Công văn 8383/HQKV3-NVHQ 2026 của Chi cục Hải quan khu vực III về việc báo cáo vướng mắc trong công tác xử lý vi phạm hành chính

Kính gửi: Cục Hải quan (Ban Pháp chế)

Trong quá trình tổ chức thực hiện Nghị định số 169/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan (Nghị định số 169/2026/NĐ-CP), có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026 và các Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khác; Chi cục Hải quan khu vực III báo cáo một số vướng mắc như sau:

1. Về việc áp dụng quy định tại Điều 35 Nghị định số 169/2026/NĐ-CP:

Tại khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 35 Nghị định số 169/2025/NĐ-CP quy định: “2. Quá thời hạn 30 ngày, kể từ ngày hết thời hạn thi hành quyết định xử phạt hoặc quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả mà biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại điểm a, b và đ khoản 5 Điều 6 Nghị định này ghi trong quyết định xử phạt vi phạm hành chính về các hành vi vi phạm quy định tại … Nghị định này chưa được thực hiện thì người có thẩm quyền … áp dụng hình thức xử phạt bổ sung hoặc biện pháp khắc phục hậu quả như sau:

a) Buộc tiêu hủy tang vật vi phạm hành chính là hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường, văn hóa phẩm có nội dung độc hại…;

b) Tịch thu đối với các loại tang vật khác không thuộc điểm a khoản này…

3. Khi áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả tại điểm a, b và đ khoản 5 Điều 6 Nghị định này thì Quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả phải ghi rõ việc áp dụng biện pháp tịch thu, buộc tiêu hủy quy định tại khoản 2 Điều này.

4. Trường hợp chưa hết thời hạn quy định tại khoản 2 Điều này mà tổ chức, cá nhân vi phạm có văn bản đề nghị cơ quan hải quan áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc tiêu hủy tang vật vi phạm hành chính là hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường, văn hóa phẩm có nội dung độc hại; tịch thu đối với các loại tang vật khác do không thực hiện được biện pháp khắc phục hậu quả quy định … thì người có thẩm quyền … xem xét quyết định”.

Trong quá trình tổ chức thực hiện quy định trên, phát sinh một số vướng mắc sau:

a) Về thẩm quyền việc ban hành quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính:

Theo quy định tại khoản 3 Điều 35 như đã nêu trên: ngay tại thời điểm ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả (tại điểm a, b và đ khoản 5 Điều 6 Nghị định) thì nội dung quyết định của người có thẩm quyền xử phạt phải ghi rõ việc áp dụng biện pháp tịch thu, buộc tiêu hủy.

Từ quy định pháp luật này, đã có 02 cách hiểu khác nhau:

- Cách hiểu thứ nhất: Quá thời hạn mà biện pháp khắc phục hậu quả không được thực hiện hoặc chưa hết thời hạn mà tổ chức, cá nhân vi phạm có văn bản đề nghị cơ quan hải quan áp dụng biện pháp tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính thì cơ quan hải quan không phải ban hành quyết định tịch thu mới do phần nội dung quyết định xử phạt/quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả đã ghi rõ việc áp dụng biện pháp tịch thu.

- Cách hiểu thứ hai: Theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 11 Nghị định số 189/2025/NĐ-CP thì Đội trưởng Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu có thẩm quyền tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính có giá trị không vượt quá 02 lần mức tiền phạt thuộc thẩm quyền (tức là không quá 120 triệu đồng). Do đó, phải ban hành quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính mới do một số trường hợp giá trị tang vật vượt quá thẩm quyền tịch thu của người có thẩm quyền ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính/quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả ban đầu.

Đề xuất của Chi cục Hải quan khu vực III:

+ Đối với trường hợp tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính có giá trị tang vật không vượt quá 02 lần mức tiền phạt thuộc thẩm quyền xử phạt của Đội trưởng Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu: Tổ chức thực hiện việc tịch thu/tiêu hủy theo nội dung Quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả (không phải ban hành quyết định tịch thu/tiêu hủy mới);

+ Đối với trường hợp tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính có giá trị tang vật vượt quá 02 lần mức tiền phạt thuộc thẩm quyền xử phạt của Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu (phải chuyển hồ sơ cho Chi cục trưởng) theo quy định tại khoản 2, 4 Điều 35 Nghị định số 169/2025/NĐ-CP cần ban hành quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính mới theo đúng thẩm quyền, không căn cứ quyết định xử phạt vi phạm hành chính/quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả ban đầu của Đội trưởng Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu để thực hiện việc tịch thu.

