Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 10861:2019 Hướng dẫn sử dụng ước lượng độ lặp lại, độ tái lập

Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 10861:2019: Hướng dẫn sử dụng ước lượng độ lặp lại, độ tái lập và độ đúng trong đánh giá độ không đảm bảo đo

Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 10861:2019, được ban hành ngày 31/12/2019 và có hiệu lực từ ngay sau đó, cung cấp hướng dẫn sử dụng các ước lượng độ lặp lại, độ tái lập và độ đúng trong việc đánh giá độ không đảm bảo trong đo lường. Tiêu chuẩn này thay thế cho TCVN 10861:2015 và hoàn toàn tương đương với ISO 21748:2017. TCVN 10861:2019 được xây dựng bởi Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 69 và do Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị.

Nội dung tiêu chuẩn nhấn mạnh rằng việc hiểu và đánh giá độ không đảm bảo gắn với kết quả đo là rất cần thiết để đưa ra các quyết định chính xác. Không có đánh giá định lượng về độ không đảm bảo có thể dẫn đến việc ra quyết định sai lầm, gây ra chi phí không cần thiết hoặc những hậu quả xấu cho sức khỏe và xã hội. Tiêu chuẩn này cũng nêu rõ, các phòng thí nghiệm cần tuân thủ theo hệ thống công nhận TCVN ISO/IEC 17025 và các hệ thống liên quan để thực hiện việc đánh giá độ không đảm bảo đo.

Tiêu chuẩn TCVN 10861:2019 hướng dẫn cách đánh giá độ không đảm bảo bằng cách ứng dụng dữ liệu từ các nghiên cứu phối hợp theo TCVN 6910-2 (ISO 5725-2). Đặc biệt, các ước lượng về độ lặp lại và độ tái lập cần được kết hợp với nhau để đưa ra các đánh giá chính xác hơn về độ không đảm bảo trong kết quả đo. Việc thẩm định độ lặp lại và độ tái lập là rất cần thiết để phòng thí nghiệm có thể đánh giá chính xác độ không đảm bảo của các kết quả mà mình đạt được.

Tại điều 5, tiêu chuẩn cũng nhấn mạnh chiều hướng chia thành một số nguyên tắc cung cấp cách tiếp cận phù hợp đối với các điều kiện đo lường. Cụ thể, độ lặp lại (repeatability) là độ chụm trong các điều kiện lặp lại, trong khi độ tái lập (reproducibility) là độ chụm trong các điều kiện tái lập. Những khái niệm này là cơ sở cho việc đánh giá chất lượng của các phép đo trong phòng thí nghiệm.

Ngoài ra, tiêu chuẩn đề cập đến việc cần thiết phải kiểm soát độ chệch phòng thí nghiệm (bias) và độ chụm để đảm bảo độ chính xác trong kết quả đo. Các phòng thí nghiệm được yêu cầu chứng minh rằng thành phần độ chệch phòng thí nghiệm được kiểm soát trong các giới hạn chấp nhận được. Việc xác nhận này là rất quan trọng, nhất là trong các bối cảnh mà giá trị quy chiếu hoặc mẫu chuẩn không hoàn toàn tương thích với các phép đo thực tế.

Với việc cung cấp một phương pháp luận thích hợp để ước lượng các yếu tố liên quan đến độ không đảm bảo trong kết quả đo, tiêu chuẩn TCVN 10861:2019 không chỉ mang lại lợi ích cho các phòng thí nghiệm trong việc đánh giá và công khai độ không đảm bảo mà còn góp phần vào việc đồng nhất hóa các quy trình đo lường tại Việt Nam. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng các kết quả đo và tăng cường độ tin cậy trong việc thực hiện các quyết định dựa trên các kết quả đo lường.