 và có hiệu lực từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này thay thế TCVN 7980:2015 và hoàn toàn tương đương với ISO 15836-1:2017. Văn bản này do Vụ Thư viện thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch biên soạn với sự thẩm định của Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ.

TCVN 7980-1:2024 gồm 15 yếu tố siêu dữ liệu cốt lõi, sử dụng để mô tả tài nguyên thông tin đa miền. Những yếu tố này là một phần của bộ từ vựng siêu dữ liệu lớn hơn do Dublin Core Metadata Initiative duy trì, với cách thức áp dụng dựa trên mô hình tóm tắt DCMI. Các yếu tố này có thể kết hợp với thuật ngữ siêu dữ liệu từ các bộ từ vựng tương thích khác.

Trong đó, các yếu tố cốt lõi bao gồm:

1. Nhan đề (title): Tên đặt cho tài nguyên, với URI là http://purl.org/dc/elements/1.1/title.
2. Người tạo lập (creator): Thực thể chịu trách nhiệm tạo lập tài nguyên, URI: http://purl.org/dc/elements/1.1/creator.
3. Chủ đề (subject): Đề tài của tài nguyên, URI: http://purl.org/dc/elements/1.1/subject.
4. Bản mô tả (description): Mô tả tài nguyên, URI: http://purl.org/dc/elements/1.1/description.
5. Nhà xuất bản (publisher): Thực thể chịu trách nhiệm xuất bản tài nguyên, URI: http://purl.org/dc/elements/1.1/publisher.
6. Đồng tác giả (contributor): Thực thể góp phần vào tài nguyên, URI: http://purl.org/dc/elements/1.1/contributor.
7. Thời gian (date): Thời điểm liên quan đến tài nguyên, URI: http://purl.org/dc/elements/1.1/date.
8. Loại hình (type): Bản chất hoặc loại của tài nguyên, URI: http://purl.org/dc/elements/1.1/type.
9. Định dạng (format): Định dạng tệp, URI: http://purl.org/dc/elements/1.1/format.
10. Định danh (identifier): Chuỗi xác định tài nguyên, URI: http://purl.org/dc/elements/1.1/identifier.
11. Nguồn (source): Tài nguyên liên quan phái sinh, URI: http://purl.org/dc/elements/1.1/source.
12. Ngôn ngữ (language): Ngôn ngữ của tài nguyên, URI: http://purl.org/dc/elements/1-1/language.
13. Quan hệ (relation): Tài nguyên liên quan, URI: http://purl.org/dc/elements/1.1/relation.
14. Phạm vi bao quát (coverage): Không gian hoặc thời gian liên quan, URI: http://purl.org/dc/elements/1.1/coverage.
15. Quyền (rights): Thông tin về các quyền liên quan đến tài nguyên, URI: http://purl.org/dc/elements/1.1/rights.

Tiêu chuẩn này không đưa ra hướng dẫn thực hiện cụ thể nhưng khuyến khích áp dụng các yếu tố trên trong các hồ sơ ứng dụng phù hợp với nhu cầu của cộng đồng và địa phương. Việc áp dụng được ghi nhận trong Mô hình tóm tắt DCAM, nhằm hỗ trợ việc xác định, mô tả và quản lý tài nguyên thông tin hiệu quả hơn.

Các thuật ngữ và định nghĩa liên quan đến TCVN 7980-1:2024 đều được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế, giúp người sử dụng dễ dàng nhận diện và áp dụng. Chi tiết thêm về các yếu tố sẽ được quy định trong tiêu chuẩn TCVN 7980-2:2024 (ISO 15836-2).

Đối với người dân và doanh nghiệp, tiêu chuẩn này tạo ra một khung pháp lý cho việc sử dụng dữ liệu siêu văn bản, hỗ trợ trong việc truy cập, tìm kiếm và quản lý thông tin trong môi trường số ngày càng phát triển.