b) Về biểu mẫu Quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính:

Liên quan đến vướng mắc về Biểu mẫu Quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, ngày 08/4/2026 Cục Hải quan (Ban Pháp chế) đã có công văn số 14988/CHQ-PC về việc vướng mắc về xử phạt vi phạm hành chính, trong đó “Cục Hải quan ghi nhận vướng mắc của Chi cục Hải quan khu vực III và đã sửa đổi, bổ sung quy định tại khoản 2 Điều 33 Nghị định số 128/2020/NĐ-CP trong quá trình xây dựng Nghị định thay thế Nghị định 128/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan” đối với vướng mắc về biểu mẫu trong trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 33 Nghị định số 128/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chi cục Hải quan khu vực III.

Tuy nhiên, Nghị định số 169/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan không có quy định về biểu mẫu Quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính trong trường hợp quy định tại khoản 3, khoản 4 Điều 35 Nghị định số 169/2025/NĐ-CP.

Đề xuất của Chi cục Hải quan khu vực III:

Đề nghị Cục Hải quan (Ban pháp chế) tham mưu đề xuất Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành văn bản quy phạm pháp luật bổ sung quy định về biểu mẫu Quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính áp dụng trong trường hợp quy định tại khoản 2, khoản 4 Điều 35 Nghị định số 169/2025/NĐ-CP. Trong thời gian chưa có hướng dẫn, áp dụng biểu mẫu số MQĐ14 Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định số 118/2021/NĐ-CP ngày 23/12/2021 (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 68/2025/NĐ-CP ngày 18/3/2025 và đang được sử dụng cho trường hợp không ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc hết thời hạn tạm giữ mà người vi phạm, chủ sở hữu, người quản lý hoặc người sử dụng hợp pháp không đến nhận), trong đó lựa chọn và ghi thông tin phù hợp với nội dung vụ việc.

2. Về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với sản phẩm mật mã dân sự:

Liên quan đến thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với sản phẩm mật mã dân sự, hiện nay đang được quy định tại Nghị định số 174/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin. Tuy nhiên, nội dung phạm vi điều chỉnh quy định tại khoản 1 Điều 11 Nghị định này quy định: “Nghị định này quy định hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực sau đây: (a) Bưu chính; (b) Viễn thông; (c) Tần số vô tuyến điện; (d) Giao dịch điện tử; (đ) Công nghệ thông tin và mật mã dân sự (thuộc lĩnh vực an ninh mạng).

Điều 111 Nghị định số 174/2026/NĐ-CP quy định thẩm quyền của Hải quan được xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm hành chính về xuất nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa trong lĩnh vực viễn thông, tần số vô tuyến điện và công nghệ thông tin; hàng hóa trong lĩnh vực bưu chính và giao dịch điện tử.

Theo nội hàm quy định trên, các lĩnh vực vi phạm hành chính mà Hải quan có thẩm quyền xử phạt tại Điều 111 Nghị định số 174/2026/NĐ-CP không có cụm từ “mật mã dân sự (thuộc lĩnh vực an ninh mạng)”.

Khoản 8 Điều 113 Nghị định số 174/2026/NĐ-CP quy định về phân định thẩm quyền của Hải quan: “8. Các chức danh có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Hải quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm hành chính về xuất khẩu, nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa quy định tại Nghị định này trong phạm vi nhiệm vụ, công vụ được giao theo thẩm quyền quy định tại Điều 111 Nghị định này”.

Như vậy, cơ quan Hải quan có được thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với những hành vi vi phạm trong lĩnh vực mật mã dân sự quy định tại Điều 103 Nghị định số 174/2026/NĐ-CP không?.

Đề xuất của Chi cục Hải quan khu vực III:

Tại Điều 4 Nghị định số 153/2026/NĐ-CP ngày 14/5/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 01/2015/NĐ-CP ngày 02/01/2015 của Chính phủ quy định chi tiết phạm vi địa bàn hoạt động hải quan; trách nhiệm phối hợp trong phòng chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 12/2018/NĐ-CP ngày 23/01/2018 của Chính phủ quy định: “Trong địa bàn hoạt động hải quan cơ quan hải quan chủ trì thực hiện nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới theo quy định của Luật Hải quan. Cơ quan hải quan chịu trách nhiệm: kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan đối với hàng hóa, phương tiện vận tải để chủ động phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; áp dụng biện pháp tuần tra, điều tra, xác minh hoặc biện pháp nghiệp vụ khác theo quy định của Luật Hải quan, pháp luật xử lý vi phạm hành chính, pháp luật tố tụng hình sự và pháp luật tổ chức điều tra hình sự; bố trí lực lượng, phương tiện, điều kiện vật chất, áp dụng các biện pháp để ngăn chặn, bắt giữ, điều tra, xử lý; thống nhất phân công nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan phối hợp theo đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan đó và hỗ trợ các cơ quan này hoàn thành nhiệm vụ được phân công.”

