Công văn 16400/BXD-KHCNMT&VLXD 2026 về việc hướng dẫn kiểm tra chất lượng hàng hóa vật liệu xây dựng nhập khẩu

Kính gửi: Cục Hải quan - Bộ Tài chính

Bộ Xây dựng nhận được Công văn số 21838/CHQ-GSQL ngày 17/9/2026 của Cục Hải quan về việc kiểm tra chất lượng hàng hóa vật liệu xây dựng nhập khẩu, trong đó đề nghị hướng dẫn xử lý vướng mắc đối với một số lô hàng gạch xây dựng và tấm thạch cao nhập khẩu. Sau khi nghiên cứu, Bộ Xây dựng có ý kiến như sau:

1. Đối với các lô hàng gạch xây dựng đã đăng ký tờ khai hải quan trước ngày 01/7/2026

Khoản 3 Điều 29 Luật Hải quan quy định: “Tờ khai hải quan đã đăng ký có giá trị làm thủ tục hải quan. Chính sách quản lý hàng hóa, chính sách thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu được áp dụng tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan, trừ trường hợp pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu có quy định khác”.

Khoản 3 Điều 97 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP ngày 23/01/2026 của Chính phủ Quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa quy định: “Từ ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành đến hết ngày 30 tháng 6 năm 2026, việc phân loại sản phẩm, hàng hóa thành nhóm 1, nhóm 2 và việc áp dụng các biện pháp quản lý đối với sản phẩm, hàng hóa nhóm 1, nhóm 2 tiếp tục được thực hiện theo các văn bản quy định tại khoản 2 Điều này”.

Thông tư số 41/2026/TT-BXD ngày 26/6/2026 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026 và bãi bỏ Thông tư số 10/2024/TT-BXD kể từ ngày Thông tư số 41/2026/TT-BXD có hiệu lực.

Do đó, đối với các lô hàng vật liệu xây dựng đã đăng ký tờ khai hải quan trước ngày 01/7/2026, đề nghị tiếp tục thực hiện và hoàn thành thủ tục kiểm tra nhà nước về chất lượng theo chính sách quản lý chuyên ngành áp dụng tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan và các quy định của pháp luật có liên quan.

Đối với các lô hàng có tờ khai hải quan đăng ký từ ngày 01/7/2026, thực hiện theo Nghị định số 37/2026/NĐ-CP và Thông tư số 41/2026/TT-BXD. Theo đó, hàng hóa vật liệu xây dựng thuộc nhóm rủi ro trung bình không phải thực hiện kiểm tra nhà nước về chất lượng tại khâu nhập khẩu; trước khi đưa hàng hóa ra lưu thông trên thị trường, tổ chức, cá nhân nhập khẩu có trách nhiệm thực hiện công bố hợp quy phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng và các quy định có liên quan.

2. Đối với mặt hàng tấm thạch cao

Theo Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư số 41/2026/TT-BXD, mặt hàng tấm thạch cao, panel thạch cao cốt sợi, panel thạch cao sợi thủy tinh thuộc Danh mục sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng có mức độ rủi ro cao.

Việc kiểm tra nhà nước về chất lượng đối với hàng hóa vật liệu xây dựng nhập khẩu thuộc nhóm rủi ro cao thực hiện theo Điều 82, Điều 83 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP và Điều 8 Thông tư số 41/2026/TT-BXD.

Đối với trường hợp giảm kiểm tra, điểm a khoản 3 Điều 86 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP quy định hàng hóa nhập khẩu có mức độ rủi ro cao được áp dụng chế độ giảm kiểm tra nhà nước về chất lượng khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu và không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này. Cụ thể, hàng hóa phải có cùng tên gọi, công dụng, nhãn hiệu, kiểu loại, đặc tính kỹ thuật, cơ sở sản xuất và xuất xứ, do cùng một tổ chức, cá nhân nhập khẩu thực hiện; đồng thời có 03 lần nhập khẩu liên tiếp có Thông báo kết quả kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hóa nhập khẩu đáp ứng yêu cầu chất lượng. Doanh nghiệp tự xác định việc đáp ứng yêu cầu giảm kiểm tra và tự lưu giữ hồ sơ chứng minh để phục vụ hậu kiểm.

Theo điểm b khoản 3 Điều 86 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, việc áp dụng chế độ giảm kiểm tra được thực hiện trên cơ sở quản lý rủi ro, thông qua trao đổi, chia sẻ và sử dụng thông tin, dữ liệu giữa cơ quan kiểm tra và cơ quan hải quan, không quy định là thủ tục hành chính. Cơ quan kiểm tra có trách nhiệm xác định, cập nhật và công bố danh sách tổ chức, cá nhân nhập khẩu được áp dụng chế độ giảm kiểm tra; thời hạn áp dụng là 02 năm, tính từ thời điểm phát sinh kết quả đánh giá phù hợp của lần nhập khẩu thứ ba. Do đó, đối với các lô hàng tấm thạch cao đáp ứng đầy đủ điều kiện tại điểm a khoản 3 Điều 86 nêu trên, đề nghị cơ quan kiểm tra phối hợp với cơ quan hải quan áp dụng chế độ giảm kiểm tra theo quy định, bảo đảm không làm phát sinh thủ tục hành chính mới hoặc kéo dài thời gian thông quan.

Đối với lô hàng nhập khẩu chưa có Giấy chứng nhận hợp quy và không thuộc trường hợp được miễn, giảm kiểm tra theo Điều 86 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân nhập khẩu thực hiện đăng ký kiểm tra nhà nước về chất lượng tại cơ quan kiểm tra theo quy định. Sau khi được xác nhận đăng ký kiểm tra, tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục với cơ quan hải quan để đưa hàng hóa về địa điểm bảo quản theo quy định của pháp luật hải quan và liên hệ với tổ chức chứng nhận được chỉ định để thực hiện đánh giá sự phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng. Việc kiểm tra, thông báo kết quả kiểm tra chất lượng được tiếp tục thực hiện sau khi tổ chức, cá nhân hoàn thiện đầy đủ hồ sơ theo quy định.

3. Về kiến nghị rà soát Danh mục hàng hóa và tổ chức đánh giá sự phù hợp

Bộ Xây dựng ghi nhận kiến nghị của Cục Hải quan về việc rà soát Danh mục sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng có mức độ rủi ro cao, rủi ro trung bình và khả năng đáp ứng của các tổ chức đánh giá sự phù hợp.

Trong quá trình tổ chức thực hiện Thông tư số 41/2026/TT-BXD, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục tổng hợp các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn để xem xét, xử lý theo thẩm quyền hoặc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy định khi cần thiết, bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu và thông quan hàng hóa.

Trên đây là ý kiến của Bộ Xây dựng về nội dung tại Công văn số 21838/CHQ-GSQL ngày 17/9/2026, đề nghị Cục Hải quan phối hợp hướng dẫn các đơn vị hải quan và các tổ chức, cá nhân liên quan thực hiện theo quy định./.