Trong lĩnh vực hải quan, sản phẩm mật mã dân sự là hàng hóa thuộc đối tượng phải có giấy phép khi xuất khẩu, nhập khẩu. Trường hợp không đáp ứng quy định về giấy phép sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Điều 19 Nghị định số 169/2026/NĐ-CP. Do đó, để đảm bảo tính thống nhất trong thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Hải quan trong cùng một lĩnh vực (sản phẩm mật mã dân sự) đề xuất phương án: Hải quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sản phẩm mật mã dân sự theo quy định tại Nghị định số 174/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ.

3. Về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính tại một số Nghị định xử phạt vi phạm hành chính:

Trong quá trình thực hiện công tác xử phạt vi phạm hành chính theo các Nghị định xử phạt vi phạm hành chính chuyên ngành (ngoài lĩnh vực hải quan), liên quan đến quy định về thẩm quyền Hải quan tại một số văn bản quy phạm pháp luật có quy định điều khoản về phân định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và quy định về thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính, ví dụ:

- Nghị định số 98/2020/NĐ-CP ngày 26/8/2020 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng:

+ Tại khoản 1 Điều 80 quy định về thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính quy định: “1. Người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính quy định tại các Điều 81, 82, 83, 84, 85, 86, 87 của Nghị định này”.

+ Điều 84 quy định về thẩm quyền xử phạt của Hải quan: quy định việc áp dụng hình thức xử phạt chính, hình thức xử phạt bổ sung, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả của các chức danh có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Hải quan trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

+ Tại khoản 4 Điều 88 quy định về phân định thẩm quyền xử phạt: “4. Những người có thẩm quyền của Hải quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm hành chính quy định tại Mục 8 Chương II và các hành vi vi phạm hành chính có liên quan đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển khẩu hàng hóa quy định tại các điều 8, 9, 11, 13, 15, 16, 17, 18, 20, 24, 26, 27, 34, 35, 70, 71 và 72 của Nghị định này theo thẩm quyền quy định tại Điều 84 Nghị định này và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao ”.

- Nghị định số 45/2022/NĐ-CP ngày 07/7/2022 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường:

+ Điều 62 quy định về thẩm quyền của Hải quan: quy định việc áp dụng hình thức xử phạt chính, hình thức xử phạt bổ sung, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả của các chức danh có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Hải quan trong trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

+ Tại điểm i, khoản 1 Điều 68 phân định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường quy định: “i) Hải quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền, thuộc lĩnh vực và phạm vi quản lý của mình đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường liên quan đến hoạt động hải quan được quy định tại Điều 27; khoản 1, 2 Điều 34; điểm d, e khoản 1, khoản 3 Điều 35; khoản 4 Điều 46; các Điều 51, 54 và 55 của Nghị định này”.

+ Điều 71 quy định về các chức danh có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường bao gồm:

“(a) Người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đang thi hành công vụ…”.

Như vậy, theo các quy định trên cơ quan Hải quan chỉ có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với những hành vi đã được phân định.

Thực tiễn áp dụng quy định trên dẫn đến các cách hiểu khác nhau, cụ thể:

- Cách hiểu thứ nhất: Chỉ những người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với những hành vi vi phạm được phân định thẩm quyền xử phạt mới có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính đối với hành vi đó. Những chức danh khác không được phân định thẩm quyền xử phạt đối với hành vi vi phạm đó thì sẽ không có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính đối với hành vi đó.

- Cách hiểu thứ hai: Các chức danh có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính được quy định trong Nghị định xử phạt vi phạm hành chính tại một lĩnh vực cụ thể sẽ có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính đối với tất cả hành vi vi phạm hành chính của lĩnh vực đó theo điều khoản quy định về “thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính”, không phụ thuộc vào điều khoản quy định về phân định thẩm quyền. Trường hợp vượt thẩm quyền xử phạt của người lập biên bản vi phạm hành chính thì thực hiện chuyển hồ sơ đến người có thẩm quyền xử phạt theo đúng quy định.

Đề xuất của Chi cục Hải quan khu vực III:

Để đảm bảo nguyên tắc “mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời…việc xử phạt vi phạm hành chính được tiến hành nhanh chóng” theo quy định tại Điều 3 Luật Xử lý vi phạm hành chính; các chức danh có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính được quy định trong Nghị định xử phạt vi phạm hành chính tại một lĩnh vực cụ thể sẽ có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính đối với tất cả hành vi vi phạm hành chính của lĩnh vực đó theo điều khoản quy định về “thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính”, không phụ thuộc vào điều khoản quy định về phân định thẩm quyền. Trường hợp vượt thẩm quyền xử phạt của người lập biên bản vi phạm hành chính thì thực hiện chuyển hồ sơ đến người có thẩm quyền xử phạt theo đúng quy định.

4. Về phân định thẩm quyền xử phạt VPHC tại Nghị định số 214/2026/NĐ-CP:

Theo quy định tại khoản 6 Điều 50 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt VPHC trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật (phân định thẩm quyền xử phạt VPHC của Hải quan) thì: “6. Những người có thẩm quyền của cơ quan Hải quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, có quyền áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả đối với các hành vi vi phạm hành chính quy định tại Điều 15; Điều 16; Điều 17; điểm đ, e khoản 2 Điều 18; điểm a khoản 3 Điều 21; Điều 24; Điều 29; điểm b khoản 4 Điều 30; Điều 31; Điều 33; Điều 39; Điều 41 của Nghị định này theo thẩm quyền quy định tại Điều 48 của Nghị định này và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao”.

Tuy nhiên, qua rà soát đối chiếu bố cục của điều luật cho thấy: tại khoản 4 Điều 30 không được xây dựng cấu trúc thành các “điểm”; như vậy khoản 4 Điều 30 không có “điểm b”. Việc phân định thẩm quyền xử phạt VPHC của Hải quan đối với hành vi vi phạm hành chính tại điểm b khoản 4 Điều 30 là không có cơ sở.

Đề nghị Cục Hải quan hướng dẫn việc xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm tại “điểm b khoản 4 Điều 30” Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ.

5. Về thẩm quyền xử phạt của công chức Hải quan:

Tại khoản 1 Điều 11 Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định thẩm quyền xử phạt VPHC của công chức như sau: “1. Công chức Hải quan đang thi hành công vụ có quyền: (a) Phạt cảnh cáo; (b) Phạt tiền đến 5% mức tiền phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng quy định tại Điều 24 của Luật Xử lý vi phạm hành chính; (c) Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính có giá trị không vượt quá 02 lần mức tiền phạt được quy định tại điểm b khoản này…”.

Ngày 11/7/2025, Cục Hải quan có công văn số 13927/CHQ-PC về việc triển khai thực hiện Nghị định số 189/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Xử lý VPHC về thẩm quyền xử phạt VPHC, theo đó Cục Hải quan hướng dẫn triển khai thực hiện về thẩm quyền của công chức Hải quan đang thi hành công vụ như sau: “Nghị định giữ nguyên thẩm quyền phạt cảnh cáo và quy định tăng thẩm quyền phạt tiền, bổ sung thẩm quyền tịch thu cụ thể như sau: Phạt tiền đến 5% mức tiền phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng quy định tại Điều 24 của Luật Xử lý vi phạm hành chính (trong lĩnh vực hải quan phạt tiền đến 5.000.000 đồng đối với cá nhân, đến 10.000.000 đồng đối với tổ chức)…”.

Khi thực hiện các quy định về thẩm quyền xử phạt VPHC đối với “Công chức hải quan” theo Nghị định số 189/2025/NĐ-CP và hướng dẫn tại công văn số 13927/CHQ-PC ngày 11/7/2025 của Cục Hải quan còn có nhiều cách hiểu khác nhau, cụ thể:

- Cách hiểu thứ nhất: Công chức hải quan đang thi hành công vụ có quyền phạt tiền đến 5% mức tiền phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng quy định tại Điều 24 Luật xử lý VPHC (trong lĩnh vực hải quan phạt tiền đến 5.000.000 đồng đối với cá nhân, đến 10.000.000 đồng đối với tổ chức).

- Cách hiểu thứ hai: Công chức hải quan đang thi hành công vụ có quyền phạt tiền đến 5% mức tiền phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng quy định tại Điều 24 Luật xử lý VPHC và đồng thời phải đáp ứng điều kiện theo quy định tại khoản 6 Điều 32 Nghị định số 128/2020/NĐ-CP về phân định thẩm quyền xử phạt: “Công chức Hải quan đang thi hành công vụ có thẩm quyền xử phạt tiền đối với các hành vi vi phạm hành chính quy định tại khoản 1 Điều 7; điểm a khoản 6 Điều 8; điểm a khoản 2 Điều 22 Nghị định này…”.

Mặt khác, khi triển khai thực hiện Nghị định số 169/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan; liên quan đến vấn đề phân định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với các chức danh, tại khoản 3 Điều 34 Nghị định số 169/2026/NĐ-CP quy định: “3. Người có thẩm quyền xử phạt của cơ quan Hải quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả đối với các hành vi vi phạm hành chính quy định tại Nghị định này theo thẩm quyền quy định tại Điều 30 Nghị định này và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao”.

Như vậy, Nghị định số 169/2026/NĐ-CP không quy định phân định thẩm quyền xử phạt VPHC cho người có thẩm quyền xử phạt VPHC của cơ quan Hải quan theo từng hành vi vi phạm hành chính như quy định tại Nghị định số 128/2020/NĐ-CP.

Tại khoản 1 Điều 39 Nghị định số 169/2026/NĐ-CP quy định về điều khoản chuyển tiếp “Đối với hành vi vi phạm xảy ra và kết thúc trước thời điểm Nghị định này có hiệu lực mà bị phát hiện hoặc xem xét ra quyết định xử phạt khi Nghị định này đã có hiệu lực thì áp dụng quy định của Nghị định này nếu Nghị định này không quy định trách nhiệm pháp lý hoặc quy định trách nhiệm pháp lý nhẹ hơn”.

Do đó, trường hợp hành vi vi phạm hành chính có quy định trách nhiệm pháp lý nhẹ hơn hoặc tương đương với Nghị định số 169/2026/NĐ-CP thì không áp dụng quy định tại Nghị định số 169/2026/NĐ-CP mà áp dụng Nghị định số 128/2020/NĐ-CP để xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.

Từ các nội dung đã nêu trên: Khi thực hiện áp dụng Nghị định số 128/2020/NĐ-CP để xử phạt VPHC, việc xác định thẩm quyền xử phạt của các chức danh phải đảm bảo cả 02 điều kiện (điều kiện cần và đủ):

- Thứ nhất: Các chức danh có thẩm quyền xử phạt chỉ được thực hiện xử phạt vi phạm hành chính theo đúng các hình thức xử phạt/mức tiền phạt/biện pháp khắc phục hậu quả được quy định theo từng chức danh tại Điều 11 Nghị định số 189/2025/NĐ-CP của Chính phủ;

- Thứ hai: Các chức danh có thẩm quyền xử phạt chỉ được thực hiện xử phạt vi phạm hành chính theo đúng hành vi được phân định thẩm quyền tại khoản 6 Điều 32 Nghị định số 128/2020/NĐ-CP “Công chức Hải quan đang thi hành công vụ có thẩm quyền xử phạt tiền đối với các hành vi vi phạm hành chính quy định tại khoản 1 Điều 7; điểm a khoản 6 Điều 8; điểm a khoản 2 Điều 22 Nghị định này…”.

Chi cục Hải quan khu vực III đề xuất:

Khi áp dụng Nghị định số 128/2020/NĐ-CP để xử phạt VPHC thì việc xác định thẩm quyền xử phạt của các chức danh phải đảm bảo cả 02 điều kiện (điều kiện cần và đủ):

- Thứ nhất: Các chức danh có thẩm quyền xử phạt chỉ được thực hiện xử phạt vi phạm hành chính theo đúng các hình thức xử phạt/mức tiền phạt/biện pháp khắc phục hậu quả được quy định theo từng chức danh tại Điều 11 Nghị định số 189/2025/NĐ-CP của Chính phủ;

- Thứ hai: Các chức danh có thẩm quyền xử phạt chỉ được thực hiện xử phạt vi phạm hành chính theo đúng hành vi được phân định thẩm quyền tại khoản 6 Điều 32 Nghị định số 128/2020/NĐ-CP “Công chức Hải quan đang thi hành công vụ có thẩm quyền xử phạt tiền đối với các hành vi vi phạm hành chính quy định tại khoản 1 Điều 7; điểm a khoản 6 Điều 8; điểm a khoản 2 Điều 22 Nghị định này…”.

Chi cục Hải quan khu vực III báo cáo Cục Hải quan để hướng dẫn thực hiện thống nhất./.